Układ pokarmowy
Układ trawienny obejmuje narządy przewodu pokarmowego służące do odżywiania organizmu. Odżywianie polega na pobieraniu pokarmu z zewnątrz, jego trawieniu, czyli rozkładaniu substancji pokarmowych na cząsteczki elementarne, a następnie na...
Jak i gdzie zimują zwierzęta - hibernacja
Nie bardzo wiadomo, skąd wziął się ton pogróżki w powiedzeniu: „ja ci pokażę, gdzie raki zimują”, bo wbrew pozorom, nie jest to miejsce, ani przesadnie odległe, ani nieznane, ani szczególnie niebezpieczne. Po prostu raki zimują tam, gdzie...
Tkanki roślinne
Tkanki twórcze - powodują wzrost roślin na długość i przyrost na grubość. Występują w stożkach wzrostu, korzenia i pędu. Tkanki stałe: 1. Okrywająca: skórka i korek: - chronią roślinę przed uszkodzeniami, szkodliwym oddziaływaniem środowiska...
Jamochłony, płazińce, obleńce
GĄBKI 1. W Jakim środowisku występują gąbki? Gąbki występują w wodach całej kuli ziemskiej, głównie w morzach i oceanach. 2. Jak zbudowane są gąbki? Zbudowane są z trzech rodzajów komórek: choanocytów, pinakocytów, komórek okrywających...
Rola krwi w prawidłowej pracy organizmu
Od najdawniejszych czasów krew była przedmiotem zainteresowania uczonych. Uważano ją za istotę życia. We krwi bowiem miała mieścić się dusza człowieka i wraz z utratą krwi zbliżała się śmierć. Istniało też przekonanie o magicznej roli krwi, które...
Współdziałanie układu dokrewnego i oddechowego
Współdziałanie układu dokrewnego i oddechowego Mechanizm organizmu człowieka nazwać można, nie przesadzając ani trochę, cudownym. Chociaż ludzie zachwycają się walecznością atletów olimpijskich lub mądrością naukowców, choć niektórzy z nas...
Ochrona Bioróżnorodności
Człowiek – jako odrębna istota – jest jednocześnie nierozerwalną cząstką natury. Musi z nią współżyć, a będąc obdarzony rozumem winien nią w pewnym zakresie gospodarować i z niej korzystać. Człowiek był bardzo silnie uzależniony od otaczającego go...
Żyrafy i wielbłądy
Najwyższe zwierzę świata - żyrafa - przemierza w małych stadach sawanny afrykańskie, zjadając przy tym liście z wierzchołków drzew. Okapi, jedyny żyjący krewniak żyrafy, jest samotniczym mieszkańcem lasów. Rodzina wielbłądowatych jest jedną z...
Współczesna Genetyka - korzyści i zagrożenia.
Rozwój techniki jakiego jesteśmy świadkami w ostatnich latach spowodował olbrzymi postęp w dziedzinach nauki. Szczególnie dał on się zauważyć w biologii i medycynie. Jesteśmy świadkami znacznego postępu genetyki, możemy powiedzieć: że w tej...
Skutki efektu cieplarnianego
Skutki efektu cieplarnianego Podniesienie się temperatury na Ziemi o kilka stopni może spowodować daleko idące zmiany klimatyczne. Wzrost temperatury zakłóci równowagą klimatyczną i spowoduje zmiany pogody na całym świecie. Jedne miejsca staną...
Zdrwotne działanie jogorutów
Większość z nas lubi spożywać jogurty, kefiry, mleko zsiadłe czyli tzw. napoje mleczne fermentowane. Znamy również biojogurty i biokefiry czyli tzw. napoje mleczne nowej generacji, inaczej napoje probiotyczne. Wiemy, iż są one doskonałym źródłem...
Budowa i rola mózgu oraz rdzenia kregowego
Mózg a) Leży w jamie czaszki b) Waga od 1200-1400 g c) otoczony jest trzema oponami: - opona twarda (zewnętrzna) - pajęczynówka (opona pośrednia) - opona miękka (najbardziej wewnętrzna) d) mózg podzielony jest szczeliną podłużną na...
Mejoza - fazy
Mejoza , skrót: R! (R - od redukcji) - proces podziału komórki występujący u organizmów rozmnażających się płciowo. Polega na podziale komórki diploidalnej, w wyniku którego powstają 4 komórki haploidalne. Podziałowi mejotycznemu ulegają tylko...
Grzyby w punktach
1. Formy występowania : a) jednokomórkowe – np. drożdże b) komórczaki – np. pleśniak c) wielokomórkowe, nie tworzące owocników – np. kropidlak d) wielokomórkowe, tworzące owocniki złożone z kapelusza i trzonu – np. borowik 2....
Choroby spowodowane mutacjami genowymi.
• Choroby bloku metabolicznego - przyczyna: mutacja genów kodujących białka enzymatyczne; brak aktywnego enzymu powoduje blok metaboliczny – zablokowanie ciągu reakcji biochemicznych – poważne zaburzenia fizjologiczne * Fenyloketonuria -...
Główne etapy ewolucji zwierząt
Pierwszym stadium ewolucji było powstanie żywych komórek, a następnie rozwój różnorodnych jednokomórkowych organizmów. Większość z nich jest jeszcze dzisiaj bogato reprezentowana. Żyjącymi obecnie potomkami tych organizmów są bakterie,...
Miażdżyca,czyli przyczyny i skutki
Jej przyczyną są •siedzący tryb życia •dieta zasobna w tłuszcze zwierzęce •cholesterol,nadwaga •cukrzyca •palenie tytoniu •zaawansowany wiek Jest skutki to: •choroba niedokrwienna •zawał serca •udar mózgu
Glaukocystofity, krasnorosty, zielenice - charakterystyka
GLAUKOCYSTOWFITY (Glaucocystophyta) - roślina pierwotna wodna - jednokomórkowe - rozmnażanie bezpłciowe - kilka gatunków - chloroplasty: wiele pierwotnych cech, które zanikły - między 2 błonami chloroplastowymi zachowana pozostałość ściany...
Ekologia
Ekologia-nauka badająca zależności między organizmami oraz miedzy organizmami a środowiskiem; Ochrona przyrody-zachowanie, właściwe wykorzystywanie i odnawianie zasobów przyrody, ochrona różnorodności gatunkowej, tworzenie rezerwatów; Ochrona...
Przebieg zakażenia wirusa HIV i jego działanie - HIV (Human Immunodeficiency Virus)
Czynnik chorobowy będący przyczyną wystąpienia u osoby zarażonej tymże wirusem, AIDS. Występuje on pod dwoma postaciami: HIV-1 i HIV-2. Na podstawie analiz krwi osób zarażonych na całym świecie zauważono, iż wersja HIV-1 występuje głównie na...
Układ nerwowy i hormonalny
UKŁAD NERWOWY Ewolucja - poraz pierwszy pojawia się u jamochłonów=typ siateczkowy, Typ: Płazińce = typ pasmowy Typ: Obleńce = typ pasmowy Typ: Pierścienice = typ drabinkowy Typ: Stawonogi = koncentracja, zwoje mózgowe, centarlizacja,...
Eutrofizacja
To wzrost trofii, czyli żyzności wód głównie wzrost stężeń związków fosforu i azotu. Związki te dopływają do wód w postaci mineralnej, bądź też jako materia organiczna, która ulegając rozkładowi, dostarcza przyswajalnych dla roślin form...
Wady wzroku.
Najzdrowsze dla pracy oka jest światło dzienne, jasne i rozproszone. Zbyt silny blask słoneczny, np. odbity od śniegu na otwartej przestrzeni , od książki czytanej w pełnym słońcu oślepia siatkówkę i powoduje obrzęk spojówek i łzawienie oka....
Wieloszczety, pijawki
WIELOSZCZETY org. morskie, większość jest drapieżna, inne żywią się roślinami. Mają niewielkie rozmiary 5-10 cm długości. Gatunki wolno żyjące charakteryzuje odcinek głowowy z narządami zmysłów. Otwór gębowy ma ostre szczęki. Cechą...
Cukrzyca - przyczyny, skutki, sposoby leczenia.
Cukrzyca to wywołane różnymi przyczynami schorzenie metaboliczne, charakteryzujące się przewlekłym podwyższonym stężeniem glukozy we krwi. Osoby, które cierpią na to schorzenie nazywani są diabetykami. Przyczyną choroby jest defekt...
Cytologia
1. SKŁAD CHEMICZNY KOMÓRKI W skład organizmów żywych wchodzą pierwiastki (makro-, mikro- i ultraelementy), które budują związki nieorganiczne (woda i sole mineralne) oraz związki organiczne (cukrowce, tłuszczowce, białka i kwasy nukleinowe)....
Tkanka łączna
1. Powstaje z mezenchymy. 2. Każdy typ tej tkanki zawiera trzy elementy budulcowe : - substancję podstawową, która może być galaretowatym śluzem (np.. tkanka łączna właściwa) lub może tworzyć zmineralizowaną postać (np. tkanka kostna)....
Hormony ich cechy i jakie choroby powoduja
cechy horm.:nie sa budulcem,ani paliwem, reguluja prace narzadow. INKRET-wydzielany bezposrednio z gruczolow do plynow ciala-wydzielane sa przez jedne narzady, tkanki i kom.a dzialaja na inne Podzial wg bud.chem....
Higiena pracy umysłowej
a) Stan psychofizyczny ucznia Efektywnemu uczeniu się sprzyja całościowy stan psychofizyczny. Przystępując do nauki w domu uczeń powinien być zdrowy, wyspany, wypoczęty, nie głodny i nie przejedzony. Nie powinien mieć na sobie zbyt ciasnego...
Oczyszczanie ścieków
Ocenę stanu jakości wód powierzchniowych wyraża się zakwalifikowaniem odcinków badanych rzek do poszczególnych klas czystości. W Polsce wyróżnia się 3 klasy czystości wód: I - wody czyste, nadające się do picia, do korzystania przez przemysł...
Ewolucja
Ewolucja- proces powolnych zmian, dzięki którym ze wspólnego przodka powstały wszystkie organizmy żyjące na kuli ziemskiej. Przystosowywanie się do zmieniających się warunków naturalnych. Dobór naturalny- to selekcja polegająca na przeżywaniu...
Sole mineralne
SOLE MINERALNE makroelementy: - Ca - kości i zęby - regulacja pracy serca - zwiększa syntezę przeciwciał - odporność: Ca + C daje kolagen - zapotrzebowanie- 1500 mg/ 24h - do wbudowania do kości niezbędne wit. D i hormon...
Energia słoneczna, wiatru, wodna, geotericzna i jądrowa.
Energia jest obecnie bardzo potrzebna ludzkości. Przez wieki zastanawiano się jakie sposoby i środki byłyby najlepsze do jej uzyskiwania. Pierwszym podstawowym źródłem energii był ogień. Niestety nie był on wystarczający. Pojawiły się nowe...
Albinizm - bielactwo i anemia sierpowata
Anemia sierpowata – jest to rodzaj wrodzonej anemii (niedokrwistości) polegającej na wadzie budowy hemoglobiny. Pod wpływem mutacji dochodzi do zmiany struktury białkowej. Kształt krwinek czerwonych przypomina kształt sierpowaty, skąd pochodzi...
Choroby układu rozrodczego
Choroby układu rozrodczego Najczęstszymi chorobami żeńskiego układu rozrodczego są stany zapalne dróg rodnych (sromu, pochwy, szyjki macicy), nowotwory złośliwe (sutka, szyjki macicy, trzonu macicy, jajnika), mięśniaki, nadżerki, endometrioza,...
Pierwsza pomoc przy krwotoku z nosa, krwotoku żylnym i tętniczym
Pierwsza pomoc przy krwotoku z nosa: 1.Położyć chorego z głową wyżej niż tłów. 2.Do nosa włożyć tampon z gazy lub waty zwilżonej 3% wodą utlenioną. 3.Na nos i okolice karku położyć zimny okład. Pierwsza pomoc przy krwotoku żylym:...
Mikrobiologia
Budowa komórki bakteryjnej: • Ściana komórkowa: -jest sztywna i porowata, nadaje kształt komórce i stanowi warstwę ochronną. U gram (-): cienka warstwa peptydoglikanu, białka, lipopolisacharydy, fosfolipidy; u granm (+)polisacharydy, kwasy...
Tygodniowy jadłospis dla mężczyzny w wieku dojrzewania
1 dzień - niedziela śniadanie: - 1 szt. bułka grahamka 50g -125,0 kcal - masło wiejskie 10g - 75,0 kcal - jajecznica z 2 szt. na boczku - 270,0 kcal - 1 szt. pomidora 200g - 34,0 kcal - 1 szk. mleka 2% - 112,8 kcal 2 śniadanie: - 0,5l wody...
Pierwiastki, związki nieorganiczne i organiczne, witaminy, enzymy - ściąga
PIERWIASTKI: Pierwiastki biogenne: węgiel, wodór, tlen - wchodzi w skład wody i innych zw. organicznych, niezbędny do oddychania tlenowego, azot, siarka, fosfor. Inne: wapń, magnez, potas, sód, chlor - odpowiada za równo- wagę...
Ekosystem łąki
Biocenoza łąki jest jednorodna i stosunkowo prosta. Główny składnik, to różne gatunki traw wysokich (np. kostrzewy, tymotki, rajgrasy, wiechliny, turzyce, ostnice) i niskich (np. perz) z domieszką dwuliściennych bylin (np. piołun, mięta, tymianek,...
Organelle w komórkach zwięrzęcych (podstawowe informacje)
Aparat Golgiego - część komórki składająca się z ułożonych jeden pod drugim okrągłych, spłaszczonych woreczków. Każdy z nich ma zamkniętą błoną plazmatyczną przestrzeń wewnętrzną, w której znajdują się różne substancje chemiczne. Aparat Golgiego...
Wpływ człowieka na klimat
Wiele się słyszy ostatnio o: - ekstremalnych zjawiskach pogodowych takich jak powodzie, fale upałów, huragany i sztormy; - globalnym ociepleniu; - efekcie cieplarnianym; - redukcji emisji gazów cieplarnianych. Jaki związek mają te zjawiska...
Postawa ciała
Postawa ciała to sposób trzymania ciała w pozycji stojącej, który zmienia się w ciągu całego życia, w zależności od wieku, stanu zdrowia, płci, wagi i trybu życia. Postawa jest subtelnym wskaźnikiem stanu aktywności organizmu ludzkiego; każdy...
Owady społeczne
Pszczoły i osy należą do rzędu blonoskrzydłych, a ściślej-do grupy żądłówek. Wyróżniającą ich cechą jest żądło, które te owady mogą wykorzystywać do ochrony lub ataku, przebijając okrywy ciała przeciwnika i wstrzykując jad. Żądło to rodzaj...
Choroby układu krążenia. Pierwsza pomoc w przypadku krwotoku.
CHOROBY UKŁADU KRĄŻENIA Choroby serca i naczyń są przyczyną największej liczby zgonów w Polsce. Na zwiększenie liczby zachorowań na choroby układu krążenia ma wpływ postęp cywilizacyjny wprowadzający do życia nerwowość, powodujący zmianę trybu...
Zanieczyszczenie wód
ZANIECZYSZCZENIE WÓD jest spowodowane głównie substancjami chemicznymi, bakteriami i innymi mikroorganizmami, obecnymi w wodach naturalnych w zwiększonej ilości. Substancje chemiczne ? organiczne i nieorganiczne (mineralne) ? występują w postaci...
Układ nerwowy
1. Ośrodkowy układ nerwowy: -kora mózgowa (2płk.) : istota szara (na zewnątrz) ; istota biała (wewnątrz) kresomózgowie. -Śródmózgowie (niewielkie)- kora mózgowa przejęła jego funkcje. Odpowiedzialne na kurczenie i rozkurczanie źrenic....
Promieniowanie UV- jego działanie na człowieka
Promieniowanie słoneczne inaczej znane nam jako promieniowanie ultrafioletowe lub krócej UV. Promienie UV działają źle zna organizm człowieka gdyż w dużych ilościach mogą powodować nowotwory skóry inaczej czerniak, więc gdy chcemy wybrać się do...
Narządy rozrodcze żeńskie
a) wewnętrzne: JAJNIK - żeński gruczoł rozrodczy (płciowy), z reguły parzysty, wytwarzający jaja, u kręgowców także hormony. JAJOWÓD - przewód wyprowadzający jaja z jajnika; u kręgowców uchodzi do macicy (u ssaków) albo do steku (np. u płazów,...
Człowiek a małpy człekokształtne
CZŁOWIEK - postawa ciała - pionowa (ze szczątków kopalnych można wnioskować, że pionowa postawa ciała i dwunożna lokomocja pojawiły się kilka mln lat temu) - poruszanie się - lokomocja dwunożna - owłosienie ciała - w większości zanikło...