profil

Składnia

Ostatnia aktualizacja: 2022-01-08
poleca 85% 128 głosów

Treść
Grafika
Filmy
Komentarze

Składnia definicja


za Słownikiem Języka Polskiego PWN:
1. Nauka o budowie wypowiedzeń;
2. Układ wypowiedzenia i jego budowa; też: funkcja wyrazu w zdaniu;

Składnia to część gramatyki, która określa jaką funkcję pełni dany wyraz w zdaniu, oraz zajmuje się analizą budowy zdania.

Zdanie a wypowiedzenie


Wypowiedzenie
To logicznie uporządkowany ciąg wyrazów połączonych ze sobą według gramatycznych zasad, np: Podano do stołu. Szuru buru. Pa, pa! Uwaga!

Do wypowiedzeń zaliczamy:
- wykrzyknienia: Hop hop! Uwaga!
- zawiadomienia, np: tytuł, nagłówek, napis informacyjny, napis na etykiecie, np: Dworzec Główny, Warszawa Wschodnia, sok jabłkowy

Wypowiedzeniem jest również równoważnik zdania;

Równoważnik zdania
To wypowiedzenie nie zawierające orzeczenia, np: Kto tam? Baczność! Na ramię broń! Odjazd o dwunastej. Nie wychylać się przez okno!

Imiesłowowy równoważnik zdania
Jest to konstrukcja składająca się z imiesłowu i określeń, która zastępuje zdanie podrzędne, np: Kupując auto, zwrócił uwagę na stan licznika. Wróciwszy do domu, ściągnęła płaszcz.

Zdanie
To wypowiedzenie posiadające orzeczenie - osobową formę czasownika, np: Kto jest za drzwiami? Pociąg odjeżdża o dwunastej.

Podział zdań ze względu na cel wypowiedzi:
- oznajmujące: nadawca przedstawia jakąś informację; zdanie kończymy kropką, np: Dzisiaj będzie padać deszcz.
- pytające: stosujemy w celu uzyskania wyjaśnienia, na końcu stosujemy “?” Czy odrobiłeś lekcje?
- rozkazujące: stosujemy w celu spowodowania u odbiorcy określonego działania; na końcu zdania stosujemy “!” Posprzątaj swój pokój!

Zdania dzielimy na proste/pojedyncze (zawierają jedno orzeczenie) i złożone (zawierają co najmniej dwa orzeczenia) - składają się z połączonych ze sobą zdań pojedynczych.

Kasia poszła wczoraj do kina. => zdanie proste
Kasia poszła wczoraj do kina sama, bo jej przyjaciółka rozchorowała się. => zdanie złożone

Zdania rozwinięte i nierozwinięte
Zdania pojedyncze mogą składać się tylko z podmiotu i orzeczenia lub samego orzeczenia i wtedy mówimy o zdaniach nierozwiniętych, np:
- Chodźmy!
- Mama wyszła.
- Tomasz zaśpiewa.

Zdania pojedyncze które oprócz podmiotu i orzeczenia zawierają inne określenia - przydawkę, dopełnienie, okolicznik nazywamy zdaniami rozwiniętymi, np:
- Tomasz zaśpiewa pierwszy podczas występu.
- Chodźmy wszyscy do kina.
- Mama Tomka wyszła do pracy wcześnie rano.

Te dodatkowe określenia odnoszą się do podmiotu lub orzeczenia i tworzą tzw. grupę podmiotu lub grupę orzeczenia.

Podoba się? Tak Nie
(0) Brak komentarzy

Materiał opracowany przez redakcję

Czas czytania: 2 minuty

Ciekawostki ze świata