Pierścienice
Pierścienice występują w morzach, wodach słodkich oraz w glebie i ściółce. Prowadzą wolno żyjący tryb życia. Niektóre są pasożytami. Odżywiają się organizmami zwierzęcymi i roślinnymi, martwą energią organiczną. Są drapieżnikami, filtratorami,...
Bieszczadzki Park Narodowy
Położenie, powierzchnia Bieszczadzki Park Narodowy jest trzecim co do wielkości parkiem narodowym w Polsce, położonym na południowo-wschodnich krańcach kraju, przy granicy z Republiką Słowacką i Ukrainą. Powierzchnia całkowita to 292,02 km²,...
Budowa ryb jako kręgowców wodnych
CECHY PRZYSTOSOWUJĄCE RYBY DO ŻYCIA W WODZIE: - opływowy kształt ciała (zmniejszenie oporu wody), - ciało pokryte łuskami ułożonymi dachówkowato i śluzem (zmniejszenie oporu wody), Rodzaje łusek: plakoidalne, ganoidalne, kostne (cykloidalna...
Białka
Białka składają się z: węgla, wodoru, tlenu, azotu, siarki, oraz fosforu żelaza i miedzi. Podstawową jednostką budulcową białka jest aminokwas. W skład większości białek wchodzi od kilkudziesięciu do około tysiąca aminokwasów choć zdarzają się...
Ochrona przyrody, gleba, erozja.
1. Co to jest Gleba ? Gleba to powierzchniowa warstwa skorupy ziemskiej. Jest ona wytworem długotrwałych procesów odbywających się na powierzchni Ziemi. Wytworzenie 2-3 cm warstwy gleby trwa około 200-1000 lat. Tworzenie się gleby następuje w...
Co daje nam manipulowanie genami i jaki wpływ ma na nasze życie
2. Porównując strukturę i funkcję genów oraz organizację genomów różnych żyjących obecnie organizmów, można wydedukować, co działo się w przeszłości; 3. Inżynieria genetyczna i medycyna molekularna są wszechobecne. Nie jest tajemnicą, że...
Fotosynteza - ściąga
Fotosynteza - to synteza cukrów z dw. węgla i wody przy udziale światła. Produktem ubocznym jest tlen. Oddychanie komórkowe (tlenowe) zachodzi w mitochondri polega na rozkładzie glukozy na dw. wegla i energie. Oddychanie beztlenowe -...
Klonowanie
Klonowanie (gr. gałązka, odrośl) - proces tworzenia idealnej kopii z oryginału. W biologii termin klonowanie jest używany w dwóch znaczeniach: Klonowanie genów - które polega na pobieraniu materiału genetycznego z jednego organizmu i...
Tkanka mięśniowa
Komórki Mięśniowe charakteryzują się tym, że mogą kurczyć się pod wpływem podniety (hormonalnej, mechanicznej i nerwowej). Specyficzne rozmieszczenie specjalnych, włókienkowatych struktur białkowych miofilamentów, w przestrzeni komórki umożliwiają...
Jak zapobiegać zakażeniom robakami pasożytniczymi?
Najczęstsze robaki pasożytnicze należą do płazińców i obleńców. Obleńce stanowią wyższą gałąź rozwoju organizmów zwierzęcych, natomiast płazińce niższej. Płazińce mają ciało spłaszczone grzbietobrzusznie, a ich...
Rola bakterii w przyrodzie i gospodarce człowieka
Rola bakterii w przyrodzie i życiu człowieka Pozytywna - powodują rozkład i gnicie materii organicznej martwej - włączają w obieg materii niektóre pierwiastki, np. C, S, N, P - mineralizują i spulchniają glebę, fermentują obornik -...
Ptaki
Ptaki to zwierzęta kręgowe pochodzące od gadów. Najbardziej znanym krewniakiem przodka ptaków jest późnojurajski praptak (Archeopteryx litographica). Praptak łączy wiele cech gadzich (dinozaurzych- np. długi kręgosłup ogonowy, zęby, pazury na...
Ekologia - nauka o strukturze i funkcjonowaniu przyrody
Czynniki wpływające na różnorodność biologiczną - Interakcje między organizmami - Wpływ organizmów na środowisko nieożywione, - Oddziaływania środowiska na strukturę zbiorowisk organizmów oraz na rozmieszczenie gatunków na Ziemi - Zajmują się...
Przystosowania kręgowców
Przystosowania ryb do życia w wodzie: - opływowy kształ ciała - ciało pokryte śluzem - obecność płetw - brak powiek - obecność pęcherza pławnego - linia boczna - zrośniećie czaszki z tułowiem Przystosowania płazów do życia na...
Wymiana gazowa u zwierząt
ZWIERZĘTA Wymiana gazowa u zwierząt może zachodzićw powietrzu lub w wodzie . Niektóre narządy oddechowe takie jak tchawiki czy płuca , są najlepiej przystosowane do wymiany gazowej w powietrzu podczas gdy inne , takie jak skrzela najlepiej...
Fotosynteza, odżywianie się organizmów - najważniejsze informacje
BIOLOGIA Samożywność – zdolność do tworzenia bogatych w energię związków organicznych z pobranych ze środowiska prostych, nieorganicznych związków, takich jak CO2 i H2O. chlorofil – barwnik obowiązkowy, aby powstała fotosynteza, ponieważ...
Kwiaty
Kwiaty nie zostały stworzone tylko ku naszej radości. Nadrzędną rolą kwiatów jest wysłanie precyzyjnej informacji adresatowi jakimi są zwierzęta. Przy okazji kwiaty także czerpią z tego korzyści. Zwierzęta w podziękowaniu za dostarczenie pokarmu...
Białka, tłuszcze i cukry - powtórzenie
BIAŁKA - zbudowane z ok. 20 różnych aminokwasów, aby było białko musi być ponad 100 w komórce - tworzenie białka poprzez hydrolizy enzymatycznej- łączenie aminokwasów - wiązanie peptydowe C z N - polikondensad - białko I (liniowe), II...
Cytoplazma
Cytoplazma I - część protoplazmy komórki eukariotycznej pozostająca poza jądrem komórkowym I. - cała protoplazma komórki prokariotycznej (czyli nie posiadającej jądra komórkowego) Dzieli się ją na cytoplazmę podstawową oraz retikulum...
Budowa białek, cukrów i tłuszczów
Białka: Podstawową jednostką budulcową białek jest aminokwas. Spośród 100 aminokwasów znanych w przyrodzie, tylko 20 wchodzi w skład białek. Łączą się one ze sobą w łańcuchy o różnej długości. O właściwościach białka decyduje liczba aminokwasów...
Homozygota
Homozygota, osobnik posiadający w swoim genotypie jednakowe allele jednego lub większej liczby genów. Homozygoty mogą powstać spontanicznie w wyniku samozapylenia rośliny. Potomstwo dwóch jednakowych homozygot jest jednolite i również...
Choroby układu szkieletowego
I CHOROBY UKŁADU SZKIELETOWEGO Układ szkieletowy Nasze kości są lekkie, niezwykle silne i tak połączone, by ciało ludzkie miało dużą możliwość ruchu. Poważnych chorób kości jest niewiele, ale niektóre dolegliwości mają charakter przewlekły....
Hormony i gruczoły dokrewne.
CO TO SĄ GRUCZOŁY DOKREWNE ? By wyjaśnić czym są gruczoły dokrewne należy zapoznać się czym ogólnie są gruczoły. Gruczoły są to narządy człowieka i zwierząt wydzielające różne substancje niezbędne dla organizmu. Gruczołami mogą być pojedyńcze...
Macro-, Micro-, Ultra- elementy - tabela
pierwiastek rola niedobór nadmiar występowanie makroelementy Ca wapń materiał budulcowy kości i szkliwa; wykorzystywany do przenoszenia impulsów nerwowych; regulacja ukł. krążenia; rytmu serca; wpływa na kontrolę...
Witaminy, mikro i makroelementy
Rozp. w wodzie: Wit. C:(kwas askorbinowy, 1912)świeże owoce, truskawki, maliny, natka pietruszki, papryka, owoce dzikiej róży, brokuły, brukselka, zwiększa odporność organizmu na infekcje. Wit. B1(tiamina, 1897)produkty zbożowe, mięso, wędliny,...
Czy warto oszczędzać energie?
,?Dlaczego warto oszczędzać?? Aby funkcjonował współczesny świat, by mogły pracować wszystkie maszyny, fabryki i człowiek mógł wygodnie i spokojnie Szyc, potrzeba ogromnych ilości energii. Większość tej energii dostarczają surowce...
Znaczenie genetyki
ZASTOSOWANIE GENETYKI W ROLNICTWIE I HODOWLI Wiedza genetyczna była wykorzystywana przez człowieka w rolnictwie i w hodowli zanim Mendel sformułował prawa dziedziczenia. Wiedza ta brała się z prostych obserwacji, które nauczyły, że większa jest...
Choroby i higiena układu oddechowego
Angina, zapalenie migdałków podniebiennych, choroba wywoływana najczęściej przez bakterie. Objawia się bólem gardła, wysoką gorączką (ponad 39C), utrudnionym połykaniem, zaczerwienieniem i powiększeniem migdałków, pokrytych białymi nalotami....
Różnorodność biologiczna ziemi, ewolucja, biocenoza
a) biocenoz – różnorodność zbiorowisk organizmów -> lasy, torfowiska, pola, łąki, pastwiska Biomy – pustynia, półpustynia, stepy, sawanny, tundra, tajga, lasy zwrotnikowe. Ekosystem – biocenozy wraz z ich siedliskami (łąki, pola uprawne,...
Budowa komórki
1. Komórka – podstawowa jednostka budulcowa i funkcjonalna pełniącą rożne funkcje w organizmie . Nabłonkowa, nerwowa,mięsniowa, tłuszczowa 2. Budowa komórki każdą komórkę otacza błona komórkowa którą wypełnia cytoplazma. Na cytoplazmę...
Choroby genetyczne u ludzi
Choroby genetyczne u ludzi Wraz z postępem badań nad DNA człowieka coraz więcej dostępnych jest testów genetycznych, pozwalających wykryć niektóre choroby, zanim pojawia się ich pierwsze objawy. Wiele z nich jest stosowanych w Polsce, ale do...
Choroby wywołane zaburzeniami sekrecji hormonalnej
1. CHOROBY WYWOŁANE NADMIERNYM LUB NIEWYSTARCZAJĄCYM WYDZIELANIEM HORMONY WZROSTU (HORMONU PRZYSADKI) Hormon wzrostu (GH, hormon somatotropowy przysadki, STH, somatotropina) – hormon przedniego płata przysadki, którego wydzielanie jest...
Choroby cywilizacyjne, ich przyczyny oraz mozliwosci walki z nimi.
NERWICE: Nerwica, często określana jako nadmierna nerwowość, charakteryzuje się obecnością uczucia przejmującego lęku. Uczucie lęku może występować przejściowo i być powodowane strachem przed zbliżającym się istotnym dla danej osoby zdarzeniem,...
Ekologia
Termin ekologia wprowadził Haeckley. Ekologia jest nauką, która bada zależności pomiędzy istotami żywymi oraz ich środowiskiem zarówno fizycznym jak i biologicznym. Środowisko jako system funkcjonalny wpływa na organizmy, które w nim żyją poprzez...
Toksyczne odpady
Składowanie szkodliwych materiałów na lądzie i w morzach stanowi ogromne niebezpieczeństwo dla milionów mieszkańców naszej planety. Odpady radioaktywne, metale ciężkie, produkty uboczne powstające przy wyrobie tworzyw sztucznych i inne substancje...
Mitoza i mejoza (ściąga)
1)BUDOWA CHROMOSOMU Składa się z ramion rozdzielonych- centromerem.Podłużnie podzielony jest na dwie połówki- chromatydy.Każda chromatyda zawiera pojedynczą, bardzo długą cząsteczkę DNA. 2)LICZBA CHROMOSOMÓW KOMÓRKACH Komórka somatyczna 46 ch...
Higiena układu ruchu
Wad postawy można uniknąć, zachowując sprawność fizyczną oraz stosując się do kilku prostych zaleceń. Aby tego uniknąc należy: - starać się chodzić i siedzieć prosto, zachowując naturalne krzywizny kręgosłupa; - nie podnosić ciężkich...
Wirusy
1. Czym są wirusy? - wirusy – żywe formy zbudowane z kwasu nukleinowego i otoczki białkowej. Często nazywane złośliwym białkiem. Stoją na pograniczu materii ożywionej i nieożywionej. 2. Cechy wirusów: a) brak budowy komórkowej b) nie...
Komórka jako podstawowa jednostka życia.
Czym się charakteryzują istoty żywe? Być istotą żywą to też móc: *oddychać-dostarczanie tlenu do każdej kom. * wydalać- usuwanie niepotrzebnych subst. *poruszać się *rozmnażać-wydawanie na świat potomstwa *odżywiać –dostarczać pokarm...
Co ty możesz zrobić dla oszczędzania wody i chronienia jej przed nadmiernym zanieczyszczeniem.
Co ty możesz zrobić dla oszczędzania wody i chronienia jej przed nadmiernym zanieczyszczeniem. Średnie zużycie wody w Polsce wynosi 145 litrów na osobę dziennie (w miastach). Cel planów globalnego działania w zakresie oszczędzania wody jest...
Choroby genetyczne człowieka
Choroby genetyczne człowieka Dziedziczność jest to zdolność przekazywania cech zarówno anatomicznych, jak i fizjologicznych, przez organizmy macierzyste potomstwu. Dany organizm może przekazać swojemu potomstwu skłonność do pewnych chorób lub też...
Ciało ludzkie.
Chociaż wszyscy wyglądamy inaczej, to jeśli weźmiemy pod uwagę budowę i działanie naszych organizmów, okaże się, iż jesteśmy identyczni. Organizm każdego człowieka zbudowany jest z 12 głównych układów. Układy te współpracują, tworząc...
Układ wydalniczy zwierząt
PŁAZY Układ wydalniczy - posiadają dość szerokie, taśmowate i jednolite parzyste nerki - wzdłuż nich na brzegach znajduje się moczowód pierwotny - silnie rozcieńczony mocz uchodzi do steku, którego uchyłek tworzy pęcherz moczowy (resorbujący...
Płazy
Gody u żab: Samica żaby składa w wodzie skrzek – jajeczka, które chroni warstwa śluzu. Samiec zapładnia je nasieniem. Dochodzi do zapłodnienia zewnętrznego. Po 2, 3 dniach z jaj wykluwają się kijanki. Mają ogon z błoną przypominającą malutką...
Jądro komórkowe
Jądro komórkowe Za ojca tej największej podstruktury komórkowej uważa się angielskiego botanika Roberta Browna, który w 1831 roku zaobserwował w mikroskopie jądro komórkowe skórki storczyków. Kształt Kształt jądra zależy na ogół od kształtu...
Układ krwionośny - powtórzenie wiadomości
1. Naczynia krwionośne Tętnice - odprowadzają krew z tkanek do serca. Składają się z trzech warstw: zewnętrzna, środkowa, wewnętrzna. Ciśnienie jest w nich bardzo duże, dzięki czemu zapewniany jest jednolity i ciągły przebieg krwi. Nie...
Stosowanie technik inżynierii genetycznej umożliwia precyzyjną ingerencję w DNA komórki
Połowa lat 70. XX wieku to rewolucyjne zmiany w biotechnologii. Wprowadzono do badań techniki sztucznego rekombinowania i klonowania DNA, dzisiaj powszechnie stosowanego we współczesnej inżynierii genetycznej. Sztuczne rekombinowanie DNA to...
Zanieczyszczenia wody
Zanieczyszczenie wód są to niekorzystne zmiany właściwości fizycznych, chemicznych i bakteriologicznych wody spowodowane wprowadzaniem w nadmiarze substancji nieorganicznych czyli: stałych, płynnych, gazowych, organicznych, radioaktywnych...
Wady kręgosłupa i przykłady zachowań przyczyniających się do ich powstawania.
Skrzywienia kręgosłupa jest to choroba układu kostnego powstająca na ogół w dzieciństwie, spowodowana wieloma przyczynami, jak np.: a)zwichnięcie bioder małego dziecka; b)zjawisko szybszego wzrostu kręgosłupa niż jego mięśniowego...