Budowa i funkcja szkieletu
Szkielet stanowi rusztowanie ciała i jest miejscem przyczepu mięśni, dzięki czemu umożliwia zmianę położenia całego ciała oraz zmianę ułożenia części ciała względem siebie, a także utrzymanie odpowiedniej postawy ciała. Ponadto pełni funkcję wzrostową, gdyż przyrost kości umożliwia osiągnięcie określonej wielkości i kształtu ciała. Chroni narządy wewnętrzne. Pełni funkcję krwiotwórczą. Magazynuje sole mineralne (zwłaszcza sole wapnia). Głównym materiałem budulcowym szkieletu człowieka jest...
Rozwój zarodkowy i płodowy człowieka
Okres embrionalny u człowieka rozpoczyna się od momentu zapłodnienia. Obejmuje rozwój zarodkowy i płodowy i kończy się porodem. Zapłodnienie zachodzi w jajowodzie. Jeden z plemników przebija się przez wieniec promienisty, rozpuszcza osłonę przejrzystą otaczającą komórkę jajową za pośrednictwem enzymów zgromadzonych w akrosomie , a następnie wnika do jej wnętrza, stymulując jądro oocytu II rzędu do wznowienia podziału mejotycznego. W jego wyniku powstaje komórka jajowa i ciałko...
Nabłonki pokrywające
– chronią powierzchnię ciała (u bezkręgowców nabłonek taki jest jednowarstwowy, często pokryty oskórkiem wysyconym, jak u stawonogów chityną; u kręgowców nabłonek wielowarstwowy płaski tworzy naskórek);| – wyścielają powierzchnię narządów wewnętrznych, przewodów i jam ciała (np. w jamie ustnej i pochwie – wielowarstwowy płaski); – umożliwiają wchłanianie różnych substancji (np. w jelicie cienkim jednowarstwowy walcowaty z mikrokosmkami, w pęcherzykach płucnych i ciałkach nerkowych –...
Struktura i funkcjonowanie ekosystemu
Ekosystem jest układem ekologicznym, który składa się z biocenozy oraz biotopu. Biocenozę stanowią organizmy żywe, biotopem jest środowisko abiotyczne. W ekosystemie biocenoza jest ściśle powiązana z biotopem i tworzy z nim funkcjonalną całość. Ekosystemy posiadają określoną strukturę, a ich funkcjonowanie uwarunkowane jest dopływem energii z zewnątrz i jej przepływem przez ekosystem oraz obiegiem materii. Ekosystemy podlegają rozwojowi, którego przejawem jest sukcesja ekologiczna....
Poglądy na ewolucję organizmów
Zmienność świata organicznego pobudzała i nadal pobudza ludzi do pytań o pochodzenie życia. Na przestrzeni wieków ścierały się dwa przeciwstawne poglądy: jeden z nich zakładał stałość i niezmienność przyrody żywej, drugi – możliwość jej ewolucyjnego rozwoju. Pierwszy z poglądów, reprezentowany przez kreacjonizm , przyjmował, iż świat został stworzony przez Boga w jednym akcie stworzenia. Głosił niezmienność gatunków i ich liczby. Dostrzegając zróżnicowanie gatunków, systematyzował je...
Szkielet kończyn
Na szkielet kończyn składają się szkielety kończyny górnej i dolnej. Szkielet kończyny górnej obejmuje kości obręczy barkowej oraz kości kończyny górnej wolnej. Obręcz barkowa zbudowana jest z dwóch łopatek stanowiących miejsce przyczepu mięśni kończyn górnych i grzbietu oraz dwóch obojczyków, z których każdy z jednej strony łączy się stawowo z łopatką, a z drugiej z obojczykiem. Szkielet kończyny górnej wolnej składa się z kości ramieniowej, łączącej się stawowo z łopatką oraz kości...
Wady wzroku
Nieprawidłowo ukształtowany aparat optyczny jest przyczyną wad wzroku: – Zaćma uwarunkowana jest zmętnieniem soczewki. – Przy krótkowzroczności soczewka ogniskuje obrazy przed siatkówką, co spowodowane jest wydłużeniem gałki ocznej w wymiarze przednio-tylnym. W celu korekty krótkowzroczności stosuje się soczewki dwuwklęsłe (rozpraszające). – Przy dalekowzroczności soczewka ogniskuje obrazy za siatkówką; zachodzi skrócenie gałki ocznej w wymiarze przednio-tylnym, dlatego też korekta...
Układ hormonalny
Układ hormonalny współdziała z układem nerwowym w regulacji i koordynacji czynności życiowych organizmu. Informacja w układzie hormonalnym przekazywana jest za pomocą substancji chemicznych zwanych hormonami , co uwarunkowane jest zdolnością komórek do porozumiewania się za pośrednictwem sygnałów chemicznych.
Stosunki protekcjonistyczne
Stosunki protekcjonistyczne są korzystne dla jednej lub dwóch populacji i nie przynoszą szkody żadnej z nich. Należy do nich mutualizm, protokooperacja, komensalizm. – Mutualizm (symbioza obligatoryjna) polega na współżyciu osobników dwóch populacji, przy czym współżycie to warunkuje ich przeżycie, np. mikoryza (współżycie grzybów z roślinami), współżycie bakterii brodawkowych z roślinami motylkowymi, przeżuwaczy z bakteriami celulolitycznymi, zapylanie kwiatów przez zwierzęta (owady,...
Stepy
Stepy zajmują duże obszary Azji, Ameryki Północnej i Południowej o klimacie umiarkowanym suchym. Gleby są żyzne. W rejonach wilgotniejszych występują czarnoziemy, w suchych gleby kasztanowe. Cechuje je różnorodność gatunków traw i ziół. Zwierzęta stepowe często żyją w stadach, np. bizony w Ameryce Północnej, konie Przewalskiego, wielbłądy dwugarbne, dzikie osły w Azji. Licznie występują jaszczurki i węże. Częste są gryzonie żyjące w norach, np. susły w Eurazji oraz pieski preriowe w...
Elementy morfotyczne krwi
Elementy morfotyczne krwi stanowią około 45% objętości krwi. Obejmują trzy rodzaje krwinek. Erytrocyty kręgowców zawierają hemoglobinę . Dojrzałe erytrocyty ssaków są drobne, o kształcie dwuwklęsłych dysków, pozbawione jądra i niektórych organelli komórkowych, co zmniejsza ich metabolizm. U pozostałych kręgowców są większe i jądrzaste. Powstają w czerwonym szpiku kostnym. Po około 120 dniach ulegają rozpadowi w śledzionie. Transportują tlen, dwutlenek węgla, hormon adrenalinę oraz...
Gady
Gady są kręgowcami typowo lądowymi. Tylko niektóre wtórnie przystosowały się do życia w wodzie. Są zmiennocieplne. Należą do owodniowców. Ciało gadów pokrywa zrogowaciały naskórek. Jego wytworem u węży i jaszczurek są łuski . Tworzą one ciągłą warstwę, zrzucaną podczas linienia. U krokodyli i żółwi w skórze właściwej występują skostnienia skórne, które tworzą tarczki kostne. U żółwi zrośnięte i pokryte płytkami rogowymi tarczki budują pancerz. Skóra jest sucha, gdyż brak w niej...
Zmienność rekombinacyjna
Zmienność rekombinacyjna związana jest z mejozą. Polega na ciągłym przetasowywaniu istniejących alleli genów i tworzeniu nowych ich układów. Występuje zmienność rekombinacyjna międzychromosomowa i wewnątrzchromosomowa. Międzychromosomowa jest wynikiem niezależnej segregacji chromosomów opartej na prawach Mendla. Wewnątrzchromosomowa (wymiana odcinków między chromosomami) związana jest z crossing-over . Ponadto zmienność rekombinacyjna jest wynikiem losowego łączenia się gamet...
Obieg azotu w przyrodzie
Obieg azotu uwarunkowany jest przez kilka procesów: – wiązanie azotu atmosferycznego przez bakterie oraz sinice i przetwarzanie go w azotany dostępne roślinom; – wytwarzanie organicznych związków azotowych przez rośliny oraz pobieranie i przetwarzanie ich przez zwierzęta; – uwalnianie amoniaku ze szczątków organicznych i ich wydalin przez bakterie i grzyby, czyli tzw. amonifikacja ; – przetworzenie amoniaku w azotany w wyniku procesu nitryfikacji przeprowadzanego przez bakterie; –...
Symetria ciała zwierząt
Na ogół zwierzęta wykazują promienistą lub dwuboczną symetrię ciała. Symetria promienista występuje u zwierząt osiadłych lub planktonowych, takich jak parzydełkowce oraz szkarłupnie, przy czym u szkarłupni jest cechą wtórną. U zwierząt o symetrii promienistej wyróżnia się w budowie ciała część górną i dolną. Symetria dwuboczna wykształciła się w związku z aktywnym ruchem. Jest charakterystyczna dla większości zwierząt. U zwierząt dwubocznie symetrycznych można wyróżnić przód, gdzie...
Odżywianie się roślin
Rośliny są autotrofami. W procesie fotosyntezy wytwarzają aldehyd 3-fosfoglicerynowy, stanowiący podstawę do syntezy złożonych związków organicznych: węglowodanów, tłuszczów, a łącznie z pobranymi z gleby solami mineralnymi do syntezy białek, kwasów nukleinowych oraz innych związków wykorzystywanych jako materiał budulcowy, energetyczny i regulujący.
Mitoza
Jest podziałem jądra komórkowego, prowadzącym do powstania dwóch identycznych jąder, a następnie dwóch identycznych komórek potomnych o takim samym zespole chromosomów jak w jądrze komórki wyjściowej. Warunkuje stałość zespołu czynników dziedzicznych w powstających komórkach somatycznych organizmu. Składa się z jednego cyklu podziałowego. W przebiegu mitozy można wyróżnić cztery fazy o charakterystycznej sekwencji zdarzeń. Mitoza: a – interfaza; b – profaza; c, d – metafaza; e –...
Podstawczaki
Podstawczaki mają grzybnię zbudowaną z dikariotycznych strzępek, które mogą wytwarzać owocniki. Czasem rozmnażają się bezpłciowo za pomocą zarodników konidialnych. Rozmnażanie płciowe ma postać somatogamii i prowadzi do wytworzenia zarodników podstawkowych. W cyklu rozwojowym podstawczaków przeważa dikariofaza, haplofaza jest skrócona, a diplofaza ogranicza się do komórki (podstawki), na której powstają zarodniki podstawkowe. Przedstawicielami podstawczaków jest większość tzw. grzybów...
Korzeń
Korzeń jest organem, który służy do pobierania wody i soli mineralnych oraz umocowuje roślinę w podłożu. Może też pełnić inne, dodatkowe funkcje. Zespół korzeni jednej rośliny tworzy system korzeniowy. Istnieją dwa typy systemów korzeniowych. System palowy składa się z korzenia głównego oraz korzeni bocznych. System wiązkowy, charakterystyczny dla roślin jednoliściennych, utworzony jest przez wiele równorzędnych korzeni, które wyrastają z podstawy pędu. Systemy korzeniowe
Choroby uwarunkowane przez mutacje chromosomowe liczbowe autosomalne
Nazwa Przyczyna Skutki mutacji Zespół Downa trisomia 21. pary chromosomów niedorozwój umysłowy i fizyczny, niski wzrost, zaburzenia w proporcjach ciała (m.in. twarzy) Zespół Edwardsa trisomia 18. pary chromosomów niedorozwój umysłowy i fizyczny, deformacja dłoni, wady serca, nerek, często śmierć w dzieciństwie Zespół Patau trisomia 13. pary chromosomów zaburzenia w rozwoju płodu, niedorozwój umysłowy i fizyczny, często...
Obwodowy układ nerwowy
Obwodowy układ nerwowy zbudowany jest z nerwów czaszkowych i rdzeniowych oraz zwojów nerwowych . Nerwy stanowią wiązki aksonów pochodzących z neuronów, których ciała znajdują się w mózgowiu, rdzeniu kręgowym lub w zwojach położonych poza obrębem centralnego układu nerwowego. W zależności od tego, jakie bodźce przewodzą aksony, nerw może być czuciowy, ruchowy lub czuciowo-ruchowy (mieszany). Wyróżnia się 12 nerwów czaszkowych (np. węchowy, wzrokowy, trójdzielny, błędny, okołoruchowy)...
Budowa morfologiczna korzenia
W budowie morfologicznej korzenia wyróżnia się kilka stref: – strefa korzeni bocznych (zawiera uformowane tkanki stałe), – strefa włośnikowa = strefa różnicowania się (w strefie tej komórki różnicują się w skórkę, korę pierwotną, walec osiowy; obecne w skórce włośniki zwiększają powierzchnię wchłaniania wody i soli mineralnych), – strefa wydłużania się =strefa wzrostu (charakteryzuje się intensywnym wzrostem korzenia na długość), – stożek wzrostu (utworzony jest przez...
Wije
Wije żyją w miejscach wilgotnych, schowane w ściółce, pod kamieniami, butwiejącymi pniami. Ciało ich składa się z głowy i podzielonego na segmenty tułowia , z jedną lub dwiema parami słabo zróżnicowanych odnóży na każdym segmencie. Na głowie posiadają parę czułków, aparat gębowy i oczy (najczęściej proste). Drapieżne mają gruczoły jadowe. Narządami wymiany gazowej są u wijów tchawki , wydalniczymi cewki Malpighiego. Rozwój jest prosty lub złożony. Wśród wijów wyróżnia się drapieżne...
Oogeneza
Oogeneza jest procesem tworzenia i dojrzewania komórek jajowych. Z macierzystych komórek płciowych żeńskich w jajniku podczas rozwoju zarodkowego rozwijają się oogonia . Dzielą się mitotycznie, a następnie jako oocyty I rzędu wchodzą w mejozę jeszcze podczas życia płodowego. W końcowej fazie profazy I podziału redukcyjnego mejoza zostaje zatrzymana na wiele lat. W okresie pokwitania podwpływem hormonu folikulotropowego wydzielanego przez przysadkę następuje dokończenie I podziału...
Bakterie heterotroficzne
Bakterie heterotroficzne zdobywają pokarm, pobierając związki organiczne ze swojego otoczenia, przy czym związki o małych cząsteczkach (cukry proste, aminokwasy) wchłaniają bezpośrednio do swego wnętrza. Związki bardziej złożone zostają rozbite na prostsze przez enzymy wydzielane przez bakterie na zewnątrz do środowiska. Substancje wchłonięte do komórki podlegają dalszym przemianom, stając się materiałem budulcowym lub energetycznym. Saprofity wykorzystują jako źródło pokarmu martwe...
Charakterystyka paprotników
Paprotniki są sztuczną jednostką systematyczną, ponieważ grupuje ona rośliny należące do odrębnych linii rozwojowych. Stanowią grupę morfologiczno-ekologiczną. Do paprotników zalicza się następujące typy: widłakowe, skrzypowe, paprociowe. Pochodzą one od roślin wywodzących się od ryniofitów . Rośliny te występują w środowiskach wilgotnych. Potrzebują wody do zapłodnienia. Mają łodygę, korzenie o charakterze przybyszowych oraz różnie wykształcone liście. W budowie wewnętrznej występują...
Małże
Małże wytwarzają muszlę dwuczęściową , zbudowaną z trzech warstw: konchiolinowej, porcelanowej i perłowej. Obie części muszli są ze sobą połączone za pomocą więzadła, zatrzasku i mięśni. Ciało ich zbudowane jest z klinowatej nogi i worka trzewiowego, głowa uległa redukcji . Większość żyje w morzach, a znane są też gatunki słodkowodne. Prowadzą mało ruchliwy lub osiadły tryb życia. Odżywiają się cząstkami organicznymi, które filtrują z wody. Woda z tlenem oraz cząsteczkami...
Oddziaływania międzycząsteczkowe
Obok silnych wiązań chemicznych, wiążących atomy w cząsteczkę, istnieją oddziaływania między atomami należącymi do sąsiadujących cząsteczek oraz słabe wiązania wewnątrzcząsteczkowe między atomami w cząsteczkach biopolimerów, które decydują o ich strukturze przestrzennej. Oddziaływania dipol–dipol występują między polarnymi cząsteczkami (jednakowymi lub różnymi), które przyciągają się wzajemnie różnoimiennymi biegunami. Wiązania wodorowe powstają wtedy, gdy atom wodoru znajduje się...
Obieg fosforu i siarki
Z procesami życiowymi związane są też obiegi fosforu i siarki. Zapasy siarki i fosforu zostały zgromadzone w skałach, skąd są uwalniane do ekosystemów lądowych. Część fosforanów trafia następnie do mórz, gdzie pewna ich ilość osadza się w głębinach, a reszta przekazywana jest w łańcuchach pokarmowych z powrotem do ekosystemów lądowych. Z kolei siarka pobierana przez rośliny w postaci siarczanów zostaje włączona w materię organiczną, pobieraną potem przez kolejnych konsumentów....
Odporność swoista
Odporność swoista jest nabyta i stanowi drugą linię obrony. W tego typu odporności odpowiedź immunologiczna skierowana jest przeciwko określonemu rodzajowi antygenu, co uwarunkowane jest wcześniejszym kontaktem z tym antygenem i wytworzeniem o nim pamięci immunologicznej. Odporność swoista obejmuje odporność komórkową i humoralną . W odporności tej współdziałają ze sobą neutrofile, makrofagi, limfocyty B oraz T . Komórki te powstają u większości kręgowców w szpiku kostnym, przy czym...
Genetyka człowieka
Człowiek podlega tym samym prawom dziedziczenia, co inne organizmy. Niektóre cechy człowieka dziedziczone są jednogenowo, znacznie jednak więcej dziedziczonych jest wielogenowo. Badania genetyczne pozwoliły poznać sposób dziedziczenia wielu cech fizycznych, fizjologicznych i biochemicznych człowieka, np. dziedziczenie barwy oczu, włosów, skóry, dziedziczenie rysów twarzy, w tym kształtu uszu, nosa, oczu, dziedziczenie grupy krwi, umiejętności zwijania języka w trąbkę, sposobu składania rąk,...
Parzydełkowce
Są to zwierzęta wyłącznie wodne, przy czym większość żyje w morzach. Formy dorosłe mają ciało zróżnicowane na osiadłe polipy , żyjące samotnie lub w koloniach, albo wolno pływające meduzy . Posiadają promienistą symetrię ciała. Są organizmami tkankowymi. Ich ciało zbudowane jest z dwóch warstw tkanki nabłonkowej , odpowiadających ektodermie i endodermie warstw zarodkowych, między którymi znajduje się galaretowata mezoglea . Wnętrze ciała wypełnia jama gastralna (jama...
Wątrobowce
Wątrobowce posiadają słabo rozwinięty splątek, z którego rozwija się gametofit w formie plechy lub ulistnionej łodyżki, z jednokomórkowymi chwytnikami. Zarodnia nie jest okryta czepkiem. Występują w środowisku o dużej wilgotności. Przedstawicielem jest np. porostnica.
Wiecznie zielone lasy i zarośla twardolistne
Wiecznie zielone lasy i zarośla twardolistne występują na wybrzeżach Morza Śródziemnego, w Kalifornii, południowych częściach Afryki i południowo-zachodnich wybrzeżach Australii, gdzie zimy są łagodne i wilgotne, a lata suche i gorące. Przeważają gleby o czerwonym zabarwieniu, co jest spowodowane obecnością w glebie związków żelaza. Wśród roślin dominują drzewa i krzewy zimozielone o twardych liściach, np. dęby korkowe, mirty, pistacje (nad Morzem Śródziemnym), tworzące zarośla zwane...
Regulacja pracy układu krążenia
Praca serca i regulacja krążenia znajdują się pod kontrolą układu nerwowego i hormonalnego . Serce jest unerwione przez nerwy układu autonomicznego . Wzrost ciśnienia krwi powoduje pobudzenie ośrodka zwalniającego pracę serca oraz ośrodka naczyniowo-ruchowego, które poprzez nerwy przywspółczulne wydzielające neuroprzekaźnik acetylocholinę hamują pracę serca i rozszerzają naczynia. W odpowiedzi na spadek ciśnienia ośrodek pobudzający pracę serca oraz naczynioworuchowy, poprzez nerwy...
Wilgotne lasy równikowe
Wilgotne lasy równikowe występują w klimacie równikowym Azji, Afryki, Ameryki Południowej, na północnych wybrzeżach Australii; tam, gdzie przez cały rok utrzymuje się wysoka temperatura, a ilość opadów jest znaczna. Gleby są ubogie ze względu na bardzo szybki rozkład substancji organicznych, które zawarte są głównie w biomasie. Wilgotne lasy równikowe cechuje bardzo duża różnorodność gatunkowa. Wśród roślin oprócz bogactwa gatunków drzew występują różnorodne liany i epifity (np....
Merystemy wtórne
Merystemy wtórne tworzą się z żywych komórek stałych o charakterze miękiszowym, które na skutek odróżnicowania wróciły do stanu embrionalnego. Zaliczane są do nich merystemy boczne i przyranne. – Merystemy boczne umożliwiają wtórny przyrost na grubość korzenia i łodygi, przy czym kambium (miazga twórcza) tworzy się między łykiem i drewnem pierwotnym (tylko w wiązkach otwartych), natomiast fellogen (miazga korkotwórcza) zakłada się pod skórką korzenia i pędu. Komórki kambium...
Tkanka wzmacniająca
Tkanka wzmacniająca zbudowana jest ze ściśle przylegających komórek o ścianach komórkowych ze zgrubieniami, co zapewnia roślinie wytrzymałość i chroni jej organy przed złamaniem lub zgnieceniem. Wyróżnia się dwa typy tkanki wzmacniającej. Rodzaje tkanki wzmacniającej: – Kolenchyma utworzona jest z żywych komórek o celulozowych ścianach, ściśle przylegających do siebie. Zgrubienia powstają w miejscu styku kilku komórek ( kolenchyma kątowa ) lub na ścianach równoległych do...
Upośledzenie słuchu
Upośledzenie słuchu może mieć różne przyczyny. W życiu płodowym uszkodzenie słuchu może być spowodowane przebytymi przez matkę chorobami infekcyjnymi – różyczką i toksoplazmozą. U dzieci i dorosłych uszkodzenie słuchu może nastąpić na skutek stosowania niektórych leków, zapalenia ucha środkowego, nadmiernego gromadzenia się woskowiny. Istotną przyczyną ubytku słuchu jest nadmierny hałas.
Tkanki twórcze
Umożliwiają roślinie nieograniczony wzrost, który odbywa się w ściśle określonych miejscach, zwanych strefami merystematycznymi. Znajdujące się tam komórki o dużym jądrze, cienkich ścianach i nielicznych wakuolach intensywnie się dzielą. Nowo powstałe komórki ulegają później zróżnicowaniu, przekształcając się w komórki tkanek stałych. Lokalizacja merystemów w roślinie Podział tkanek twórczych związany jest z ich pochodzeniem, a następnie z ich lokalizacją.
Zaburzenia funkcjonowania układu odpornościowego
Nieprawidłowe reakcje układu odpornościowego polegają na niedostatecznej lub nadmiernej reakcji obronnej. Spowodowane są błędnym rozpoznaniem antygenu lub niewłaściwą na niego reakcją. – Obniżenie odporności może być wrodzone lub nabyte. Wrodzone uwarunkowane jest nieprawidłowym powstawaniem i dojrzewaniem elementów układu immunologicznego, przede wszystkim w okresie prenatalnym. Zaburzenia mają najczęściej podłoże genetyczne. Nabyte może być spowodowane przez różne czynniki....
Mitochondria
Są niewielkimi organellami otoczonymi podwójną błoną białkowo-lipidową. Ich liczba w komórce jest różna i zależy od intensywności przemian metabolicznych w niej zachodzących. Własny DNA, o kolistym kształcie, oraz RNA i rybosomy, podobne do bakteryjnych, wskazują na endosymbiotyczne pochodzenie mitochondriów w komórkach eukariotycznych. Zachodzi w nich proces oddychania wewnątrzkomórkowego, przy czym kolejne etapy tego procesu przebiegają w matrix mitochondrium oraz w obrębie wewnętrznej,...
Ryby
Ryby są zmiennocieplnymi kręgowcami wodnymi, oddychającymi skrzelami. Ciało ryby składa się z trzech części: głowy , tułowia i ogona , które to części płynnie przechodzą w siebie. Narządami ruchu ryb są płetwy . Parzyste: piersiowe i brzuszne są odpowiednikami kończyn kręgowców lądowych. Płetwy nieparzyste to płetwa ogonowa, grzbietowa i odbytowa. Płetwa ogonowa zapewnia napęd podczas ruchu. Ze względu na kształt wyróżnia się płetwy ogonowe symetryczne ( dicerkiczne ),...
Funkcja układu hormonalnego
Układ hormonalny tworzy integralną całość, gdzie wszystkie jego elementy powiązane są czynnościowo ze sobą i współpracują z układem nerwowym. Kontrola pracy układu hormonalnego odbywa się na zasadzie sprzężenia zwrotnego ujemnego, co umożliwia jego samokontrolę. W sprzężeniu zwrotnym ujemnym sygnał wyzwalający jest hamowany przez odpowiedź. Regulacja wydzielania hormonów na zasadzie sprzężenia zwrotnego ujemnego. – Regulacja hormonalna – za pośrednictwem nadrzędnych gruczołów...
Zróżnicowanie form życiowych protistów
Przodkami protistów i wszystkich eukariontów były różne komórki eukariotyczne, które powstały w wyniku stopniowych przekształceń komórek prokariotycznych. Przekształcenia te polegały kolejno na powstaniu systemu wewnątrzkomórkowych błon, wyodrębnieniu się z cytoplazmy jądra, powstaniu mitochondriów, a w niektórych komórkach także chloroplastów, dzięki endosymbiozie przez komórki eukariotyczne tlenowych oraz fotosyntetyzujących prokariontów. Żyjące obecnie protisty mają bardzo zróżnicowaną...
Obieg węgla w przyrodzie
W obieg węgla włączona jest fotosynteza oraz chemosynteza i oddychanie wewnątrzkomórkowe. Węgiel pobrany przez organizmy autotroficzne w postaci dwutlenku węgla jest wykorzystywany do syntezy związków organicznych, a następnie służy organizmom heterotroficznym na kolejnych poziomach troficznych jako składnik materiałów budulcowych i energetycznych. Powrót dwutlenku węgla do atmosfery odbywa się dzięki oddychaniu wewnątrzkomórkowemu w żywych organizmach (autotrofów i heterotrofów)....
Lasy liściaste i mieszane
Lasy liściaste i mieszane strefy umiarkowanej występują w Europie, środkowowschodnich stanach USA, Chile, Chinach i Japonii. Lata są tutaj gorące, a zimy dość mroźne. Częste są gleby brunatne bogate w materię organiczną. Spośród drzew licznie występują dęby, buki, klony, graby, jesiony, ponad to w Ameryce magnolie, a w Azji wiele gatunków endemicznych, np. metasekwoje. W lasach tych znajduje się bogaty podszyt. Charakterystycznymi zwierzętami są sarny, jelenie, lisy, wilki, borsuki, w...
Rdzeń kręgowy
Rdzeń kręgowy stanowi część ośrodkowego układu nerwowego. Zbudowany jest z istoty białej i szarej, która w przekroju poprzecznym przyjmuje kształt litery H i otoczona jest przez istotę białą. Znajdują się w nim drogi nerwowe przewodzące impulsy z mózgowia oraz do mózgowia (istota biała) oraz ośrodki odruchów rdzeniowych (istota szara), takich jak ośrodki mimowolnych ruchów kończyn dolnych i górnych (np. odruchu kolanowego), wydalania moczu i kału, odruchów płciowych. Z rdzeniem kręgowym...
Tkanki łączne właściwe
Tkanka łączna właściwa zawiera fibroblasty produkujące substancję międzykomórkową wraz z włóknami białkowymi oraz makrofagi, które pełnią funkcje obronne. Wyróżnia się kilka rodzajów tkanki łącznej właściwej: – Tkanka łączna wiotka zawiera głównie włókna retikulinowe. Wypełnia ona szczeliny między tkankami, otacza naczynia, mięśnie, nerwy, które odżywia. Występuje w tkance podskórnej. – Tkanka łączna zbita zawiera dużo włókien, zwłaszcza kolagenowych o układzie regularnym lub...
Cykle biogeochemiczne
W ekosystemie między biocenozą a biotopem odbywa się ciągłe krążenie materii. Obiegi pierwiastków lub prostych związków chemicznych w przyrodzie noszą nazwę cykli biogeochemicznych . Do najważniejszych należy: obieg węgla, azotu, siarki, fosforu, a ponadto obieg wody. Obiegi węgla, azotu i wody stanowią przykłady cykli biogeochemicznych typu gazowego , gdzie głównym rezerwuarem danej substancji chemicznej jest atmosfera lub hydrosfera. Natomiast obiegi siarki i fosforu są przykładem...