Mutacje chromosomowe strukturalne
– Mutacje chromosomowe strukturalne dotyczą zmiany struktury chromosomu. Wyróżnia się: • deficjencje – utrata fragmentu chromosomu; mutacje takie mogą być letalne; • duplikacje – podwojenie fragmentu chromosomu; stwarza to możliwość wydłużania się chromosomu przez dodawanie kopii genów, które później mogą ulegać dalszym mutacjom; efektem tego, o znaczeniu ewolucyjnym jest powstanie nowych genów determinujących nowe cechy; duplikacje leżą też u podstaw tzw. mutacji dynamicznych oraz...
II podział mejotyczny
Przypomina mitozę. Prowadzi do rozdziału chromosomów na chromatydy, które stają się chromosomami potomnymi (liczba chromosomów jest nadal haploidalna, tak jak po I podziale mejotycznym). Profaza II – w krótkim czasie zanika otoczka jądrowa i jąderko; powstaje wrzeciono podziałowe, do którego przyczepiają się chromosomy. Metafaza II – chromosomy grupują się w płaszczyźnie podziałowej; skracające się wrzeciono podziałowe rozrywa chromosomy na chromatydy. Anafaza II – chromatydy...
Kwasy nukleinowe
Jednostką strukturalną kwasów nukleinowych są nukleotydy składające się z trzech elementów: zasady azotowej (purynowej– adenina, guanina lub pirymidynowej – cytozyna, tymina, uracyl), cukru (rybozy lub deoksyrybozy) i reszty kwasu fosforowego (V) przyłączonego do cząsteczki cukru. Natomiast sama zasada azotowa, połączona z cukrem, tworzy tzw. nukleozyd. Kwasy nukleinowe powstają przez połączenie się nukleotydów wiązaniami fosfodiestrowymi w długie łańcuchy polinukleotydowe, w których...
Choroby genetyczne człowieka
Choroby genetyczne mogą być uwarunkowane przez różnorodne mutacje, które są przekazywane jako cecha dziedziczna z pokolenia na pokolenie. Ze względu na rozległość i miejsce zmian w materiale genetycznym oraz sposób ich przekazywania, wyróżnia się kilka grup chorób genetycznych.
- Choroby uwarunkowane przez mutacje chromosomowe liczbowe heterochromosomalne
- Choroby związane z imprintingiem genomowym
- Choroby uwarunkowane przez mutacje w DNA mitochondrialnym
- Choroby uwarunkowane przez pojedyncze, zmutowane geny
- Choroby uwarunkowane przez mutacje chromosomowe strukturalne
- Choroby uwarunkowane przez mutacje chromosomowe liczbowe autosomalne
- Choroby wieloczynnikowe
Choroby uwarunkowane przez mutacje chromosomowe strukturalne
Nazwa Przyczyna Skutki mutacji Zespól cri-du-chat utrata krótkiego ramienia chromosomu piątej pary (delecja) wady rozwojowe: anomalie w budowie krtani, stąd zniekształcenie wydawanych dźwięków, niedorozwój fizyczny i umysłowy Przewlekła białaczka szpikowa translokacja fragmentu chromosomu 9 na chromosom 22 rozrost tkanki limfatycznej, zmiany w szpiku kostnym, zwiększenie liczby leukocytów
Skorupiaki
Skorupiaki są na ogół zwierzętami wodnymi. Ciało okryte pancerzem składa się z głowotułowia i odwłoka , który jest segmentowany. Posiadają liczne odnóża , pełniące różną funkcję: dwie pary czułków, sześć par odnóży gębowych, pięć par odnóży krocznych ze szczypcami na pierwszej parze, odnóża odwłokowe, służące np. do noszenia jaj przez samicę, wachlarz na końcu odwłoka do pływania. Małe skorupiaki oddychają całą powierzchnią ciała, duże za pomocą skrzeli . Narządami wydalniczymi są...
Główne zanieczyszczenia powietrza
Głównymi zanieczyszczeniami powietrza są: dwutlenek siarki, tlenki azotu i węgla, węglowodory aromatyczne, freony, pyły. Ich źródłem są spaliny przemysłowe i komunikacyjne oraz gospodarstwa domowe, a także różne produkty przemysłowe składowane lub w nieodpowiedni sposób degradowane. Są one odpowiedzialne za takie zjawiska jak smog , kwaśne deszcze , dziura ozonowa oraz efekt cieplarniany .
Porosty
Porosty to grupa grzybów, które dzięki zdolności współżycia z glonami uzyskały nowe możliwości życiowe. Stąd porosty traktowane są jako grupa ekologiczna, a nie wyróżniona na zasadzie pokrewieństwa. Porosty są organizmami plechowymi, przy czym komórki grzyba oraz glonów mogą być ułożone bezwładnie (plecha homeomeryczna) lub warstwami (plecha heteromeryczna). Budujące plechę grzyby to głównie workowce, czasem podstawczaki. Natomiast glony są przedstawicielami sinic lub zielenic. Symbioza...
Charakterystyka mszaków
Są to niewielkie rośliny lądowe, przystosowane do życia w siedliskach o dużej wilgotności. Występują na całej Ziemi. Nie posiadają korzeni, a tylko nitkowate chwytniki . Pokoleniem dominującym w ich cyklu życiowym jest gametofit (pokolenie haploidalne), natomiast sporofit (pokolenie diploidalne) jest znacznie mniejszy i całkowicie uzależniony od gametofitu. Gametofit na ogół ma postać ulistnionej łodyżki, choć u niektórych mszaków może przybierać postać plechowatą. Listki z reguły są...
Ssaki
Ssaki są stałocieplnymi owodniowcami, u których mózg osiągnął najwyższy stopień rozwoju. Ciało ssaka pokryte jest z reguły włosami , które pełnią rolę termoizolującą. U gatunków pozbawionych włosów (np. waleni) funkcję tę przejmuje gruba warstwa podskórnej tkanki tłuszczowej. Niekiedy włosy ulegają przekształceniom, np. włosy czuciowe (wibrysy), szczecina, kolce. Oprócz włosów wytworami naskórka są łuski, paznokcie, pazury, kopyta, niektóre rodzaje rogów. W skórze znajdują się...
Budowa i funkcja szkieletu
Szkielet stanowi rusztowanie ciała i jest miejscem przyczepu mięśni, dzięki czemu umożliwia zmianę położenia całego ciała oraz zmianę ułożenia części ciała względem siebie, a także utrzymanie odpowiedniej postawy ciała. Ponadto pełni funkcję wzrostową, gdyż przyrost kości umożliwia osiągnięcie określonej wielkości i kształtu ciała. Chroni narządy wewnętrzne. Pełni funkcję krwiotwórczą. Magazynuje sole mineralne (zwłaszcza sole wapnia). Głównym materiałem budulcowym szkieletu człowieka jest...
Rozwój zarodkowy i płodowy człowieka
Okres embrionalny u człowieka rozpoczyna się od momentu zapłodnienia. Obejmuje rozwój zarodkowy i płodowy i kończy się porodem. Zapłodnienie zachodzi w jajowodzie. Jeden z plemników przebija się przez wieniec promienisty, rozpuszcza osłonę przejrzystą otaczającą komórkę jajową za pośrednictwem enzymów zgromadzonych w akrosomie , a następnie wnika do jej wnętrza, stymulując jądro oocytu II rzędu do wznowienia podziału mejotycznego. W jego wyniku powstaje komórka jajowa i ciałko...
Nabłonki pokrywające
– chronią powierzchnię ciała (u bezkręgowców nabłonek taki jest jednowarstwowy, często pokryty oskórkiem wysyconym, jak u stawonogów chityną; u kręgowców nabłonek wielowarstwowy płaski tworzy naskórek);| – wyścielają powierzchnię narządów wewnętrznych, przewodów i jam ciała (np. w jamie ustnej i pochwie – wielowarstwowy płaski); – umożliwiają wchłanianie różnych substancji (np. w jelicie cienkim jednowarstwowy walcowaty z mikrokosmkami, w pęcherzykach płucnych i ciałkach nerkowych –...
Struktura i funkcjonowanie ekosystemu
Ekosystem jest układem ekologicznym, który składa się z biocenozy oraz biotopu. Biocenozę stanowią organizmy żywe, biotopem jest środowisko abiotyczne. W ekosystemie biocenoza jest ściśle powiązana z biotopem i tworzy z nim funkcjonalną całość. Ekosystemy posiadają określoną strukturę, a ich funkcjonowanie uwarunkowane jest dopływem energii z zewnątrz i jej przepływem przez ekosystem oraz obiegiem materii. Ekosystemy podlegają rozwojowi, którego przejawem jest sukcesja ekologiczna....
Poglądy na ewolucję organizmów
Zmienność świata organicznego pobudzała i nadal pobudza ludzi do pytań o pochodzenie życia. Na przestrzeni wieków ścierały się dwa przeciwstawne poglądy: jeden z nich zakładał stałość i niezmienność przyrody żywej, drugi – możliwość jej ewolucyjnego rozwoju. Pierwszy z poglądów, reprezentowany przez kreacjonizm , przyjmował, iż świat został stworzony przez Boga w jednym akcie stworzenia. Głosił niezmienność gatunków i ich liczby. Dostrzegając zróżnicowanie gatunków, systematyzował je...
Wady wzroku
Nieprawidłowo ukształtowany aparat optyczny jest przyczyną wad wzroku: – Zaćma uwarunkowana jest zmętnieniem soczewki. – Przy krótkowzroczności soczewka ogniskuje obrazy przed siatkówką, co spowodowane jest wydłużeniem gałki ocznej w wymiarze przednio-tylnym. W celu korekty krótkowzroczności stosuje się soczewki dwuwklęsłe (rozpraszające). – Przy dalekowzroczności soczewka ogniskuje obrazy za siatkówką; zachodzi skrócenie gałki ocznej w wymiarze przednio-tylnym, dlatego też korekta...
Układ hormonalny
Układ hormonalny współdziała z układem nerwowym w regulacji i koordynacji czynności życiowych organizmu. Informacja w układzie hormonalnym przekazywana jest za pomocą substancji chemicznych zwanych hormonami , co uwarunkowane jest zdolnością komórek do porozumiewania się za pośrednictwem sygnałów chemicznych.
Stosunki protekcjonistyczne
Stosunki protekcjonistyczne są korzystne dla jednej lub dwóch populacji i nie przynoszą szkody żadnej z nich. Należy do nich mutualizm, protokooperacja, komensalizm. – Mutualizm (symbioza obligatoryjna) polega na współżyciu osobników dwóch populacji, przy czym współżycie to warunkuje ich przeżycie, np. mikoryza (współżycie grzybów z roślinami), współżycie bakterii brodawkowych z roślinami motylkowymi, przeżuwaczy z bakteriami celulolitycznymi, zapylanie kwiatów przez zwierzęta (owady,...
Stepy
Stepy zajmują duże obszary Azji, Ameryki Północnej i Południowej o klimacie umiarkowanym suchym. Gleby są żyzne. W rejonach wilgotniejszych występują czarnoziemy, w suchych gleby kasztanowe. Cechuje je różnorodność gatunków traw i ziół. Zwierzęta stepowe często żyją w stadach, np. bizony w Ameryce Północnej, konie Przewalskiego, wielbłądy dwugarbne, dzikie osły w Azji. Licznie występują jaszczurki i węże. Częste są gryzonie żyjące w norach, np. susły w Eurazji oraz pieski preriowe w...
Elementy morfotyczne krwi
Elementy morfotyczne krwi stanowią około 45% objętości krwi. Obejmują trzy rodzaje krwinek. Erytrocyty kręgowców zawierają hemoglobinę . Dojrzałe erytrocyty ssaków są drobne, o kształcie dwuwklęsłych dysków, pozbawione jądra i niektórych organelli komórkowych, co zmniejsza ich metabolizm. U pozostałych kręgowców są większe i jądrzaste. Powstają w czerwonym szpiku kostnym. Po około 120 dniach ulegają rozpadowi w śledzionie. Transportują tlen, dwutlenek węgla, hormon adrenalinę oraz...
Odżywianie się roślin
Rośliny są autotrofami. W procesie fotosyntezy wytwarzają aldehyd 3-fosfoglicerynowy, stanowiący podstawę do syntezy złożonych związków organicznych: węglowodanów, tłuszczów, a łącznie z pobranymi z gleby solami mineralnymi do syntezy białek, kwasów nukleinowych oraz innych związków wykorzystywanych jako materiał budulcowy, energetyczny i regulujący.
Mitoza
Jest podziałem jądra komórkowego, prowadzącym do powstania dwóch identycznych jąder, a następnie dwóch identycznych komórek potomnych o takim samym zespole chromosomów jak w jądrze komórki wyjściowej. Warunkuje stałość zespołu czynników dziedzicznych w powstających komórkach somatycznych organizmu. Składa się z jednego cyklu podziałowego. W przebiegu mitozy można wyróżnić cztery fazy o charakterystycznej sekwencji zdarzeń. Mitoza: a – interfaza; b – profaza; c, d – metafaza; e –...
Szkielet kończyn
Na szkielet kończyn składają się szkielety kończyny górnej i dolnej. Szkielet kończyny górnej obejmuje kości obręczy barkowej oraz kości kończyny górnej wolnej. Obręcz barkowa zbudowana jest z dwóch łopatek stanowiących miejsce przyczepu mięśni kończyn górnych i grzbietu oraz dwóch obojczyków, z których każdy z jednej strony łączy się stawowo z łopatką, a z drugiej z obojczykiem. Szkielet kończyny górnej wolnej składa się z kości ramieniowej, łączącej się stawowo z łopatką oraz kości...
Symetria ciała zwierząt
Na ogół zwierzęta wykazują promienistą lub dwuboczną symetrię ciała. Symetria promienista występuje u zwierząt osiadłych lub planktonowych, takich jak parzydełkowce oraz szkarłupnie, przy czym u szkarłupni jest cechą wtórną. U zwierząt o symetrii promienistej wyróżnia się w budowie ciała część górną i dolną. Symetria dwuboczna wykształciła się w związku z aktywnym ruchem. Jest charakterystyczna dla większości zwierząt. U zwierząt dwubocznie symetrycznych można wyróżnić przód, gdzie...
Podstawczaki
Podstawczaki mają grzybnię zbudowaną z dikariotycznych strzępek, które mogą wytwarzać owocniki. Czasem rozmnażają się bezpłciowo za pomocą zarodników konidialnych. Rozmnażanie płciowe ma postać somatogamii i prowadzi do wytworzenia zarodników podstawkowych. W cyklu rozwojowym podstawczaków przeważa dikariofaza, haplofaza jest skrócona, a diplofaza ogranicza się do komórki (podstawki), na której powstają zarodniki podstawkowe. Przedstawicielami podstawczaków jest większość tzw. grzybów...
Korzeń
Korzeń jest organem, który służy do pobierania wody i soli mineralnych oraz umocowuje roślinę w podłożu. Może też pełnić inne, dodatkowe funkcje. Zespół korzeni jednej rośliny tworzy system korzeniowy. Istnieją dwa typy systemów korzeniowych. System palowy składa się z korzenia głównego oraz korzeni bocznych. System wiązkowy, charakterystyczny dla roślin jednoliściennych, utworzony jest przez wiele równorzędnych korzeni, które wyrastają z podstawy pędu. Systemy korzeniowe
Choroby uwarunkowane przez mutacje chromosomowe liczbowe autosomalne
Nazwa Przyczyna Skutki mutacji Zespół Downa trisomia 21. pary chromosomów niedorozwój umysłowy i fizyczny, niski wzrost, zaburzenia w proporcjach ciała (m.in. twarzy) Zespół Edwardsa trisomia 18. pary chromosomów niedorozwój umysłowy i fizyczny, deformacja dłoni, wady serca, nerek, często śmierć w dzieciństwie Zespół Patau trisomia 13. pary chromosomów zaburzenia w rozwoju płodu, niedorozwój umysłowy i fizyczny, często...
Zmienność rekombinacyjna
Zmienność rekombinacyjna związana jest z mejozą. Polega na ciągłym przetasowywaniu istniejących alleli genów i tworzeniu nowych ich układów. Występuje zmienność rekombinacyjna międzychromosomowa i wewnątrzchromosomowa. Międzychromosomowa jest wynikiem niezależnej segregacji chromosomów opartej na prawach Mendla. Wewnątrzchromosomowa (wymiana odcinków między chromosomami) związana jest z crossing-over . Ponadto zmienność rekombinacyjna jest wynikiem losowego łączenia się gamet...
Obwodowy układ nerwowy
Obwodowy układ nerwowy zbudowany jest z nerwów czaszkowych i rdzeniowych oraz zwojów nerwowych . Nerwy stanowią wiązki aksonów pochodzących z neuronów, których ciała znajdują się w mózgowiu, rdzeniu kręgowym lub w zwojach położonych poza obrębem centralnego układu nerwowego. W zależności od tego, jakie bodźce przewodzą aksony, nerw może być czuciowy, ruchowy lub czuciowo-ruchowy (mieszany). Wyróżnia się 12 nerwów czaszkowych (np. węchowy, wzrokowy, trójdzielny, błędny, okołoruchowy)...
Wije
Wije żyją w miejscach wilgotnych, schowane w ściółce, pod kamieniami, butwiejącymi pniami. Ciało ich składa się z głowy i podzielonego na segmenty tułowia , z jedną lub dwiema parami słabo zróżnicowanych odnóży na każdym segmencie. Na głowie posiadają parę czułków, aparat gębowy i oczy (najczęściej proste). Drapieżne mają gruczoły jadowe. Narządami wymiany gazowej są u wijów tchawki , wydalniczymi cewki Malpighiego. Rozwój jest prosty lub złożony. Wśród wijów wyróżnia się drapieżne...
Oogeneza
Oogeneza jest procesem tworzenia i dojrzewania komórek jajowych. Z macierzystych komórek płciowych żeńskich w jajniku podczas rozwoju zarodkowego rozwijają się oogonia . Dzielą się mitotycznie, a następnie jako oocyty I rzędu wchodzą w mejozę jeszcze podczas życia płodowego. W końcowej fazie profazy I podziału redukcyjnego mejoza zostaje zatrzymana na wiele lat. W okresie pokwitania podwpływem hormonu folikulotropowego wydzielanego przez przysadkę następuje dokończenie I podziału...
Bakterie heterotroficzne
Bakterie heterotroficzne zdobywają pokarm, pobierając związki organiczne ze swojego otoczenia, przy czym związki o małych cząsteczkach (cukry proste, aminokwasy) wchłaniają bezpośrednio do swego wnętrza. Związki bardziej złożone zostają rozbite na prostsze przez enzymy wydzielane przez bakterie na zewnątrz do środowiska. Substancje wchłonięte do komórki podlegają dalszym przemianom, stając się materiałem budulcowym lub energetycznym. Saprofity wykorzystują jako źródło pokarmu martwe...
Obieg fosforu i siarki
Z procesami życiowymi związane są też obiegi fosforu i siarki. Zapasy siarki i fosforu zostały zgromadzone w skałach, skąd są uwalniane do ekosystemów lądowych. Część fosforanów trafia następnie do mórz, gdzie pewna ich ilość osadza się w głębinach, a reszta przekazywana jest w łańcuchach pokarmowych z powrotem do ekosystemów lądowych. Z kolei siarka pobierana przez rośliny w postaci siarczanów zostaje włączona w materię organiczną, pobieraną potem przez kolejnych konsumentów....
Odporność swoista
Odporność swoista jest nabyta i stanowi drugą linię obrony. W tego typu odporności odpowiedź immunologiczna skierowana jest przeciwko określonemu rodzajowi antygenu, co uwarunkowane jest wcześniejszym kontaktem z tym antygenem i wytworzeniem o nim pamięci immunologicznej. Odporność swoista obejmuje odporność komórkową i humoralną . W odporności tej współdziałają ze sobą neutrofile, makrofagi, limfocyty B oraz T . Komórki te powstają u większości kręgowców w szpiku kostnym, przy czym...
Wątrobowce
Wątrobowce posiadają słabo rozwinięty splątek, z którego rozwija się gametofit w formie plechy lub ulistnionej łodyżki, z jednokomórkowymi chwytnikami. Zarodnia nie jest okryta czepkiem. Występują w środowisku o dużej wilgotności. Przedstawicielem jest np. porostnica.
Parzydełkowce
Są to zwierzęta wyłącznie wodne, przy czym większość żyje w morzach. Formy dorosłe mają ciało zróżnicowane na osiadłe polipy , żyjące samotnie lub w koloniach, albo wolno pływające meduzy . Posiadają promienistą symetrię ciała. Są organizmami tkankowymi. Ich ciało zbudowane jest z dwóch warstw tkanki nabłonkowej , odpowiadających ektodermie i endodermie warstw zarodkowych, między którymi znajduje się galaretowata mezoglea . Wnętrze ciała wypełnia jama gastralna (jama...
Genetyka człowieka
Człowiek podlega tym samym prawom dziedziczenia, co inne organizmy. Niektóre cechy człowieka dziedziczone są jednogenowo, znacznie jednak więcej dziedziczonych jest wielogenowo. Badania genetyczne pozwoliły poznać sposób dziedziczenia wielu cech fizycznych, fizjologicznych i biochemicznych człowieka, np. dziedziczenie barwy oczu, włosów, skóry, dziedziczenie rysów twarzy, w tym kształtu uszu, nosa, oczu, dziedziczenie grupy krwi, umiejętności zwijania języka w trąbkę, sposobu składania rąk,...
Wiecznie zielone lasy i zarośla twardolistne
Wiecznie zielone lasy i zarośla twardolistne występują na wybrzeżach Morza Śródziemnego, w Kalifornii, południowych częściach Afryki i południowo-zachodnich wybrzeżach Australii, gdzie zimy są łagodne i wilgotne, a lata suche i gorące. Przeważają gleby o czerwonym zabarwieniu, co jest spowodowane obecnością w glebie związków żelaza. Wśród roślin dominują drzewa i krzewy zimozielone o twardych liściach, np. dęby korkowe, mirty, pistacje (nad Morzem Śródziemnym), tworzące zarośla zwane...
Regulacja pracy układu krążenia
Praca serca i regulacja krążenia znajdują się pod kontrolą układu nerwowego i hormonalnego . Serce jest unerwione przez nerwy układu autonomicznego . Wzrost ciśnienia krwi powoduje pobudzenie ośrodka zwalniającego pracę serca oraz ośrodka naczyniowo-ruchowego, które poprzez nerwy przywspółczulne wydzielające neuroprzekaźnik acetylocholinę hamują pracę serca i rozszerzają naczynia. W odpowiedzi na spadek ciśnienia ośrodek pobudzający pracę serca oraz naczynioworuchowy, poprzez nerwy...
Merystemy wtórne
Merystemy wtórne tworzą się z żywych komórek stałych o charakterze miękiszowym, które na skutek odróżnicowania wróciły do stanu embrionalnego. Zaliczane są do nich merystemy boczne i przyranne. – Merystemy boczne umożliwiają wtórny przyrost na grubość korzenia i łodygi, przy czym kambium (miazga twórcza) tworzy się między łykiem i drewnem pierwotnym (tylko w wiązkach otwartych), natomiast fellogen (miazga korkotwórcza) zakłada się pod skórką korzenia i pędu. Komórki kambium...
Małże
Małże wytwarzają muszlę dwuczęściową , zbudowaną z trzech warstw: konchiolinowej, porcelanowej i perłowej. Obie części muszli są ze sobą połączone za pomocą więzadła, zatrzasku i mięśni. Ciało ich zbudowane jest z klinowatej nogi i worka trzewiowego, głowa uległa redukcji . Większość żyje w morzach, a znane są też gatunki słodkowodne. Prowadzą mało ruchliwy lub osiadły tryb życia. Odżywiają się cząstkami organicznymi, które filtrują z wody. Woda z tlenem oraz cząsteczkami...
Wilgotne lasy równikowe
Wilgotne lasy równikowe występują w klimacie równikowym Azji, Afryki, Ameryki Południowej, na północnych wybrzeżach Australii; tam, gdzie przez cały rok utrzymuje się wysoka temperatura, a ilość opadów jest znaczna. Gleby są ubogie ze względu na bardzo szybki rozkład substancji organicznych, które zawarte są głównie w biomasie. Wilgotne lasy równikowe cechuje bardzo duża różnorodność gatunkowa. Wśród roślin oprócz bogactwa gatunków drzew występują różnorodne liany i epifity (np....
Upośledzenie słuchu
Upośledzenie słuchu może mieć różne przyczyny. W życiu płodowym uszkodzenie słuchu może być spowodowane przebytymi przez matkę chorobami infekcyjnymi – różyczką i toksoplazmozą. U dzieci i dorosłych uszkodzenie słuchu może nastąpić na skutek stosowania niektórych leków, zapalenia ucha środkowego, nadmiernego gromadzenia się woskowiny. Istotną przyczyną ubytku słuchu jest nadmierny hałas.
Ryby
Ryby są zmiennocieplnymi kręgowcami wodnymi, oddychającymi skrzelami. Ciało ryby składa się z trzech części: głowy , tułowia i ogona , które to części płynnie przechodzą w siebie. Narządami ruchu ryb są płetwy . Parzyste: piersiowe i brzuszne są odpowiednikami kończyn kręgowców lądowych. Płetwy nieparzyste to płetwa ogonowa, grzbietowa i odbytowa. Płetwa ogonowa zapewnia napęd podczas ruchu. Ze względu na kształt wyróżnia się płetwy ogonowe symetryczne ( dicerkiczne ),...
Funkcja układu hormonalnego
Układ hormonalny tworzy integralną całość, gdzie wszystkie jego elementy powiązane są czynnościowo ze sobą i współpracują z układem nerwowym. Kontrola pracy układu hormonalnego odbywa się na zasadzie sprzężenia zwrotnego ujemnego, co umożliwia jego samokontrolę. W sprzężeniu zwrotnym ujemnym sygnał wyzwalający jest hamowany przez odpowiedź. Regulacja wydzielania hormonów na zasadzie sprzężenia zwrotnego ujemnego. – Regulacja hormonalna – za pośrednictwem nadrzędnych gruczołów...
Mitochondria
Są niewielkimi organellami otoczonymi podwójną błoną białkowo-lipidową. Ich liczba w komórce jest różna i zależy od intensywności przemian metabolicznych w niej zachodzących. Własny DNA, o kolistym kształcie, oraz RNA i rybosomy, podobne do bakteryjnych, wskazują na endosymbiotyczne pochodzenie mitochondriów w komórkach eukariotycznych. Zachodzi w nich proces oddychania wewnątrzkomórkowego, przy czym kolejne etapy tego procesu przebiegają w matrix mitochondrium oraz w obrębie wewnętrznej,...
Zróżnicowanie form życiowych protistów
Przodkami protistów i wszystkich eukariontów były różne komórki eukariotyczne, które powstały w wyniku stopniowych przekształceń komórek prokariotycznych. Przekształcenia te polegały kolejno na powstaniu systemu wewnątrzkomórkowych błon, wyodrębnieniu się z cytoplazmy jądra, powstaniu mitochondriów, a w niektórych komórkach także chloroplastów, dzięki endosymbiozie przez komórki eukariotyczne tlenowych oraz fotosyntetyzujących prokariontów. Żyjące obecnie protisty mają bardzo zróżnicowaną...
Obieg węgla w przyrodzie
W obieg węgla włączona jest fotosynteza oraz chemosynteza i oddychanie wewnątrzkomórkowe. Węgiel pobrany przez organizmy autotroficzne w postaci dwutlenku węgla jest wykorzystywany do syntezy związków organicznych, a następnie służy organizmom heterotroficznym na kolejnych poziomach troficznych jako składnik materiałów budulcowych i energetycznych. Powrót dwutlenku węgla do atmosfery odbywa się dzięki oddychaniu wewnątrzkomórkowemu w żywych organizmach (autotrofów i heterotrofów)....
Rdzeń kręgowy
Rdzeń kręgowy stanowi część ośrodkowego układu nerwowego. Zbudowany jest z istoty białej i szarej, która w przekroju poprzecznym przyjmuje kształt litery H i otoczona jest przez istotę białą. Znajdują się w nim drogi nerwowe przewodzące impulsy z mózgowia oraz do mózgowia (istota biała) oraz ośrodki odruchów rdzeniowych (istota szara), takich jak ośrodki mimowolnych ruchów kończyn dolnych i górnych (np. odruchu kolanowego), wydalania moczu i kału, odruchów płciowych. Z rdzeniem kręgowym...
Tkanki łączne właściwe
Tkanka łączna właściwa zawiera fibroblasty produkujące substancję międzykomórkową wraz z włóknami białkowymi oraz makrofagi, które pełnią funkcje obronne. Wyróżnia się kilka rodzajów tkanki łącznej właściwej: – Tkanka łączna wiotka zawiera głównie włókna retikulinowe. Wypełnia ona szczeliny między tkankami, otacza naczynia, mięśnie, nerwy, które odżywia. Występuje w tkance podskórnej. – Tkanka łączna zbita zawiera dużo włókien, zwłaszcza kolagenowych o układzie regularnym lub...