profil

Słownik Frazeologiczny

Angielski Angielski SMS 155
Biologia Biologia Przewodnik szkolny 468
Biologia Biologia SMS 151
Chemia Chemia Przewodnik szkolny 555
Chemia Chemia SMS 132
Fizyka Fizyka SMS 277
Geografia Geografia SMS 100
Gramatyka polska Gramatyka polska SMS 147
Historia Historia Przewodnik szkolny 190
Literatura Literatura SMS 142
Niemiecki Niemiecki SMS 113
Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik języka polskiego 7783
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik językowy 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik językowy 804
Słownik motywów literackich Słownik motywów literackich Słownik języka polskiego 999
Słownik pisarzy Słownik pisarzy Słownik języka polskiego 184
Słownik postaci historycznych Słownik postaci historycznych Słownik historyczny 181
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik szkolny 200
#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
poleca75%

przełamać (pierwsze) lody

Kategoria: Lód

‘podjąć działanie, które mają przezwyciężyć pierwsze trudności, nawiązać kontakt, poczynić pierwsze kroki’; zwrot.

poleca65%

polegać na kimś jak na Zawiszy

Kategoria: Zawisza

‘ufać komuś całkowicie’; zwrot, stp., hist. Zwrot pochodzi od imienia Zawiszy Czarnego z Garbowa, polskiego rycerza i dyplomaty, uczestnika bitwy pod Grunwaldem i delegata na sobór w Konstancji, gdzie miano rozsądzić spór polsko–krzyżacki. Już za życia cieszący się sławą „rycerza bez skazy i zmazy”, Zawisza przeszedł do historii jako człowiek prawy, wiernie służący królowi, broniący wiary aż do śmierci. Zginął z rąk Turków w 1428 r., nie chcąc ustąpić z pola walki i pozostawić swoich...

poleca74%

wybierać się jak sójka za morze

Kategoria: Sójka

‘szykować się długo, ale nigdzie w końcu nie wyjechać’; zwrot, przyr. Sójki to ptaki częściowo osiadłe, jesienią zbierają się w niewielkie stada i wędrują po lasach, jakby zbierały się do odlotu na południe; w rzeczywistości nie odlatują zbyt daleko; Jeszcze myślisz o wakacjach nad morze. A na basen wybierasz się jak sójka za morze. – „Victor J”.

poleca77%

odradzać się jak Feniks z popiołów

Kategoria: Feniks

‘powstać na nowo po całkowitym zniszczeniu’; zwrot, w mitol. grec. Feniks – legendarny ptak z Etiopii, który pod koniec długiego życia spalał się na stosie, a z popiołów odradzał się na nowo. Stał się symbolem odmłodzenia i zmartwychwstania; Jęz.

poleca78%

dobry żart tynfa wart

Kategoria: Żart

‘dobry dowcip jest bardzo cenny’; fraza, przysł.; tynf ‘dawna srebrno-miedziana moneta polska wartości 18 gr, będąca w obiegu XVII-2.poł. XVIII w.’ Od nazwiska A. Tymfa – mincarza polskiego żyjącego za panowania Jana Kazimierza; Nie od dziś wiadomo, że dobry żart tynfa wart.

poleca82%

kosmate myśli

Kategoria: Myśl

‘myśli nieprzyzwoite, bezwstydne, zdrożne, zazwyczaj dotyczące seksu, erotyki’; wyr. rzecz.; J ak widzę twoje czarne włosy, to mam kosmate myśli. – W. Łysiak

poleca71%

ofiara losu

Kategoria: Ofiara

‘ktoś słabo radzący sobie w życiu, mało zaradny, mało energiczny; niezdara, oferma, fajtłapa’; wyr. rzecz.; Internet.

poleca70%

tytan pracy

Kategoria: Praca

‘olbrzym pod względem pracowitości, człowiek pracujący bez chwili wytchnienia, ponad ludzkie siły, nadludzko’; wyr. rzecz. W mitol. grec. tytani – giganci, synowie Uranosa – boga nieba i Gai – bogini ziemi, którzy stoczyli z Zeusem walkę o władzę na niebie i zostali strąceni do Tartaru; Przyrodnik Jan Walencik opowiada, że Adam jest tytanem pracy. – „Wprost”.

poleca79%

zadurzyć się w kimś

Kategoria: Zadurzyć się

‘zakochać się w kimś, być kimś zauroczonym’; zwrot, stp. durować ‘szaleć, nie być przy zdrowych zmysłach; hulać, szaleć, dokazywać; pysznić się’, od XVIII w. durzyć się ‘oszukiwać się, tumanić się; kochać się w kimś’; też zadurzyć się w znaczeniu dzisiejszym; Madzia zadurzy się nawet w starszym panu, ale i on zostawi ją na lodzie, gdy tylko się dowie, że miała mieć dziecko z jego synem.

poleca100%

odpaść/wysiąść w przedbiegach

Kategoria: Przedbieg

‘zrezygnować z czegoś zaraz na początku,nie poradzić sobie z czymś’; zwrot; w jęz. sport. – o kimś, kto w wyniku biegów eliminacyjnych nie zakwalifikował się do dalszego współzawodnictwa.

poleca92%

ciemno jak w dupie u Murzyna

Kategoria: Dupa

‘bardzo ciemno, nic nie widać’; wyr. określ., wulg.

poleca65%

serce komuś rośnie

Kategoria: Serce

‘ktoś się bardzo cieszy, jest dumny, zadowolony z czegoś’; zwrot (por. fragm. „Pieśni I, 2” J. Kochanowskiego: „Serce roście patrząc na te czasy!” ze stp. formą czas.); A latem Marcin Bachleda zaczął szybować aż serce rośnie.

poleca74%

marsowa mina

Kategoria: Mina

‘groźny, surowy wyraz twarzy; zasępiona, niezadowolona mina’; wyr. rzecz., mitol. – od imienia Marsa – rzym. boga wojny; Wszyscy wychodzący mieli marsowe miny. – Internet.

poleca61%

zapaść się pod ziemię/podłogę

Kategoria: Zapaść się

chcieć się stać niewidzialnym, nieobecnym,zniknąć skądś w danej chwili’; zwrot; Czy masz czasem ochotę zapaść się pod ziemię z powodu szkoły? – „Victor J”; Wszyscy patrzyli na mnie jak na wariatkę. (…) Myślałam,że zapadnę się pod ziemię! – „13”; Dopiero, gdy skończyłam, koleżanka powiedziała mi, że mam rozpięty rozporek. Chciałam zapaść się pod ziemię. – „13”.

poleca77%

komuś zmiękła rura

Kategoria: Rura

‘ktoś stracił pewność siebie, spokorniał, zmiękł’; zwrot, gw. warszaw.

poleca75%

za psie pieniądze/za psi pieniądz

Kategoria: Pieniądz

‘bardzo tanio, za bezcen’; wyr. określ.

poleca77%

czysty jak łza

Kategoria: Łza

‘kryształowy, nieskazitelnie czysty; niewinny, nieskalany, uczciwy’; wyr. określ.; (…) jeśli chce bronić praw wykorzystywanych pracowników, to powinna być czysta jak łza.

poleca82%

janusowe oblicze

Kategoria: Oblicze

‘dwie różne strony czegoś, dwa aspekty jakiejś sprawy; o czyimś dwuznacznym, zmiennym postępowaniu, sposobie bycia, charakterze’; wyr. rzecz., mitol.; Janus – rzym. bóg słońca, bram, domów, miast i początku przedstawiany o dwu głowach zrośniętych potylicami, o dwu twarzach zwróconych w przód i w tył, w przyszłość i w przeszłość.

poleca74%

czekaj tatka latka

Kategoria: Latko

‘czekać na coś nie wiadomo jak długo’; fraza, skrócona wersja przysł. „Czekaj tatka latka, aż kobyłę wilcy zjedzą”; tatka ‘zdrobnienie od tata’; Rzekła panna gładka:/– Czekaj tatka latka. – L. Konopiński.

poleca87%

znać kogoś jak zły szeląg

Kategoria: Szeląg

‘znać kogoś bardzo dobrze, zwłaszcza z nie najlepszej strony’; zwrot. Szeląg – drobna moneta miedziana bita masowo przez Tytusa L. Boratiniego (XVII w.), od jego nazwiska zwana boratynkami. Boratini był Włochem, nadwornym architektem króla Jana Kazimierza i dzierżawcą jego mennic. Olbrzymia emisja szelągów, monet o kursie wyznaczonym powyżej ich realnej wartości, miała pomóc w wypłaceniu zaległego żołdu dla wojska, ale zamiast tego – wywołała inflację, czyli pieniądz stracił na wartości.

poleca80%

rozpuścić/rozpuszczać/rozsyłać/rozesłać wici

Kategoria: Wić

‘rozsyłać wiadomość’; zwrot, hist. Dawniej rozesłanie wici polegało na wezwaniu na wyprawę wojenną lub wiec przez rozsyłanie witek łozowych, pęku powrozów lub ognisk zapalonych na wzgórzach, też informowanie o niebezpieczeństwie; później: uniwersały królewskie wzywające pospolite ruszenie; Internet.

poleca76%

hiobowe wieści

Kategoria: Hiobowy

‘przerażające, tragiczne wieści’; wyr. rzecz., bibl. Aluzja do tragicznych wiadomości przekazywanych Hiobowi, który mimo że został pozbawiony całego mienia, dzieci, dotknięty chorobą, nie stracił wiary i pozostał wierny Bogu (Hi 1, 13-19); Rozeszła się hiobowa wieść – w szkole przeprowadzone zostaną egzaminy sprawdzające.

poleca80%

coś trafiło się komuś jak ślepej kurze ziarno

Kategoria: Kura

‘ktoś otrzymał coś przypadkiem, szczęśliwym zbiegiem okoliczności’; zwrot, przyr.; Ta praca trafiła mi się jak ślepej kurze ziarno, nawet o nią specjalnie nie zabiegałem. Ot, tak wyszło. – „Nowy Dzień”.

poleca74%

tylko spokój może nas uratować

Kategoria: Spokój

‘tylko spokój ducha, opanowanie może pomóc, pozwoli zastanowić się i wyjść z trudnej sytuacji’; fraza; Tylko spokój nas może uratować.

poleca58%

rzucać/rzucić na coś światło

Kategoria: Światło

‘przyczynić się do wyjaśnienia czegoś, rozjaśniać jakąś sprawę’; zwrot; Wydarzenia odcinka dwudziestego mogą rzucić nowe światło na coś, co w odcinku pierwszym wydawało się nieistotnym detalem (…).

poleca76%

coś leży komuś na sercu

Kategoria: Serce

‘ktoś bardzo się czymś przejmuje, o coś się troszczy, na czymś bardzo mu zależy’; zwrot; (…) skierowane jest do tych wszystkich, którym leży na sercu dobro naszego klubu. – „Fakt”.

poleca84%

nie dać sobie w kaszę dmuchać

Kategoria: Kasza

‘nie pozwalać wtrącać się w swoje sprawy; nie dać się oszukać, umieć bronić swoich interesów’; zwrot; Nie dam sobie w kaszę dmuchać! – SE; Postanowiliśmy, że Polska będzie nasza, nikt nie będzie nam w kaszę dmuchał. – TVP 1.

poleca96%

mieć miedziane czoło

Kategoria: Czoło

‘być bezczelnym, cynicznym; pozbawionym ambicji, honoru, skrupułów’; zwrot, bibl. (Iz 48, 4: „Ponieważ wiedziałem, że jesteś uparty i kark twój jest drągiem z żelaza, a twoje czoło miedziane.”); J. Liberek.

poleca82%

rzucić komuś rękawicę

Kategoria: Rękawica

‘wyzwać kogoś na pojedynek, wypowiedzieć komuś walkę, stanąć do polemiki z kimś’; zwrot, stp. obycz. rycer. Według średniowiecznego obyczaju rycerskiego rzucenie rękawicy oznaczało wyzwanie na pojedynek, a podjęcie jej – przyjęcie wyzwania; „Grupie trzymającej władzę” rzucają rękawicę bez strachu. – W. Łysiak.

poleca94%

robić z gęby cholewę

Kategoria: Cholewa

‘nie dotrzymać danego słowa, nie wypełnić zobowiązania’; zwrot, pot.

poleca63%

nić Ariadny

Kategoria: Ariadna

‘idea, myśl przewodnia, sposób wybrnięcia ze skomplikowanej sytuacji’; wyr. rzecz., mitol. Kłębek nici wręczony przez zakochaną Ariadnę, córkę Minosa, króla Krety, Tezeuszowi, który wszedł do Labiryntu, aby dostać się do ukrytego tam potwora Minotaura gnębiącego Ateńczyków i go zabić. Za radą królewny Tezeusz umocował koniec nitki u wejścia do Labiryntu, dzięki czemu po wykonaniu zadania mógł wrócić do wyjścia;

poleca89%

niepoprawny optymista

Kategoria: Optymista

‘ktoś nastawiony do wszystkiego pozytywnie, spodziewający się zawsze pomyślnego obrotu spraw, nieprzejmujący się niekorzystnymi sytuacjami, wypadkami’; wyr. rzecz.; Rodzina zawsze śmieje się zemnie, że jestem niepoprawnym optymistą, bo uważam, że w każdej sytuacji jakoś damy sobie radę. – „Cogito”.

poleca64%

spać jak suseł

Kategoria: Suseł

‘spać mocno’; zwrot, przyr. Zwrot pochodzi od obyczajów susłów, które okresowo zapadają w sen. Można tu odwołać się do „Alicji w krainie czarów” L. Carrolla, z której pochodzi scena: Przed domem stał pod drzewem stół nakryty do podwieczorku, a Zając Marcowy i Kapelusznik popijali przy nim herbatkę. Pomiędzy nimi siedział Suseł, pogrążony we śnie, oni zaś traktowali go jak poduszkę, opierając się na nim łokciami i rozmawiając ponad jego głową.

poleca77%

owinąć/owijać kogoś wokół/dookoła palca

Kategoria: Palec

‘podporządkować kogoś całkowicie swojej woli, uzależnić od siebie kogoś’; zwrot.

poleca72%

obśmiać się jak norka

Kategoria: Norka

‘dobrze się uśmiać; śmiejąc się, zabawić się; zwrot, przyr. Norki nie wydają dźwięków, które mogłyby przypominać śmiech. Prawdopodobnie więc ten zwrot pochodzi od „uśmiechniętego” pyszczka tych zwierząt; Obśmiałem się jak norka z jego przemówienia. – „Przekrój”.

poleca70%

judaszowe srebrniki

Kategoria: Srebrnik

‘zapłata otrzymana za zdradę, haniebnie zarobione pieniądze za sprzeniewierzenie się czemuś’; wyr. rzecz., bibl. (30 srebrników, które obiecano Judaszowi za zdradę Jezusa – Mt 26, 14-15: „Wtedy jeden z Dwunastu, imieniem Judasz Iskariota, udał się do arcykapłanów i rzekł: „Co chcecie mi dać, a ja wam Go wydam?” A oni wyznaczyli mu trzydzieści srebrników.”).

poleca71%

ważyć słowa

Kategoria: Słowo

‘mówić z namysłem, dbając o dokładność wypowiedzi’; zwrot, bibl. (Syr 21, 25: „Wargi obcych będą o tym opowiadać, słowa zaś mądrych odważone będą na wadze”.); Adwokat oskarżonego waży każde słowo.

poleca87%

dobrać się jak w korcu maku

Kategoria: Korzec

‘o parze lub grupie osób: dobrać się odpowiednio, pasować do siebie’; zwrot, stp. korzec to duże naczynie o objętości ok. 100 l, służące dawniej do przechowywania rzeczy sypkich; dobrać się jak w korcu maku jest równie trudno jak znaleźć igłę w stogu siana; Wszyscy uważają, że dobraliśmy się jak w korcu maku. – „Victor G”; Jęz.

poleca79%

obraz nędzy i rozpaczy

Kategoria: Rozpacz

‘o czymś mocno zniszczonym, zrujnowanym, o czymś znajdującym się w bardzo złym, opłakanym stanie’; wyr. rzecz., liter. – S. Jachimowicz.

poleca77%

twardy orzech do zgryzienia

Kategoria: Orzech

‘trudny problem do rozwiązania, rozstrzygnięcia, trudna sprawa do załatwienia, niełatwe zadanie do wykonania’; wyr. rzecz. (zwykle w połączeniu z czas. mieć), kalka z ang.; Nowe władze SLD mają twardy orzech do zgryzienia. – TVN.

poleca79%

salomonowy wyrok

Kategoria: Wyrok

‘wyrok sprawiedliwy, odznaczający się niezwykłą mądrością i prawością, uwzględniający interesy obydwu stron często o zaskakującej formule rozstrzygnięcia’; wyr. rzecz., bibl. (Wyrażenie jest aluzją do słynnego przykładu mądrości i sprawiedliwości króla izraelskiego Salomona – 1 Krl 3, 16-28: Dwie mieszkające razem nierządnice urodziły niemal jednocześnie synów, jedno dziecko zmarło w nocy. Przyszły do Salomona, aby je rozsądził, każda bowiem twierdziła, że żywy chłopiec jest jej synem....

poleca70%

obiecywać gruszki na wierzbie

Kategoria: Gruszka

‘obiecywać rzeczy niemożliwe do spełnienia, nierealne’; zwrot, przyr.; Kto w naszej klasie, choć nie aktor, lubi grać główną rolę, chociaż nie muzyk, lubi grać pierwsze skrzypce i kłamać jak z nut, choć nie matematyk, zawsze wtrąci swoje trzy grosze, choć nie fryzjer, lubi dzielić włos na czworo, choć nie ogrodnik lubi obiecywać gruszki na wierzbie. O kim mowa?

poleca67%

pod egidą

Kategoria: Egida

‘pod opieką, przewodnictwem, patronatem’; pierw. znaczenie ‘pod osłoną, puklerzem’; wyr. określ., mitol. Egida była tarczą sporządzoną przez Hefajstosa z metalu i pokryta skórą kozy Amaltei; cudowny atrybut Zeusa, później Ateny i Apollina; Internet.

poleca74%

podać komuś czarną polewkę

Kategoria: Polewka

‘nie przyjąć czyichś oświadczyn, odmówić kawalerowi, dać komuś kosza’; zwrot, stp. obycz. czarna polewka ‘zupa z kaczej krwi, czernina’. Związek utrwalony przez A. Mickiewicza w „Panu Tadeuszu”; zapomniane, nieutrwalone kulturowo zwroty o tym samym znaczeniu: dać komuś wieniec grochowy, dostać szarą gęś ; Jęz.

poleca100%

mieć (silne/mocne/dobre) plecy

Kategoria: Plecy

‘mieć poparcie, znajomości; liczyć na kogoś, być czyimś protegowanym’; zwrot; Żeby dostać tam pracę, trzeba mieć naprawdę dobre plecy. – „Angora”; Oficer BOR ma mocne plecy (tyt.)

poleca68%

stracić/tracić twarz

Kategoria: Twarz

‘w wyniku niewłaściwego postępowania zniszczyć lub umniejszyć sobie opinię, szacunek u innych, wyrzec się swoich przekonań’; zwrot; Poseł nie stracił twarzy, bo jej nigdy nie miał (…). – Internet.

poleca87%

podpisać się pod czymś obiema rękoma/rękami

Kategoria: Ręka

chętnie, skwapliwe na coś się zgodzić, coś podpisać’; zwrot; Ja się podpisuję obiema rękami pod tą zasadą.

poleca85%

zdobyć ostrogi

Kategoria: Ostroga

‘zdobyć doświadczenie w jakiejś dziedzinie, specjalności; stać się fachowcem, specjalistą’; zwrot związany jest z dawn. ceremoniałem pasowania na rycerza, podczas którego nowo pasowany rycerz otrzymywał ostrogi; ostroga ‘bodziec u buta jeźdźca’; Ten pisarz zdobył ostrogi w czasach stalinowskich. – TV Trwam.

poleca72%

rządzić się jak szara gęś

Kategoria: Gęś

‘rządzić się, nie licząc się z nikim ani z niczym, narzucać wszystkim swoją wolę, postępować samowolnie, komenderować kimś, nie oglądać się na innych’; podobnie szarogęsić się – ‘wprowadzać gdzieś własne porządki, nie licząc się z innymi i często nadużywając swoich kompetencji’; zwrot, przyr. Porównanie oparte jest na trafnej obserwacji przyrody – wbrew stereotypom gęsi są inteligentnymi ptakami, ich niezwykła ruchliwość umysłu jest przyczyną, dla której gęsi domowe tak często sprawiają...

poleca80%

mieć coś na sumieniu

Kategoria: Sumienie

‘popełnić coś złego, być winnym czemuś’; zwrot, relig.; Miał na sumieniu wiele śmiałych napadów rabunkowych. – „Wprost”.

#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z