profil

Słownik Frazeologiczny

Angielski Angielski Ebook 155
Biologia Biologia Przewodnik 468
Biologia Biologia Ebook 151
Chemia Chemia Przewodnik 555
Chemia Chemia Przewodnik 132
Fizyka Fizyka Ebook 277
Geografia Geografia Ebook 100
Gramatyka polska Gramatyka polska Ebook 147
Historia Historia Przewodnik 190
Literatura Literatura Ebook 142
Motywy literackie Motywy literackie Słownik 999
Niemiecki Niemiecki Ebook 113
Pisarze Pisarze Słownik 184
Postacie historyczne Postacie historyczne Słownik 181
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik 804
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik 200
#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
poleca82%

farbowany lis

Kategoria: Lis

‘człowiek fałszywy, dwulicowy, udający kogoś innego niż jest naprawdę, oszust’, wyr. rzecz., rzem.; Więc kto teraz? Chyba jakieś farbowane lisy. – „Angora”.

poleca83%

mieć (dobrego) nosa do czegoś

Kategoria: Nos

‘dobrze się na czymś znać, trafnie przewidzieć coś’; zwrot;

poleca92%

nie dać za coś nawet złamanego szeląga

Kategoria: Szeląg

‘nic nie dać, nie wydać ani grosza’; zwrot (por. znać kogoś jak zły szeląg ).

poleca65%

pytyjska odpowiedź

Kategoria: Odpowiedź

‘odpowiedź, wypowiedź dwuznaczna, niezrozumiała, niejasna, zagmatwana, zagadkowa, zwłaszcza odnosząca się do przyszłości’; wyr.rzecz., mitol.; Pytia to kapłanka w świątyni Apollina w Delfach, która przepowiadała przyszłość. W boskiej ekstazie, w odpowiedzi na pytania błagalników, wyrzucała z siebie słowa bez związku, z których kapłan układał heksametrem wyrocznie, zwykle dość trudne do zrozumienia lub dwuznaczne;

poleca59%

krewny po kądzieli

Kategoria: Krewny

‘krewny ze strony matki’; wyr. rzecz. – kądziel ‘urządzenie służące do przędzenia; było atrybutem kobiety’; wyr. oddają dawne relacje rodzinne (por. krewny po mieczu ).

poleca56%

być/stać na świeczniku

Kategoria: Świecznik

‘zajmować wysokie stanowisko w jakiejś hierarchii, być jedną z czołowych postaci w społeczeństwie’; zwrot, bibl. (Mt 5, 14-16: „Wy jesteście światłem świata. Nie może się ukryć miasto położone na górze. Nie zapala się też lampy i nie umieszcza pod korcem, ale na świeczniku, aby świeciła wszystkim, którzy są w domu. Tak niech wasze światło jaśnieje przed ludźmi (…)”.); Czy wszyscy stojący na świeczniku zupełnie zatracili świadomość. – „Angora”.

poleca77%

mieć kurzą/krótką/dziurawą pamięć

Kategoria: Pamięć

‘szybko zapominać, nie pamiętać długo’;zwrot; Edyta ma krótką pamięć i słabą wolę.

poleca92%

coś jest passe

Kategoria: Passe

‘coś jest już niemodne, przestarzałe, nie na czasie’; zwrot, gw. młodz., zapoż. z franc.; passé – ‘miniony, przebrzmiały, niemodny’ (por. trendy); Wąski pasek materiału, więcej odkrywający niż zasłaniający, jest „passe”!

poleca82%

dawać komuś krzyż/krzyżyk na drogę

Kategoria: Krzyż

forma pożegnania; ‘życzyć komuś szczęśliwej drogi, powodzenia’; ‘odprawiać kogoś bez uczucia żalu, chcieć się go pozbyć’; zwrot, relig.; Krzyż mu na drogę! – Internet.

poleca63%

głupi jak but (z lewej nogi)

Kategoria: But

‘wyjątkowo głupi, tępy’; wyr. określ. Noga, w przeciwieństwie do głowy, która jest siedliskiem rozumu, była traktowana pogardliwie, kojarzona z głupotą. Skojarzenie przeszło też na buty; do dziś mówimy na kogoś głupiego, tępego, nierozgarniętego – trep. Rozszerzony zwrot – jak but z lewej nogi jest bardziej dosadną wersją wcześniejszego powiedzenia, gdzie lewy znaczy ‘niewydarzony’; Tego psa nie da się wytresować, bo jest głupi jak but.

poleca86%

rzucać grochem o ścianę

Kategoria: Groch

‘bezskutecznie próbować kogoś przekonać, tłumaczyć coś komuś bez rezultatu, bezskutecznie upominać się o coś, na darmo przekonywać, pouczać kogoś’; zwrot, obycz. O. Kolberg opisuje dawny zwyczaj wigilijny, polegający na rzucaniu grochem na ścianę i wypowiadaniu zaklęcia: „wilku, wilku, chodź do grochu; jak nie przyjdziesz, to nie przychodź aż do siego roku”. Wilk nie przychodził na wigilijną wieczerzę; rzucanie grochem o ścianę było więc czynnością daremną, pozbawioną sensu; Upominanie się...

poleca79%

zwinąć chorągiewkę

Kategoria: Chorągiewka

‘wycofać się z czegoś’.zwrot, zwycz. rycer. W średniowieczu

poleca70%

kurza pamięć

Kategoria: Kurzy

poleca74%

człowiek z charakterem

Kategoria: Człowiek

‘człowiek silny, odważny, nieugięty, kierujący się zasadami’,wyr. rzecz.;

poleca82%

amator kwaśnych jabłek

Kategoria: Jabłko

‘człowiek, który ma dziwny gust, nietypowe upodobania, nieakceptowane przez ogół’; wyr. rzecz., przyr.

poleca82%

mieć z kimś na pieńku

Kategoria: Pieniek

‘być z kimś w konflikcie, mieć do kogoś pretensje, żal, żywić do kogoś urazę’; zwrot nawiązujący do dawn. kar stosowanych w szkole – kładziono uczniów na pieńku (na specjalnym klocku z drewna) i wymierzano im karę cielesną; dlatego zwrot ten miał pierwotną postać mieć kogoś na pieńku ; Część tych ludzi miała zresztą osobiście ze mną na pieńku.; Nazwiska nie poda, bo – jak mówi– i tak ma na pieńku z matematyczką. – „Angora”.

poleca81%

janusowe oblicze

Kategoria: Oblicze

‘dwie różne strony czegoś, dwa aspekty jakiejś sprawy; o czyimś dwuznacznym, zmiennym postępowaniu, sposobie bycia, charakterze’; wyr. rzecz., mitol.; Janus – rzym. bóg słońca, bram, domów, miast i początku przedstawiany o dwu głowach zrośniętych potylicami, o dwu twarzach zwróconych w przód i w tył, w przyszłość i w przeszłość.

poleca85%

łowić ryby w mętnej wodzie

Kategoria: Ryba

‘ciągnąć zyski z nieuczciwych źródeł, z nieczystych spraw; wykorzystywać zamęt, zamieszanie dla osiągnięcia osobistych korzyści’; zwrot; Jęz.

poleca73%

dla zabicia czasu

Kategoria: Czas

‘żeby się nie nudzić, aby wypełnić czas, oczekując na coś lub na kogoś’; wyr. określ.; Ucz się śmierci nie tylko/dla zabicia czasu. – E. Lipska.

poleca75%

znaleźć się w labiryncie

Kategoria: Labirynt

‘znaleźć się w trudnej, skomplikowanej, zawiłej sytuacji’; zwrot; W mitol. grec. Labirynt zbudowany na Krecie przez Dedala dla Minotaura, którego zabił Tezeusz dzięki pomocy Ariadny (por. też dojść po nitce do kłębka )

poleca67%

wziąć/brać sobie coś do serca

Kategoria: Serce

‘bardzo mocno się czymś przejąć, traktować coś bardzo poważnie’; zwrot; Irmina ma problemy w nauce, ale wzięła sobie do serca wyniki badań naukowców. – „Fakt”; A tych pierwszych klasówek nie bierzcie sobie tak bardzo do serca. – „Victor J”.

poleca74%

chłonąć coś jak gąbka

Kategoria: Gąbka

‘szybko się czegoś uczyć, zapamiętywać coś, łatwo przyswajać sobie coś’; zwrot, przyr.; Chłonął ją jak gąbka. – „Ozon”.

poleca74%

pociągnąć/ciągnąć kogoś za język

Kategoria: Język

‘wypytywać kogoś, skłaniać do ujawnienia tajemnicy’; zwrot.

poleca69%

brać/wziąć kogoś na języki

Kategoria: Język

‘plotkować, oczerniać, obmawiać kogoś’; zwrot; On nie lubi, jak się go bierze na języki. – Radio Zet.

poleca73%

czuć się jak w raju

Kategoria: Raj

‘czuć się wyjątkowo dobrze, komfortowo’; zwrot, relig. (por.raj na ziemi); W domu, jak zwykle było bardzo przyjemnie, czułem się jak w raju, nie chciało mi się wyjeżdżać. – TVP 2.

poleca99%

ruja i porubstwo

Kategoria: Ruja

‘coś zdrożnego, niemoralnego, gorszącego; rozwiązły, rozpustny, wyuzdany sposób życia kogoś, jakichś ludzi’; wyr. rzecz., hist. liter. Tego wyrażenia użył H. Sienkiewicz, odpowiadając na ankietę „Kuriera Teatralnego” w sprawie oceny repertuaru modernistycznego w 1903 r.

poleca82%

siedzieć/leżeć/spać na pieniądzach

Kategoria: Pieniądz

‘być bardzo bogatym, mieć dużo pieniędzy (i nie wydawać ich)’; zwrot.

poleca67%

mrówcza praca

Kategoria: Praca

‘praca bardzo żmudna, drobiazgowo, usilnie prowadzona’; wyr.rzecz., przyr. (por. pracować jak mrówka );

poleca46%

ciemności egipskie

Kategoria: Ciemność

‘nieprzeniknione ciemności’; wyr. rzecz., bibl. (Wj 10, 21: „I rzekł Pan do Mojżesza: «Wyciągnij rękę ku niebu, a nastanie ciemność w ziemi egipskiej tak gęsta, że będzie można dotknąć ciemności».” Dziewiąta z dziesięciu plag spuszczonych przez Boga za to, że faraon nie chciał wypuścić Izraelitów ze swojej ziemi.); Rany Boskie!...Przecież to egipskie ciemności.

poleca72%

gadać/pleść/mówić, co ślina na język przyniesie

Kategoria: Język

‘paplać bezmyślnie, bez sensu, mówić byle co, gadać głupstwa, bredzić, zmyślać’; zwrot; Twój kolega plecie co mu ślina na język przyniesie, a ty się później zamartwiasz. – zasłyszane.

poleca64%

złamać komuś serce

Kategoria: Serce

‘zawieść kogoś w miłości, zdradzić’; zwrot.

poleca84%

krew ścina się/staje komuś w żyłach

Kategoria: Krew

‘ktoś jest przerażony, ogarnia go lęk, strach; gniew; zwrot, medyc.

poleca78%

zjeść zęby na czymś

Kategoria: Ząb

‘znać się na czymś dobrze, mieć duże doświadczenie, być fachowcem, rutyniarzem w jakiejś dziedzinie’; zwrot; Kto ma nam pomóc, jak nie on, który zęby na tym zjadł. – Internet.

poleca74%

szukać igły w stogu siana

Kategoria: Igła

‘nie mieć szans na odnalezienie czegoś, kogoś w wielości rzeczy, osób, spraw’; zwrot; Szukanie ich przypomina szukanie igły w stogu siana. – TVN.

poleca46%

dziesiąta muza

Kategoria: Muza

‘sztuka filmowa, kinematografia’; wyr. rzecz., kult. – nawiązanie do mitol. grec., w której było dziewięć muz – opiekunek sztuk pięknych i nauki; wcześniej dziesiątą muzą nazywano grecką poetkę Safonę – takim mianem ochrzcił ją Platon, a także inne poetki;

poleca72%

ziemia obiecana

Kategoria: Ziemia

‘miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem; kraj szczęśliwości i bogactwa’; wyr. rzecz., bibl. (Hbr 11, 9: „Dzięki wierze przywędrował do Ziemi Obiecanej, jako ziemi obcej (…).”); tyt. powieści W. Reymonta; (…) na koniec Żerdek jak do ziemi obiecanej prowadził wszystkich do wyjścia.

poleca72%

obśmiać się jak norka

Kategoria: Norka

‘dobrze się uśmiać; śmiejąc się, zabawić się; zwrot, przyr. Norki nie wydają dźwięków, które mogłyby przypominać śmiech. Prawdopodobnie więc ten zwrot pochodzi od „uśmiechniętego” pyszczka tych zwierząt; Obśmiałem się jak norka z jego przemówienia. – „Przekrój”.

poleca64%

stoicki spokój

Kategoria: Spokój

‘niczym niezmącony, niezachwiany, niewzruszony spokój’; wyr. rzecz. Wyrażenie pochodzi od systemu filoz. grec. szkoły stoików , założonej przez Zenona z Kitionu. Opierał się on na etyce obowiązku i surowej cnoty, polegającej na zachowaniu równowagi duchowej niezakłóconej zarówno radością, jak smutkiem, na wyzbyciu się namiętności i na życiu zgodnym z naturą i rozumem. Według stoicyzmu warunkiem szczęścia i prawdziwej wolności jest panowanie nad sobą i swoimi emocjami; Co papież chciał nam...

poleca96%

mieć miedziane czoło

Kategoria: Czoło

‘być bezczelnym, cynicznym; pozbawionym ambicji, honoru, skrupułów’; zwrot, bibl. (Iz 48, 4: „Ponieważ wiedziałem, że jesteś uparty i kark twój jest drągiem z żelaza, a twoje czoło miedziane.”); J. Liberek.

poleca87%

znać kogoś jak zły szeląg

Kategoria: Szeląg

‘znać kogoś bardzo dobrze, zwłaszcza z nie najlepszej strony’; zwrot. Szeląg – drobna moneta miedziana bita masowo przez Tytusa L. Boratiniego (XVII w.), od jego nazwiska zwana boratynkami. Boratini był Włochem, nadwornym architektem króla Jana Kazimierza i dzierżawcą jego mennic. Olbrzymia emisja szelągów, monet o kursie wyznaczonym powyżej ich realnej wartości, miała pomóc w wypłaceniu zaległego żołdu dla wojska, ale zamiast tego – wywołała inflację, czyli pieniądz stracił na wartości.

poleca32%

między Bogiem a prawdą

Kategoria: Bóg

‘mówiąc obiektywnie, szczerze, mówiąc prawdę’; wyr. określ.; Gdy rozmawiasz z kolegami o jakimś wydarzeniu i do końca nie jesteś pewny, kto mówi prawdę, możesz więc powiedzieć – między Bogiem a prawdą. Czyli przyznajesz się, że sam nie umiesz rozwiązać problemu. – „Victor J”.

poleca77%

spartańskie warunki

Kategoria: Spartański

‘skromne, proste, surowe warunki, brak wygód’; wyr. rzecz.,hist. starożyt. Wyrażenie pochodzi od starożyt. Sparty i jej mieszkańców – Spartan, którzy unikali zbytnich wygód i zbytku, słynęli ze skromnych wymagań, prostoty obyczajów i surowej dyscypliny wewnętrznej, byli też bardzo wytrzymali na bóli nieulękli w obliczu niebezpieczeństwa, bowiem od najmłodszych lat czas poświęcali głównie na ćwiczenia wojskowe, wojna była dla nich świętem, a śmierć na polu bitwy – najwyższą chwałą; Mama...

poleca79%

znaleźć się między Scyllą a Charybdą

Kategoria: Charybda

‘znaleźć się w sytuacji, w której niebezpieczeństwo zagraża z dwóch stron, w sytuacji bez wyjścia, między młotem a kowadłem’; zwrot, liter. ant. – Homer, „Odyseja”. Dwa potwory morskie znajdujące się po obu stronach cieśniny morskiej. Gdy przepływały między nimi statki, wpadały albo do pyska Scylli, albo w wiry Charybdy; Znajduję się w nieustannym wewnętrznym klinczu, między Scyllą a Charybdą. – referat na konferencji.

poleca73%

patrzeć komuś na ręce

Kategoria: Ręka

‘być nieufnym wobec kogoś, kontrolować kogoś,podejrzewając, że może on postąpić nieuczciwie’; zwrot; PO chce rozliczyć ich z wykonywanych zadań i patrzeć im na ręce. – „Fakt”.

poleca87%

przekroczyć Rubikon

Kategoria: Rubikon

‘przekroczyć granicę czegoś, zrobić decydujący krok, powziąć nieodwołalną decyzję’; zwrot, hist. starożyt. Rubikon – rzeka, która w czasach republiki rzym. stanowiła granicę między Galią Przedalpejską a Italią właściwą. Przejście wojsk Juliusza Cezara przez Rubikon do Italii w 49 r. p.n.e. było pogwałceniem prawa, które zabraniało dowódcy wojskowemu opuszczać wyznaczoną mu prowincję. Krok ten równał się wypowiedzeniu wojny senatowi rzym.; trzyletnia wojna domowa oddała całą władzę Cezarowi.

poleca84%

zdobyć ostrogi

Kategoria: Ostroga

‘zdobyć doświadczenie w jakiejś dziedzinie, specjalności; stać się fachowcem, specjalistą’; zwrot związany jest z dawn. ceremoniałem pasowania na rycerza, podczas którego nowo pasowany rycerz otrzymywał ostrogi; ostroga ‘bodziec u buta jeźdźca’; Ten pisarz zdobył ostrogi w czasach stalinowskich. – TV Trwam.

poleca79%

benedyktyńska praca

Kategoria: Praca

‘praca monotonna, żmudna, wymagająca cierpliwości i dokładności’; wyr. rzecz., hist. Od imienia i działalności św. Benedykta z Nursji, żyjącego w V/VI w., założyciela klasztoru na Monte Cassino, w którym zakonnicy zajmowali się kopiowaniem i iluminowaniem rękopisów; Życie Benedykta z Nursji i otaczających go mnichów wypełniały modlitwy, lektura Pisma Świętego oraz praca polegająca na przepisywaniu ksiąg, stąd powiedzenie benedyktyńska praca. – „Victor G”; Internet.

poleca76%

sprowadzić/sprowadzać kogoś na manowce

Kategoria: Manowce

‘sprowadzić, sprowadzać kogoś na złą, niewłaściwą drogę’; zwrot; manowiec – zwykle w l. mn. ‘boczna, błędna droga, bezdroża, wertepy’.

poleca95%

patrzeć na księżą oborę

Kategoria: Obora

‘być w bardzo złym stanie zdrowia, być bliskim śmierci’; zwrot, eufem.; przestarz. księża obora/księże podwórko to eufem. określenie cmentarza, bowiem dawniej na wsiach cmentarze zakładano zazwyczaj na ziemi należącej do proboszcza, oboranej przed ogrodzeniem go płotem lub rzadziej murem; A juści, gdzieżby ta szli, na taki psi czas; rano byli u Kozłów, ale z Magdą jest krucho, na księżą oborę patrzy, to i nic poradzić, nie poradzili. – W. Reymont.

poleca83%

niewierny Tomasz

Kategoria: Tomasz

‘ktoś nieufny, sceptycznie nastawiony, chcący wszystko sprawdzić; niedowiarek’; wyr. rzecz., bibl. (Tak nazywano Tomasza Apostoła z powodu jego wątpliwości co do zmartwychwstania Jezusa. J 20, 24-25: „Ale Tomasz, jeden z dwunastu, zwany Didymos, nie był razem z nimi, kiedy przyszedł Jezus. Inni więc uczniowie mówili do niego: «Widzieliśmy Pana!» Ale on rzekł do nich: «Jeżeli na rękach Jego nie zobaczę śladu gwoździ, i ręki mojej nie włożę w bok Jego, nie uwierzę».”).

#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z