profil

Słownik Frazeologiczny

Angielski Angielski Ebook 155
Biologia Biologia Przewodnik 468
Biologia Biologia Ebook 151
Chemia Chemia Przewodnik 555
Chemia Chemia Przewodnik 132
Fizyka Fizyka Ebook 277
Geografia Geografia Ebook 100
Gramatyka polska Gramatyka polska Ebook 147
Historia Historia Przewodnik 190
Literatura Literatura Ebook 142
Motywy literackie Motywy literackie Słownik 999
Niemiecki Niemiecki Ebook 113
Pisarze Pisarze Słownik 184
Postacie historyczne Postacie historyczne Słownik 181
Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik 7783
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik 804
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik 200
#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
poleca87%

przekroczyć Rubikon

Kategoria: Rubikon

‘przekroczyć granicę czegoś, zrobić decydujący krok, powziąć nieodwołalną decyzję’; zwrot, hist. starożyt. Rubikon – rzeka, która w czasach republiki rzym. stanowiła granicę między Galią Przedalpejską a Italią właściwą. Przejście wojsk Juliusza Cezara przez Rubikon do Italii w 49 r. p.n.e. było pogwałceniem prawa, które zabraniało dowódcy wojskowemu opuszczać wyznaczoną mu prowincję. Krok ten równał się wypowiedzeniu wojny senatowi rzym.; trzyletnia wojna domowa oddała całą władzę Cezarowi.

poleca78%

spartańskie warunki

Kategoria: Spartański

‘skromne, proste, surowe warunki, brak wygód’; wyr. rzecz.,hist. starożyt. Wyrażenie pochodzi od starożyt. Sparty i jej mieszkańców – Spartan, którzy unikali zbytnich wygód i zbytku, słynęli ze skromnych wymagań, prostoty obyczajów i surowej dyscypliny wewnętrznej, byli też bardzo wytrzymali na bóli nieulękli w obliczu niebezpieczeństwa, bowiem od najmłodszych lat czas poświęcali głównie na ćwiczenia wojskowe, wojna była dla nich świętem, a śmierć na polu bitwy – najwyższą chwałą; Mama...

poleca78%

odradzać się jak Feniks z popiołów

Kategoria: Feniks

‘powstać na nowo po całkowitym zniszczeniu’; zwrot, w mitol. grec. Feniks – legendarny ptak z Etiopii, który pod koniec długiego życia spalał się na stosie, a z popiołów odradzał się na nowo. Stał się symbolem odmłodzenia i zmartwychwstania; Jęz.

poleca85%

błędna owca

Kategoria: Owca

‘człowiek pozbawiony celu, sensu życia’; wyr. rzecz., bibl.; błędny dawn. ‘błądzący, zabłąkany’ (por. chodzić jak błędna owca ).

poleca67%

męki Tantala

Kategoria: Męka

‘męczarnie z powodu niemożności osiągnięcia celu mimo jego bliskości’; wyr. rzecz., mitol. grec. Tantal – król skazany przez bogów po śmierci na wieczny głód i pragnienie w pobliżu owoców i wody, których nie mógł dosięgnąć;

poleca93%

przebierać jak w ulęgałkach

Kategoria: Ulęgałka

‘wybredzać, grymasić, mając wielki wybór’; zwrot, pot. reg. Potrzeba przebierania w ulęgałkach (gatunek gruszek) ma nawet podwójne uzasadnienie. Przed dojrzeniem – są niejadalne, po dojrzeniu – szybko się psują, chcąc więc wśród niejadalnych znaleźć miękką, trzeba starannie przebierać, tak samo z dojrzałymi – trzeba przebierać, by nie trafić na zepsutą.

poleca76%

ugryźć się w język

Kategoria: Język

‘w ostatnim momencie powstrzymać się od powiedzenia czegoś’; zwrot; Już chciała wybuchnąć, powiedzieć, co o tym myśli, ale w ostatniej chwili ugryzła się w język.

poleca84%

pal sześć!

Kategoria: Palić

‘wykrzyknienie o znaczeniu: a niech tam, mniejsza o to, wszystko jedno, dajmy temu spokój’; fraza, kary. Niegdyś były to słowa kierowane do kata, który miał ofiarę przypalać żelazem. Kiedy słyszał takie polecenia, przypalał ofiarę podaną liczbę razy. Nikt nie wytrzymywał więcej niż dwu-, trzykrotnego przypalania, dlatego okrzyk „pal go sześć” oznaczał, że skazańcem nie trzeba się już przejmować; Powtarzamy, pal sześć brak zębów, ale z tych pozostałych kamień mógłby zdjąć. – „Angora”.

poleca94%

zakasać rękawy

Kategoria: Rękaw

‘zabrać się energicznie, z zapałem do pracy’; zwrot; Kiedy dostaliśmy ten obiekt, wszyscy zakasaliśmy rękawy i zaczęliśmy go remontować.

poleca100%

coś się skupia jak w soczewce

Kategoria: Soczewka

‘coś jest w czymś nagromadzone i dobrze widoczne’; zwrot, nauka; Tutaj jak w soczewce skupia się cała ta wiejska rzeczywistość. – TVP 2.

poleca79%

znaleźć się między Scyllą a Charybdą

Kategoria: Charybda

‘znaleźć się w sytuacji, w której niebezpieczeństwo zagraża z dwóch stron, w sytuacji bez wyjścia, między młotem a kowadłem’; zwrot, liter. ant. – Homer, „Odyseja”. Dwa potwory morskie znajdujące się po obu stronach cieśniny morskiej. Gdy przepływały między nimi statki, wpadały albo do pyska Scylli, albo w wiry Charybdy; Znajduję się w nieustannym wewnętrznym klinczu, między Scyllą a Charybdą. – referat na konferencji.

poleca77%

cel uświęca środki

Kategoria: Cel

‘sposób osiągnięcia jakiegoś celu może być nieuczciwy, naganny, jeśli sam cel jest szczytny, chwalebny’; fraza użyta w wypowiedzeniu, liter. – zasada postępowania zalecana w dziele Niccolo Machiavellego „Książę”, a polegająca na możliwości stosowania podstępu, przemocy, obłudy dla dobra ogółu, państwa,w imię racji stanu; Wzmacniała mnie jednak myśl, że cel uświęca środki.

poleca80%

mól książkowy

Kategoria: Mól

–‘człowiek wiecznie ślęczący nad książkami, który nie widzi świata poza książkami’; wyr. rzecz.; Małgosia (…) to mól książkowy, który mógłby w bibliotece spędzać całe godziny. – „Victor G”.

poleca76%

mieć charakter

Kategoria: Charakter

‘być człowiekiem zdecydowanym, odważnym, prawym, silnym’; zwrot; Miała charakter, dlatego pokonywała wszystkie trudności i jeszcze pomagała innym. – TV Trwam.

poleca86%

nie śmierdzieć groszem

Kategoria: Grosz

‘być ubogim, nie mieć pieniędzy’; zwrot, gwar. warszaw.

poleca65%

pytyjska odpowiedź

Kategoria: Odpowiedź

‘odpowiedź, wypowiedź dwuznaczna, niezrozumiała, niejasna, zagmatwana, zagadkowa, zwłaszcza odnosząca się do przyszłości’; wyr.rzecz., mitol.; Pytia to kapłanka w świątyni Apollina w Delfach, która przepowiadała przyszłość. W boskiej ekstazie, w odpowiedzi na pytania błagalników, wyrzucała z siebie słowa bez związku, z których kapłan układał heksametrem wyrocznie, zwykle dość trudne do zrozumienia lub dwuznaczne;

poleca77%

zadać komuś bobu

Kategoria: Bób

‘dokuczyć komuś, dołożyć, dać się we znaki, dać komuś nauczkę’; zwrot, gw. uczniow. Dawanie bobu polegało na przeciąganiu po głowie kolegi knykciami wszystkich palców, co przypominało ruchy palców przy sadzeniu bobu – J. Krzyżanowski; Cimoszewicz zadał bobu śledczym ds. Orlenu. – „Fakt”.

poleca77%

oblać się/zlać się zimnym potem

Kategoria: Pot

‘spocić się ze strachu, przerazić się czegoś, doznać gwałtownych emocji’; zwrot; Gdy usłyszałem głos nauczyciela, oblałem się zimnym potem.

poleca70%

walczyć jak lew

Kategoria: Lew

‘walczyć bardzo odważnie, zaciekle, nieustępliwie’; zwrot, przyr.; lew jest nazywany królem zwierząt; symbolizuje władzę, siłę, majestat, odwagę; Walczył o tę spółkę jak lew.

poleca85%

jak za króla Ćwieczka

Kategoria: Król

‘nienowocześnie, prymitywnie; jak za bardzo dawnych czasów’; wyr. określ.; Miejscowości są tam oddalone od siebie o wiele kilometrów, często żyje się jak za króla Ćwieczka.

poleca83%

dawać komuś krzyż/krzyżyk na drogę

Kategoria: Krzyż

forma pożegnania; ‘życzyć komuś szczęśliwej drogi, powodzenia’; ‘odprawiać kogoś bez uczucia żalu, chcieć się go pozbyć’; zwrot, relig.; Krzyż mu na drogę! – Internet.

poleca73%

krokodyle łzy

Kategoria: Łza

‘nieszczery, obłudny płacz, udawane, fałszywe współczucie’; wyr.rzecz., starożyt. Już u starożytnych Greków i Rzymian używano tego wyrazu, mówiąc o ludziach współczujących nieszczęściu tych, którym sami to nieszczęście zgotowali; wywodzi się z dawnego przesądu, że przed zjedzeniem ofiary krokodylowi ciekną łzy;

poleca84%

bać się własnego cienia

Kategoria: Cień

‘bać się wszystkiego, być zalęknionym, zastraszonym, przesadnie ostrożnym’; zwrot;

poleca85%

zdobyć ostrogi

Kategoria: Ostroga

‘zdobyć doświadczenie w jakiejś dziedzinie, specjalności; stać się fachowcem, specjalistą’; zwrot związany jest z dawn. ceremoniałem pasowania na rycerza, podczas którego nowo pasowany rycerz otrzymywał ostrogi; ostroga ‘bodziec u buta jeźdźca’; Ten pisarz zdobył ostrogi w czasach stalinowskich. – TV Trwam.

poleca77%

niebieski ptak/ptaszek

Kategoria: Ptak

‘człowiek lekkomyślny, nieodpowiedzialny, niemający określonego zajęcia, żyjący cudzym kosztem, próżniak, darmozjad’; wyr. rzecz., bibl. (MT 6, 26: „Przypatrzcie się ptakom podniebnym: nie sieją ani żną i nie zbierają do spichlerzy, a Ojciec wasz niebieski je żywi.”); Niebieski ptak to ktoś, kto żyje beztrosko i niczym się nie przejmuje – ani pracą, ani nauką. Po prostu chce się bawić i niczym nie martwić. – „Victor J”; Niebieskie ptaki całego świata wpłaciły nad Wisłą złotówkami miliardy...

poleca87%

znać kogoś jak zły szeląg

Kategoria: Szeląg

‘znać kogoś bardzo dobrze, zwłaszcza z nie najlepszej strony’; zwrot. Szeląg – drobna moneta miedziana bita masowo przez Tytusa L. Boratiniego (XVII w.), od jego nazwiska zwana boratynkami. Boratini był Włochem, nadwornym architektem króla Jana Kazimierza i dzierżawcą jego mennic. Olbrzymia emisja szelągów, monet o kursie wyznaczonym powyżej ich realnej wartości, miała pomóc w wypłaceniu zaległego żołdu dla wojska, ale zamiast tego – wywołała inflację, czyli pieniądz stracił na wartości.

poleca78%

kto mieczem wojuje, od miecza ginie

Kategoria: Miecz

‘ktoś zostanie pokonany takimi metodami,jakie sam stosuje, jakich sam używa’; fraza, przysł. użyte w wypowiedzeniu, bibl. (Mt26, 52: „Wtedy Jezus rzekł do niego: «Schowaj miecz swój do pochwy, bo wszyscy, którzy za miecz chwytają, od miecza giną».”); Teraz widać, że kto mieczem wojuje, od miecza ginie. – TVN.

poleca75%

podciąć/podcinać komuś skrzydła

Kategoria: Skrzydło

‘odebrać/odbierać komuś zapał, entuzjazm do czegoś, zniechęcić kogoś do czegoś; pozbawić możliwości działania’; zwrot; Internet.

poleca86%

pyrrusowe zwycięstwo

Kategoria: Pyrrusowy

‘zwycięstwo pozorne, osiągnięte zbyt wysokim kosztem, niewspółmierne do poniesionych strat’; wyr. rzecz., hist. starożyt. (Pyrrus – król Epiru w Grecji zamierzał zdobyć Płw. Apeniński w wojnie przeciw Rzymowi, dlatego wyruszył na odsiecz atakowanemu przez Rzym Tarentowi. Jego zwycięstwa nad legionami rzymskimi pod Herakeją i Auskulum (III w. p.n.e.) dowiodły wprawdzie jego geniuszu wojennego, ale przyniosły mu ogromne starty w ludziach. Miał się wyrazić,że „jeszcze jedno takie zwycięstwo, a...

poleca77%

wyglądać jak cień

Kategoria: Cień

‘wyglądać bardzo źle, być chorym, wychudzonym, mizernym,zmęczonym’; zwrot; Patrzyłam na niego z przerażeniem, wyglądał jak cień, jak trup na urlopie. – Internet.

poleca76%

patrzeć wilkiem na kogoś

Kategoria: Wilk

‘odnosić się do kogoś nieufnie, wrogo; patrzeć z niechęcią, nienawiścią’; zwrot, starożyt. Homo homini lupus est – człowiek człowiekowi wilkiem – Plaut (III-II w. p.n.e.); Kochani ludożercy/nie patrzcie wilkiem/na człowieka/który pyta o wolne miejsce/w przedziale kolejowym – T. Różewicz.

poleca80%

wziąć dupę w troki

Kategoria: Dupa

‘uciekać przed różnymi zobowiązaniami, zadaniami’; ‘zebrać się do działania’; zwrot, wulg., stp. troki ‘rzemień, pas, postronek, powróz do przytraczania czegoś; też rzemień przy uprzęży końskiej’; Widziałaś, co się stało: najpierw ją obskakiwał, nachodził, a jak zaszła w ciążę, to wziął dupę w troki. – Internet.

poleca81%

jałowa dyskusja

Kategoria: Dyskusja

‘dyskusja niepotrzebna, niewnosząca nowych treści, bezużyteczna, bezwartościowa’; wyr. rzecz., roln.; stp. jałowy ‘bezpłodny, nieurodzajny, niedający plonów’; Moim zdaniem, szkoda było czasu na jałową dyskusję.

poleca69%

obejść się smakiem

Kategoria: Smak

‘nie osiągnąć tego, czego się pragnie, stracić możliwość zaspokojenia swoich pragnień, chęci, zrealizowania czegoś’; zwrot.

poleca67%

tytaniczny wysiłek

Kategoria: Wysiłek

‘nadludzki, potężny, olbrzymi wysiłek, natężenie wszystkich sił’; wyr. rzecz., w mitol. grec. tytan – każdy z olbrzymów, dzieci Urana – boga nieba i Gai – bogini ziemi, którzy stoczyli z Zeusem walkę o władzę nad światem i zostali strąceni do Tartaru; Przygotowali go w pocie czoła, a w pracę włożyli całe serce i wprost tytaniczny wysiłek.

poleca79%

benedyktyńska praca

Kategoria: Praca

‘praca monotonna, żmudna, wymagająca cierpliwości i dokładności’; wyr. rzecz., hist. Od imienia i działalności św. Benedykta z Nursji, żyjącego w V/VI w., założyciela klasztoru na Monte Cassino, w którym zakonnicy zajmowali się kopiowaniem i iluminowaniem rękopisów; Życie Benedykta z Nursji i otaczających go mnichów wypełniały modlitwy, lektura Pisma Świętego oraz praca polegająca na przepisywaniu ksiąg, stąd powiedzenie benedyktyńska praca. – „Victor G”; Internet.

poleca72%

woda sodowa uderzyła komuś do głowy

Kategoria: Głowa

‘ktoś staje się zarozumiały, nieprzystępny z powodu osiągniętych sukcesów, często też z błahych powodów’; zwrot; (…) to bezczelność samego laureata owych splendorów, któremu tak uderzyła woda sodowa do głowy, iż publicznie równał się z Witkacym, Gombrowiczem i Mrożkiem. – W. Łysiak

poleca77%

czuć do kogoś miętę

Kategoria: Mięta

‘odczuwać do kogoś sympatię, pociąg; być kimś zainteresowanym’; zwrot, przyr.; Harry czuje do niej miętę i przeżywa swoją pierwszą, szczenięcą i naturalnie pełną magii miłość. – „Nowy Dzień”.

poleca83%

oddać cesarzowi, co cesarskie, a Bogu, co boskie

Kategoria: Cesarz

‘dać każdemu to, co mu się należy, co jest mu przypisane’; fraza, bibl. (W przekł. J. Wujka m.in. Mt 22, 21: „ Oddajcie tedy, co jest cesarskiego, cesarzowi, a co jest bożego Bogu. ”) Słowa Jezusa skierowane do faryzeuszy, którzy podstępnie spytali go, czy należy płacić podatek Cezarowi. Fraza często używana w sporach o relację państwo–kościół.); Oddaję cesarzowi, co cesarskie – powiedział sędzia Hiernaux, wydając wyrok w sprawie, jaką wytoczył Acquaviva. – „Nowy Dzień”; Bogu co boskie,...

poleca79%

wyjść z cienia

Kategoria: Cień

‘stać się kimś znanym, sławnym, popularnym, ujawnić się, pokazać inną twarz’; zwrot; Dorota Rogaczewska – dopiero teraz wyszła z cienia własnych skandali na muzyczną scenę.

poleca70%

każdy kij ma dwa końce

Kategoria: Kij

‘wszystko można oceniać z dwóch punktów widzenia; wszystko ma swoje dobre i złe strony’; fraza, przysł. użyte w wypowiedzeniu, przyr.; No cóż – pomyślałem – każdy kij ma dwa końce.

poleca81%

chodzić za kimś jak cień

Kategoria: Cień

‘chodzić za kimś krok w krok, nie odstępować go, towarzyszyć mu wszędzie’; zwrot; Przez cały tydzień chodziłam za nim jak cień, żeby go bliżej poznać. – M. Twain.

poleca76%

mieć coś na końcu języka

Kategoria: Język

‘być bliskim przypomnienia sobie czegoś; chcieć coś powiedzieć, ale zrezygnować z tego’; zwrot; Oczywiście powiedział Niggle, choć na końcu języka miał zupełnie inne słowa. – J.R. Tolkien.

poleca75%

nie znać dnia ani godziny

Kategoria: Dzień

‘nie wiedzieć, kiedy coś się stanie, żyć w niepewności, w niepokoju’; zwrot; bibl. (Mt 25, 13: „Czuwajcie więc, bo nie znacie dnia ani godziny.”); Prezes nie znał dnia ani godziny. – TVN.

poleca71%

miłosierny Samarytanin

Kategoria: Samarytanin

‘człowiek litościwy, miłosierny, pielęgnujący chorych’; wyr. rzecz., bibl. (Nawiązanie do ewang. przypowieści o miłosiernym Samarytaninie , który jako jedyny zatrzymał się przy człowieku obrabowanym przez zbójców, poranionym i ledwo żywym, ulitował się nad nim, opatrzył mu rany i zaopiekował się nim. Łk 10, 30-35.); Nasz wychowawca, jak miłosierny Samarytanin, pomógł nam uwierzyć we własne siły – AG1; Po prostu chciałem komuś pomóc, byłem miłosiernym Samarytaninem. – TVN Style.

poleca82%

iść/przyjść komuś/czemuś w sukurs

Kategoria: Sukurs

‘przyjść komuś, czemuś na pomoc; wesprzeć czymś, podtrzymać kogoś, coś’; zwrot, stp. sukurs ‘pomoc, zasiłek’; podczas wojny: ‘pomoc, wsparcie, posiłki, odsiecz’; Jęz.

poleca87%

(coś jest) pierwszej wody

Kategoria: Woda

‘(coś jest) pierwszej jakości, prawdziwe, autentyczne, bez skazy’; wyr. określ. (por. (coś jest) czystej wody ); Obaj panowie są erudytami pierwszej wody (…). – „Ozon”.

poleca73%

patrzeć/spojrzeć na coś przez palce

Kategoria: Palec

‘udawać, że się czegoś nie widzi, nie zauważa, tolerować coś, być przesadnie pobłażliwym’; zwrot; Ona zresztą także przez palce patrzy na różne moje narowy, przywary… – S. Bąba; Na szczęście pani spojrzała przez palce na moje zachowanie.

poleca74%

czuć się jak w raju

Kategoria: Raj

‘czuć się wyjątkowo dobrze, komfortowo’; zwrot, relig. (por.raj na ziemi); W domu, jak zwykle było bardzo przyjemnie, czułem się jak w raju, nie chciało mi się wyjeżdżać. – TVP 2.

poleca77%

mieć za długi język

Kategoria: Język

‘powiedzieć coś niepotrzebnie, wyjawić tajemnicę’; zwrot; Nelly musi jednak uważać, bo ma za długi język.

#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z