profil

Słownik Frazeologiczny

Angielski Angielski SMS 155
Biologia Biologia Przewodnik szkolny 468
Biologia Biologia SMS 151
Chemia Chemia Przewodnik szkolny 555
Chemia Chemia SMS 132
Fizyka Fizyka SMS 277
Geografia Geografia SMS 100
Gramatyka polska Gramatyka polska SMS 147
Historia Historia Przewodnik szkolny 190
Literatura Literatura SMS 142
Niemiecki Niemiecki SMS 113
Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik języka polskiego 7783
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik językowy 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik językowy 804
Słownik motywów literackich Słownik motywów literackich Słownik języka polskiego 999
Słownik pisarzy Słownik pisarzy Słownik języka polskiego 184
Słownik postaci historycznych Słownik postaci historycznych Słownik historyczny 181
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik szkolny 200
#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
poleca98%

pić na umór

Kategoria: Pić

‘pić bardzo dużo alkoholu, pić bez umiaru, upijać się do utraty przytomności’; zwrot dawn. na umór ‘na śmierć’; Pił na umór z kolegami. – „Fakt”.

poleca88%

udowadniać, że nie jest się wielbłądem

Kategoria: Wielbłąd

‘przekonywać o czymś, co jest oczywiste, dowodzić czegoś, co jest bezsprzeczne’; zwrot; Dziś człowiek musi udowadniać, że nie jest wielbłądem . – W. Łysiak.

poleca80%

znaleźć się między Scyllą a Charybdą

Kategoria: Charybda

‘znaleźć się w sytuacji, w której niebezpieczeństwo zagraża z dwóch stron, w sytuacji bez wyjścia, między młotem a kowadłem’; zwrot, liter. ant. – Homer, „Odyseja”. Dwa potwory morskie znajdujące się po obu stronach cieśniny morskiej. Gdy przepływały między nimi statki, wpadały albo do pyska Scylli, albo w wiry Charybdy; Znajduję się w nieustannym wewnętrznym klinczu, między Scyllą a Charybdą. – referat na konferencji.

poleca93%

przebierać jak w ulęgałkach

Kategoria: Ulęgałka

‘wybredzać, grymasić, mając wielki wybór’; zwrot, pot. reg. Potrzeba przebierania w ulęgałkach (gatunek gruszek) ma nawet podwójne uzasadnienie. Przed dojrzeniem – są niejadalne, po dojrzeniu – szybko się psują, chcąc więc wśród niejadalnych znaleźć miękką, trzeba starannie przebierać, tak samo z dojrzałymi – trzeba przebierać, by nie trafić na zepsutą.

poleca79%

spartańskie warunki

Kategoria: Spartański

‘skromne, proste, surowe warunki, brak wygód’; wyr. rzecz.,hist. starożyt. Wyrażenie pochodzi od starożyt. Sparty i jej mieszkańców – Spartan, którzy unikali zbytnich wygód i zbytku, słynęli ze skromnych wymagań, prostoty obyczajów i surowej dyscypliny wewnętrznej, byli też bardzo wytrzymali na bóli nieulękli w obliczu niebezpieczeństwa, bowiem od najmłodszych lat czas poświęcali głównie na ćwiczenia wojskowe, wojna była dla nich świętem, a śmierć na polu bitwy – najwyższą chwałą; Mama...

poleca96%

mieć miedziane czoło

Kategoria: Czoło

‘być bezczelnym, cynicznym; pozbawionym ambicji, honoru, skrupułów’; zwrot, bibl. (Iz 48, 4: „Ponieważ wiedziałem, że jesteś uparty i kark twój jest drągiem z żelaza, a twoje czoło miedziane.”); J. Liberek.

poleca77%

wybierać się jak sójka za morze

Kategoria: Sójka

‘szykować się długo, ale nigdzie w końcu nie wyjechać’; zwrot, przyr. Sójki to ptaki częściowo osiadłe, jesienią zbierają się w niewielkie stada i wędrują po lasach, jakby zbierały się do odlotu na południe; w rzeczywistości nie odlatują zbyt daleko; Jeszcze myślisz o wakacjach nad morze. A na basen wybierasz się jak sójka za morze. – „Victor J”.

poleca77%

czarny koń

Kategoria: Koń

‘osoba, która niespodziewanie stała się zwycięzcą; ktoś, kto niespodziewanie wpłynął na bieg zdarzeń’; wyr. rzecz.; Polska będzie czarnym koniem tych mistrzostw.

poleca67%

z niejednego pieca jeść/jadać chleb

Kategoria: Chleb

‘mieć duże doświadczenie życiowe, być obytym w świecie’; zwrot, kulin. Dawniej chleb wypiekano w specjalnych piecach chlebowych, które jeszcze dziś można spotkać w wielu regionach Polski; Łukasz to mężczyzna doświadczony, zjechał kawał świata, można rzec, że z niejednego pieca jadł chleb. – zasłyszane; Triumfująca „wolna miłość” (…) przerabiała (…) samice na kurtyzany, które z niejednego pieca chleb jadły (…). – W. Łysiak.

poleca83%

oddać cesarzowi, co cesarskie, a Bogu, co boskie

Kategoria: Cesarz

‘dać każdemu to, co mu się należy, co jest mu przypisane’; fraza, bibl. (W przekł. J. Wujka m.in. Mt 22, 21: „ Oddajcie tedy, co jest cesarskiego, cesarzowi, a co jest bożego Bogu. ”) Słowa Jezusa skierowane do faryzeuszy, którzy podstępnie spytali go, czy należy płacić podatek Cezarowi. Fraza często używana w sporach o relację państwo–kościół.); Oddaję cesarzowi, co cesarskie – powiedział sędzia Hiernaux, wydając wyrok w sprawie, jaką wytoczył Acquaviva. – „Nowy Dzień”; Bogu co boskie,...

poleca67%

król jest nagi

Kategoria: Król

‘obnażenie kłamstwa, oszustwa, powiedzenie prawdy, którą wszyscy znają, ale nie chcą wypowiedzieć głośno’; fraza, liter. W baśni H. Ch. Andersena, „Nowe szaty cesarza” dwóch oszustów zaoferowało królowi niewidzialne szaty. Gdy kroczył w nieistniejącym odzieniu, ludzie podziwiali go, bojąc się powiedzieć prawdę. Dopiero małe dziecko zawołało: „Przecież on jest nagi”; (…) wiele osób wstydzi się powiedzieć, że król jest nagi. – W. Łysiak

poleca80%

grać/zagrać komuś na nosie

Kategoria: Nos

‘lekceważyć, ignorować kogoś; okazać, okazywać komuś lekceważenie, brak szacunku’; zwrot;

poleca72%

goły jak święty turecki

Kategoria: Goły

‘bardzo ubogi, biedny; taki, który w danej chwili nie ma ani grosza przy duszy’ albo ‘nagi’; wyr. określ., liter. Goły jak święty turecki to goły jak derwisz, muzułmański asceta i mistyk. Porównanie zaczerpnięte prawdopodobnie z XVI-wiecznej „Peregrynacji do Ziemi Świętej” Mikołaja Krzysztofa Radziwiłła; przełożona na łac., a z niej z powrotem na pol., stała się bardzo popularną lekturą.; Jęz.

poleca94%

patrzeć na księżą oborę

Kategoria: Obora

‘być w bardzo złym stanie zdrowia, być bliskim śmierci’; zwrot, eufem.; przestarz. księża obora/księże podwórko to eufem. określenie cmentarza, bowiem dawniej na wsiach cmentarze zakładano zazwyczaj na ziemi należącej do proboszcza, oboranej przed ogrodzeniem go płotem lub rzadziej murem; A juści, gdzieżby ta szli, na taki psi czas; rano byli u Kozłów, ale z Magdą jest krucho, na księżą oborę patrzy, to i nic poradzić, nie poradzili. – W. Reymont.

poleca75%

marsowa mina

Kategoria: Mina

‘groźny, surowy wyraz twarzy; zasępiona, niezadowolona mina’; wyr. rzecz., mitol. – od imienia Marsa – rzym. boga wojny; Wszyscy wychodzący mieli marsowe miny. – Internet.

poleca83%

obudzić się z ręką w nocniku

Kategoria: Nocnik

‘z powodu nieumiejętności przewidywania i realnej oceny wydarzeń doprowadzić swym postępowaniem do sytuacji niekorzystnej, niepożądanej, nieprzyjemnej’; zwrot; Niedługo spadną nam klapki z oczu i obudzimy się z ręką w nocniku. – Internet.

poleca74%

krokodyle łzy

Kategoria: Łza

‘nieszczery, obłudny płacz, udawane, fałszywe współczucie’; wyr.rzecz., starożyt. Już u starożytnych Greków i Rzymian używano tego wyrazu, mówiąc o ludziach współczujących nieszczęściu tych, którym sami to nieszczęście zgotowali; wywodzi się z dawnego przesądu, że przed zjedzeniem ofiary krokodylowi ciekną łzy;

poleca83%

stanąć przed faktem dokonanym

Kategoria: Fakt

‘znaleźć się w sytuacji, w której już nic nie można zmienić, mimo że może to być niewygodne, niekorzystne’; zwrot, public.; Widzicie, że stanęliśmy przed faktem dokonanym, już nic nie możemy zrobić.

poleca73%

rogata dusza

Kategoria: Dusza

‘człowiek niepokorny, hardy, nie poddający się rygorom’; wyr. rzecz.; Wszyscy go lubiliśmy, ale miał opinię rogatej duszy. – Internet.

poleca79%

rozpuścić/rozpuszczać/rozsyłać/rozesłać wici

Kategoria: Wić

‘rozsyłać wiadomość’; zwrot, hist. Dawniej rozesłanie wici polegało na wezwaniu na wyprawę wojenną lub wiec przez rozsyłanie witek łozowych, pęku powrozów lub ognisk zapalonych na wzgórzach, też informowanie o niebezpieczeństwie; później: uniwersały królewskie wzywające pospolite ruszenie; Internet.

poleca78%

łabędzi śpiew

Kategoria: Łabędzi

‘ostatnie słowo, ostatnia myśl, ostatni przejaw czyjejś działalności w jakiejś dziedzinie, np. ostatnie dzieło autora, ostatni występ aktora; coś ostatecznego’; wyr. rzecz., liter. – w bajce Ezopa ‘ostatni, żałobny krzyk łabędzia, pieśń przedśmiertna’

poleca77%

słoma komuś z butów/z papci wychodzi/wyłazi

Kategoria: But

‘wychodzi z kogoś jego prostactwo, brak obycia, ogłady’; zwrot. Dawniej wieśniacy wkładali do butów słomę jako ochronę przed zimnem i wilgocią; Takie weryfikacje trzeba by powtarzać co rok, bo politykom słoma z butów wyłazi niezauważalnie i po długim czasie.

poleca68%

łut szczęścia

Kategoria: Łut

‘odrobina szczęścia jako konieczny warunek powodzenia, odrobina szczęścia gwarantująca powodzenie czegoś’; wyr. rzecz. (D. łuta, nie: łutu; łut – dawna jednostka wagi, 1/32 funta = 12,8 g, używana w wielu krajach europejskich przed wprowadzeniem systemu metrycznego); Teraz jednak nie można już liczyć na łut szczęścia na egzaminie wstępnym. – „Cogito”.

poleca74%

człowiek z charakterem

Kategoria: Człowiek

‘człowiek silny, odważny, nieugięty, kierujący się zasadami’,wyr. rzecz.;

poleca77%

hiobowe wieści

Kategoria: Hiobowy

‘przerażające, tragiczne wieści’; wyr. rzecz., bibl. Aluzja do tragicznych wiadomości przekazywanych Hiobowi, który mimo że został pozbawiony całego mienia, dzieci, dotknięty chorobą, nie stracił wiary i pozostał wierny Bogu (Hi 1, 13-19); Rozeszła się hiobowa wieść – w szkole przeprowadzone zostaną egzaminy sprawdzające.

poleca79%

mieć z kimś krzyż pański

Kategoria: Krzyż

‘mieć z kimś problem, zmartwienie, kłopot’; zwrot, relig.

poleca83%

farbowany lis

Kategoria: Lis

‘człowiek fałszywy, dwulicowy, udający kogoś innego niż jest naprawdę, oszust’, wyr. rzecz., rzem.; Więc kto teraz? Chyba jakieś farbowane lisy. – „Angora”.

poleca77%

mieć coś na końcu języka

Kategoria: Język

‘być bliskim przypomnienia sobie czegoś; chcieć coś powiedzieć, ale zrezygnować z tego’; zwrot; Oczywiście powiedział Niggle, choć na końcu języka miał zupełnie inne słowa. – J.R. Tolkien.

poleca85%

mieć swoje za uszami

Kategoria: Ucho

‘nie być świętym, niewinnym, mieć coś na sumieniu’; zwrot.

poleca79%

iść/pójść z kimś na udry

Kategoria: Udry

‘robić/zrobić coś wbrew komuś, przeciwko komuś, decydować się na otwartą walkę, nie dopuszczając do kompromisu; wieść z kimś zażarty spór, kłócić się zaciekle’; zwrot, stp. na udry ‘na złość, na przekór’; W momentach ważnych potrafił iść na udry z wieloma osobami. – TVN.

poleca85%

za pięć dwunasta

Kategoria: Pięć

‘w ostatniej chwili, tuż przed ostatecznym terminem czegoś’; wyr. określ.; Czy ty zawsze musisz wszystko robić na za pięć dwunasta? – „Victor G”.

poleca67%

męki Tantala

Kategoria: Męka

‘męczarnie z powodu niemożności osiągnięcia celu mimo jego bliskości’; wyr. rzecz., mitol. grec. Tantal – król skazany przez bogów po śmierci na wieczny głód i pragnienie w pobliżu owoców i wody, których nie mógł dosięgnąć;

poleca90%

być pod wrażeniem

Kategoria: Wrażenie

‘pod wpływem czegoś doznać jakichś uczuć, pozostawać w jakimś stanie psychicznym, np. radości, zachwytu, podziwu, olśnienia, lęku, strachu itp.’; zwrot; Lee był podobno pod wrażeniem jej naturalności .

poleca66%

budować zamki/domy na piasku

Kategoria: Zamek

‘robić rzecz nietrwałą; mieć nierealne, bezpodstawne plany, zamiary, marzenia’; zwrot, bibl. (Mt 7, 26: „Każdego zaś, kto tych słów moich usłucha, a nie wypełnia ich, można porównać z człowiekiem nierozsądnym, który dom swój zbudował na piasku.”); (…) i tak oto na tych naiwnych założeniach zbudowałam zamek na piasku, który już niebawem miał runąć. – „Cogito”.

poleca80%

benedyktyńska praca

Kategoria: Praca

‘praca monotonna, żmudna, wymagająca cierpliwości i dokładności’; wyr. rzecz., hist. Od imienia i działalności św. Benedykta z Nursji, żyjącego w V/VI w., założyciela klasztoru na Monte Cassino, w którym zakonnicy zajmowali się kopiowaniem i iluminowaniem rękopisów; Życie Benedykta z Nursji i otaczających go mnichów wypełniały modlitwy, lektura Pisma Świętego oraz praca polegająca na przepisywaniu ksiąg, stąd powiedzenie benedyktyńska praca. – „Victor G”; Internet.

poleca82%

rzucić komuś rękawicę

Kategoria: Rękawica

‘wyzwać kogoś na pojedynek, wypowiedzieć komuś walkę, stanąć do polemiki z kimś’; zwrot, stp. obycz. rycer. Według średniowiecznego obyczaju rycerskiego rzucenie rękawicy oznaczało wyzwanie na pojedynek, a podjęcie jej – przyjęcie wyzwania; „Grupie trzymającej władzę” rzucają rękawicę bez strachu. – W. Łysiak.

poleca83%

niewierny Tomasz

Kategoria: Tomasz

‘ktoś nieufny, sceptycznie nastawiony, chcący wszystko sprawdzić; niedowiarek’; wyr. rzecz., bibl. (Tak nazywano Tomasza Apostoła z powodu jego wątpliwości co do zmartwychwstania Jezusa. J 20, 24-25: „Ale Tomasz, jeden z dwunastu, zwany Didymos, nie był razem z nimi, kiedy przyszedł Jezus. Inni więc uczniowie mówili do niego: «Widzieliśmy Pana!» Ale on rzekł do nich: «Jeżeli na rękach Jego nie zobaczę śladu gwoździ, i ręki mojej nie włożę w bok Jego, nie uwierzę».”).

poleca79%

tycjanowski kolor

Kategoria: Kolor

‘kolor złotorudy, miedziany’; wyr. rzecz., malar. Ulubiony kolor Tycjana (malarz włoski doby renesansu), kolor włosów kobiet na obrazach Tycjana.

poleca78%

burza w szklance wody

Kategoria: Burza

‘głośna awantura z błahego powodu; wiele hałasu o nic’; wyr. rzecz. hist., tłum. z franc. W ten sposób Monteskiusz określił zamieszki w republice San Marino; Może to doprowadzić do takiej międzynarodowej katastrofy finansowej, przy której kryzys zadłużeniowy Ameryki Łacińskiej wyda się ledwie burzą w szklance wody. – W. Łysiak

poleca70%

puszka Pandory

Kategoria: Pandora

‘źródło niekończących się nieszczęść, trudności, kłopotów, utrapień’; wyr. rzecz. W mitol. grec. Pandora to pierwsza kobieta stworzona na polecenie Zeusa jako swoista kara za czyn Prometeusza (zob. postawa prometejska ). Została ona obdarowana przez ojca bogów puszką, której nie wolno było otwierać. Pandora namówiła jednak swego męża do jej otwarcia; wyleciały z niej na świat zamknięte dotąd utrapienia, plagi, klęski i choroby ludzkości; Komu to otwarcie puszki Pandory przyniesie...

poleca75%

znaleźć się w labiryncie

Kategoria: Labirynt

‘znaleźć się w trudnej, skomplikowanej, zawiłej sytuacji’; zwrot; W mitol. grec. Labirynt zbudowany na Krecie przez Dedala dla Minotaura, którego zabił Tezeusz dzięki pomocy Ariadny (por. też dojść po nitce do kłębka )

poleca79%

salomonowy wyrok

Kategoria: Wyrok

‘wyrok sprawiedliwy, odznaczający się niezwykłą mądrością i prawością, uwzględniający interesy obydwu stron często o zaskakującej formule rozstrzygnięcia’; wyr. rzecz., bibl. (Wyrażenie jest aluzją do słynnego przykładu mądrości i sprawiedliwości króla izraelskiego Salomona – 1 Krl 3, 16-28: Dwie mieszkające razem nierządnice urodziły niemal jednocześnie synów, jedno dziecko zmarło w nocy. Przyszły do Salomona, aby je rozsądził, każda bowiem twierdziła, że żywy chłopiec jest jej synem....

poleca88%

dupek żołędny

Kategoria: Dupek

‘człowiek niezaradny, fajtłapa, oferma’; wyr. rzecz.; w kartach ‘walet treflowy’, karta słaba.

poleca70%

wzrok bazyliszka

Kategoria: Bazyliszek

‘spojrzenie nieżyczliwe, pełne nienawiści, świdrujące’; wyr. rzecz.,liter. – Pliniusz, „Historia naturalna”. Bazyliszek zabijał ludzi, gdy tylko na nich spojrzał. Polski bazyliszek znajdował się w podziemiach Krzysztoforów, ludzie schodzący do piwnicy ginęli od jego wzroku. EP; Na to zadrżał Asesor, puścił z rąk kieliszek,/Utopił w Tadeuszu wzrok jak bazyliszek. – A. Mickiewicz, „Pan Tadeusz”.

poleca83%

trzymać kogoś krótko

Kategoria: Trzymać

‘utrzymywać kogoś w karności, dyscyplinie, narzucać komuś swoją wolę, pozbawić kogoś swobody działania’; zwrot; A ona od rana trzyma ich krótko – na pochwałę raczej nigdy nie mogą liczyć. – „Victor J”.

poleca84%

można z kimś konie kraść

Kategoria: Koń

‘ktoś jest dobrym kompanem, doskonałym towarzyszem, godnym zaufania kolegą’; zwrot; Świetny z ciebie kompan – na wycieczkę do lasu, na dyskotekę, a nawet na odrabianie lekcji. Tak – z tobą by konie kraść. – „Victor J”.

poleca81%

wystrychnąć na dudka

Kategoria: Dudek

‘oszukać kogoś, ośmieszyć, zrobić z kogoś durnia’; zwrot, przyr.; dudek ‘ptak’, przen. ‘głupiec, niedołęga, safanduła’, ponieważ ptakowi temu przypisywano głupotę; wystrychnąć ‘wykierować na kogoś’; Wystrychnięty na Dudka.

poleca73%

walczyć jak lew

Kategoria: Lew

‘walczyć bardzo odważnie, zaciekle, nieustępliwie’; zwrot, przyr.; lew jest nazywany królem zwierząt; symbolizuje władzę, siłę, majestat, odwagę; Walczył o tę spółkę jak lew.

poleca74%

piąte koło u wozu

Kategoria: Koło

‘ktoś zbędny, przeszkadzający; coś niepotrzebnego’; wyr. rzecz.; Gdy czasem dołączam do nich jako ta piąta, siódma albo dziewiąta, czuję się faktycznie jak piąte koło u wozu. – „Cogito”; (…) w tej sytuacji strażnik do spraw równości płci jest jak piąte koło u wozu. – „Ozon”; Fotel babci/słomkowy kapelusz mamy/piąte koło u wozu. – J. Twardowski.

poleca72%

(to) inna para kaloszy

Kategoria: Para

‘to zupełnie co innego; to inna, odrębna sprawa’; fraza.

#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z