profil

Słownik języka polskiego

Angielski Angielski SMS 155
Biologia Biologia Przewodnik szkolny 468
Biologia Biologia SMS 151
Chemia Chemia Przewodnik szkolny 555
Chemia Chemia SMS 132
Fizyka Fizyka SMS 277
Geografia Geografia SMS 100
Gramatyka polska Gramatyka polska SMS 147
Historia Historia Przewodnik szkolny 190
Literatura Literatura SMS 142
Niemiecki Niemiecki SMS 113
Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik języka polskiego 7783
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik językowy 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik językowy 804
Słownik motywów literackich Słownik motywów literackich Słownik języka polskiego 999
Słownik pisarzy Słownik pisarzy Słownik języka polskiego 184
Słownik postaci historycznych Słownik postaci historycznych Słownik historyczny 181
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik szkolny 200
#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
poleca89%

Uzurpator

(ż uzurpatorka ) rzecz. m. człowiek niesłusznie przypisujący sobie prawo do czegoś.   W historii było wielu uzurpatorów (D. lm, ident. w B. lm), sięgających po władzę, która im się nie należała. Uzurpatorzy (M. lm) wykorzystywali moment osłabienia państwa, aby drogą intryg uzyskać możliwość rządzenia krajem.   KOMENTARZ Uzurpator to osoba, która sobie coś uzurpuje (np. prawo do czegoś), np. Zupełnie niespodziewanie sąsiad pana Malinowskiego zaczął sobie uzurpować prawo...

poleca76%

Wyimaginowany

przym. będący wytworem czyjejś wyobraźni, nierealny, wymyślony.   Nie potrafił odnaleźć się w rzeczywistości, więc żył w wyimaginowanym (Ms. lp) świecie.

poleca80%

Charyzmatyczny

przym. mający (zazwyczaj wrodzoną) zdolność do wpływania na ludzi, oddziaływania na ich postawy. (rel.) obdarzony szczególną łaską Boga, mający zdolność wieszczenia innym objawionych mu przez Boga prawd.   Wiele osób z całej Polski przyjeżdża do charyzmatycznego uzdrowiciela, który mieszka w małej miejscowości na Podlasiu. Ludzie ci wierzą, że uzdrowiciel posiadł umiejętność leczenia przemawiając do chorych i dotykając ich głów. Psycholodzy twierdzą, że działalność takich...

poleca75%

Permanentny

przym. stały, ciągły, nieustanny.   Permanentny (M. lp) hałas dochodzący z mieszkania sąsiadów, zaczął w końcu przeszkadzać nawet niedosłyszącej babci.

poleca89%

Niszowy

przym. przeznaczony dla konkretnej, wąskiej grupy odbiorców.   Zespół rockowy, który zawsze nagrywał muzykę niszową (B. lp), trudną i przeznaczoną dla specyficznego odbiorcy, postanowił zmienić oblicze i wydał płytę zawierającą szereg melodyjnych piosenek. Producent aparatów fotograficznych sam określił swój nowy model jako produkt niszowy (M. lp). Najnowszy aparat tej firmy wcale nie jest lepszy od wielu innych, ale materiały z jakich go wykonano sprawiają, że cena jest dużo...

poleca83%

Nihilizm

rzecz. ż postawa filozoficzna, zakładająca beznadziejność wszystkich ludzkich poczynań, brak sensu życia i jakichkolwiek podstaw moralnych, na których można się oprzeć.   Renata przeczytała artykuł na temat nihilizmu (D. lp) i jego znaczenia, jako koncepcji filozoficznej. Była bardzo zaskoczona, że dotąd nie słyszała o nihilizmie (Ms. lp). Nie mogła sobie również wyobrazić, jak można kierować się w życiu taką postawą, która nie daje wiary w sens życia.   KOMENTARZ Czasem...

poleca90%

Wysublimowany

im. czas. w użyciu przym. szczególny, specjalny, wyrafinowany.   Dziadek Wojciech słynął w całej rodzinie z wysublimowanego (D. lp) gustu artystycznego. Nigdy nie opuszczał żadnej premiery w operze, koncertu w filharmonii czy wystawy, a na tematy dotyczące skomplikowanych zagadnień związanych z historią malarstwa mógł mówić godzinami.   KOMENTARZ Słowo wysublimowany używane jest zwykle dla określenia wysokiego poziomu artystycznego lub intelektualnego, stąd:...

poleca78%

Radykalny

przym. związany z jakimiś poglądami i wyznający je w sposób zasadniczy, zdecydowany (np. w religii lub w polityce). domagający się zmian, stanowczy.   (w zn. 1.) Studenci politologii rozmawiali na zajęciach na temat działalności radykalnych (D. lm) grup religijnych i politycznych na świecie, a także możliwości dialogu między odmiennymi ideologiami. (w zn. 2.) W związku ze wzrostem przestępczości wśród nieletnich, komendant policji musiał uciec się do środków...

poleca90%

Demagogia

rzecz. ż, br. lm sposób przekonywania i zjednywania sobie rozmówców, słuchaczy, zwolenników itp., polegający na stosowaniu emocjonalnych argumentów (często wymyślonych) i składaniu obietnic, zwykle bez pokrycia; metoda szczególnie często wykorzystywana w polityce dla zdobycia szybkiego poparcia; w przypadku mówców-demagogów sprawdzająca się zwłaszcza podczas wystąpień publicznych.   Wielu polityków, chcąc zwiększyć swoje szanse w wyborach ucieka się do demagogii (D. lp, ident. w...

poleca59%

Pacyfizm

rzecz. m, br. lm pogląd opierający się na założeniu, że wszystkie działania ludzi powinny być pozbawione agresji, a najważniejszą wartością jest ogólnoświatowe dążenie do pokoju i utrzymanie zgody między narodami.   Kamil przeczytał w gazecie interesujący artykuł na temat pacyfizmu (D.).Z tej publikacji wiele się dowiedział na temat tego ruchu społeczno-politycznego. O pacyfizmie (Ms.) w różnych postaciach mówiło się już od końca XIX w. We współczesnym świecie, mimo działalności...

poleca91%

Deprecjonować

czas. (ekon.) obniżać wartość czegoś. zmniejszać czyjeś zasługi, zwłaszcza na forum publicznym przez niesprawiedliwą ocenę i lekceważące określanie osoby, grupy osób, idei itp.   (w zn. 1.) Negatywnym skutkiem deprecjonowania waluty krajowej, czyli obniżenia jej wartości w stosunku do walut zagranicznych jest zmniejszenie się siły nabywczej, tzn., że za tę samą kwotę możemy kupić mniej towarów. (w zn. 2.) Znany polityk, ubiegający się o stanowisko prezydenta miasta,...

poleca89%

Sceptyczny

przym. człowiek odnoszący się z rezerwą do różnych zagadnień, zachowawczy, nieufny, wątpiący.   Kuba zawsze sceptycznie podchodził do rzeczywistości, nigdy nie wierzył pogłoskom i rozmaitym opiniom na jakiś temat, jeżeli nie pochodziły ze sprawdzonego źródła albo sam nie był świadkiem wydarzenia. Dlatego kiedy jego młodszy brat przyniósł ze szkoły sensacyjną wiadomość, że wakacje mają zostać przedłużone o miesiąc, jak zwykle sceptyczny (M. lp) Kuba nie uwierzył.   KOMENTARZ...

poleca62%

Abstrachować

czas. Słowo w mowie potocznej używane jest wyłącznie w zwrotach abstrahować od czegoś, czyli nie brać czegoś pod uwagę, ignorować rzeczy mniej ważne itp.   W swoich wykładach na temat malarstwa współczesnego zazwyczaj abstrahuję (1. os. lp) od zagadnień zastosowania koloru – powiedział profesor Akademii Sztuk Pięknych do swego kolegi. Jeżeli abstrahujesz (2. os. lp) od tak ważnych spraw, to nie dziw się, że studenci poświęcają tak dużo czasu na uzupełnienie wiedzy z...

poleca96%

In blanco

dokument nie wypełniony.   Pan Anatol brał pożyczkę, w której jedno z zabezpieczeń stanowił weksel in blanco .   KOMENTARZ Zwrot in blanco występuje najczęściej w związku: dokument podpisany in blanco . Takie podpisy składa się w wyjątkowych okolicznościach albo mając duże zaufanie do osoby, która wpisuje treść dokumentu już po jego podpisaniu, np. Dyrektor bardzo się spieszył na samolot, podpisał więc in blanco list, którego treść miał uzupełnić asystent i wysłać faksem .

poleca90%

Bezpieka

rzecz. ż (pot.) Służba Bezpieczeństwa (wcześniej Urząd Bezpieczeństwa), służby specjalne w PRL, zajmujące się oficjalnie zapewnieniem porządku publicznego, a w rzeczywistości inwigilacją i prześladowaniem środowisk opozycyjnych, tłumieniem myśli demokratycznej i ochroną panującego ustroju, w którym nie mogło być miejsca na swobodne wyrażanie poglądów, prawo do strajku, wolne wybory.   KOMENTARZ W bezpiece pracowali nie tylko zawodowi funkcjonariusze, ale także tajni...

poleca74%

Kontrowersyjny

przym. wzbudzający sprzeczne reakcje, dyskusyjny, niejednoznaczny, powodujący negatywny odbiór.   Znany lekarz wygłosił niedawno kontrowersyjną (B. lp) opinię, że telefony komórkowe nie tylko nie są szkodliwe, ale ich stałe trzymanie w kieszeni oddala ryzyko zachorowania na raka i choroby serca. Nowy film kontrowersyjnego (D. lp) twórcy z Zanzibaru wywołał falę dyskusji zarówno wśród widzów, jak i krytyków.

poleca89%

Demokracja

rzecz. ż forma ustroju społecznego, w którym obywatele państwa decydują o najważniejszych instytucjach i osobach sprawujących władzę.   Na lekcjach wiedzy o społeczeństwie nauczyciel mówił sporo o różnych formach demokracji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp). Opowiedział uczniom, że w historycznym ujęciu można mówić o kilku różnych typach demokracji . Następnie objaśnił wszystkie najważniejsze rodzaje ustrojów demokratycznych , zaczynając od demokracji (D. lp,ident. w C. i Ms. lp)...

poleca80%

Erudycja

rzecz. ż, br. lm wiedza oraz umiejętność jej wykorzystania i zaprezentowania we właściwy sposób.   Pan Marian uwielbia historię, geografię i astronomię. Czyta mnóstwo książek, ale tylko przy nielicznych okazjach ma możliwość zaprezentowania swojej erudycji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp). Jako prawdziwy erudyta pogłębia i uzupełnia swoją wiedzę.

poleca85%

Powiat

rzecz. m wyznaczony administracyjnie region, obejmujący określoną część kraju, posiadający własne władze.   Odkąd w 1999 roku przywrócono w Polsce powiaty (B. lm, ident. w M. lm) pan Stanisław może większość spraw urzędowych załatwić blisko, w siedzibie władz powiatu (D. lp). Nie musi jeździć do urzędów w Warszawie.

poleca59%

Analogowy

(techn.) korzystający z techniki analogowej. (pot.) związany z tradycyjnymi i najwcześniejszymi metodami zapisu i odtwarzania dźwięku oraz obrazu (nie → cyfrowy).   (w zn. 1.) Komputery analogowe to jedne z pierwszych komputerów. Aż do końca lat 60. były znacznie tańsze niż komputery cyfrowe. (w zn. 2.) Winylowe płyty analogowe przestały być powszechnie używane, jednak wiele osób uważa, że mimo trzasków, pojawiających się podczas odtwarzania muzyki jakość dźwięku, którą...

poleca40%

Solidarność

rzecz. ż, br. lm sposób postępowania, zakładający poparcie dla osób, ugrupowań itp. lub reprezentowanych przez nie poglądów, współdziałanie, jedność. (praw.) wspólna odpowiedzialność prawna.   (w zn. 1.) W związku ze zwolnieniem dyrektora szpitala, który od dłuższego czasu zabiegał o podwyżki dla swoich podwładnych, personel medyczny postanowił ogłosić strajk w geście solidarności (D. lp, ident. w C. i Ms. lp). (w zn. 2.) Mecenas Nowak wytłumaczył panu Kowalskiemu, że...

poleca91%

Symultaniczny

przym. równoczesny, dziejący się równolegle, w tym samym czasie. oparty na zasadach symultanizmu, czyli założeniach jednoczesności zdarzeń (popularne w szt. teatralnej średniowiecza).   (w zn. 1.) Pan Janusz jest tłumaczem symultanicznym (N. lp), potrafi – słuchając tekstu wypowiadanego w j. angielskim – w tym samym czasie, czyli symultanicznie tłumaczyć wypowiedź na j. polski. Jest bardzo cenionym tłumaczem, często zapraszanym na międzynarodowe konferencje. (w zn. 2.)...

poleca100%

Robot

rzecz. m urządzenie mechaniczne najczęściej sterowane komputerowo, zastępujące człowieka przy wykonywaniu skomplikowanych czynności technologicznych. (lit.) urządzenie człekokształtne zazwyczaj obdarzone świadomością (android), mające za zadanie pomoc człowiekowi. (pot.) urządzenie ułatwiające pracę w kuchni.   (w zn. 1.) Roboty (M. lm) wykonują zadania w warunkach, w których człowiek nie mógłby normalnie funkcjonować, np. pod wodą lub w pomieszczeniach o dużym...

poleca97%

Utylitarny

przym. korzystny z praktycznego punktu widzenia, użyteczny, oparty na realnych podstawach, możliwy do wykorzystania, przydatny.   Właścicielka biura podróży, chciała pożyczyć laptopa. Jej kolega, kierując się utylitarnymi (N. lm) względami pożyczył komputer, licząc, że właścicielka znajdzie dla niego korzystną ofertę wycieczki.   KOMENTARZ W latach 50. w Polsce wiele mówiło się o tym, że sztuka powinna być blisko człowieka i w jego otoczeniu spełniać utylitarną funkcję,...

poleca88%

Partycypować

czas. brać w czymś udział, przyłączać się, uczestniczyć.   Biznesmen obiecał, że będzie partycypował w kosztach koncertu plenerowego w przyszłym miesiącu, wspomagając organizatorów kwotą umożliwiająca wynajęcie sceny. – Partycypuję w organizacji tego wyścigu kolarskiego oraz wszystkich zawodów sportowych w naszym mieście – pochwalił się znany działacz sportowy w rozmowie z dziennikarzami.

poleca83%

Protekcja

rzecz. ż poparcie udzielane komuś przez wpływową osobę, często nieoficjalnie i nie zawsze zgodne z obowiązującymi normami zwyczajowymi i prawnymi.   Na dworach królewskich zawsze przydawało się poparcie możnych i wpływowych protektorów, którzy mogli zaprotegować kogoś do służb królewskich. Z takiej protekcji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp) korzystali np. artyści, pragnący, aby władca objął ich poczynania mecenatem. Wszyscy wiedzieli, że pani Alicja dostała stanowisko głównej...

poleca78%

Dyspozycyjność

rzecz. ż, br. lm gotowość do pracy. uzależnienie od kogoś, poddańczość, usłużność.   (w zn. 1.) Wiele firm wymaga od swych pracowników całkowitej dyspozycyjności (D. lp, ident. w C. i Ms. lp). Ta dyspozycyjność (M. lp, ident. w B. lp) często jest rozumiana jako ciągła gotowość do pracy poza ustalonymi godzinami. (w zn. 2.) Kierownik działu wykazuje się całkowitą dyspozycyjnością (N. lp) w stosunku do dyrektora, nawet gdy ten podejmuje decyzje niesprawiedliwe dla...

poleca79%

Polonia

rzecz. ż, br. lm Polacy przebywający stale za granicą, zazwyczaj posiadający obce obywatelstwo i mieszkający w innych krajach, ale utrzymujący kontakt z Polską przez język, obyczaje, spotkania itp.   Wczoraj premier spotkał się z przedstawicielami Polonii (D., ident. w C. i Ms.) ze Stanów Zjednoczonych, Brazylii i Meksyku. Takie coroczne spotkania z Polonią (N.) są okazją do przedstawienia problemów, jakie napotykają Polacy mieszkający za granicą.

poleca86%

Kuriozalny

przym. wyjątkowy (w negatywnym sensie), dziwaczny, osobliwy (łac. curiosum – rzecz ciekawa).   Jako kuriozalny (M. lp) określił dyrektor szkoły pomysł nowego nauczyciela WF, aby zakupić kilka kompletów kart i rozpocząć naukę brydża sportowego wśród uczniów. Nauczyciel tłumaczył, że sala gimnastyczna jest w stałym remoncie, więc nie jest w stanie prowadzić innych zajęć sportowych.

poleca100%

Elitarny

przym. dostępny dla wąskiej grupy, wyjątkowy, ekskluzywny.   Elitarne (M. lp, ident. w B. lp) przyjęcie w domu ambasadora zgromadziło wielu wybitnych przedstawicieli świata kultury, nauki oraz finansów. Widzowie przychodząc na spektakle teatralne znanego reżysera mieli zawsze wrażenie, że obcują ze sztuką elitarną (N. lp), która wymaga od nich dobrego przygotowania i skupienia.   KOMENTARZ Słowo elitarny oznacza dostępność czegoś wyłącznie dla wybranych, przy czym może...

poleca85%

Komercja

rzecz. ż, br. lm działanie ukierunkowane wyłącznie na zysk. (pot.) negatywne określenie kiepskiego produktu albo występu artystycznego.   (w zn. 1.) – Prowadzenie serwisu samochodowego musi być nacechowane komercją (N. lp). – powiedział mechanik. – Komercyjne podejście, to właściwe podejście – klient płaci, my zarabiamy. (w zn. 2.) Występy zespołów na letniej scenie w nadmorskim kurorcie miejscowe gazety określiły jako czystą komercję (B. lp), przy widocznym braku...

poleca64%

Homonim

wyraz brzmiący tak samo jak inny wyraz, ale mający całkowicie odmienne znaczenie, np. zamek do kurtki, zamek jako budowla.

poleca66%

Science fiction

nieodm. [ang., wym. sajens fikszyn], fantastyka naukowa. gatunek literacki lub filmowy, przedstawiający wydarzenia nie znane współczesnemu człowiekowi (np. loty na odległe planety, kontakt z cywilizacjami pozaziemskimi), (pot.) coś zmyślonego, nieprawdziwego, co ma bardzo małe szanse na urzeczywistnienie.   (w zn. 1.) Jacek uwielbia książki i filmy o tematyce science fiction . Ostatnio obejrzał jeden z najbardziej znanych filmów SF Odyseja kosmiczna 2001 i pozostając pod...

poleca90%

Defetyzm

rzecz. m, br. lm przewidywanie klęski, brak wiary w powodzenie czegoś, zwątpienie, czarnowidztwo.   Trener drużyny siatkarskiej przestrzegał zawodników przed defetyzmem (N. lp). Zachęcał ich, by wierzyli w zwycięstwo, mimo że przegrali dwa ostatnie mecze.   KOMENTARZ Słowo było często używane w propagandzie PRL, przestrzegano wtedy przed szerzeniem defetyzmu lub uleganiem defetyzmowi, a więc dopuszczaniem do siebie zwątpienia w sensowność poczynań rządu. Słowo jest często...

poleca84%

Eskalacja

rzecz. ż, br. lm narastanie, zwiększanie się czegoś; słowo używane dla określenia podsycania niepokojów, prowadzących często do konfliktów (także o charakterze zbrojnym).   Dużo miejsca w mediach zajmuje sprawa eskalacji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp) konfliktu palestyńsko-izraelskiego w Strefie Gazy.

poleca93%

Industrialny

przym. przemysłowy.   Wschodnia strona miasta to tylko małe domki i otaczające je łąki, za to zachodnia była bardzo industrialna (M. lp), wszędzie wznosiły się dymiące kominy, widać też było szyby kopalń, hałdy żużla i popiołu. Znany śląski fotograf często zamieszczał taki industrialny (M. lp) pejzaż na swoich zdjęciach.   KOMENTARZ Rzadko dziś używane słowo industrializacja oznacza uprzemysłowienie.

poleca71%

Dywersja

rzecz. ż, br. lm działalność polegająca na nękaniu wroga za pomocą rozmaitych akcji prowadzonych na tyłach i osłabiających jego możliwości bojowe, np. wysadzanie mostów, utrudnianie łączności, działania propagandowe. działanie na szkodę jakiegoś państwa ( dywersja gospodarcza, polityczna).   (w zn. 1.) Janek czyta bardzo interesującą książkę na temat działań dywersyjnych w czasie II wojny światowej. Dowiedział się z niej m.in., że kiedy nie można było prowadzić walki z...

poleca95%

Vide

(czyt. wide) rzecz. oznaczenie w tekście, odsyłające do innego miejsca, pojęcia, dokumentu itp.; dosł. zobacz, patrz. (muz.) wskazówka zamieszczona w nutach, pozwalająca na opuszczenie, podczas wykonywania utworu, fragmentu znajdującego się pomiędzy sylabami - vi i - de .   (w zn. 1.) We wstępie do książki, o słynnych malarzach, którą czytał Michał, było następujące zdanie: Wielcy malarze nie zawsze byli zrozumiani i doceniani przez współczesnych ( vide Vincent van...

poleca80%

Ekstremizm

rzecz. m, br. lm radykalna działalność, zazwyczaj kojarząca się z ugrupowaniami, które chcąc osiągnąć pewne cele religijne lub polityczne, działają bezwzględnie i nie cofają się przed przemocą; aktywność grup ekstremistycznych zwykle powiązana jest z brakiem tolerancji i fanatyczną wiarą w słuszność własnych racji; nierzadko wiążąca się z aktami terroru.   Jest wiele miejsc na świecie, które nie uchroniły się od ekstremizmu (D. lp). Podróżowanie do niektórych krajów stało się...

poleca82%

Afirmacja

rzecz. ż, br. lm akceptacja, podziw, uznanie dla kogoś/czegoś.   Pani Janina jest osobą pogodną, której sposób bycia charakteryzuje umiejętność przyjmowania z uśmiechem problemów, jakie ją spotykają. Wszyscy, którzy ją znają,wyrażają się z uznaniem o jej afirmacji (Ms. lp, ident. w D. i C. lm) życia i ciepłym podejściu do ludzi i zwierząt.   KOMENTARZ Słowo afirmacja , a także pochodzący od niego czasownik afirmować w ciągu ostatnich lat częściej pojawiają się w języku...

poleca77%

Bojkot

rzecz. m, br. lm zaprzestanie działań, działalności, ignorowanie kogoś/czegoś lub niepodejmowanie jakichś czynności (np. pracy, kontaktów dyplomatycznych itp.) zazwyczaj w celu wywarcia nacisku i uzyskania określonych korzyści.   Rzymscy restauratorzy zdecydowali się na bojkot (B. lp, ident. w M. lp) tanich pomidorów masowo importowanych z Chin i przestali je sprowadzać do swoich restauracji. Ciągle nie wiadomo, czy do bojkotu (D. lp) przyłączą się producenci sosów i keczupów,...

poleca91%

Manipulacja

rzecz. ż celowe działanie wywierające wpływ na kogoś bez jego wiedzy, zmierzające do zmylenia, oszukania (zmanipulowania) w celu osiągnięcia własnych korzyści. wykonywanie jakiejś czynności ręcznie (zazwyczaj skomplikowanej i wymagającej precyzji).   (w zn. 1.) Powstało wiele różnych teorii psychologicznych na temat manipulacji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp). Niektórzy ludzie stosują manipulację (B. lp), aby osiągnąć doraźne korzyści, np. w pracy, inni – na wyższych...

poleca82%

Mainstreamowy

[wym. meinstrimowy, ang. main stream – główny nurt] przym. rodzaj twórczości artystycznej, należącej do głównego, wiodącego nurtu sztuki; zazwyczaj chodzi o twórczość szeroko reklamowaną, popularną i wysoko budżetową (np. kino mainstreamowe, muzycy mainstreamowi) w odróżnieniu od twórczości niezależnej, niszowej, skromniejszej produkcyjnie, często też trudniejszej w odbiorze i przeznaczonej dla węższego grona odbiorców.   Nowy film znanego reżysera to pozycja jak najbardziej...

poleca93%

Baner

rzecz. m wiszący element reklamowy, rodzaj transparentu, zwykle wykonanego z tworzywa sztucznego i dającego się łatwo montować i demontować; banery najczęściej możemy zobaczyć na ulicach lub podczas wydarzeń w plenerze (imprezy sportowe itp.); na banerze przeważnie umieszczone jest logo firmy, nazwa, przekaz reklamowy.   W klubie sportowym „Victoria”, tuż za bramką, powieszono duży baner (B. lp) reklamowy. Podczas meczu kibice przyglądali się banerowi (C. lp), na którym...

poleca59%

Kultowy

przym. (rel.) odnoszący się do jakiejś religii; także otaczany czcią, obrzędowy. (przen., kult.) zjawisko kulturowe bądź społeczne bardzo popularne w jakimś kręgu odbiorców i otoczone specyficznym kultem przez jego zwolenników (np. kultowy film, kultowy twórca).   (w zn. 1.) Podczas wycieczki do Chin widzieliśmy wiele starożytnych, kultowych (D. lm) posągów Buddy, zazwyczaj znajdujących się w pobliżu świątyń. (w zn. 2.) Studenci spierali się, o znaczenie tzw. filmów...

poleca80%

Kuluary

rzecz. n, br. lp miejsce spotkań towarzyszących głównemu wydarzeniu (np. artystycznemu). (przen.) rozmowy w kuluarach – rozmowy nieoficjalne, prywatne, prowadzone na uboczu poza głównym spotkaniem.   (w zn. 1.) Tuż przed premierą nowego przedstawienia operowego do kuluarów (D. lm) teatru zostali zaproszeni dziennikarze. W tzw. Sali Złotej odbyła się konferencja prasowa na temat zmian unowocześniających zabytkowy gmach teatralny, wprowadzonych podczas zakończonego...

poleca71%

Kwestionować

(dok. zakwestionować) czas. podać coś w wątpliwość, sprzeciwić się, zaprzeczyć czemuś.   W czasie zebrania zarządu stowarzyszenia jeden z członków zakwestionował sprawozdanie finansowe przedstawione przez skarbnika. Uznał je za niedokładne i sporządzone zbyt pobieżnie. – Każdy, kto kwestionuje nowe plany kierownictwa partii proszony jest o przedstawienie konstruktywnego pomysłu, który spowoduje, że odzyskamy zaufanie społeczne – mówił przewodniczący. – Dopiero wtedy możemy...

poleca100%

Moderator

rzecz. m osoba zajmująca się moderowaniem, kształtowaniem dyskusji.   Patrycja pracuje w firmie zajmującej się szkoleniami i uchodzi za bardzo dobrego moderatora (D. lp, ident. w B. lp). W czasie szkoleń zaplanowana jest dyskusja na jakiś istotny temat. Patrycja jako moderator (M. lp) sprowadza rozmowę na właściwe tory i dba o to, żeby uczestnicy nie odbiegali od głównego tematu albo zadaje odpowiednie pytania pobudzające dyskusję.

poleca83%

Relatywny

przym. zmienny, niestały, uzależniony od czynników zewnętrznych, wpływowy.   Znany socjolog prowadził wykład na temat relatywnych (D. lm) postaw we współczesnym społeczeństwie. W czasie badań socjologicznych okazało się, że przeciętny mieszkaniec kraju nie chce przyznać się do swoich sympatii wyborczych i zapytany, na kogo głosował często podaje nieprawdziwe informacje. Profesor zwracał uwagę na relatywizm postaw ludzkich bardzo często uzależnionych od opinii mediów na temat...

poleca96%

Ludyczny

przym. związany z zabawą, rozrywką.   Spektakl oparty na prozie młodego pisarza przedstawia polskie społeczeństwo wiernie i zgodnie z niewesołą rzeczywistością, jednak autor adaptacji i reżyser nie stronili od elementów ludycznych (D. lp), pokazując szereg zabawnych scen, nieco rozładowujących dramatyczne napięcie, narastające między trójką głównych bohaterów.

poleca93%

Wakat

rzecz. m wolne stanowisko (zazwyczaj chodzi o miejsce pracy).   W związku z wakatem (N. lp) na stanowisku dyrektora generalnego firmy, wszystkie obowiązki przejął dotychczasowy zastępca dyrektora ds. administracyjnych.

poleca88%

Spektakularny

przym. przeprowadzony z dużym rozmachem, widowiskowy, efektowny.   W związku ze spektakularnym (N. lp) zatrzymaniem znanego przestępcy, komendant policji odznaczył funkcjonariuszy biorących udział w akcji. Trzeba zauważyć, że policja potrzebowała takiego spektakularnego (D. lp) sukcesu, aby wzmocnić nadwątlone w ostatnim czasie zaufanie społeczne.

poleca84%

Dewocja

rzecz. ż, br. lm fałszywa i zakłamana pobożność, nie opierająca się na przeżywaniu doświadczenia religijnego i znajomości duchowego aspektu religii, ale na zachowaniach „na pokaz”.   Podczas niedzielnego kazania ksiądz przekonywał wiernych, aby nie mylili dewocji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp) z prawdziwą, głęboką wiarą i traktowali spełnianie praktyk religijnych jako niezbędny element wiary, nie zaś element demonstracji przekonań religijnych – jak to określił – „od święta”....

poleca80%

Operatywność

rzecz., br. lm cecha ludzka, oznaczająca działalność energiczną, skuteczną.   Pani Marta Nowak znana jest ze swojej operatywności (D.). Potrafi załatwić kilka spraw jednocześnie.

poleca84%

Religia

zespół wierzeń i praktyk, odnoszących się do sfery duchowości człowieka; religia określa m.in. charakter i rolę boga (lub bogów) najczęściej uważanego za stwórcę człowieka i wszechświata oraz miejsce jednostki za życia i po śmierci. (pot.) zajęcia poświęcone religii w szkole, katecheza.   (w zn.1.) Nauczyciel religioznawstwa mówił dzisiaj o religiach (Ms. lm) monoteistycznych, w których zakłada się istnienie jednego boga oraz politeistycznych,które dopuszczają współistnienie...

poleca83%

Ostracyzm

rzecz. m, br. lm (hist.) tzw. sąd skorupkowy w starożytnych Atenach – na glinianych skorupkach zapisywano nazwisko obywatela, który powinien opuścić kraj. założona obojętność, zlekceważenie towarzyskie i środowiskowe jakiejś osoby, jako sposób jej ukarania.   (w zn. 1.) Obywatel Aten mógł zostać w wyniku ostracyzmu (D.) wydalony z kraju, jeżeli uznany został za niebezpiecznego dla demokracji ateńskiej i otrzymał co najmniej 6000 głosów. (w zn. 2.) Pewien prozaik, który...

poleca67%

Dyletant

rzecz. m człowiek nie mający wiedzy na jakiś temat, zabierający głos na temat zagadnień, na których się nie zna.   Wszyscy koledzy w biurze uważali inżyniera Nowaka za dyletanta (D. lp, ident.w B. lp) w sprawach sportu. Słabo się znał na piłce nożnej, a mimo to zawsze próbował zabierać głos, z wielką pewnością siebie mówiąc o sprawach, o których nie miał pojęcia. O inżynierze- dyletancie (Ms. lp) mówili, że jest zadufany w sobie i nie zdaje sobie sprawy, że się ośmiesza. Nowak z...

poleca65%

Ponadczasowy

przym. nie tracący na wartości, ciągle tak samo ważny i istotny, trwały (na przykład o sztuce, o filozofii).   Twórczość niektórych artystów jest ponadczasowa (M. lp). Słuchając np. symfonii Beethovena albo podziwiając obrazy Rafaela, nie zastanawiamy się kiedy powstały, ta ponadczasowa (M. lp) twórczość zachwyca już kolejne pokolenia. Stary człowiek zamyślił się i powiedział, że takie wartości jak miłość, prawda, dobro jako uniwersalne i ponadczasowe (M. lm) zawsze będą...

poleca85%

Mobilność

rzecz. ż, br. lm ruchliwość, zdolność do zmiany miejsca. łatwość przystosowywania się do zmian, umiejętność pracy w różnych miejscach i sytuacjach, elastyczność.   (w zn. 1.) Scenograf teatralny zaprojektował scenografię do przedstawienia Hamlet, zakładając mobilność (B. lp) jej części (w zn. 2.) Pan Kałużny jest dobrym pracownikiem i szef jest bardzo zadowolony z jego mobilności (D. lp, ident. w C. i Ms. lp). W małej firmie, w której pracuje, jest zatrudniony jako...

poleca85%

Populizm

rzecz. m, br. lm działanie w polityce, mające na celu uzyskanie jak największej grupy zwolenników za pomocą metody mówienia potencjalnym wyborcom tego, co chcą usłyszeć, mimo braku możliwości realizacji tych celów; dostosowywanie programu do woli większości, składanie obietnic bez pokrycia.   Grupa polityków partii Wszystko Dla Każdego, znana z uprawiania szczególnie jaskrawego populizmu (D.), zdobywa coraz większe poparcie w kampanii wyborczej. Partia znajduje zwolenników,...

poleca89%

Paronim

słowo podobnie brzmiące do innego słowa, które na skutek tego może być z nim mylone, a posiadające zupełnie inne znaczenie, np. efektowny – interesujący, przyciągający uwagę , i efektywny – wydajny, skuteczny .

poleca90%

Destrukcja

rzecz. ż całkowity rozpad, zniszczenie. Wiele domów w bombardowanej w czasie wojny Warszawie uległo całkowitej destrukcji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp). Nieodpowiedzialnością, zmierzającą do destrukcji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp) gospodarki, określił ostatnie posunięcia rządu przewodniczący partii opozycyjnej.

poleca88%

Rustykalny

przym. nawiązujący do wsi, ludowy.   Pani Jowita postanowiła, że wnętrze jej letniego domku będzie miało rustykalny (M. lp) charakter. Część wyposażenia miała po przednich właścicielach, był tam np. stary piec chlebowy. Starą ławę, stół, gliniane donice i inne przedmioty kupiła na jarmarkach albo od okolicznych mieszkańców.   KOMENTARZ Można powiedzieć wiejski albo ludowy zamiast rustykalny, jednak to ostatnie określenie stosuje się najczęściej przy poruszaniu zagadnień...

poleca95%

Egocentryczny

przym. skupiony na sobie, samolubny, narcystyczny.   Słynny malarz, człowiek niebywale ekscentryczny (M. lp), często podkreślał, że tylko jego sztuka jest naprawdę dobra, a to co robią inni to „zbiór naśladownictw”.

poleca92%

Beneficjent

rzecz. m osoba czerpiąca korzyść z czegoś.   Kiedy pan Roman postanowił sprzedać las i otrzymaną kwotę podzielić między swoje dzieci, najważniejszym beneficjentem (N. lp) został jego najmłodszy syn. – Staś jako jedyny ożenił się i chce zostać na wsi – powiedział pan Roman. – Dostał najwięcej pieniędzy, bo wiem, w co zamierza je zainwestować. Rodzeństwo Staszka, czyli pozostali beneficjenci (M. lm) nie byli zachwyceni takim obrotem sprawy i mieli żal do ojca, że nie podzielił...

poleca74%

Reminescencja

rzecz. ż nawiązanie do wydarzenia z przeszłości, wspomnienia. (art.) nawiązanie w dziele do elementów (np. motywów, scen), występujących wcześniej w innych dziełach.   (w zn. 1.) Powracający po latach wygnania niejednokrotnie przeżywają reminiscencje (B. lm) z dzieciństwa. (w zn. 2.) Analizując wystawę mało znanych dzieł malarzy końca XIX i początku XX w. znany krytyk wskazał na reminiscencje (B. lm, ident. w M. lm) niemieckiego malarstwa romantycznego, częste na...

poleca90%

Alienacja

rzecz. ż, br. lm dobrowolne lub przymusowe wyobcowanie ze środowiska lub grupy, psychiczne lub/i fizyczne oddalenie od ludzi, wśród których powinno się żyć; osamotnienie.   – Nie mogę zrozumieć Artura i tej jego ciągłej alienacji (D. lp, ident. w C i Ms. lp) ze środowiska studenckiego – martwił się ojciec. – Mija już prawie rok odkąd rozpoczął studia, a on nie tylko z nikim się nie zaprzyjaźnił, ale nawet chodzi do innej biblioteki niż jego koledzy. Jest zupełnie wyalienowany –...

poleca85%

Traumatyczny

przym. (psych.) przerażający, koszmarny, mający negatywny wpływ na zdrowie psychiczne, szokujący, urazowy.   Pan Błażej nigdy do końca nie otrząsnął się z traumatycznych (D. lm) przeżyć z dzieciństwa. W czasie wojny na jego oczach gestapo w nocy aresztowało ojca.   KOMENTARZ Rzecz. trauma, od którego powstał przym. traumatyczny oznacza negatywne przeżycie trwale wpływające na psychikę (zob. jak powstają słowa?).

poleca96%

Defraudacja

rzecz. ż oszustwo polegające na przywłaszczeniu pieniędzy albo mienia powierzonego czyjejś opiece.   W związku z informacją o wielomilionowej defraudacji (Ms. lp, ident. w D. i C. lp) w jednym z banków wiele osób postanowiło jak najszybciej zabrać z niego swoje oszczędności, obawiając się bankructwa banku. Kierownictwo banku mogło spodziewać się defraudacji (D. lm) przy tak słabych zabezpieczeniach i znikomej kontroli wewnętrznej osób mających wpływ na wydawanie kredytów.

poleca78%

Hipis

rzecz. m członek ugrupowania młodzieżowego, odznaczający się specyficznym wyglądem (długie włosy, kolorowy strój), aktywnego głównie w USA na przełomie lat 60. i 70., głoszącego potrzebę miłości i wszechświatowego pokoju, występującego przeciw społeczeństwu konsumpcyjnemu.   Marysia oglądała w telewizji film dokumentalny pt. Woodstock , gdzie widziała wielu hipisów (D. lm, ident. w B. lm). Potem zapytała swojego tatę, dlaczego dziś tak trudno spotkać na ulicy hipisa (D. lp,...

poleca85%

High life

[ang., wym. haj lajf] pierwszy człon nieodm., br. lm środowisko ludzi na wysokich stanowiskach społecznych, żyjących na wysokim poziomie materialnym.   Pan Stefan wyjechał do Londynu, aby odwiedzić o przyjaciela ze studiów, który należy do tamtejszego high lifeu (D. lp). Przyjaciel pana Stefana jest znanym architektem i ma wielu znajomych wśród angielskiej arystokracji. Nie chce jednak rozmawiać z panem Stefanem o high lifie (Ms. lp), chciałby jak najwięcej usłyszeć o tym, jak...

poleca80%

Sympozjum

rzecz. n, w lp nieodm. spotkanie specjalistów, poświęcone omawianiu jakiegoś zagadnienia; sympozjum zwykle towarzyszą wykłady i dyskusja.   W przyszłym tygodniu profesor Nowak jedzie na międzynarodowe sympozjum , na którym przedstawi wykład pt. Wpływ zanieczyszczeń powietrza na rozwój próchnicy zębów . Profesor jest zapraszany na liczne sympozja (B. lm, ident. w M. lm) poświęcone nowoczesnym metodom leczenia. W czasie sympozjów (D. lm) dentyści z całego świata wymieniają swoje...

poleca75%

Konserwatyzm

rzecz. m, br. lm nastawienie tradycyjne, pozbawione elastyczności, oparte na sprawdzonych schematach myślenia. (polit.) nauka społeczna i kierunek polityczny, głoszące potrzebę zachowania zastanego porządku społecznego i umacniania tradycyjnych wartości, takich jak religia, rodzina, poszanowanie własności prywatnej.   (w zn. 1.) Wśród lekarzy starego pokolenia czasem daje się zauważyć postawa pełna konserwatyzmu (D. lp). Zalecają oni pacjentom tradycyjną terapię opartą...

poleca61%

Norma językowa

przyjęty w danym momencie sposób prawidłowego wyrażania się w danym języku, dot. m.in. wymowy, odmiany wyrazów, ich zapisu budowy zdania itd.; bieżące zwyczaje językowe tworzy w dużym stopniu tzw. uzus, czyli popularnie akceptowany sposób wyrażania się w mowie i piśmie, jednak ze względu na błędy, jakie mogą wynikać z niewiedzy osób używających języka, najważniejsza jest opinia specjalistów językoznawców, którzy na bieżąco oceniają, co jest dopuszczalne przez aktualną wzorcową normę językową...

poleca75%

Neofita

(ż neofitka) rzecz. m człowiek, który niedawno zmienił religię. (przen.) człowiek nowy w jakimś środowisku lub wyznawca jakiejś nowej idei, starający się mocno zaakcentować swoje oddanie sprawie.   (w zn. 1.) Egipcjanin, który przyjechał na studia do Polski i ożenił się z Polką, ostatnio stał się także neofitą (N. lp), ponieważ gruntownie poznał chrześcijaństwo i przyjął tę samą co żona religię. (w zn. 2.) Będąc neofitą (N. lp) w środowisku kolekcjonerów książek, w...

#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z