profil

Słownik etymologiczny języka polskiego

Angielski Angielski Ebook 155
Biologia Biologia Przewodnik 468
Biologia Biologia Ebook 151
Chemia Chemia Przewodnik 555
Chemia Chemia Przewodnik 132
Fizyka Fizyka Ebook 277
Geografia Geografia Ebook 100
Gramatyka polska Gramatyka polska Ebook 147
Historia Historia Przewodnik 190
Literatura Literatura Ebook 142
Motywy literackie Motywy literackie Słownik 999
Niemiecki Niemiecki Ebook 113
Pisarze Pisarze Słownik 184
Postacie historyczne Postacie historyczne Słownik 181
Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik 7783
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik 804
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik 200
#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
poleca68%

Marzyć

1. ‘rozmyślać o rzeczach przyjemnych, najczęściej nierealnych, fantazjować’; 2. ‘stwarzać w wyobraźni obraz czegoś; 3. ‘myśleć o urzeczywistnieniu czegoś upragnionego’; 4. ‘bardzo czegoś pragnąć’; 5. ‘śnić, roić we śnie’.

poleca67%

Katar

1. ‘zapalenie błony śluzowej’; 2. ‘śluzowata wydzielina z nosa w czasie przeziębienia’.

poleca100%

Huta

‘zakład przemysłowy przetapiający rudy w metale lub produkujący szkło’.

Sprawdź także
poleca89%

Niewiasta

1. ‘kobieta, zwłaszcza zamężna’; 2. stpol. także ‘żona syna, synowa; żona brata’; 3. również ‘służąca, gospodyni’ (XVI w.).

poleca80%

prześcieradło

Kategoria: Rozpostrzeć

1. ‘płat tkaniny używanej jako część bielizny pościelowej’; 2. ‘rodzaj dużego ręcznika’; od XV w.; w stpol. też w postaci prześciradło; wyraz ten jest nazwą narzędzia, która powstała od przedrostkowego czasownika wielokrotnego *perstirati ‘rozpościerać, rozkładać, rozciągać; pierwotnie ‘to, co się rozpościera, rozkłada’

poleca78%

jarski

Kategoria: Jary

(‘składający się z jarzyn, bezmięsny’; od XX w.) oraz jarosz (‘wegetarianin’; od XIX w.) – późno utworzone neologizmy od wyrazu jary w nawiązaniu do jarzyna w znaczeniu ‘potrawa z warzyw’

poleca93%

Nieszpory

‘nabożeństwo wieczorne’.

poleca100%

Hasać

1. ‘biegać, brykać, wyprawiać harce’; 2. ‘spędzać czas na beztroskich zabawach’; 3. ‘tańczyć z werwą, żywo, ochoczo’; 4. dialektalnie ‘podskakiwać w tańcu’.

poleca92%

Kiecka

‘spódnica, sukienka’.

poleca100%

Ufać

1. ‘mieć nadzieję, być przekonanym, że na kimś można polegać’; 2. ‘spodziewać się spełnienia czegoś’.

poleca93%

Idiota

1. ‘głupiec, prostak, nieuk’; 2. w medycynie ‘człowiek upośledzony umysłowo’ (od XIX w.); 3. rzadko ‘kompletny głupiec’.

Sprawdź także
poleca75%

Kilka

Liczebnik nieokreślony ‘nieokreślona liczba większa od dwóch, a mniejsza od dziesięciu’.

poleca100%

Mrok

1. ‘stopniowo gasnące światło, zmierzch, zmrok, cień, ciemność’; 2. stpol. ‘zapadanie ciemności, zmierzch’; 3. ‘ciemność, głębokie ciemności, ciemna chmura, gęsta mgła’ (XVI w.).

poleca100%

gówno

Kategoria: gnój

1. ‘odchody, kał, nieczystości’; 2. ‘o czymś, o kimś mało wartościowym, mało ważnym, lekceważonym; nic’; od XV w.; ogsłow. (por. czes. hovno, ros. dialektalne govnó, sch. góvno) < psłow. *govьno ‘kał (zwłaszcza ludzki)’; słow. innowacja od pie. *guōu- ‘gnój, odchody, kał’

Sprawdź także
poleca91%

niebawem

Kategoria: bawić

‘po krótkim czasie, wkrótce’; od XVIII w.; jest to zaprzeczony przysłówek bawem pochodzący od bawić w dawnym znaczeniu ‘zatrzymywać, zwlekać’

poleca75%

jarać

Kategoria: Jary

neologizm; potocznie ‘palić (papierosy)’

poleca100%

Noc

‘czas od zachodu do wschodu słońca’.

poleca91%

Cham

1. ‘człowiek ordynarny, grubiański, nieokrzesany; gbur, prostak’; 2. pogardliwie ‘wieśniak’; 3. w gwarach ‘człowiek podły, nikczemny’; 4. również ‘chan tatarski’ (XVI-XVII w.).

Sprawdź także
poleca82%

Kawaler

1. ‘nieżonaty mężczyzna’; 2. ‘młody mężczyzna’; 3. ‘osoba odznaczona orderem’;4. dawniej ‘rycerz; żołnierz konny’; 5. ‘hiszpański lub francuski szlachcic’.

poleca86%

Chłop

1. ‘poddany wiejski, rolnik nie szlachcic (zamiast kmieć)’, określenie o wydźwięku negatywnym; 2. ‘człowiek (dorosły) płci męskiej’; 3. potocznie ‘mąż, narzeczony, kochanek’.

poleca74%

Dupa

1. ‘pośladki, tyłek’; 2. słowo często używane w charakterze wulgaryzmu.

Sprawdź także
poleca32%

List

1. ‘pismo skierowane do kogoś’; 2. ‘to na czym napisano takie pismo’; 3. stpol. ‘liść’; 4. dawniej także ‘cienka warstwa, arkusz, blaszka’.

Sprawdź także
poleca100%

kalać

Kategoria: Kał

1. ‘brudzić, plamić, walać’; 2. przenośnie ‘okryć hańbą, zniesławić’; 3. stpol. ‘brudzić, tarzać w błocie’; 4. dialektalnie też ‘zanieczyszczać błotem, kałem’; od XV w.; ogsłow. (por. czes. kalet ‘wypróżniać się; kalać, brudzić, plamić, szkalować’, ukr. kaljaty ‘wypróżniać się; brudzić’) < psłow. *kaľati ‘zabrudzać, zanieczyszczać błotem’ – czasownik wielokrotny utworzony od *kaliti ‘brudzić, zanieczyszczać błotem’ (por. stpol. kalić ‘brudzić błotem, kalać, zniesławiać’) pochodzący od...

Sprawdź także
poleca100%

Frunąć

1. ‘przemieścić się w powietrzu za pomocą skrzydeł, lecieć’; 2. ‘wzbić się w powietrze; wzlecieć’.

poleca68%

Harmider

‘wrzawa, zgiełk, hałas, zamieszanie’.

poleca100%

błonie

Kategoria: błoto

‘duża przestrzeń, równina, łąka’; od XIV w.; ogsłow. (por. stczes.blání / blana, bułg. dialektyczne blaná) < psłow. *bolnьje ‘podmokły, błotnisty teren porośnięty trawą’ < psłow. przymiotnik *bolnъ, pierwotnie w znaczeniu ‘białawy, jasny teren’.

poleca89%

Kochać

1. ‘darzyć miłością; bardzo lubić’; 2. stpol. kochać (się) / chochać (się) ‘znajdować w kimś, czymś upodobanie, przyjemność, doznawać przyjemności, cieszyć się’; 3. również ‘mnożyć, rozwijać, powodować wzrost czegoś’ (XVI w.); 4. kochać się ‘dobrze się rozwijać w korzystnym dla siebie środowisku; wzrastać’ (XVI w.).

poleca100%

aniż(e)

Kategoria: Ani

‘ani nawet, ani też, i nie, ani nie’; rozszerzenie ani o kolejną partykułę- że

poleca93%

jutrznia

Kategoria: Jutro

1. ‘modlitwa odprawiana przed wschodem słońca’; 2. stpol. (od XIV w.) ‘poranek, czas ranny’; 3. ‘część brewiarza odmawiana o świcie’; podstawą psłow. przymiotnik *utrьnъ ‘poranny’

poleca82%

dzieje

Kategoria: dziać się

‘historia’

poleca88%

Imać się

1. ‘brać (do niewoli, aresztu), chwytać’ (XIV-XVII w.); 2. ‘brać się do czegoś’.

Sprawdź także
poleca67%

Deszcz

‘opad atmosferyczny w postaci kropel wody’.

Sprawdź także
poleca100%

Nikczemny

‘niegodziwy, podły, haniebny’.

poleca82%

na odlew

Kategoria: Lewy

1. przysłówek ‘o uderzeniu, ruchu ręką; z rozmachem, gwałtownie’;2. dawniej też ‘z lewej, od lewej strony’; 3. dawniej (od XV w.) odlew ‘od lewej strony’ utworzony od wyrażenia od lewa.

poleca100%

autorament

Kategoria: Autor

1. początkowo jako termin wojskowy ‘zaciąg wojska’, ‘sposób zaciągu, organizacji i uzbrojenia wojska’ (w tym znaczeniu używany w odniesieniu do realiów historycznych); 2. w pol. ogólnej w znaczeniu abstrakcyjnym‘typ, rodzaj, moda, gatunek, pokrój’; 3. współcześnie tendencja do zawężania znaczenia do sytuacji negatywnych; od XVI w.; zapożyczenie z łac. auctoramentum ‘obowiązek służby, powinność, kontrakt żołnierski’; do XVIII w. słowo występowało także w postaci auktorament

poleca100%

magać

Kategoria: Móc

forma wielokrotna magać występowała wyjątkowo w XVI w., poza tym głównie z przedrostkami: domagać, pomagać, wymagać, zmagać się.

poleca100%

miłosny

Kategoria: miłość

Sprawdź także
poleca100%

Figiel

1. ‘psota, żart, psikus’; 2. ‘niegodziwy czyn, sprawka; złośliwy żart’ (XVI w.).

Sprawdź także
poleca100%

myśliwy

Kategoria: myśleć

1. ‘ten kto poluje na zwierzynę, łowca’; 2. w funkcji przymiotnika ‘rozmiłowany w łowiectwie, zajmujący się łowiectwem’ (XVI w.); od XVI w.; wyraz powstał z przymiotnika użytego w funkcji rzeczownika – pierwotnie w stpol. w XV w. forma myśliwy ‘myślący, rozmyślający o czymś, skupiony, uważny’ pochodząca od psłow. *mysliti; rozwój znaczenia: ‘myślący, rozmyślający, rozumny’ > ‘łowca’ (ze względu na to, że łowiectwo uważano za zajęcie wymagające przemyślności, rozumu)

Sprawdź także
poleca91%

oczywiście

Kategoria: Oko

1. ‘bez wątpienia, na pewno’; 2. stpol. oczywiście, oczwiście ‘osobiście,we własnej osobie; w obecności zainteresowanego’; przysłówek tenpowstał ze złożenia słów oczy + *vistъ (pochodzącego od czasownika *viděti; patrz WIDZIEĆ); pierwotnie ‘taki, który był widziany przez kogoś na własne oczy’, por. też czes. očivistě ‘bez wątpienia’

poleca91%

Wola

1. ‘zdolność psychiczna człowieka do świadomego i celowego regulowania swego postępowania’; 2. ‘to, czego ktoś chce, co ktoś postanowił’; dawniej: 3. ‘wybór’ i 4. ‘wolność’.

poleca88%

Cacanka

1. ‘coś miłego, przyjemnego’; 2. ‘obietnica niepoważna, na której spełnienie nie można liczyć’; 3. dawniej (XVIII w.) ‘pieszczoty, przymilania’.

Sprawdź także
poleca100%

Brzask

1. ‘przedświt, rozwidnianie się’; 2. również ‘blask, błysk’ (XVII w.).

Sprawdź także
poleca100%

gardzić

Kategoria: Hardy

‘odnosić się lekceważąco, uważać za niegodnego szacunku’;od XV w.; ogsłow. (por. czes. hrdati, zwykle po-hrdati ‘ts.’, ros. gorditьsja ‘szczycić się, pysznić się’, sch. grditi ‘szpecić, łajać, lżyć’) < psłow. *grditi(sę) < *grdъ – por. stpol. gardy ‘dumny, wyniosły; butny; wybredny’; pierwotnie wyraz gardzić w znaczeniu ‘robić (się) pysznym, hardym’ > ‘odnosić się z pogardą, lekceważąco’

poleca100%

raić

Kategoria: rajca

1. ‘polecać, proponować; 2. ‘rekomendować; swatać’; 3. stpol. (XV w.) ‘polecić, nastręczyć’; od XVI w.; w XV w. postać z przedrostkiem: naraić

poleca100%

Rzezać

1. ‘rżnąć, ciąć, krajać’; 2. ‘rzeźbić, ryć; wyrzynać, szlifować’; 3. dawniej też ‘nacinać, karbować’.

poleca100%

kilkoro

Kategoria: Kilka

poleca88%

Kiep

1. ‘człowiek głupi, dureń, gamoń’ (od XVI w.); 2. stpol. (od XV w.) ‘żeńskie organy płciowe’.

Sprawdź także
poleca100%

przemóc

Kategoria: Móc

czasownik przedrostkowy

poleca72%

Fasola

1. ‘roślina uprawna Phaseolus’; 2. ‘jej nasiona i strąki’; 3. ‘potrawa z nasion fasoli’.

#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z