profil

Kwasy nukleinowe

poleca 70% 101 głosów

nukleotydJednostką strukturalną kwasów nukleinowych są nukleotydy składające się z trzech elementów: zasady azotowej (purynowej– adenina, guanina lub pirymidynowej – cytozyna, tymina, uracyl), cukru (rybozy lub deoksyrybozy) i reszty kwasu fosforowego (V) przyłączonego do cząsteczki cukru. Natomiast sama zasada azotowa, połączona z cukrem, tworzy tzw. nukleozyd. Kwasy nukleinowe powstają przez połączenie się nukleotydów wiązaniami fosfodiestrowymi w długie łańcuchy polinukleotydowe, w których wyróżnia się tzw. koniec 5’, zawierający wolną resztę kwasu fosforowego oraz koniec 3’, zawierający wolną grupę alkoholową (oznaczenie 5’ lub 3’ wskazuje na numer atomu węgla w cząsteczce cukru). Łańcuchy mogą składać się z różnej liczby nukleotydów o różnej sekwencji (kolejności ułożenia), uwarunkowanej obecnością jednej z zasad azotowych w cząsteczce danego nukleotydu. Między cząsteczkami zasad azotowych różnych nukleotydów tworzą się wiązania wodorowe, przy czym powstają one zawsze w sposób komplementarny, tj. w DNA między adeniną i tyminą (lub adeniną i uracylem w RNA) oraz między cytozyną i guaniną. Utrzymują strukturę przestrzenną cząsteczki kwasu nukleinowego.

Wiązania wodorowe między parami komplementarnych zasad azotowych Wiązania wodorowe między parami komplementarnych zasad azotowych
Wiązania wodorowe między parami komplementarnych zasad azotowych

Istnieją dwa rodzaje kwasów nukleinowych:
kwas deoksyrybonukleinowy (DNA) i kwas rybonukleinowy (RNA).

DNA ma postać podwójnej helisy. Zbudowany jest z dwóch łańcuchów nukleotydów, które biegną w przeciwnych kierunkach. Nukleotydy w DNA zawierają cukier deoksyrybozę i jedną z czterech zasad: adeninę(A), tyminę (T), cytozynę(C) oraz guaninę (G). Łańcuchy polinukleotydowe połączone są ze sobą wiązaniami wodorowymi między parami komplementarnych zasad (ilościowo: A = T i C ≡ G) i skręcone spiralnie.

RNA zbudowany jest zwykle z jednego łańcucha nukleotydów, ale w jego obrębie mogą występować odcinki podwójnej helisy, powstałe także dzięki wiązaniom wodorowym między parami komplementarnych zasad, z tym że zamiast tyminy występuje w RNA uracyl (U). Istnieje kilka rodzajów RNA, z których najważniejsze to: mRNA (informacyjny), tRNA (transportujący), rRNA(rybosomalny).

Fragment łańcucha polinukleotydowego RNA
Fragment łańcucha polinukleotydowego RNA

Kwasy nukleinowe odpowiadają za przechowywanie i przekazywanie informacji genetycznej zawartej w sekwencji nukleotydów.

Zapamiętaj

Komplementarność zasad azotowych, uwarunkowana tworzeniem się wiązań wodorowych między odpowiednimi parami zasad, umożliwia przekazywanie informacji genetycznej zawartej w sekwencji nukleotydów.

poleca 83% 74 głosów

Inne funkcje nukleotydów

Poza nukleotydami wchodzącymi w skład kwasów nukleinowych w komórkach występują zmodyfikowane mono i dinukleotydy, które pełnią inne funkcje. – Przenoszą energię chemiczną zawartą w wiązaniach fosfobezwodnikowych, określanych jako wiązania wysokoenergetyczne. Przykładem jest adenozynotrifosforan (V) (ATP), który składa się z adeniny, rybozy i trzech reszt kwasu fosforowego (V). Podczas hydrolizy ATP wiązania wysokoenergetyczne pękają i wyzwala się duża ilość energii; ATP → ADP + Pi + 30,5 kJ...

Podoba się? Tak Nie

Materiał opracowany przez eksperta

Czas czytania: 2 minuty