Struktura przestrzenna ekosystemu
Każdy ekosystem zajmuje określony obszar i jest wydzielony przestrzennie. Wielkość tego obszaru uwarunkowana jest jednolitością i rozkładem warunków biotopowych w przestrzeni, stąd ekosystemem jest zarówno las lub morze, jaki źródło czy zagajnik. Granicę między ekosystemami stanowi przejściowy pas o różnej szerokości, zwany ekotonem , charakteryzujący się dużą różnorodnością gatunkową. Ekosystemy, będąc układami otwartymi, są ze sobą powiązane. Wyróżnia się ekosystemy lądowe i wodne ....
Ze względu na wywołujące je przyczyny wyróżnia się mutacje
– mutacje spontaniczne – powstają bez ingerencji określonych przyczyn zewnętrznych (przypadkowe błędy w replikacji DNA lub transkrypcji RNA). – mutacje indukowane wywołane są przez różne czynniki fizyczne lub chemiczne (mutageny).
Trzy typy sieci naczyń krwionośnych
– Sieć zwykła występuje w większości tkanek i narządów. Kierunek przepływu krwi jest tutaj następujący: tętnice, naczynia włosowate, żyły. – Krążenie wrotne znajduje się np. w wątrobie i przysadce mózgowej. W wątrobie żyła wrotna, którą krew płynie z jelit rozpada się na sieć naczyń włosowatych. Wychodzące z wątroby naczynia te łączą się w żyłę wrotną. – Sieć dziwna jest charakterystyczna np. dla kłębuszków nerkowych. W ciałkach nerkowych tętniczka rozpada się na naczynia włosowate,...
Sprzężniowce
Sprzężniowce zbudowane są ze strzępek komórczakowych. Wytwarzają zarodniki sporangialne lub konidialne. Rozmnażanie płciowe polega na gametangiogamii, w wyniku której powstają zygospory o charakterze przetrwalnikowym. Dominuje u nich haplofaza. Znanymi przedstawicielami są pleśniak i roztoczek, rozwijające się na glebie, ściółce, produktach spożywczych. Cykl rozwojowy sprzężniowców na przykładzie pleśniaka białego (wg Szweykowscy, 2002, zmienione)
Mutacje chromosomowe liczbowe (genomowe)
– Mutacje chromosomowe liczbowe ( genomowe ) polegają na zmianie liczby chromosomów. Wśród tego typu mutacji wyróżnia się: • fuzje – polegają na połączeniu się dwóch lub więcej chromosomów w jeden; • aneuploidie – polegają na zmianach obejmujących poszczególne pary chromosomów homologicznych, występują jako skutek nierównomiernego rozdziału chromosomów podczas mejozy, np.: – nullisomia – brak którejś pary chromosomów homologicznych, są letalne, – monosomia – brak jednego chromosomu...
Budowa i funkcje układu mięśniowego
Układ mięśniowy utworzony jest przez ogół mięśni organizmu, które dzięki zdolności kurczenia się umożliwiają ruch całego ciała lub jego części. Obejmuje mięśnie szkieletowe, mięsień sercowy oraz mięśnie gładkie. Układ mięśniowy– widok z przodu Układ mięśniowy – widok z tyłu Mięśnie szkieletowe tworzą czynną część układu narządów ruchu, gdyż poruszają ruchomo zestawionym szkieletem. Zbudowane są z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej szkieletowej. W zależności od ilości...
Ze względu na efekt, jaki substytucja może spowodować, wyróżnia się mutacje
- mutacje synonimiczne (milczące) – wymianie ulega zasada azotowa, która zajmuje trzecie miejsce w triplecie, ale sens tego tripletu nie ulega zmianie, np. GUU → GUC (oba triplety kodują aminokwas walinę); - mutacje zmiany sensu – zmiana zasady w triplecie powoduje zmianę sensu tego tripletu, np. w anemii sierpowatej GAA (triplet kodujący kwas glutaminowy) → GUA (triplet kodujący walinę); - mutacje nonsensowne – na skutek zmiany jednej zasady w trójce powstaje triplet...
Rozmnażanie i rozwój
Protisty rozmnażają się w sposób bezpłciowy i płciowy. Rozmnażanie bezpłciowe odbywa się wegetatywnie lub poprzez zarodniki. Rozmnażanie wegetatywne u protistów zachodzi przez podział komórki, rozpad kolonii, fragmentację plechy. Potomne komórki lub fragmenty ciała rozwijają się w nowe osobniki. Podział komórki – poprzeczny lub podłużny – polega na mitotycznym podziale jądra i cytoplazmy na dwa organizmy potomne. U niektórych pasożytniczych protistów zachodzi schizogonia (podział...
Tłuszcze złożone
Tłuszcze złożone Składają się z kwasów tłuszczowych, alkoholi oraz innych związków. Fosfolipidy zawierają resztę kwasu fosforowego (V). W fosfolipidach błonowych przyłączone do glicerolu dwie reszty kwasów tłuszczowych tworzą tzw. „ogon” o charakterze hydrofobowym. Reszta kwasu fosforowego (V), do którego często dołącza się jeszcze komponenta azotowa (np. cholina), tworzy hydrofilową „główkę”. Hydrofilowo-hydrofobowy układ cząsteczki fosfolipidu umożliwia określoną orientację...
Tajga
Tajga to lasy iglaste strefy umiarkowanej, tworzące pas na południe od tundry, na obszarze Ameryki Północnej i Eurazji. Występują krótkie, ciepłe lata (3-5 miesięcy) oraz długie, mroźne zimy. Przeważają gleby bielicowe pokryte grubą warstwą ściółki. Występują tutaj głównie sosny, świerki, jodły, modrzewie, z dodatkiem brzóz, wierzb, olch, jarzębiny. Runo leśne jest bardzo ubogie, głównie porośnięte przez mchy, porosty, wrzosy. Częste są torfowiska. Ze zwierząt występuje wilk, ryś, rosomak,...
Płazy tarczogłowe
Płazy tarczogłowe są płazami kopalnymi, żyjącymi w karbonie i permie. Ich przodkami były ryby mięśniopłetwe, a znanymi ze skamieniałości przedstawicielami są: ichtiostega, mająca jeszcze wiele cech rybich oraz sejmuria, będąca formą przejściową w drodze ewolucji między płazami a gadami.
Narząd słuchu i równowagi
Narząd słuchu i równowagi , którym jest ucho, umożliwia odbiór fal akustycznych oraz określenie położenia ciała w przestrzeni. Ucho składa się z trzech części: ucha zewnętrznego, środkowego i wewnętrznego. – Ucho zewnętrzne tworzą małżowina uszna oraz przewód słuchowy zewnętrzny. Odbiera fale dźwiękowe, wzmacnia i kieruje na błonę bębenkową. – Ucho środkowe obejmuje błonę bębenkową, jamę bębenkową oraz trąbkę słuchową. W jamie bębenkowej znajdują się trzy kosteczki słuchowe:...
Oddychanie roślin
Proces oddychania wewnątrzkomórkowego przebiega w taki sam sposób u roślin, jak i u zwierząt. Różnica dotyczy pochodzenia tlenu. Zwierzęta pobierają go z atmosfery. Rośliny podczas dnia wykorzystują część tlenu wytwarzanego w wyniku fotosyntezy, a resztę usuwają do atmosfery. W nocy, gdy fotosynteza nie zachodzi wykorzystują tlen zgromadzony w przestworach komórkowych. Intensywność oddychania zależy od potrzeb energetycznych komórek – jest duża w tkankach merystematycznych, mniejsza w...
Oddziaływania międzycząsteczkowe
Obok silnych wiązań chemicznych, wiążących atomy w cząsteczkę, istnieją oddziaływania między atomami należącymi do sąsiadujących cząsteczek oraz słabe wiązania wewnątrzcząsteczkowe między atomami w cząsteczkach biopolimerów, które decydują o ich strukturze przestrzennej. Oddziaływania dipol–dipol występują między polarnymi cząsteczkami (jednakowymi lub różnymi), które przyciągają się wzajemnie różnoimiennymi biegunami. Wiązania wodorowe powstają wtedy, gdy atom wodoru znajduje się...
Transport produktów fotosyntezy
Produkty fotosyntezy transportowane są w postaci sacharozy. Przeniesienie sacharozy z komórek miękiszu asymilacyjnego poprzez komórki przyrurkowe do rurek sitowych łyka – tzw. załadunek floemu – odbywa się na drodze transportu aktywnego. W obrębie rurek sitowych sacharoza transportowana jest w roztworze wodnym w sposób bierny dzięki wytworzonemu gradientowi potencjału wodnego między miejscem załadunku i rozładunku floemu. Rozładunek floemu polega na aktywnym transporcie sacharozy z...
Rozmnażanie i rozwój
Rozmnażanie bezpłciowe odbywa się u grzybów jednokomórkowych przez pod ział komórki lub pączkowanie, u wielokomórkowych przez fragmentację grzybni oraz wytwarzanie zarodników. Ze względu na miejsce formowania wyróżnia się cztery typy zarodników . Sporangialne tworzą się w zarodniach, konidialne na końcach strzępek przez odcinanie ich fragmentów, workowe w komórce zwanej workiem, a podstawkowe na komórce nazywanej podstawką. Grzyby lądowe wytwarzają spory nieruchliwe (aplanospory), wodne...
Tundra
Tundra występuje na obszarach podbiegunowych obu półkul. Niskie temperatury, mała intensywność światła podczas krótkiego lata, ziemia z wieczną zmarzliną, rozmarzającą tylko w warstwie powierzchniowej, sprawiają, iż roślinność składa się z krzewinek, mchów, porostów, traw i ziół. Charakterystycznymi zwierzętami są renifer, zając bielak, lis polarny, niedźwiedź polarny, lemingi, spośród ptaków – pardwy, sowy śnieżne, pingwiny na półkuli południowej i wiele ptaków przelotnych, które spędzają...
Płazińce
Płazińce żyją wolno przy dnie w wodach morskich i słodkich lub są pasożytami. Stanowią najprymitywniejszą grupę trójwarstwowców , tzn. zbudowane są z ekto -, endo - i mezodermy . Posiadają ciało o grzbietobrzusznym spłaszczeniu i dwubocznej symetrii . U pasożytów w części przedniej występują różne narządy czepne. Ciało płazińców pokrywa nabłonek, który u pasożytów wytwarza kutykulę chroniącą przed strawieniem w przewodzie pokarmowym żywiciela. Nabłonek wraz z warstwami mięśni tworzy...
Dziedziczenie barwy łusek spichrzowych u cebuli
B – barwa czerwona łusek b – barwa żółta łusek I – inhibitor genu B – blokuje wytwarzanie barwy łusek, stąd cebula jest biała, i – brak inhibitora – ujawnia się gen B, stąd łuski są czerwone lub żółte – w zależności od obecnego allelu. Stosunek fenotypów: 12 : 3 : 1 W przypadku współdziałania genów nieallelicznych między allelami każdej pary może występować dominacja zupełna, niezupełna lub kodominacja. [Uwaga: W omawianych przypadkach dziedziczenia dwugenowego występowała...
Przywry
Przywry są pasożytami wewnętrznymi. Ich żywicielami pośrednimi są mięczaki, ostatecznymi kręgowce. Posiadają przyssawki. Ciało ich jest listkowate. Wypełnia je rozgałęzione jelito, zbudowane z dwóch głównych ramion oraz bardzo duży układ rozrodczy. Pasożytniczą przywrą występującą u zwierząt hodowlanych jest motylica wątrobowa , która pasożytuje w przewodach żółciowych ssaków roślinożernych. Pasożytem człowieka jest przywra krwi , pasożytująca w naczyniach krwionośnych jamy brzusznej....
Tkanki twórcze
Umożliwiają roślinie nieograniczony wzrost, który odbywa się w ściśle określonych miejscach, zwanych strefami merystematycznymi. Znajdujące się tam komórki o dużym jądrze, cienkich ścianach i nielicznych wakuolach intensywnie się dzielą. Nowo powstałe komórki ulegają później zróżnicowaniu, przekształcając się w komórki tkanek stałych. Lokalizacja merystemów w roślinie Podział tkanek twórczych związany jest z ich pochodzeniem, a następnie z ich lokalizacją.
Wiązanie azotu atmosferycznego
Jest procesem anabolicznym, wymagającym bardzo dużych nakładów energetycznych. Przeprowadzane jest przez niektóre organizmy prokariotyczne, żyjące zarówno samodzielnie (np. glebowe bakterie z rodzaju Azotobacter i Clostridium , a także wiele sinic ze zbiorników wodnych), jak również drobnoustroje żyjące w symbiozie z roślinami wyższymi (np. bakterie brodawkowe roślin motylkowych). Wiązanie azotu przebiega przy współudziale kompleksu enzymatycznego o nazwie nitrogenaza, zawierającego...
Budowa pierwotna łodygi roślin dwuliściennych
– skórka = epiderma (zbudowana jest z żywych, pozbawionych chloroplastów i pokrytych kutikulą komórek; jej wytworami są aparaty szparkowe i różnego rodzaju włoski), – kora pierwotna (tworzy cylinder otaczający walec osiowy, cieńsza niż w korzeniu, zbudowana jest z tkanki miękiszowej oraz tkanki wzmacniającej, która zwykle przylega cienką warstwą do skórki; śródskórnia jest słabo wykształcona lub jej brak; komórki kory zwykle zawierają chloroplasty), – walec osiowy (wypełnia znaczną...
Fotosynteza faza jasna
W fazie jasnej następuje absorpcja światła przez cząsteczki chlorofilu zgrupowane w dwóch rodzajach kompleksów, zwanych fotosystemami (fotosystem I i fotosystem II), z których każdy składa się z 300-400 ciasno upakowanych cząsteczek chlorofilu, powiązanych z białkami. Fotosystemy wbudowane są w błonę tylakoidów i nieznacznie różnią się budową, czego konsekwencją są niewielkie różnice w absorpcji światła ( fotosystem I pochłania światło o maksimum absorpcji 700 nm, fotosystem II o...
Równowaga ekologiczna
Ustabilizowany ekosystem ma zdolność do wyrównania różnych zakłóceń, uwarunkowanych jego otwartym charakterem, zmianami czynników środowiskowych lub działalnością człowieka. Stan równowagi wewnętrznej ekosystemu nosi nazwę homeostazy . Cechuje ją równowaga w stosunkach między populacjami (ilościowych i jakościowych), przejawiająca się dużą różnorodnością biologiczną, niezakłócony przepływ energii i obieg materii, dzięki rozbudowanej sieci pokarmowej, oraz dostosowanie produkcji całkowitej...
Białka
Białka są związkami zawierającymi węgiel, wodór, tlen i azot, a zwykle także siarkę. Podstawowymi jednostkami strukturalnymi białek są aminokwasy. W skład aminokwasów wchodzą: grupy karboksylowa i aminowa, atom wodoru oraz charakterystyczna grupa R (określana mianem łańcucha bocznego aminokwasu). Grupy te wiążą się kowalencyjnie z atomem węgla (zwanym węglem α). Ze względu na obecność czterech różnych podstawników wokół węgla α, aminokwasy (za wyjątkiem glicyny) są związkami optycznie...
Płazy współczesne
Wśród płazów współczesnych wyróżnia się 3 rzędy: płazy bezogonowe, ogoniaste i beznogie. Płazy bezogonowe mają krótki tułów pozbawiony ogona. Potrafią wydawać głosy. Kończyny tylne, dłuższe od przednich, umożliwiają poruszanie się skokami. Zaliczane są do nich żaby, ropuchy, kumaki, rzekotki, grzebiuszki. Płazy ogoniaste mają wydłużone ciało z ogonem, o szeroko rozstawionych kończynach. Nie wydają głosu. Należą do nich salamandry, traszki, odmieńce jaskiniowe i aksolotle....
Poziomy organizacji cząsteczki białka
Wyróżnia się kilka różnych poziomów organizacji cząsteczki białka. Są to kolejno : – struktura pierwszorzędowa , uwarunkowana sekwencją aminokwasów w łańcuchu polipeptydowym, połączonych wiązaniami peptydowymi; – struktura drugorzędowa , określona przez ukształtowanie łańcucha polipeptydowego w strukturę przestrzenną α-helix i β-harmonijkę dzięki wiązaniom wodorowym między resztami aminokwasów; – struktura trzeciorzędowa , związana ze sposobem pofałdowania i ułożenia łańcucha...
Crossing-over
Morgan w swoich badaniach zauważył również, że liczba kombinacji alleli w gametach jest większa, niż wynikałoby to z liczby kombinacji związanej z rozdziałem chromosomów podczas mejozy i niezależną ich segregacją. Przykładem jest wynik uzyskany podczas krzyżowania samicy o brązowej barwie ciała i normalnie wykształconych, długich skrzydłach z czarnym samcem o zredukowanych skrzydłach. W pokoleniu F 1 wszystkie osobniki były brązowe o długich skrzydłach. Natomiast w pokoleniu F 2...
Ośrodkowy układ nerwowy
OUN składa się z mózgowia i rdzenia kręgowego , osłoniętych trzema łącznotkankowymi osłonami, zwanymi oponami (twardówka, pajęczynówka i naczyniówka) oraz strukturami kostnymi (kości czaszki i kręgi kręgosłupa). Dodatkową ochronę stanowi płyn mózgowo-rdzeniowy , znajdujący się między pajęczynówką i naczyniówką. Naczyniówka dzięki silnemu ukrwieniu pełni też funkcje odżywcze. Specjalna budowa śródbłonka naczyń włosowatych naczyniówki sprawia, iż mogą przez tę warstwę przenikać tylko...
Transport bierny
Transport bierny odbywa się zgodnie z gradientem stężeń na drodze dyfuzji prostej, osmozy oraz tzw. dyfuzji ułatwionej. Dyfuzja prosta to proces polegający na samorzutnym ruchu cząstek w celu wyrównania ich stężeń. W komórce dyfuzja prowadzi do wyrównania stężeń substancji po obu stronach błony komórkowej. Na drodze dyfuzji przechodzą przez błonę substancje o niewielkich, obojętnych cząsteczkach (np. gazy) oraz substancje rozpuszczalne w tłuszczach (np. kwasy tłuszczowe, etanol,...
Budowa i czynności układu rozrodczego człowieka
Układ rozrodczy stanowi zespół zewnętrznych i wewnętrznych narządów służących rozmnażaniu. Budowa narządów rozrodczych człowieka
Wady, urazy i schorzenia kości i szkieletu
Upośledzenie funkcji szkieletu może być uwarunkowane przez różne czynniki. Do wad wrodzonych należy m.in.: wrodzone zwichnięcie stawu biodrowego, szpotawa stopa (stopa nienaturalnie zgięta), rozszczepione podniebienie. Wadami nabytymi mogą być: – skoliozy – boczne skrzywienia kręgosłupa; – płaskostopie – obniżenie fizjologicznych sklepień stopy. Urazami szkieletu są: – złamania – przerwanie ciągłości kości (złamania zamknięte), a niekiedy także ciągłości tkanki...
Tkanka chrzęstna
Tkanka chrzęstna zawiera komórki chrzęstne (chondrocyty), umieszczone pojedynczo lub w małych grupach w charakterystycznych jamkach otoczonych torebką włókien kolagenowych. W substancji międzykomórkowej znajdują się włókna kolagenowe i elastyczne. Nie jest ukrwiona ani unerwiona. Ze względu na proporcje obu rodzajów włókien w tkance wyróżnia się trzy rodzaje tkanek chrzęstnych. – Chrząstka szklista posiada niewiele włókien kolagenowych. Pojawia się u głowonogów. U kręgoustych, ryb...
Zmienność rekombinacyjna
Zmienność rekombinacyjna związana jest z mejozą. Polega na ciągłym przetasowywaniu istniejących alleli genów i tworzeniu nowych ich układów. Występuje zmienność rekombinacyjna międzychromosomowa i wewnątrzchromosomowa. Międzychromosomowa jest wynikiem niezależnej segregacji chromosomów opartej na prawach Mendla. Wewnątrzchromosomowa (wymiana odcinków między chromosomami) związana jest z crossing-over . Ponadto zmienność rekombinacyjna jest wynikiem losowego łączenia się gamet...
Negatywne oddziaływanie człowieka na przyrodę
Negatywne oddziaływanie człowieka na przyrodę przejawia się w: – niszczeniu środowiska przyrodniczego poprzez zanieczyszczenia powietrza i wody, degradację gleby, przekształcanie środowiska, hałas; – nadmiernej eksploatacji żywych zasobów przyrody (zabijanie zwierząt, połowy ryb, wycinanie lasów, niszczenie siedlisk); – zastępowaniu ekosystemów naturalnych przez ekosystemy półnaturalne i sztuczne (agrocenozy); – wprowadzaniu gatunków obcego pochodzenia do ekosystemów naturalnych poprzez...
Tkanka kostna
Tkanka kostna zawiera w jamkach kostnych komórki kostne ( osteocyty ). Posiadają one liczne, cienkie wypustki, umożliwiające kontakt między sąsiednimi komórkami. Substancja międzykomórkowa zawiera włókna kolagenowe tworzące blaszki kostne oraz substancję organiczną ( osseomukoid ) i jest silnie wysycona solami mineralnymi (głównie fosforanu wapnia, w mniejszym stopniu węglanu wapnia i fosforanu magnezu). Tkanka kostna posiada duże zdolności regeneracyjne umożliwiające usuwanie...
Autonomiczny układ nerwowy
Autonomiczny układ nerwowy kieruje funkcją narządów wewnętrznych, mięśni gładkich i gruczołów. Działa niezależnie od woli. W układzie autonomicznym drogi nerwowe ruchowe są dwuneuronowe i w każdej występuje zwój nerwowy. Impulsy nerwowe przesyłane są za pośrednictwem włókien bezmielinowych, stąd ich przekaz jest wolniejszy niż w układzie somatycznym. Neuroprzekaźnikami są acetylocholina i noradrenalina . Dzieli się go na części współczulną i przywspółczulną, które działają...
Oddychanie
Większość grzybów jest organizmami tlenowymi. Niektóre w warunkach beztlenowych mogą oddychać, przeprowadzając fermentację (np. fermentacja alkoholowa u drożdży).
Sygnalizacja międzykomórkowa
Umożliwia odbieranie przez komórkę sygnałów z zewnątrz i odpowiadanie na te sygnały poprzez aktywację w komórce istniejącego już białka lub jego syntezę. Komórki porozumiewają się za pomocą różnorodnych cząsteczek sygnałowych, które są rozpoznawane przez określone receptory. Istnieją następujące sposoby przesyłania informacji przez komórki: – sygnalizacja endokrynna poprzez hormony wydzielane do krwi i przez nią przenoszone; – sygnalizacja parakrynna przez cząsteczki sygnałowe...
Dyscypliny nauk biologicznych
Podział biologii według przedmiotu badań oparty o założenia systematyczne (podział pionowy). Dyscypliny systematyczne Przedmiot badań Systematyczne nauki szczegółowe Przedmiot badań mikrobiologia mikroorganizmy np. bakteriologia, wirusologia bakterie wirusy botanika rośliny np. algologia briologia pterydologia glony mszaki paprotniki mikologia grzyby np. lichenologia porosty zoologia zwierzęta...
Porosty
Porosty to grupa grzybów, które dzięki zdolności współżycia z glonami uzyskały nowe możliwości życiowe. Stąd porosty traktowane są jako grupa ekologiczna, a nie wyróżniona na zasadzie pokrewieństwa. Porosty są organizmami plechowymi, przy czym komórki grzyba oraz glonów mogą być ułożone bezwładnie (plecha homeomeryczna) lub warstwami (plecha heteromeryczna). Budujące plechę grzyby to głównie workowce, czasem podstawczaki. Natomiast glony są przedstawicielami sinic lub zielenic. Symbioza...
Limfa (chłonka)
Limfa , podobnie jak krew, jest płynną tkanką łączną. Zawiera osocze chłonki oraz dużą ilość limfocytów. Osocze chłonki powstaje jako przesącz krwi do przestrzeni międzykomórkowych tkanek ciała, skąd jest wchłaniane do naczyń limfatycznych. Jego skład jest zbliżony do składu osocza krwi, zawiera tylko więcej tłuszczów, co związane jest z ich wchłanianiem z przewodu pokarmowego. Uczestniczy w reakcjach obronnych organizmu.
Gąbki
Gąbki są morskimi zwierzętami osiadłymi, zbudowanymi z dwóch warstw komórek , między którymi znajduje się galaretowata substancja, zwana mezogleą . Nie posiadają tkanek . Jama występująca w ich ciele łączy się ze środowiskiem zewnętrznym licznymi kanałami. Mają workowaty kształt ciała, ze skierowanym ku górze otworem (nie można go uznać za jamę gębową). Zewnętrzną warstwę stanowią płaskie komórki, wewnętrzną komórki kołnierzykowe zaopatrzone w wić. Na kołnierzykach przepływająca woda...
Szkielet kończyn
Na szkielet kończyn składają się szkielety kończyny górnej i dolnej. Szkielet kończyny górnej obejmuje kości obręczy barkowej oraz kości kończyny górnej wolnej. Obręcz barkowa zbudowana jest z dwóch łopatek stanowiących miejsce przyczepu mięśni kończyn górnych i grzbietu oraz dwóch obojczyków, z których każdy z jednej strony łączy się stawowo z łopatką, a z drugiej z obojczykiem. Szkielet kończyny górnej wolnej składa się z kości ramieniowej, łączącej się stawowo z łopatką oraz kości...
Ssaki
Ssaki są stałocieplnymi owodniowcami, u których mózg osiągnął najwyższy stopień rozwoju. Ciało ssaka pokryte jest z reguły włosami , które pełnią rolę termoizolującą. U gatunków pozbawionych włosów (np. waleni) funkcję tę przejmuje gruba warstwa podskórnej tkanki tłuszczowej. Niekiedy włosy ulegają przekształceniom, np. włosy czuciowe (wibrysy), szczecina, kolce. Oprócz włosów wytworami naskórka są łuski, paznokcie, pazury, kopyta, niektóre rodzaje rogów. W skórze znajdują się...
Obieg azotu w przyrodzie
Obieg azotu uwarunkowany jest przez kilka procesów: – wiązanie azotu atmosferycznego przez bakterie oraz sinice i przetwarzanie go w azotany dostępne roślinom; – wytwarzanie organicznych związków azotowych przez rośliny oraz pobieranie i przetwarzanie ich przez zwierzęta; – uwalnianie amoniaku ze szczątków organicznych i ich wydalin przez bakterie i grzyby, czyli tzw. amonifikacja ; – przetworzenie amoniaku w azotany w wyniku procesu nitryfikacji przeprowadzanego przez bakterie; –...
Mutacje chromosomowe strukturalne
– Mutacje chromosomowe strukturalne dotyczą zmiany struktury chromosomu. Wyróżnia się: • deficjencje – utrata fragmentu chromosomu; mutacje takie mogą być letalne; • duplikacje – podwojenie fragmentu chromosomu; stwarza to możliwość wydłużania się chromosomu przez dodawanie kopii genów, które później mogą ulegać dalszym mutacjom; efektem tego, o znaczeniu ewolucyjnym jest powstanie nowych genów determinujących nowe cechy; duplikacje leżą też u podstaw tzw. mutacji dynamicznych oraz...
II podział mejotyczny
Przypomina mitozę. Prowadzi do rozdziału chromosomów na chromatydy, które stają się chromosomami potomnymi (liczba chromosomów jest nadal haploidalna, tak jak po I podziale mejotycznym). Profaza II – w krótkim czasie zanika otoczka jądrowa i jąderko; powstaje wrzeciono podziałowe, do którego przyczepiają się chromosomy. Metafaza II – chromosomy grupują się w płaszczyźnie podziałowej; skracające się wrzeciono podziałowe rozrywa chromosomy na chromatydy. Anafaza II – chromatydy...
Skorupiaki
Skorupiaki są na ogół zwierzętami wodnymi. Ciało okryte pancerzem składa się z głowotułowia i odwłoka , który jest segmentowany. Posiadają liczne odnóża , pełniące różną funkcję: dwie pary czułków, sześć par odnóży gębowych, pięć par odnóży krocznych ze szczypcami na pierwszej parze, odnóża odwłokowe, służące np. do noszenia jaj przez samicę, wachlarz na końcu odwłoka do pływania. Małe skorupiaki oddychają całą powierzchnią ciała, duże za pomocą skrzeli . Narządami wydalniczymi są...