Rodzaje i gatunki literackie w literaturze II połowy XVII wieku.
Jakie rodzaje i gatunki literackie występują w literaturze II połowy XVII wieku: ich źródła, czemu zawdzięczają swą popularność? W oświeceniu bardzo rozwinęły się gatunki literackie, które nadawały się do celów dydaktycznych, a to wymuszone...
Lalka - Gatunek literacki
Dzieło Prusa jest przykładem powieści . Zgodnie z wymogami gatunku w Lalce możemy wskazać płaszczyznę narracji oraz świata przedstawionego, w skład którego wchodzi rozbudowana, wielowątkowa fabuła (tu: wątek główny – koleje życia Stanisława...
Charakterystyka gatunków: dramat liturgiczny, misterium, mirakl
1)Dramat liturgiczny – w pełni podporządkowany Kościołowi, -z jednej strony mieści się już w konwencji dramatu, z drugiej zaś był jeszcze całkowicie podporządkowany obowiązującej liturgii -inscenizacja wybranych wydarzeń ze Starego i Nowego...
Gatunki typowe dla Baroku.
A) GATUNKI LITERACKIE EPIKA * pamiętnik - osobista relacja o faktach i zdarzeniach znanych autorowi z doświadczenia . Od dziennika różni się dystansem narracyjnym dzięki któremu wydarzenia nie tylko są przedstawione lecz i komentowane przez...
Przedstaw cechy dramatu awangardowego na przykładzie "Szewców".
W XX-leciu oryginalnością odznacza się rozwój dramatu jako gatunku literackiego, między innymi nurtu groteski i drwiny, zaliczającego się do ówczesnego nurtu awangardy; nurt ten oznaczał się współczesnym humorem, wyczuciem aktualnych problemów,...
Liryka romantyczna - ballada i sonet.
Literatura romantyczna odznacza się charakterem lirycznym,co oznacza,że jest ona ekspansją jej twórców,ujawnia ich wnętrze,jest skrajnie subiektywna. W przypadku polskich romantyków liryka-jako rodzaj literacki-nie stanowi największej i...
Gatunki - tragedia antyczna, epos bohaterski; pojęcia: tragizm, katharsis.
Tragedia antyczna- gatunek dramatyczny powstały w starożytnej Grecji, obejmuje utwory, których ośrodkiem i motorem akcji jest nieprzezwyciężony konflikt między dążeniami wybitnej jednostki a siłami wyższymi, czyli tragizm. Bohaterowie tragedii są...
Cechy antycznej tragedii, jej budowa
Tragedia antyczna to najwyżej ceniony przez starożytnych gatunek literacki. Zrodził się on w starożytnej Grecji, wywodził się z obrzędów religijnych (Dionizje Wielkie). Cechuje go: - Utwór sceniczny, przedstawiany przez trzech aktorów...
Cechy powieści poetyckiej.
1. Inwersja czasowa. 2. Fragmentaryczność fabuły i wynikające stąd niedomówienia. 3. Tajemniczość przenikająca utwór. 4. Obecność epizodów nie związanych z fabułą utworu. 5. Połączenie epiki z liryką, a także obecność pierwiastków...
Synkretyzm w literaturze romantycznej
Synkretyzm w literaturze romantycznej jest często spotykanym zjawiskiem; polega on na łączeniu w utworze cech różnych rodzajów bądź (lub również) gatunków literackich, co umożliwia autorowi stworzenie dzieła charakterystycznego dla niego nie tylko...
Przedstaw cechy i odmiany dziewiętnastowiecznej powieści.
W epoce pozytywizmu było wiele popularnych gatunków piśmiennictwa. Jednym z nich była powieść. Pierwsze formy powieściowe pojawiły się już w starożytnej Grecji i znosiły one dystans świata przedstawionego od teraźniejszych odbiorców. Początki...
Zbrodnia i kara - Gatunek literacki
"Zbrodnia i kara" była w swojej formie nowatorska w stosunku do dotychczasowej twórczości powieściopisarskiej w Europie. Mimo że ogólnie określa się ją często jako powieść psychologiczną, w rzeczywistości jest w znacznym stopniu synkretyczna,...
Podział strukturalny tragedii wg Arystotelesa.
Arystoteles wyodrębnia dwie kategorie istnienia utworu poetyckiego. Są nimi jakość i ilość. Spośród nich najważniejsza jest jakość. Składniki ilościowe, czyli kompozycyjne stanowią o formie tragedii, jej strukturze. Tragedię tworzą partie...
Powieść jako gatunek.
Powieść pozytywistyczna brała wzorce z realistycznych powieści romantycznych Józefa Ignacego Kraszewskiego i Józefa Korzeniowskiego. Początkowo miała charakter tendencyjny; ograniczona założeniami utylitaryzmu i schematyczna w środkach wyrazu....
Jan Lechoń - Pieśń o Stefanie Starzyńskim - opracowanie
Typ liryki Utwór jest przykładem liryki bezpośredniej i zwrotu do adresata (podmiot w pierwszym wersie odnosi się do Warszawy, a w ostatnich – do pieśni i czytelników, przyszłych pokoleń Polaków oraz Warszawiaków). Postać mówiąca używa...
Józef Czechowicz - Na wsi
Typ liryki Wiersz Czechowicza jest przykładem liryki bezpośredniej, która jednak dopiero w ostatnim wersie okazuje się taką być: „tuli do mnie dziecięce policzki / chroni przed złem”. Cztery wcześniejsze strofy przywodzą na myśl typ liryki...
Przedstaw znane typy powieści historycznej
W pozytywizmie następuje rozkwit wszelakiej literatury nadającej się do przekazywania pewnych wartości edukacyjnych; jednym z ważnych gatunków jest przeżywająca swój rozkwit powieść historyczna; ciężko wykazać istnienie jasnych i oczywistych...
Iliada - Gatunek literacki
Epos – cechy Gatunku Oba wielkie dzieła Homera, Iliada i Odyseja , to eposy. Epos (greckie słowo epos oznacza tyle, co opowieść) jest najwcześniejszym gatunkiem literackim, który wykształcił się w starożytnej Grecji. Stanowi on tym samym...
Andrzej Stasiuk - Miejsce z tomu Opowieści galicyjskie - opracowanie
Geneza utworu Utwór Miejsce (wraz z 14 innymi opowiadaniami) należy do zbioru Opowieści galicyjskie . Teksty Stasiuka były początkowo publikowane w „Tygodniku Powszechnym”. W 1995 r. autor wydał tom z tekstami prozatorskimi, w których ukazał...
Cechy gatunkowe powieści poetyckiej na przykładzie "Giaura" - Byrona.
Powieść poetycka jest gatunkiem literackim ukształtowanym w okresie romantycznym. Za jej twórcę uważa się Waltera Scotta, jednak człowiek, który doprowadził ją do perfekcji jest Byron. Jest to dłuższy utwór wierszowany o charakterze epickim...
Styl Homerowy
Styl epicki odpowiada tematowi:wielkie czyny potrzebują wielkich słów.Dzieło Homera przenika więc patos.Homer opisuje świat bez pośpiechu,chcąc zarejstrować wszytsko:pochodzenie i historię życia bohaterów,urodę przyrody,piękno przedmiotów,powagę...
Gatunki i pojęcia epoki Antyku.
MIT - Jest to opowieść o stałej wartości fabularnej, wyrażająca wierzenia danej społeczności. Innymi słowy jest to narracyjna wypowiedź obrazująca wierzenia. Mity podejmują takie tematy jak stworzenie świata, początek ludzkości, czasy odległe oraz...
Tragizm i tragedia w literaturze greckiej i rzymskiej.
TRAGIZM DEFINICJA - kategoria estetyczna oznaczająca nierozwiązalny konflikt między dążeniami jednostki a siłami zewnętrznymi lub między różnymi dążeniami i skłonnościami tej samej jednostki zakończony klęską. WYJAŚNIENIE TRAGIZMU NA PODSTAWIE...
Epika
Epika jest jednym z trzech rodzajów literackich (obok liryki i dramatu). Ukształtowała się z ustnych sag, podań, legend i mitów o przeszłości. Po czym rozpoznać epikę? - obecność narratora - świat przedstawiony - fabuła i (układ...
Rodzaje i gatunki literackie uprawiane w literaturze XVI w.
Termin „renesans” oznacza odrodzenie, czyli odnowienie i przywołanie ideałów antyku, odrodzenie nauki po stuleciach „ciemnej” epoki średniowiecza. Początkowo termin odrodzenie używano w znaczeniu odrodzenia państwa na wzór starorzymski. Miało...
Księga Hioba - Gatunek literacki
Analiza gatunku literackiego Księgi Hioba Księga Hioba jest utworem niejednorodnym pod względem literackim, co utrudnia jej przypisanie do jednego konkretnego rodzaju czy gatunku. Składa się z części prozatorskich i poetyckich, tworząc unikalną...
Nowela - podstawowe informacje.
Najwazniejsze nowele Tematy: * niedola ubogich, szczegółnie dzieci: "Nasza szkapa" M.Konopnicka "Janko muzykant" H.Sienkiewicz "Anielka" B.Prus "Katarynka" B.Prus * walki narodowo wyzwoleńcze...
Marek Nowakowski - Górą „Edek” - opracowanie
Geneza utworu Opowiadanie Górą „Edeki ” należy do tomu Prawo prerii , zbioru czterdziestu sześciu miniatur, opowiadań Marka Nowakowskiego, które po raz pierwszy wydane zostały w 1999 r. Jest to poniekąd data symboliczna. To dziesięć lat po...
Marcin Świetlicki - Dla Jana Polkowskiego - opracowanie
Typ liryki Wiersz Marcina Świetlickiego jest przykładem liryki bezpośredniej, choć wiemy o tym dopiero z ostatniej strofy, w której pojawiają się czasowniki w 1 os. l.p.: „Patrzę w oko smoka / i wzruszam ramionami”. Sensy utworu Tytuł...
Józef Czechowicz - Przedświt
Typ liryki Czechowicz w utworze Przedświt połączył dwa rodzaje liryki – pośrednią fabularną oraz zwrotu do adresata. W wierszu występuje opis jeźdźców na koniach i przyrody, który posiada symboliczne znaczenie związane z historią Polski....
Klasycyzm charakterystyczne gatunki.
KLASYCYZM - odwołania do antyku (Arystoteles, Horacy) - racjonalizm; rozum - natura podporządkowana rozumowi - dystans - obiektywizm - zwięzłość, precyzja - eliminacja indywidualizmu - mit przodków poczciwych, „złotego wieku” - harmonia,...
Epika romantyczna.
W romantyzmie europejskim (zwłaszcza niemieckim) niejako programowym gatunkiem jest powieść. Jest to wszakże powieść o charakterze metafizyczno--cudownym, powieść inicjacyjna. Z kolei w romantyzmie francuskim, jak już wspomniano, karierę robi...
Olga Tokarczuk - Profesor Andrews w Warszawie - opracowanie
Geneza utworu i znaczenie tytułu Profesor Andrews w Warszawie to jedenaste opowiadanie Olgi Tokarczuk pochodzące z tomu Gra na wielu bębenkach . Tom został wydany po raz pierwszy w 2001 r. i zdobył nominację do Nagrody Nike i nagrodę...
Heksametr.
Heksametr (z gr.heks"sześć") to w starożytnej poezji greckiej wiersz składający się z sześciu stóp, czyli najmniejszych, powtarzających się regularnie cząstek wersu. Ośrodkiem stopy była długa samogłoska. W grece (a także w łacinie)...
Epos Homera jako najdawniejszy wzór rodzaju literackiego epiki.
Na przykładzie „Iliady” Homera Epos – gatunek literacki, utwór rozbudowany przedstawiający dzieje bohaterów mitologicznych lub historycznych na tlen ważnych wydarzeń z przeszłości; epos klasyczny – epopeja (epopei) około VIII wieku. -...
MIt - jego znaczenie i funkcjonowanie w kulturze.
Mit – opowieść o bogach, stworzeniu świata i człowieka, dziejach rodów, ludzkich uczuciach. Wyraża wierzenia danej społeczności, jest własnością wszystkich jej członków, obrazuje odwieczne emocje i postawy człowieka. Mity opowiadają zwłaszcza o...
Tragedia.
Tragedia powstała w starożytnej Grecji z religijnych obrzędów na cześć Dionizosa, boga wina, urodzaju, winnej latorośli. W czasie tego święta wieśniacy przebierali się w skóry zwierzęce, bo tak wyobrażali sobie towarzystwo Dionizosa. Na czele...
Bajki i satyry - dwa narzędzia poprawy świata.
Bajki i satyry należą do gatunków literatury dydaktycznej. W okresie oświecenia ukształtowały się dwie formy bajek. Bajki epigramatyczne albo ezopowe i bajki narracyjne lub lafontenowskie. W satyrach natomiast wyróżniamy: satyry obyczajowe o...
Dżuma - Gatunek literacki
Powieść – zgodnie ze Słownikiem terminów literackich , powieść jest podstawowym gatunkiem narracyjnym nowożytnej prozy, mającym swoje korzenie w literaturze dawniejszej, takiej jak starogrecki romans, relacje z podróży czy opowieści potoczne....
Gatunki literackie Oświecenia.
Bajka - krótka powiastka wierszem lub prozą, której bohaterami są zwierzęta, ludzie, rza-dziej rośliny lub przedmioty. Zawiera pouczenie lub moralistyczne uogólnienie przedstawione wprost lub zasugerowane. Przedstawione wydarzenia stanowią...
Ballada
Gatunek pierwotnie związany z muzyką, śpiewem, o charakterze synkretycznym, łączący elementy liryczne (subiektywność narracji) z epickimi (fabuła) i dramatycznymi (elementy dialogowe). Tematem utworów tego gatunku są wydarzenia niezwykłe związane...
Józef Mackiewicz - Droga donikąd - opracowanie
Geneza utworu Akcja powieści Droga donikąd rozgrywa się w podwileńskiej wsi, a także w samym Wilnie (choć nazwa ta nie pojawia się na kartach utworu). Józef Mackiewicz przeprowadził się z rodziną (ojcem – Antonim i matką – Marią z...
Budowa i funkcje tragedii greckiej
1. Bohater tragiczny - konflikt tragiczny – sytuacja, w której dochodzi do zderzenia się dwóch równorzędnych, wysokich wartości (np. moralnych) w wyniku czego porażkę ponosi osoba szlachetna, nienagannie moralna. Działania podejmowane przez...
Kazimierz Wierzyński - Ojczyzna chochołów - opracowanie
Typ liryki Ojczyzna Chochołów to wiersz pochodzący z tomu Wolność tragiczna z 1936 r. Jest to przykład liryki bezpośredniej, na co wskazują zaimki np. „nas”. Utwór to również przykład liryki zwrotu do adresata, gdyż druga i trzecia strofa...
Gatunki literackie Romantyzmu.
Gatunki literackie romantyzmu to: -dramat romantyczny -poemat dygresyjny -powieść poetycka -epopeja -oda -ballada BALLADA Nazwa pochodzi od słowa ballare (wł.)- tańczyć. Ballada pierwotnie oznaczała prowansalską ludową pieśń taneczną,...
Sklepy cynamonowe - Gatunek literacki i język utworu
Proza poetycka Schulza Twórczość prozatorska Brunona Schulza to zjawisko literackie w epoce dwudziestolecia międzywojennego, którego nie można porównać z niczym innym. Pisarz tworzy bowiem zupełnie niespotykane dotąd światy, oddaje się...
Józef Czechowicz - Żal
Typ liryki Nieregularny, wolny wiersz o kompozycji klamrowej (na początku i na końcu utworu pojawiają się podobne motywy) Józefa Czechowicza jest przykładem liryki bezpośredniej. Na podstawie wiedzy o życiu i twórczości Czechowicza można...
Król Edyp - Gatunek literacki
Losy bohatera Dzieje głównego bohatera, jak zazwyczaj bywa w tragedii greckiej, są tożsame z losami bohatera mitu. W utworze Sofoklesa losy Edypa przedstawione są w taki sposób, aby zachowana była struktura tragedii. Głównego bohatera...
Charakterystyka i funkcje gatunków typowych dla literatury oświeceniowej.
W drugiej połowie XVII wieku we Francji ukształtowała się konwencja literacka klasycyzmu. Stworzyli ją pisarze, poeci i dramaturdzy, którzy nawiązywali do teorii literatury klasycznej, ustalonej w dobie odrodzenia. Twórcy kładli nacisk na jasność...
Definicja postmodernizmu na podstawie Imienia Róży
Umberto Eco w posłowiu do „Imienia Róży” definiuje założenia literatury postmodernistycznej – jeśli wszystko zostało już powiedziane, każde słowo napisane, wszystkie emocje i uczucia wyrażone, to jedyny sposób na przedstawienie dręczących nas...