profil

Rzezać

drukuj
poleca 100% 11 głosów

1. ‘rżnąć, ciąć, krajać’; 2. ‘rzeźbić, ryć; wyrzynać, szlifować’; 3. dawniej też ‘nacinać, karbować’.

Pochodzenie:

Od XIV w.; ogsłow. (por. czes. řezat, ros. rézať) < psłow. *rězati ‘ciąć, rżnąć, przecinać, nacinać’ pochodzącego od pie. *urēģ- ‘rozbijać, ciąć, tłuc’.

Pierwotna postać

W stpol. występowały postaci rzezać / rzazać ‘krajać, ciąć, rozcinać; odcinać, ucinać; kastrować; ryć, wyrzynać’.

Źródło Żeby rzazał każdy z nas ślepą zazdrość.
Marcin Bielski (1495-1575)

Na sobie swe odzienie rzazał.

Kazania gnieźnieńskie, koniec XIV w.

Bożki rzezane staroświecką robotą.

Wacław Potocki (1626-1696)

poleca b/d

obrzezać

1. ‘rytualnie obciąć napletek’; 2. stpol. ‘naciąć, przyciąć’; w stpol. miał też formę obrzazać

poleca 100% 2 głosy

raz

1. ‘uderzenie, cios’; 2. ‘jeden (w liczeniu)’; 3. ‘wypadek, zdarzenie’; 4. dawniej ‘czyn, uczynek’; 5. w funkcji przysłówka ‘kiedyś, w pewnej chwili’; 6. na razie ‘tymczasem’; 7. od razu ‘bardzo szybko, zaraz, natychmiast’; od XV w.; ogsłow. < psłow. *razъ ‘cięcie, uderzenie, cios’ będącego pierwotnie nazwą czynności utworzoną od czasownika *rezati ‘ciąć, rżnąć, przecinać, nacinać’; w stpol. występowała też postać raza

poleca b/d

razić

1. ‘obrażać poczucie estetyczne, poczucie sprawiedliwości, uczciwości, sprawiać niemiłe wrażenie’; 2. ‘o źródle światła, promieniowania: być zbyt silnym, jaskrawym’; ‘wywoływać porażenie’; 3. ‘zadawać razy, ciosy, rany’; 4. ‘o zjawiskach negatywnych: zaskoczyć, przerazić lub załamać kogoś’; 5. dawniej też ‘robić na kims wrażenie, zwracać uwagę’; od XV w.; ogsłow.< psłow. *raziti ‘ciąć, siec, zadawać ciosy; ostro oddziaływać na zmysły lub na umysł’ – dawna forma wielokrotna od psłow. *rezati

poleca b/d
poleca b/d
poleca b/d
poleca b/d

rzeź

1. ‘ubój zwierząt’; 2. ‘masowe zabijanie, mordowanie’; od XV w.; ogsłow. < psłow. *rězь ‘cięcie, rżnięcie’ – nazwy czynności utworzonej od psłow. czasownika *rězati ‘ciąć, rżnąć, przecinać, nacinać’

poleca b/d

rzeźba

1. ‘rzeźbienie, rzeźbiarstwo’; 2. ‘wyrzeźbiony przedmiot, rzeźbiarskie dzieło artystyczne’; 3. dawniej ‘rzeź, mord, zabijanie’; od XVIII w.; słowo ogsłow. – jego prapostacią było *rězьba ‘cięcie, rżnięcie’ – nazwa czynności utworzona od psłow. czasownika *rězati; wtórnie nastąpiła konkretyzacja znaczenia do ‘tego, co wycięte, wyrzeźbione’

poleca b/d

rżnąć

1. ‘ciąć, przecinać, przerzynać, krajać’; 2. ‘wycinać, wyrzynać, ryć, grawerować’; 3. ‘zabijać, mordować’; od XVII w.; pochodzi od psłow. dialektalnego *rьznąti ‘zacząć ciąć, krajać, przecinać’ – czasownika utworzonego od psłow. *rězati ‘ciąć, rżnąć, przecinać, nacinać’; w pol. rozwój postaci: z pierwotnego *rzznąć > *rzżnąć > rżnąć / rznąć

Przydatne hasło? Tak Nie