profil

Słownik etymologiczny języka polskiego

Angielski Angielski SMS 155
Biologia Biologia Przewodnik szkolny 468
Biologia Biologia SMS 151
Chemia Chemia Przewodnik szkolny 555
Chemia Chemia SMS 132
Fizyka Fizyka SMS 277
Geografia Geografia SMS 100
Gramatyka polska Gramatyka polska SMS 147
Historia Historia Przewodnik szkolny 190
Literatura Literatura SMS 142
Niemiecki Niemiecki SMS 113
Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik języka polskiego 7783
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik językowy 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik językowy 804
Słownik motywów literackich Słownik motywów literackich Słownik języka polskiego 999
Słownik pisarzy Słownik pisarzy Słownik języka polskiego 184
Słownik postaci historycznych Słownik postaci historycznych Słownik historyczny 181
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik szkolny 200
d
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
polecab/d

Dach

1. ‘pokrycie domu lub innej budowli’ (początkowo w odniesieniu do dachu krytego dachówką w przeciwstawieniu do krytego słomą – strzecha).

Sprawdź także
polecab/d

dachowy

Kategoria: Dach

Sprawdź także
poleca60%

dachówka

Kategoria: dachowy

(od 1440 r.)

polecab/d

Dać

‘wręczyć, udzielić, podarować, ofiarować, dostarczyć’.

polecab/d

Dal

1. ‘przestrzeń ciągnąca się daleko, w oddali’; 2. stpol. ‘odległość’.

Sprawdź także
polecab/d

daleki

Kategoria: Dal

1. ‘odległy, oddalony’; 2. ‘rozległy, sięgający na dużą odległość’;3. ‘długi’; ‘długo trwający’; 4. ‘odległy od teraźniejszości, dawny; przyszły’;stopień wyższy – dalej; od XIV w.; ogsłow. (por. czes. daleký, ros. dalëkij)< psłow. *daľekъ [< *dōli-oko-] – stopień wyższy: *daľьjъ, daľьši, *daľe

polecab/d

danina

Kategoria: dań

1. ‘dar, darowizna, nadanie, posag’; 2. w XVIII w. wznowione w znaczeniu ‘podatek’; 3. przestarzale ‘nadanie, nadawanie’; od XV w.; płnsłow. (por. górnołuż. danina ‘nadanie lenna’, ukr. danyna ‘podatek; należna część’) < psłow. dialektalne *danina ‘nadanie; coś danego; podatek’

polecab/d

dań

Kategoria: Dać

1. ‘danina; haracz’; 2. ‘opłata lenna’; 3. przestarzale ‘dar, podarunek’; 4. dialektalnie dań / dania ‘opłata za mieszkanie, za korzystanie z pastwiska,za dzierżawę; podatek’ (od XIV w.); 5. ‘danina w miodzie’ (XIII-XIV w.); 6. ‘dobrowolna ofiara; akt nadania’ (XV w.); ogsłow. (por. czes dan ‘podatek, danina’, ros. dan’ ‘danina, haracz’) < psłow. *danь ‘dawanie; to, co się daje komuś,dar, podarunek; danina, podatek’ < psłow. *dati z przyrostkiem *-nь; w stpol.wystąpiły wyrazy: danny...

Sprawdź także
poleca100%

dar

Kategoria: Dać

1. ‘to, co się daje, podarunek, upominek, datek’; 2. przenośnie od XVI w. ‘talent, wrodzona zdolność’; 3. dialektalnie też ‘dobra (materialne i duchowe)otrzymane od Boga’; od XIV w.; ogsłow. < psłow. *darъ ‘ts.’

polecab/d

darczyńca

Kategoria: darować

poleca100%

daremny

Kategoria: darmo

1. ‘niedający wyników, bezskuteczny’; 2. dawniej ‘bezpłatny,dany za darmo’; od XV w.; płnsłow. < psłow. *darьmьnъ ‘dawany lub otrzymany w darze; bezwartościowy, próżny, bezskuteczny’

poleca50%

darmo

Kategoria: darzyć

1. ‘bezpłatnie, za nic’; 2. ‘próżno, na próżno, niepotrzebnie’;od XIV w.; w językach płnsłow. i w słoweń. < psłow. *darьmo ‘ts.’ –przysłówek od psłow. przymiotnika *darьmъ ‘dawany lub otrzymany w darze, bezpłatny; daremny, bezużyteczny’ (w stpol. jego pozostałością jest przymiotnik darmy ‘niepłatny, nieodpłatny’), co pochodzi od czasownika *darti ‘dać, dawać w podarunku’

Sprawdź także
polecab/d

darmocha

Kategoria: darmo

polecab/d

darmozjad

Kategoria: darmo

polecab/d

darować

Kategoria: dar

1. ‘dawać, ofiarować, podarować’; 2. ‘przebaczać, odpuszczać winę’; od XV w.; ogsłow. < psłow. *darovati ‘dać, dawać na własność, ofiarować’ – czasownik odrzeczownikowy od *darъ ‘dar’

polecab/d

darowizna

Kategoria: darować

polecab/d

darzyć

Kategoria: dar

1. ‘dawać w podarunku, ofiarowywać’; 2. ‘szczęścić, zsyłać pomyślność’;od XVI w., ale formy przedrostkowe (nadarzyć, obdarzyć) występowały już w XV w.; ogsłow. < psłow. *dariti ‘dać, dawać w podarunku’– utworzone od *darъ ‘dar’

Sprawdź także
polecab/d

daszek

Kategoria: Dach

1. ‘mały dach’; 2. ‘daszek czapki, rondo kapelusza’; zdrobnienie

polecab/d

datek

Kategoria: Dać

1. ‘drobne wynagrodzenie’; 2. ‘jałmużna; ofiara na cele społeczne’; 3. przestarzale ‘darowizna’; 4. dawniej ‘danie czegoś, ofiarowanie’; od XV w.; utworzone z imiesłowu biernego czasu przeszłego *datъ od czasownika *dati ‘dać, darować’

polecab/d

dawać

Kategoria: Dać

forma wielokrotna; od XIV w.; ogsłow. < psłow. *davati, *davają/ę ‘ts.’– czasownik wielokrotny od *dati; w stpol. w postaci dawać, dawaję / dawam

polecab/d

dawca

Kategoria: dawać

polecab/d

dawczyni

Kategoria: dawać

polecab/d

dawka

Kategoria: dawać

Sprawdź także
polecab/d

dawkować

Kategoria: dawka

polecab/d

dawność

Kategoria: Dawny

poleca80%

Dawny

1. ‘odległy w czasie, pochodzący z dawnych czasów, z przeszłości, miniony’;2. ‘trwający długo, stary’; 3. ‘poprzedni, dotychczasowy, taki jak wcześniej’; 4. ‘były’; 5. pierwotnie ‘najbliższy w przeszłości’; wyrażenia: od dawna ‘od długiego czasu’; z dawien dawna ‘od bardzo długiego czasu; od niepamiętnych czasów’.

polecab/d

dąb

Kategoria: Dym

1. ‘drzewo Quercus’; 2. ‘drewno dębowe, dębina’; 3. ‘kora dębowa używana do garbowania skór’ (XVI w.); od XIV w.; ogsłow. (por. czes. dub, ros.dub ‘dąb; drzewo’) < psłow. *dąbъ ‘ts.’; pochodzi od pie. *dhū-mbho- ‘ciemny, koloru dymu, dymny’ – nazwa barwy powstała od pie. nazwy dymu; drzewo nazwano tak ze względu na ciemny kolor drewna

Sprawdź także
polecab/d

dąbrowa

Kategoria: dąb

poleca72%

Dąć

1. ‘dmuchać, wiać’; 2. ‘wydobywać dźwięk za pomocą dmuchnięcia w instrument dęty’; 3. dawniej ‘stawać się zarozumiałym, zadzierać nosa’; 4. dialektalnie też ‘przeć (przy porodzie)’; 5. dąć się ‘pysznić się, wynosić się ponad innych; śmiać się za wiele, bez przyczyny’.

polecab/d

dąs(y)

Kategoria: dąsać (się)

‘grymasy, fochy’

polecab/d

dąsać (się)

Kategoria: Dąć

‘okazywać niezadowolenie, gniew, grymasić, kaprysić’; w XVI w. też dęsać się; pochodzi od psłow. *dąsati (se) ‘nadymać się, wydymać się’ –czasownik intensywny z przyrostkiem *-sa- od psłow. *dąti

Sprawdź także
polecab/d

dążenie

Kategoria: Dążyć

polecab/d

Dążyć

1. ‘iść, zmierzać w określonym kierunku, do konkretnego celu’; nadążyć: 2. ‘przemóc, przezwyciężyć’ (XV w.) i 3. ‘dotrzymać kroku’ (XVI w.).

polecab/d

Dbać

Kategoria: Dążyć

1. ‘troszczyć się o kogoś, coś; przywiązywać wagę do czegoś’; 2. stpol (XV w.) dbać / tbać także ‘domagać się’; 3. dbać w kogoś ‘ufać, mieć nadzieję’.

polecab/d

dbałość

Kategoria: Dążyć

polecab/d

dbały

Kategoria: Dążyć

Sprawdź także
polecab/d

dech

Kategoria: Duch

polecab/d

decymetr

Kategoria: Dziesięć

wyraz podchodzi od gr. déka

polecab/d

dekada

Kategoria: Dziesięć

wyraz podchodzi od gr. déka

polecab/d

dekagram

Kategoria: Dziesięć

wyraz ten pochodzi od gr. déka

poleca43%

dekalog

Kategoria: Dziesięć

wyraz ten pochodzi od gr. déka

polecab/d

dekanat

Kategoria: Dziesięć

wyraz ten pochodzi od gr. déka

poleca50%

despota

Kategoria: Dom

wyraz pokrewny pośrednio; zapożyczenie w XVI w. z gr. despotes ‘pan domu’ > ‘władca’

poleca50%

Deszcz

‘opad atmosferyczny w postaci kropel wody’.

Sprawdź także
polecab/d

deszczowy

Kategoria: Deszcz

Sprawdź także
polecab/d

deszczówka

Kategoria: deszczowy

polecab/d

dębieć

Kategoria: dąb

polecab/d

dębina

Kategoria: dąb

polecab/d

dębowy

Kategoria: dąb

polecab/d

dętka

Kategoria: dęty

d
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z