Dobór naturalny
Dobór naturalny prowadzi do ukierunkowanych zmian w populacji zwiększających adaptację (poza okresem wymierania). Poprzez selekcję eliminuje osobniki o allelach warunkujących cechy niekorzystne. Dlatego też w kolejnych pokoleniach częstość występowania u osobników cech korzystnych staje się coraz większa. Charakter selekcyjnego działania doboru naturalnego może być różny. Sytuacja wyjściowa Wyróżnia się trzy typy doboru naturalnego. – Dobór stabilizujący przy...
Przetwarzanie pokarmu w przewodzie pokarmowym odbywa się w kolejnych jego odcinkach.
W jamie ustnej pokarm jest rozdrabniany przy udziale zębów (u ssaków są one zróżnicowane na s iekacze, kły, przedtrzonowe i trzonowe) oraz mieszany ze śliną produkowaną przez ślinianki (przyuszne, podjęzykowe i podżuchwowe). Zawarta w ślinie amylaza ślinowa (ptyalina), przy pH około 7 rozkłada skrobię na krótsze łańcuchy węglowodanowe oraz maltozę. Rozkład skrobi przez amylazę ślinową (ptyalinę) zachodzi do czasu unieczynnienia amylazy przez kwaśny sok żołądkowy. Ślina pełni też funkcje...
Antropogeneza
Antropogeneza obejmuje wszystkie procesy biologiczne, które w toku ewolucji doprowadziły do powstania człowieka. Powstanie człowieka rozumnego nie było wynikiem liniowego przekształcenia się kolejnych form, ale częścią złożonego procesu ewolucji, obejmującego wiele odgałęzień. W linii rozwojowej człowieka można wyróżnić szereg form kopalnych, o różnym stopniu wykształcenia cech charakterystycznych dla gatunku Homo sapiens . Cechami podstawowymi, które decydują o przynależności do...
Wirusy, wiroidy, priony
Wirusy, wiroidy, priony na granicy materii ożywionej i nieożywionej Wirusy, wiroidy, priony są tworami organicznymi, które infekują żywe komórki. Wirusy zbudowane są z cząsteczki kwasu nukleinowego oraz otoczki białkowej zwanej kapsydem, czasem okrytej dodatkowo osłonką białkowo-lipidową. Taka kompletna jednostka wirusa to wirion . Jest formą przetrwalną wirusów w postaci, w jakiej znajdują się one poza organizmem gospodarza, nie wykazując żadnych cech żywej materii. Wirusy mają różny...
Płazy
Płazy są zmiennocieplnymi kręgowcami ziemno-wodnymi. Dorosłe płazy są drapieżnikami. W zdobywaniu pokarmu wykorzystują długi, umięśniony język. Ponieważ odżywiają się często owadami, stąd odgrywają dużą rolę w tępieniu szkodników. Ciało spłaszczone grzbietowo-brzusznie składa się u większości płazów z głowy, tułowia, 2 par kończyn oraz ogona, który posiadają płazy ogoniaste. Między palcami kończyn, zwłaszcza tylnych, występuje błona pławna . W skórze znajdują się liczne gruczoły...
Budowa i praca serca
Głównym motorem ruchu krwi jest serce . Jest to narząd jamisty, zbudowany głównie z tkanki mięśniowej poprzecznie prążkowanej sercowej. Ściana serca składa się z trzech warstw: wsierdzia , utworzonego głównie przez nabłonek leżący na łącznotkankowej błonie, śródsierdzia zbudowanego przez mięsień sercowy i łącznotkankowego nasierdzia. Na zewnątrz serce otacza worek osierdziowy . Mięśniowa ściana każdej części serca jest w różnym stopniu rozwinięta. Najgrubsze i najmocniejsze są...
Narząd wzroku
Narząd wzroku stanowią oczy. Oko składa się z gałki ocznej oraz narządów dodatkowych, którymi są mięśnie poruszające gałką oczną, narząd łzowy, spojówka, powieki, brwi, rzęsy. Ścianę gałki ocznej tworzą trzy warstwy: – twardówka – w przedniej części oka przechodzi w przezroczystą rogówkę; – naczyniówka – zawiera tęczówkę w przedniej części oka wraz ze źrenicą oraz ciałko rzęskowe służące do umocowania soczewki; – siatkówka – w jej skład wchodzi warstwa komórek światłoczułych:...
Struktura troficzna ekosystemu
Struktura troficzna dotyczy powiązań pokarmowych w obrębie ekosystemu. Ze względu na podobną rolę w procesach energetycznych zachodzących w obrębie ekosystemu wyróżnia się dwie grupy organizmów: producentów i konsumentów, przy czym spośród konsumentów wyodrębnia się grupę destruentów. Producenci stanowią pierwszy poziom troficzny. Są to organizmy autotroficzne, które obejmują fotoautotrofy (glony,rośliny zielone i bakterie fotosyntetyzujące) oraz chemoautotrofy (bakterie...
Faza folikulotropowa
Faza folikulotropowa kończy się około 14. dnia cyklu owulacją , czyli pęknięciem pęcherzyka Graafa i wydostaniem się z niego oocytu II rzędu. Podczas tej fazy wydzielany estradiol hamuje zwrotnie wydzielanie hormonu folikulotropowego oraz pobudza przysadkę do wydzielania hormonu luteinizującego . Oba te hormony wpływają na rozwój oocytu II rzędu w pęcherzyku Graafa, a następnie uwolnienia powstającej komórki jajowej z pęcherzyka. Ponadto pod wpływem estradiolu następuje rozbudowa...
Struktura przestrzenna
Struktura przestrzenna określa sposób rozmieszczenia osobników danej populacji w obrębie siedliska, co uwarunkowane jest przez biologię gatunku oraz zasoby środowiska. W obrębie tej przestrzeni występują różne typy rozmieszczenia osobników: równomierne, losowe i skupiskowe: – Rozmieszczenie równomierne w warunkach naturalnych występuje rzadko. Uwarunkowane jest jednorodnością środowiska, która sprawia, iż odległości między osobnikami są w miarę jednakowe. U roślin przykładem jest...
Tkanka wydzielnicza
Tkankę wydzielniczą tworzą pojedyncze komórki lub struktury wielokomórkowe zwane tworami wydzielniczymi, które wydzielają specjalne produkty przemiany materii. Dzieli się je w zależności od lokalizacji na zewnętrzne i wewnętrzne. – Zewnętrzne to włoski gruczołowe i miodniki. Włoski gruczołowe produkują np. olejki eteryczne, substancje parzące, enzymy trawienne u roślin owadożernych. Miodniki wydzielają nektar. – Wewnętrzne to rury mleczne i kanały żywiczne. Rury mleczne...
Żeński układ rozrodczy
Żeński układ rozrodczy wytwarza komórki jajowe, służy do przyjęcia nasienia, umożliwia rozwój płodu i jego poród, produkuje hormony płciowe – estrogeny i progesteron oraz hormony wydzielane przez łożysko w czasie ciąży. Utworzony jest z narządów płciowych zewnętrznych i wewnętrznych. Do wewnętrznych należą: pochwa, macica, jajowody, jajniki. Do zewnętrznych, zwanych sromem, zalicza się: wargi sromowe większe i mniejsze, łechtaczkę, wzgórek łonowy. – Jajniki są parzystymi narządami,...
Przyrost wtórny korzenia
Zaczyna się w strefie korzeni bocznych w momencie pojawienia się kambium (miazgi twórczej) i fellogenu (miazgi korkotwórczej), w czym uczestniczy miękisz walca i perycykl . Kambium tworzy się w postaci łuków, oddzielając wiązki drzewne od łykowych. Łuki te stopniowo łączą się, przybierając początkowo kształt falisty, a później kształt walca. Wynikiem działalności kambium jest odkładanie komórek drewna wtórnego i łyka wtórnego . Na skutek tworzenia się coraz to nowych warstw drewna...
Rozmnażanie i główne etapy rozwoju zarodkowego zwierząt
U zwierząt przemiana pokoleń spotykana jest tylko u nielicznych bezkręgowców. Typowe zwierzęta są organizmami diploidalnymi, rozmnażającymi się płciowo, za pośrednictwem gamet. Rozmnażanie bezpłciowe występuje rzadko, zazwyczaj u zwierząt o niższym stopniu rozwoju ewolucyjnego. Gamety powstają w gruczołach rozrodczych, czyli gonadach – męskich (jądrach) i żeńskich (jajnikach). Większość zwierząt jest rozdzielnopłciowa – u jednego osobnika występują wyłącznie gonady męskie lub żeńskie. U...
Dziedziczenie barwy kwiatów u groszku pachnącego
Synteza barwnika antocyjanowego u groszku A – allel dominujący – warunkuje syntezę enzymu I a – allel recesywny – brak enzymu I B – allel dominujący – warunkuje syntezę enzymu II b – allel recesywny – brak enzymu II Stosunek fenotypów: 9 : 7
Przepływ energii i obieg materii
Funkcjonowanie ekosystemu wymaga ciągłego dopływu energii z zewnątrz. Pierwotnym źródłem energii jest promieniowanie słoneczne . Znaczna jego część, która docierana Ziemię, ulega rozproszeniu w postaci ciepła, a tylko niewielką część (ok. 1%) zużywają fotoautotrofy w procesie fotosyntezy, magazynując w materii organicznej asymilatów, które powstają w tym procesie. Materia organiczna, wytworzona przez producentów ze składników nieorganicznych pochodzących ze środowiska abiotycznego,...
Układ limfatyczny (chłonny)
Układ limfatyczny obejmuje narządy oraz naczynia limfatyczne. Narządy limfatyczne zbudowane są z tkanki chłonnej. Należą do nich: grasica, grudki limfatyczne i węzły chłonne oraz śledziona. Naczynia mają budowę podobną do żył oraz naczyń włosowatych. W odróżnieniu jednak od naczyń włosowatych naczynia limfatyczne zaczynają się ślepo w tkance łącznej. Krążąca w naczyniach limfatycznych limfa ( chłonka ) ma skład przypominający osocze, ale z małą ilością białek, a większą lipidów oraz...
Regulatory wzrostu i rozwoju
Fitohormony są małocząsteczkowymi związkami niebiałkowymi,o różnej budowie chemicznej, które wpływają na różnorodne procesy fizjologiczne roślin. Mogą działać w miejscu powstania lub są transportowane do innych organizmów roślinnych. Działają pobudzająco lub hamująco. Są związkami wielofunkcyjnymi, które pośredniczą w przekazywaniu sygnałów w organizmie roślinnym. Znanymi regulatorami wzrostu są auksyny, gibereliny, cytokininy, kwas abscysynowy, etylen. Auksyny wytwarzane są w...
Dziedziczenie hemofilii u człowieka
Dziedziczenie hemofilii u człowieka: H – allel dominujący – warunkuje normalne krzepnięcie krwi (w przypadku hemofilii typu A koduje VIII czynnik krzepnięcia krwi), h – allel recesywny – warunkuje wystąpienie hemofilii (brak czynnika VIII), (–) – brak allelu, X , Y – chromosomy płci. Istnieją trzy możliwości: Możliwość urodzenia chorego syna (25%) i córki nosicielki (25%) Wszystkie dzieci zdrowe, ale możliwość urodzenia córki nosicielki (25%). Prawdopodobieństwo urodzenia...
Typy wiązań chemicznych
Wiązanie jonowe polega na wzajemnym elektrostatycznym oddziaływaniu przeciwnie naładowanych jonów powstałych w wyniku przejścia jednego lub kilku elektronów z danego atomu na drugi, bardziej elektroujemny. Wiązania jonowe występują w związkach jonowych (np. w cząsteczkach wielu soli, jak choćby NaCl czy fosforany). Wiązanie kowalencyjne niespolaryzowane polega na uwspólnieniu pary lub par niesparowanych elektronów przez atomy o identycznych lub zbliżonych wartościach elektroujemności....
Krągłouste
Krągłouste jako bezżuchwowce nie posiadają szczęk. Zamieszkują strefę denną zbiorników słodkowodnych i morskich. Wyróżnia się wśród nich śluzice i minogi . Mają ciało wydłużone, skórę nagą (bez łusek), wydzielającą obficie śluz. Posiadają tylko płetwę ogonową; minogi dodatkowo grzbietową. Szkielet składa się z chrzęstnej czaszki oraz struny grzbietowej otoczonej zawiązkami chrzęstnych łuków kręgowych. W czaszce brak jest szczęk . Centralny układ nerwowy tworzy prymitywny...
Zmienność niedziedziczna, czyli modyfikacyjna
Zmienność modyfikacyjną , zwaną również fluktuacyjną, stanowią wszelkiego rodzaju zmiany zachodzące w organizmie podczas całego jego życia, które są wynikiem działania na organizm różnorodnych czynników środowiska i nie są przekazywane potomstwu. Organizm reaguje na tak powstałe zmiany dzięki zdolności przystosowawczej. Istnieją granice uwarunkowane przez genotyp, w jakich fenotyp może być modyfikowany przez czynniki zewnętrzne. Jest to tzw. norma reakcji (plastyczność genotypu)....
Dziedziczenie pozajądrowe
U niektórych organizmów wykazano istnienie cech, które nie zależą od materiału genetycznego zawartego w jądrze komórkowym. Geny warunkujące takie cechy znajdują się poza jądrem komórkowym, w mitochondriach i chloroplastach. Jednym z przykładów jest dziedziczenie odporności na antybiotyk chloramfenikol u drożdży . Gen determinujący tę cechę zlokalizowany jest w materiale genetycznym zawartym w mitochondriach drożdży. W wyniku połączenia się osobników haploidalnych, z których przynajmniej...
Choroby uwarunkowane przez pojedyncze, zmutowane geny
Nazwa choroby Charakter genu Skutki mutacji Albinizm recesywny gen autosomalny brak melaniny w skórze, włosach, tęczówce oka Alkaptonuria recesywny gen autosomalny brak enzymu rozkładającego tyrozynę w szlaku przemian aminokwasów aromatycznych; zwyrodnienie stawów Fenyloketonuria recesywny gen autosomalny brak enzymu w szlaku przemian aminokwasów aromatycznych rozkładającego fenyloalaninę do tyrozyny; zaburzenia umysłowe...
Cechy żywych organizmów
– specyficzna organizacja, której podstawę stanowi budowa komórkowa, – własny metabolizm, – wewnętrzna stabilność dzięki utrzymywaniu homeostazy, – zdolność do przechowywania i przetwarzania informacji,w tym informacji genetycznej, – dziedziczenie cech podczas samopowielania i reprodukcji, – zmienność zachodząca w replikacji (odtwarzaniu materiału genetycznego) – warunkuje ewolucję organizmów, – możliwość oddziaływań między organizmami, – śmiertelność organizmów. Funkcje życiowe...
Tkanka nerwowa
Pochodzi z ektodermy. Zbudowana jest z komórek nerwowych ( neuronów ), które odbierają, przewodzą i przekazują bodźce w postaci przesuwających się wzdłuż komórki zmian potencjału elektrycznego. Neuronom towarzyszą komórki glejowe . Pełnią one funkcje ochronne i uczestniczą w odżywianiu neuronów. Niektóre mają zdolność do fagocytozy. Między neuronami mogą występować pewne różnice w wyglądzie dotyczące liczby i rozmieszczenia wypustek. Każdy jednak neuron zbudowany jest z ciała komórki...
Rola makroelementów i mikroelementów w żywych organizmach.
M A K R O E L E M E N T Y Pierwiastki Rola w organizmie węgiel – podstawowy składnik wszystkich związków organicznych, tlen – składnik związków nieorganicznych i organicznych, w których włączany jest do łańcucha węglowego, albo obecny jest w wielu grupach funkcyjnych, – uczestnik procesów oksydoredukcyjnych podczas utleniania komórkowego wodór – składnik wszystkich związków organicznych oraz wody, – uczestnik reakcji redox (podobnie jak...
Inne funkcje nukleotydów
Poza nukleotydami wchodzącymi w skład kwasów nukleinowych w komórkach występują zmodyfikowane mono i dinukleotydy, które pełnią inne funkcje. – Przenoszą energię chemiczną zawartą w wiązaniach fosfobezwodnikowych, określanych jako wiązania wysokoenergetyczne. Przykładem jest adenozynotrifosforan (V) (ATP), który składa się z adeniny, rybozy i trzech reszt kwasu fosforowego (V). Podczas hydrolizy ATP wiązania wysokoenergetyczne pękają i wyzwala się duża ilość energii; ATP → ADP + Pi + 30,5 kJ...
Szkarłupnie
Są to zwierzęta morskie o wtórnej symetrii pięciopromienistej . Są organizmami wtóroustymi . Posiadają wapienny szkielet pochodzenia mezodermalnego, zbudowany z wielu płytek tworzących pancerz. Płytki mogą być czasem zaopatrzone w kolce. Charakterystyczny dla szkarłupni jest układ wodny , czyli ambulakralny , zbudowany z kanałów rozgałęziających się po całym ciele, w których krąży woda morska. Wypustkami kanałów są nóżki ambulakralne służące do poruszania się, zdobywania...
Pajęczaki
Pajęczaki są przeważnie organizmami lądowymi. Najczęściej ciało ich dzieli się na głowotułów i odwłok , choć może być też nie podzielone (np. u roztoczy). Posiadają dwie pary odnóży gębowych ( szczękoczułki i nogogłaszczki ) i cztery pary odnóży krocznych . Nie mają czułków. Głównie są drapieżnikami, choć spotykane są pasożyty. Wiele drapieżników posiada gruczoły jadowe . Ich układ pokarmowy przystosowany jest do wysysania płynnego pokarmu: soków roślinnych, krwi lub rozłożonych...
Grupy krwi
Występowanie grup krwi spowodowane jest właściwościami antygenowymi , jakie posiadają erytrocyty . Właściwości te zależą od obecności w ich błonach komórkowych specjalnych białek o charakterze antygenów. Do najważniejszych należą układy grupowe krwi AB0 (antygen A i antygen B),które warunkują grupy krwi główne oraz układ Rh warunkujący obecność czynnika Rh (najważniejszy to antygen D). Obecność lub brak antygenów A i B powoduje, że wyróżnia się cztery główne grupy krwi: A, B, AB, 0 ....
Genomowe piętnowanie rodzicielskie
Przyczyną zmienności genetycznej może być też tzw. imprinting genomowy, czyli genomowe piętnowanie rodzicielskie , polegające na modyfikacji chemicznej materiału genetycznego poprzez metylację DNA lub zmiany w strukturze chromatyny. Proces ten zachodzi podczas tworzenia się gamet. Takie specyficzne znakowanie genów lub fragmentów chromosomów sprawia, iż stają się one nieaktywne (czasowo lub stale). Następuje zatem zmiana ekspresji genów w zależności od ich pochodzenia rodzicielskiego (od...
Choroby układu oddechowego
Nieżyty nosa (katar), gardła, krtani, zapalenie oskrzeli, zapalenie płuc, grypa, astma, gruźlica płuc, pylice (np. węglowa, azbestowa), rak krtani, rak płuc. Zagrożeniem dla życia są zatrucia tlenkami węgla, zwłaszcza czadem. Poważnym zagrożeniem dla zdrowia jest dym tytoniowy oraz zanieczyszczenia powietrza. Ponadto chorobami wywołującymi zaburzenia w funkcjonowaniu układu oddechowego są m.in.: mukowiscydoza, angina, błonica, szkarlatyna, koklusz.
Kręgowce
Kręgowce są najwyżej uorganizowanym podtypem strunowców. Występują w różnorodnych środowiskach. Posiadają swoiste cechy: – chrzęstny lub kostny szkielet osiowy, zróżnicowany jest na czaszkę i kręgosłup; – parzyste kończyny (płetwy parzyste lub kończyny kroczne) połączone są z kręgosłupem za pomocą obręczy barkowej i miednicznej; – ośrodkowy układ nerwowy składa się z mózgu i rdzenia kręgowego, przy czym w mózgu wyróżnia się pięć części: kresomózgowie, międzymózgowie, śródmózgowie,...
Rośliny nagonasienne
Do roślin nagonasiennych zaliczane są wymarłe paprocie nasienne, kordaity i benetyty, oraz współcześnie żyjące sagowce, miłorzębowe, gniotowe oraz iglaste. Grupy te mają rangę klas (gromad). Najliczniejszą grupę stanowią rośliny iglaste. Nagonasienne mają zdrewniałe łodygi (pnie) i korzenie . Korzenie tworzą dobrze rozwinięty system palowy. W drewnie obecne są tylko cewki . U roślin nagonasiennych występuje przyrost wtórny na grubość. Liście są różnie wykształcone, u iglastych mają...
Tkanka przewodząca
Tkanka przewodząca umożliwia transport substancji w roślinie. Składa się z dwóch rodzajów tkanek: drewna i łyka. – Drewno transportuje wodę wraz z solami mineralnymi z korzeni do liści oraz pełni funkcję wzmacniającą i spichrzową. Wyróżnia się drewno pierwotne i drewno wtórne (u roślin z przyrostem wtórnym). Drewno wtórne jest szczególnie dobrze rozwinięte u roślin o zdrewniałych łodygach i korzeniach, przy czym w zdrewniałych pniach i korzeniach roślin dwuliściennych rosnących w...
Determinacja płci
Cechy płciowe organizmu uzależnione są od informacji zawartej w genach. U większości organizmów rozdzielnopłciowych chromosomy są zróżnicowane na chromosomy płci ( heterochromosomy ), które warunkują płeć osobnika oraz chromosomy autosomalne , warunkujące pozostałe cechy. Determinacja płci obejmuje procesy prowadzące do różnicowania się rozwoju organizmów w kierunku żeńskimi męskim. Rodzaj płci, jaką dany osobnik wykształci, jest zależny od sygnału wywoławczego, który może pochodzić ze...
Spermatogeneza
Spermatogeneza jest procesem tworzenia się i dojrzewania plemników. W okresie pokwitania, w kanalikach nasiennych z macierzystych komórek płciowych męskich, po podziałach mitotycznych, tworzą się komórki zwane spermatogoniami . Pod wpływem hormonu folikulotropowego zaczynają dzielić się na drodze mitoz, tworząc spermatocyty I rzędu. Następnie spermatocyty I rzędu przechodzą mejozę. Podczas pierwszego podziału mejotycznego tworzą się spermatocyty II rzędu , natomiast w wyniku drugiego...
Owady
Owady są typowymi stawonogami lądowymi. Stanowią około 75% wszystkich gatunków zwierząt na ziemi. Niektóre przystosowały się wtórnie do życia w wodzie. Ciało ich podzielone jest zawsze na głowę , tułów i odwłok . Na głowie znajduje się para czułków , trzy pary odnóży gębowych, para oczu złożonych , 1-3 oczek prostych. Aparat gębowy jest różnie ukształtowany, w zależności od rodzaju spożywanego pokarmu. W jego powstaniu uczestniczą odnóża gębowe. Typ aparatu gębowego...
Ruchy roślin
Cechą wszystkich organizmów jest wrażliwość na bodźce. Jedną z reakcji organizmu jest ruch. Rośliny mogą przemieszczać tylko swoje organy. Jedynie komórki plemnikowe mszaków i paprotników przemieszczają się całe. Ze względu na mechanizm ruchu wyróżnia się ruchy turgorowe i wzrostowe. Ruchy turgorowe wywołane są zmianą turgoru w komórkach, czego efektem jest zmiana rozmiarów komórek (zwiększenie turgoru → powiększenie rozmiarów, zmniejszenie turgoru → zmniejszenie rozmiaru). Ruchy tego...
Pobieranie i transport wody oraz soli mineralnych przez rośliny
Sole mineralne pobierane z gleby przez roślinę najpierw dyfundują wraz z wodą przez ścianę komórkową włośników. Następnie są w sposób selektywny transportowane przez znajdujące się w błonie komórkowej kanały jonowe lub pompy jonowe do komórek. Mechanizm pobierania i transportu wody oraz jej usuwania przez roślinę opiera się na procesach dyfuzji, osmozy, pęcznienia oraz transportu aktywnego. O pobieraniu wody przez komórkę decyduje wartość potencjału wodnego , jaki komórka posiada....
Naczynia krwionośne
Naczynia krwionośne są zróżnicowane pod względem budowy i właściwości. Jest to wynikiem odmiennej funkcji, jaką pełnią. Tętnice i żyły mają ściany zbudowane z trzech warstw: łącznotkankowej błony zewnętrznej, warstwy mięśniowej oraz znajdującego się wewnątrz śródbłonka położonego na błonie podstawnej. Tętnice to naczynia, którymi krew płynie z serca do tkanek. Tętnice mają grube ściany, gdyż krew płynie w nich pod wyższym ciśnieniem. Największe tętnice zbudowane są z grubej warstwy...
Głowonogi
Głowonogi wśród mięczaków osiągnęły najwyższy stopień organizacji. Prowadzą ruchliwy, drapieżny tryb życia. Ciało składa się z głowy otoczonej wieńcem ramion oraz lejka , który służy do wyrzucania wody z jamy płaszczowej, co umożliwia ruch na zasadzie odrzutu. Muszla jest silnie zredukowana lub jej brak. Na ramionach znajdują się przyssawki. Mają silnie rozwinięty mózg otoczony puszką z tkanki chrzęstnej oraz bardzo dobrze rozwinięte oczy. Wykazują dużą inteligencję oraz rytuały...
Czynniki fotosyntezy
Natężenie fotosyntezy zależy zarówno od czynników zewnętrznych, jak i wewnętrznych. Czynnikami zewnętrznymi są czynniki środowiskowe: światło, dwutlenek węgla, temperatura, woda oraz substancje mineralne. Czynniki wewnętrzne wpływające na fotosyntezę są związane z budową organizmu. Należy do nich zawartość chlorofilu w chloroplastach oraz rozmieszczenie chloroplastów w komórkach w zależności od zmian oświetlenia, ponadto ilość i rozmieszczenie aparatów szparkowych, powierzchnia blaszki...
Odporność nieswoista
Odporność nieswoista jest wrodzona, uwarunkowana genetycznie. Cechuje ją brak swoistości rozpoznania antygenu oraz pamięci o nim. Związana jest z obecnością różnorodnych barier anatomicznych i fizjologicznych, z którymi współdziałają bariery biologiczne, chemiczne oraz immunologiczne. Mechanizmy odporności nieswoistej są mniej precyzyjne, ale reagują szybko, stanowiąc pierwszą linię obrony organizmu. Znajdujące się w płynach ustrojowych i narządach limfatycznych komórki żerne w sposób...
Gady
Gady są kręgowcami typowo lądowymi. Tylko niektóre wtórnie przystosowały się do życia w wodzie. Są zmiennocieplne. Należą do owodniowców. Ciało gadów pokrywa zrogowaciały naskórek. Jego wytworem u węży i jaszczurek są łuski . Tworzą one ciągłą warstwę, zrzucaną podczas linienia. U krokodyli i żółwi w skórze właściwej występują skostnienia skórne, które tworzą tarczki kostne. U żółwi zrośnięte i pokryte płytkami rogowymi tarczki budują pancerz. Skóra jest sucha, gdyż brak w niej...
Workowce
Workowce obejmują grzyby jednokomórkowe (np. drożdże) oraz o wielokomórkowych strzępkach, które u niektórych mogą tworzyć owocniki o różnych kształtach. Drożdżaki rozmnażają się bezpłciowo przez pączkowanie lub podział komórki, a wielokomórkowe workowce za pomocą zarodników konidialnych. Proces płciowy u workowców ma charakter gametangiogamii i prowadzi do wytworzenia zarodników workowych. W cyklu życiowym dominuje haplofaza. Dikariotyczne są tylko strzępki wytwarzające worki, diploidalne...
Choroby związane z imprintingiem genomowym
Choroby związane z imprintingiem genomowym , np. zespół Pradego-Willego polega na mikrodelecji fragmentu chromosomu 15 pochodzącego od ojca – choroba ujawnia się, gdyż homologiczny region na chromosomie 15 pochodzącym od matki został zablokowany przez imprinting – tzw. imprinting matczyny. W zespole Angelmana występuje imprinting ojcowski (sytuacja odwrotna). Oba zespoły powodują opóźnienie rozwoju psychoruchowego.
Stosunki liczbowe
Stosunki liczbowe w populacji uwarunkowane są przez liczebność i zagęszczenie osobników. Liczebność to liczba osobników w populacji. Uwarunkowana jest czynnikami środowiska, biologią gatunku i zajmowanym poziomem troficznym. Metody oceny liczebności zależą od rozmiarów i aktywności osobników oraz stopnia trudności dokonywanych obserwacji. Liczebność populacji może ulegać zmianom w czasie, na co ma wpływ rozrodczość, śmiertelność, migracje, a także zasobność pokarmowa środowiska,...