profil

Ptaki

poleca 60% 72 głosów

Ptaki są stałocieplnymi kręgowcami należącymi do owodniowców, które przystosowały się do lotu.

Ciało ptaka o opływowym kształcie pokryte jest piórami stanowiącymi izolację termiczną oraz zapewniającymi dużą powierzchnię nośną w czasie lotu. Pióra są wytworami naskórka. Wyróżnia się pióra konturowe i puchowe. Piórami konturowymi są lotki, sterówki i pióra pokrywowe. Zbudowane są z osi oraz chorągiewki. Oś składa się z dutki pogrążonej w skórze oraz ze stosiny, na której osadzona jest złożona z promieni chorągiewka. W każdym promieniu występują promyki i haczyki, które sczepiają się ze sobą. Pióra puchowe mają skróconą stosinę i pęk promieni nietworzących chorągiewki, gdyż nie zawierają struktur sczepiających. Pióra namaszczone są wydzieliną gruczołu kuprowego (jedyny gruczoł w skórze ptaka), przez co stają się nieprzemakalne.

Szkielet ptaka cechuje lekkość, silne skostnienie oraz zrastanie się kości. Kości długie są kośćmi pneumatycznymi. Czaszka jest lekka, zbudowana z cienkich, zrośniętych kości. Łączy się z kręgosłupem jednym kłykciem potylicznym i zestawia z dwoma pierwszymi kręgami: dźwigaczem i obrotnikiem. Szczęki pozbawione zębów pokryte są rogowym dziobem.

Budowa ptaka (wg Frejlak, 1987)
Budowa ptaka (wg Frejlak, 1987)

Kręgosłup w części piersiowej, lędźwiowej i krzyżowej jest zrośnięty, natomiast odcinek szyjny bardzo ruchliwy. W kończynie przedniej przekształconej w skrzydło liczba palców i ich członów uległa redukcji. Silnie rozwinięta kość krucza stanowi oparcie na mostku dla szkieletu skrzydeł. Grzebień mostka stanowi miejsce przyczepu dla mięśni poruszających skrzydłami. W kończynach tylnych kości śródstopia i nastopka zrastają się w tzw. skok. Miednica jest otwarta, co ma związek ze składaniem dużych jaj w twardych skorupach. Układ mięśniowy jest bardzo dobrze rozwinięty. Żołądek ptaka zbudowany jest z części gruczołowej wydzielającej sok trawienny i części mięśniowej, gdzie pokarm jest rozcierany przy udziale połkniętych kamyczków. Do magazynowania i rozmiękczania pokarmu służy wole. Płuca zbudowane są z kanalików i połączone z workami powietrznymi, co umożliwia przepływ powietrza przez płuca zarówno podczas wdechu, jak i wydechu, czyli tzw. podwójne oddychanie. Serce jest zbudowane z dwóch komór i dwóch przedsionków. W układzie wydalniczym brak jest pęcherza moczowego. Mocz dostaje się z nerek moczowodami do steku, gdzie miesza się z kałem. Mózgowie cechuje silny rozwój kresomózgowia, móżdżku oraz śródmózgowia. Mają doskonały wzrok oraz słuch.

Ptaki są jajorodne. Ich jaja otoczone są wapienną skorupką. Duża kula żółtkowa zawieszona jest na tzw. skrętkach w płynnym białku otoczonym podwójną osłoną pergaminową. Po zapłodnieniu na powierzchni kuli żółtkowej tworzy się tarczka zarodkowa, z której kształtuje się zarodek, otoczony przez błony płodowe: kosmówkę, owodnię i omocznię. Zarodek żywi się materiałem odżywczym zgromadzonym w jaju w postaci żółtka i białka. Opieka ptaków nad potomstwem przejawia się w wysiadywaniu jaj oraz opiece nad pisklętami. Zagniazdowniki po wykluciu są dość samodzielne. Gniazdowniki wymagają karmienia.

Gromadę ptaków dzieli się na dwie podgromady: praptaki i ptaki właściwe.

Ptaki odgrywają szczególną rolę w przyrodzie: utrzymują równowagę biologiczną, zjadając np. owady, gryzonie i zwierzęta chore, padlinożercy pełnią rolę sanitarną. Ponadto ptaki zapylają kwiaty (kolibry), rozsiewają nasiona. Niektóre są hodowane przez człowieka.

Zapamiętaj

Ptaki to kręgowce, które przystosowały się do lotu. Do ich swoistych cech należą m.in. pokrycie ciała piórami, przekształcenie kończyn przednich w skrzydła, obecność dziobu, budowa i funkcja aparatu oddechowego, cechy szkieletu zapewniające lekkość oraz wytrzymałość, wysoka (40–50°C) i stała temperatura ciała.
Wędrówki ptaków uwarunkowane są zmianami warunków atmosferycznych i związaną z tym niedostępnością pokarmu.Pod względem zdolności do odbywania wędrówek i ich rodzaju wyróżnia się ptaki:
• osiadłe,
• koczujące,
• wędrowne.

poleca 63% 24 głosów

Praptaki

Praptaki reprezentowane są przez pochodzącego z okresu jury praptaka, który posiadał wiele cech zarówno gadzich, jaki ptasich. Cechami gadzimi jest obecność zębów, brak grzebienia mostka, długi ogon składający się z wielu kręgów, kończyny przednie o trzech palcach zakończonych pazurami. Cechą ptasią była obecność piór pokrywających ciało.

poleca 60% 71 głosów

Ptaki właściwe

Ptaki właściwe obejmują dwa nadrzędy współcześnie żyjących ptaków, w obrębie których wyróżnia się szereg rzędów. – Ptaki bezgrzebieniowe są niezdolne do lotu, co uwarunkowane jest uwstecznieniem skrzydeł, brakiem grzebienia mostka, występowaniem piór pozbawionych haczyków. Zaliczane są do nich strusie, nandu, kazuary, kiwi, wymarłe moa. – Ptaki grzebieniowe posiadają grzebień na mostku. Dzielą się na szereg rzędów, do których należy większość współczesnych ptaków. Do...

Podoba się? Tak Nie

Materiał opracowany przez eksperta

Czas czytania: 3 minuty