Chemia

Zastosowanie, znaczenie, funkcje

Nasycone kwasy tłuszczowe mają zwykle liniową strukturę, natomiast nienasycone kwasy tłuszczowe w konfiguracji cis są V-kształtne. Nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych (przyjmowanych z pożywieniem) może wraz z cholesterolem odkładać się w naczyniach krwionośnych i stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia człowieka. Nienasycone kwasy tłuszczowe obecne w olejach roślinnych, dzięki kształtom cząsteczek nie mają tendencji do agregacji, ich spożywanie jest więc zdrowsze niż przyjmowanie...

Charakterystyka roztworów rzeczywistych (roztworów właściwych)

Substancje stałe, ciekłe lub gazowe posiadają różną zdolność do tworzenia z innymi substancjami układów homogenicznych. Rozpuszczanie to fizyczny proces mieszania się dwóch substancji, prowadzący do otrzymania roztworu: rozpuszczanie cieczy w cieczy ⇒ aby szybko i równomiernie wymieszać dwie ciecze, należy ciecz o większej gęstości wlać do cieczy o mniejszej gęstości, rozpuszczanie gazu w cieczy ⇒ w tym przypadku należy pamiętać o różnicy w sposobach wprowadzania do naczynia...

Zastosowanie wybranych związków węgla

Węgiel tworzy ogromną liczbę związków organicznych, wchodzi także w skład wielu związków nieorganicznych. Jest podstawowym pierwiastkiem budującym wszystkie żywe organizmy. W przemyśle mają zastosowanie liczne związki węgla: węglowodory, sole (węglany), tlenki węgla i sam węgiel (diament, grafit, sadza). Węgiel w postaci sadzy używany jest w przemyśle do produkcji farb drukarskich, tuszów, past do butów, a także adsorbentów. Tlenek węgla(II) stosowany jest w wielu syntezach organicznych,...

Izomery łańcuchowo-pierścieniowe (połączenie izomerii pierścieniowej i łańcuchowej)

Właściwości fizyczne

Wodór to bezbarwny i bezwonny, palny gaz, lżejszy od powietrza, praktycznie nierozpuszczalny w wodzie.

Otrzymywanie i zastosowanie litowców

Litowce otrzymuje się zwykle w wyniku elektrolizy stopionych soli lub wodorotlenków. Lit można otrzymać w procesie elektrolizy stopionego LiCl, potas – w wyniku elektrolizy stopionych KCl lub KF, sód – przez elektrolizę stopionego NaOH lub NaCl. Szersze zastosowanie mają związki litowców, chociaż same metale też znalazły zastosowanie w przemyśle. Sód stosowany jest w syntezach organicznych jako reduktor, potas wykorzystywany jest przy produkcji nawozów sztucznych i szkła. Lit używany jest do...

Najważniejsze właściwości chemiczne

wodór reaguje z tlenem dając wodę (przy stosunku objętościowym 1:2 powstaje mieszanina wybuchowa) z chlorem z siarką z azotem wodór jest reduktorem w wielu reakcjach chemicznych, np.:

Metameria (izomeria grup funkcyjnych)

Metameria to różny sposób połączenia atomów determinujący występowanie związków o różnych grupach funkcyjnych.

Kwas metanowy

Analizując budowę cząsteczki kwasu metanowego, można wyciągnąć wniosek, że kwas ten posiada właściwości redukujące i daje pozytywny wynik próby Tollensa i Trommera. Kwas metanowy pod wpływem stężonego kwasu siarkowego(VI) ulega odwodnieniu, tworząc tlenek węgla(II) i wodę:

Odczyn roztworów wodnych

Odczyn kwaśny mają wodne roztwory kwasów, zasadowy – roztwory zasad. A jaki odczyn mają wodne roztwory soli? Rozpuszczalne w wodzie sole nie tylko ulegają procesowi dysocjacji elektrolitycznej, ale również hydrolizie. Hydroliza soli to reakcja odwracalna zachodząca między kationem lub/i anionem pochodzącym z dysocjacji soli a cząsteczką wody. Hydrolizie ulegają wszystkie sole z wyjątkiem soli mocnych kwasów i mocnych zasad, np. K 2 SO 4 , NaCl (odczyn roztworu wodnego tych soli jest...

Energia wiązania chemicznego

To energia potrzebna do rozerwania wiązania,a tym samym – energia uwalniana przy jego tworzeniu. Efekt energetyczny reakcji można wyznaczyć w oparciu o wartość energii wiązań. Każda reakcja chemiczna jest endoenergetycznym procesem rozrywania wiązań w cząsteczkach substratów (człon o wartości dodatniej) oraz egzoenergetycznym procesem powstawania wiązań w cząsteczkach produktów (ujemny człon wyrażenia na ΔH):

Orbitale molekularne (cząsteczkowe)

Chcąc opisać stan elektronów w cząsteczce, należy wykorzystać funkcje falowe zwane orbitalami molekularnymi (cząsteczkowymi). Tworzenie orbitali cząsteczkowych – zgodnie z teorią orbitali molekularnych – polega na przedstawianiu ich w postaci liniowej kombinacji orbitali atomowych. Orbitale atomowe poddane liniowej kombinacji muszą spełniać następujące warunki: muszą mieć porównywalną energię, muszą wykazywać jednakową symetrię w stosunku do osi łączącej jądra atomów, muszą...

Zastosowanie, znaczenie, funkcje

W organizmach żywych lipidy pełnią funkcje strukturalne, są także wykorzystywane jako materiał energetyczny. Fosfolipidy są składnikami błon komórkowych, co jest możliwe ze względu na ich charakterystyczną budowę: polarną „głowę” i niepolarne „ogony”.

Jak określić moc kwasu?

a) należy sprawdzić w tablicach wartość stałej dysocjacji kwasu: kwas K a1 K a2 HNO 2 7,08 · 10 –4 – HNO 3 bardzo duża – H 2 SO 3 1,2 · 10 –2 6,61 · 10 –8 H 2 SO 4 bardzo duża 1 · 10 –2 b) zastosować empiryczne reguły Paulinga do porównywania mocy kwasów tlenowych. Każdy kwas tlenowy można przedstawić ogólnym wzorem, gdzie R to atom centralny: Cząsteczkę kwasu siarkowego(VI) i...

Reakcje utleniania-redukcji w układach biologicznych

Wiele procesów biochemicznych w organizmach żywych przebiega ze zmianą stopni utlenienia atomów wchodzących w skład biocząsteczek. Procesy transportu elektronów pomiędzy związkami, które na przemian utleniają się i redukują, mają szczególne znaczenie w uzyskiwaniu energii, pochodzącej z utleniania glukozy w czasie oddychania komórkowego oraz syntezy glukozy z tlenku węgla(IV) i wody podczas fotosyntezy. Aby organizm mógł wykorzystać glukozę do syntezy związków „bogatych w energię”, czyli...

Nomenklatura

Nazwy systematyczne amidów I-rzędowych tworzymy przez dodanie do nazwy odpowiedniego węglowodoru z łącznikiem -o- końcówki -amid dla węglowodorów alifatycznych i -karboksyamid dla aromatycznych. Nazwy amidów II i III-rzędowych tworzymy z nazw amidów I-rzędowych, wymieniając w kolejności alfabetycznej grupy węglowodorowe poprzedzone symbolem „N” i/lub uwzględniając – przy jednakowych podstawnikach – ich liczbę odzwierciedloną przedrostkiem di-.

Aminokwasy

Aminokwasy to związki dwufunkcyjne zawierające w swych cząsteczkach grupę karboksylową–COOH oraz grupę aminową–NH 2 . Często stosowaną zasadą określającą wzajemne położenie grupy aminowej i karboksylowej jest oznaczenie atomów węgla w łańcuchu węglowodorowym kolejnymi literami greckimi: α, β, γ, δ: Występująca w cząsteczce aminokwasu grupa –R może reprezentować grupę zróżnicowaną pod względem: kształtu, wielkości, ładunku elektrycznego, reaktywności,...

Alkohole

Alkohole to związki zawierające grupę funkcyjną –OH związaną z tetraedrycznym atomem węgla.

Właściwości chemiczne

Bezwodniki kwasowe ulegają hydrolizie. Proces ten jest procesem nieodwracalnym. W zależności od środowiska reakcji otrzymujemy różne produkty, np. dla bezwodnika etanowego: Dodatkowo bezwodniki kwasowe ulegają również amonolizie i alkoholizie, np.: Bezwodnik kwasowy poddany amonolizie (substraty w stosunku molowym 1:2) tworzy amid danego kwasu oraz jego sól amonową. Bezwodnik kwasowy poddany alkoholizie (substraty w stosunku molowym 1:1) tworzy ester oraz kwas....

Właściwości chemiczne

Większość wodorotlenków reaguje z kwasami i tlenkami kwasowymi: Wodorotlenki amfoteryczne charakteryzują się tym, że reagują zarówno z kwasami, jaki zasadami. Wodorotlenek glinu reaguje z zasadą sodową, (reakcja zachodzi w roztworze wodnym) tworząc związek o wzorze Na[Al(OH) 4 ], a przy dużym nadmiarze NaOH tworzy się Na 3 [Al(OH) 6 ]. Otrzymane związki koordynacyjne poddane w odpowiednich warunkach procesowi usuwania wody w etapie końcowym utworzą bezwodne gliniany.

Metody otrzymywania alkanów

a) reakcja Würtza, czyli działanie metalicznym sodem (lub litem) na halogenki alkilowe (schemat): jeżeli substratami są różne halogenki alkilowe, to powstaje mieszanina produktów jeżeli substratem jest określony halogenek alkilu, to powstaje jeden alkan posiadający zawsze parzystą liczbę atomów węgla w cząsteczce b) katalityczne uwodornienie alkenów lub alkinów:

Zastosowanie, znaczenie, funkcje

Zastosowanie, znaczenie, funkcje

Zapis konfiguracji zgodny ze wzrastającą energią orbitalną:

[ 13 Al]; 1s 2 2s 2 2p 6 3s 2 3p 1 [ 29 Cu]; 1s 2 2s 2 2p 6 3s23p 6 4s 1 3d 10

Miedź i jej związki

Miedź to miękki metal o barwie różowej, wykazujący dobrą kowalność i ciągliwość. Należy do bardzo dobrych przewodników ciepła i elektryczności. Występuje w przyrodzie w postaci minerałów, np.: minerał skład chalkozyn Cu 2 S kupryt Cu 2 O malachit Cu 2 CO 3 · Cu(OH) 2 Konfiguracja elektronowa atomu miedzi: [Ar] 4s 1 3d 10 . W związkach miedź występuje na stopniach utlenienia I i II. konfiguracja kationów...

Tiole

Tiole to związki organiczne zawierające w cząsteczce jako grupę funkcyjną –SH zwaną tiolową.

Hybrydyzacja sp2

Jak doświadczalnie potwierdzić charakter amfoteryczny wodorotlenku?

Świeżo strącony wodorotlenek należy podzielić na dwie części – do pierwszej dodać mocnej zasady, a do drugiej mocnego kwasu. Rozpuszczenie osadu w obu próbach potwierdza charakter amfoteryczny. Niektóre wodorotlenki ulegają rozkładowi w podwyższonej temperaturze, np. Mocne zasady mogą w odpowiednich warunkach reagować z metalami, które posiadają ujemny standardowy potencjał elektrody. Wodorotlenki tych metali mają charakter amfoteryczny:

Hybrydyzacja sp3

Hybrydyzacja sp

Węglowodory nienasycone (alkeny)

Srebro i jego związki

Srebro to miękki, kowalny metal o charakterystycznym połysku.Wśród pierwiastków zaliczany jest do najlepszych przewodników ciepła i elektryczności. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, np.: minerał skład argentyt Ag 2 S chlorargiryt AgCl Konfiguracja elektronowa atomu srebra: [Kr] 5s 1 4d 10 . W związkach srebro występuje głównie na I stopniu utlenienia. Konfiguracja kationu srebra(I) jest następująca:...

Nakładanie dwóch orbitali typu py:

powstaje orbital molekularny typu σ

Wykrywanie aminokwasów aromatycznych

reakcja nitrowania reakcja z HNO 3 pojawia się żółte zabarwienie roztworu

Wykrywanie białek zawierających aminokwasy aromatyczne

reakcja ksantoproteinowa (nitrowania aromatycznych reszt aminokwasowych) reakcja z HNO 3 (stężony) pojawia się żółte zabarwienie (lub po dodaniu do tego roztworu mocnej zasady – pomarańczowe)

Celuloza

Celuloza tworzy łańcuchy złożone z cząsteczek β-D-glukopiranozy połączonych wiązaniami β-1,4-glikozydowymi: Celuloza jest substancją stałą, nierozpuszczalną w wodzie, jak równieżw rozpuszczalnikach organicznych. Celuloza rozpuszcza się w tzw. odczynniku Schweitzera,czyli amoniakalnym roztworze wodorotlenku miedzi(II) [Cu(NH 3 ) 4 ](OH) 2 . Celuloza nie wykazuje właściwości redukujących. Pod wpływem kwasów lub enzymów (celulazy) hydrolizuje, tworząc D-glukozę. Celuloza ulega...

Blok s:

- należą do niego pierwiastki grup 1 i 2 oraz hel - stan elektronów walencyjnych w atomach tych pierwiastków opisywany jest orbitalami typu ns

Roztwory białek

Wodne roztwory większości białek są typowymi hydrofilowymi koloidami (hydratacja cząsteczkami wody). Wykazują efekt Tyndalla. Cząsteczki białek nie przenikają przez błony półprzepuszczalne, podlegają koagulacji i peptyzacji. Białka dzięki posiadaniu ładunku elektrycznego (w danym pH) poruszają się w określonym kierunku w polu elektrycznym (zjawisko elektroforezy). Elektroforeza to ruch cząsteczek obdarzonych ładunkiem w zewnętrznym polu elektrycznym. W praktyce zjawisko elektroforezy...

Iloczyn rozpuszczalności

Pomiędzy roztworem nasyconym trudnorozpuszczalnej substancji a nadmiarem tej substancji w fazie stałej ustala się równowaga między fazą stałą a roztworem, którą charakteryzuje wielkość zwana iloczynem rozpuszczalności I : Iloczyn ten jest wielkością stałą w danej temperaturze i dla danego rozpuszczalnika. Zgodnie z regułą przekory zwiększenie stężenia jednego z jonów w roztworze (wchodzących w skład związku trudno rozpuszczalnego) powoduje przesunięcie równowagi w lewo, czyli w...

Wykrywanie ketoz (odróżnienie ketoz od aldoz)

odczyn Seliwanowa (reakcja charakterystyczna dla ketocukrów) reakcja z rezorcyną w środowisku kwaśnym pojawia się czerwono-wiśniowe zabarwienie roztworu

Izomery pierścieniowe

Alkohole

Węglowodory i fluorowcopochodne

Węglowodory to związki, których cząsteczki zbudowane są wyłącznie z atomów węgla i wodoru.

Elektroliza

Elektroliza – całokształt zjawisk (szereg reakcji utleniania-redukcji), wywołanych przepływem stałego prądu elektrycznego przez roztwory elektrolitów lub formę stopioną substancji. Aby przeprowadzić elektrolizę potrzebne są: źródło prądu stałego, elektrody zanurzone w elektrolicie, woltomierz lub amperomierz, opornik do regulowania różnicy potencjałów między elektrodami, elektrolizer wraz z elektrolitem. Elektroliza jest procesem wymuszonym przez przyłożone z...

Typy wiązań chemicznych a sposób uzyskania korzystnej energetycznie konfiguracji elektronowej

Wiązanie kowalencyjne (atomowe) polega na uwspólnieniu pary lub par elektronowych. Uwspólniona para lub pary elektronowe znajdują się między rdzeniami atomów. Przyjęto umownie, że wiązanie kowalencyjne tworzy się, gdy różnica elektroujemności atomów pierwiastków (ΔE) tworzących to wiązanie jest niewielka lub równa zero (ΔE < 0,4). Jeżeli uwspólniono jedną parę elektronową, to wiązanie nazywamy pojedynczym,jeżeli uwspólniono dwie pary elektronowe – podwójnym, trzy – potrójnym, np.:...

Etery

Etery to związki o ogólnym wzorze: R1--O--R2 R1 i R2 oznaczają dowolne węglowodorowe grupy alkilowe lub/i arylowe.

Wykrywanie mocznika (diamidu kwasu węglowego)

reakcja biuretowa (odczyn Piotrowskiego) reakcja z jonami Cu2+ w środowisku zasadowym roztwór zabarwia się na fioletowo

Podstawowe pojęcia chemiczne

Zastosowanie, znaczenie, funkcje

Alkeny otrzymuje się w przemyśle z węglowodorów nasyconych obecnych w ropie naftowej lub gazie ziemnym. Proces, w czasie którego w wysokiej temperaturze następuje rozrywanie wiązań węgiel–węgiel, jak i częściowe odwodornienie i utworzenie z nich cząsteczek alkanów o krótszych łańcuchach, jak i alkenów, nosi nazwę krakingu termicznego . Najważniejsze znaczenie w gospodarce mają eten i propen, z których produkuje się wiele substancji niezbędnych w przemyśle chemicznym, np. aldehyd octowy,...

Nazwy wybranych ałunów i ich zastosowanie

ałun zastosowanie glinowo-potasowy do produkcji farb, klejów, garbowania skóry glinowo-sodowy do produkcji farb chromowo-potasowy do produkcji farb, garbowania skóry, w fotografii żelazowo-amonowy do produkcji farb Charakterystyczną cechą ałunów jest to, że są izomorficzne, czyli wykazują strukturalne podobieństwo a ich kryształy są barwne. Wszystkie ałuny w określonych warunkach krystalizują w tej samej postaci...