W X wieku w Polsce rozwinęła się nowa epoka w dziejach kultury, średniowiecze. Ówcześni ludzie nie znali tej nazwy. Wprowadzili ją twórcy renesansu, określając ten okres jako przejściowy między starożytnością i odrodzeniem, uznając go jednocześnie...
Konstrukcja narratora Większą część historii opowiedzianej w powieści *Jądro ciemności* Joseph Conrad włożył w usta Marlowa – który wspomina swoje dawne przeżycia, relacjonując je pasażerom statku czekającego na odpływ na Tamizie. Tym samym...
POJĘCIA Ars moriendi- piękna sztuka umierania. Śmierć wzorcowa. Najlepszy przykład śmierć Rolanda- pełna symboliki, patosu,nawiązań do Biblii. Asceza- Człowiek poddający się ascezie wyrzeka się dóbr materialnych, umartwia swoje ciało,...
Dydaktyzm jest jedną z najważniejszych zadań literatury oświeceniowej i najwięcej na to zużyto papieru; przyczyny tego stanu były proste: Zagrożenie dla integralności Polski płynące z zewnątrz, nasiliło się zwłaszcza po I rozbiorze; to...
Zespół Literacki „Przedmieście” Grupa pisarzy powstała 18 czerwca 1933 z inicjatywy H. Boguszewskiej i J. Kornackiego. Grupę założycielską stanowili: Boguszewska (przewodnicząca), Kornacki, W. Kowalski, S. Schulz, Nałkowska, Muszałówna, A....
1.Związki frazeologiczne w mitologii i biblii (po 4, z jakiego mitu poch., przytoczyć i znaczenie). 2.Cechy dramatu klasycznego porównać z dramatem Szekspirowskim (w tabeli). 3.Rodowód teatru ( AMFITEATR). 4.Wpływ twórczości Horacego na...
Wiersz programowy - "Oda do młodości", "Romantyczność". Romantycy buntowali się przeciw feudalnej strukturze społecznej i rządom absolutystycznym. Odrzucali oświeceniowy racjonalizm, empiryzm, klasycyzm. Filozofia...
Uważam, że trudno jest jednoznacznie ocenić hierarchię wartości człowieka średniowiecza, bowiem przyjmuje on różnorakie postawy, począwszy od wzoru rycerza oraz władcy, przez zagorzałego ascetę, po zwyczajnego chłopa czy dworzanina oswojonego z...
Utwór liryczny posiadający ustalony układ stroficzny: 14 wersów uporządkowanych w 2 czterowierszach i 2 tercynach (strofach trójwersowych). Podziałowi na części 8- i 6-wersową odpowiada w sonecie najczęściej podział tematyczny. Wyróżnikiem różnych...
Średniowiecze, a inaczej wieki średnie, rozpoczęło się w V w. n.e. a trwało do XV w. n.e. Jest to druga po starożytności najdłuższa epoka. Swoją nazwę zawdzięcza renesansowi, ponieważ w tych czasach uważano średniowiecze za mało warte i że...
Głównym zadaniem średniowiecznej literatury jest upowszechnianie ideałów osobowych, wzorców postaw i zachowań ludzkich godnych naśladowania. Upowszechniano trzy podstawowe wzorce osobowe: świętego, władcy i rycerza. Święty Aleksy prezentuje sobą...
DUALISTYCZNA Miała charakter duchowny, a potem rycerski. style architektoniczne romański (kamienne, masywne, rola obronna, mało światła) gotycki (katedry, kościoły, strzeliste, smukły, witraże, dużo światła) wzorce osobowe asceta...
Harmonia sprzeczności Ogromny wpływ na kulturę XVI i XVII wieku wywarła kontrreformacja- działania Kościoła zmierzającego do odzyskania dawnego wpływu we wszystkich dziedzinach życia. W 1563 roku zakończył obrady trwający aż 18 lat sobór...
Budowa Apokalipsy św. Jana Wilfrid J. Harrington w swojej książce „Klucz do Biblii” dokonał podziału księgi Apokalipsy na dwie główne części. Szczegółowy plan sporządzony przez badacza przedstawia się następująco: Prolog (Ap 1,1-3)...
Gdy w przekazach ludowych mówi się o sztuce mumifikacji w starożytnym Egipcie, to wiadomo, że prawie zawsze chodzi o technikę, którą wytworzyli specjaliści od początków do czasu Nowego Państwa. Ale do szczytowych osiągnięć droga była jeszcze...
Pejzaż romantyczny-przyroda majestatyczna,potega natury,stanowi się przeciwstawną nikłości człowieka,przyroda fascynująca,nie dotknięta ludzką ręką,budząca grozę,tajemnicza,niepoznawalna i okrutna,ma siłę niszczącą, Pojęcie natury:1romantycy nie...
PRĄDY ARTYSTYCZNE DEKADENTYZM - ogólnoeuropejski prąd duchowy charakterystyczny dla ostatniego dwudziestolecia XIX w. Wyrażał się w postawie pesymistycznej i indywidualistycznej oraz poczuciu słabości duchowej. - Kształtowany przez ówczesną...
Najważniejsze problemy literatury romantyzmu: przeszłość i przyszłość; Kult ruin i pamiątek przeszłości, bunt wobec teraźniejszości, dążenie do radykalnego przeobra żenia świata nawet przez krwawą rewolucję. nawiązanie do średniowiecza, Epoka...
Cechy dramatu antycznego: ? Zasada trzech jedności: ? Jedności czasu ? Jedności miejsca ? Jedności akcji ? Zasada decorum ? Istnienie chóru ? Główni bohaterowie pochodzą z wyższych sfer ? Na scenie maksymalnie trzech aktorów ? Fabuła...
Biblioteka Załuskich- 1747-95. Collegium Nobilium- 1740, pierwsza nowoczesna szkoła, ks. Stanisław Konarski. Diderot- od 1745 kierował pracami nad WEF, twórca dramatu mieszczańskiego. Empiryzm- doświadczenie podstawą wiedzy (Locke)....
Literatura romantyzmu krajowego, rozwijając się w niesprzyjających okolicznościach – w latach represji popowstaniowych, tłumienia polskiego życia intelektualnego i artystycznego, odcięcia od literatury emigracji i kultury europejskiej – powielała...
Rzeczywiste życie kulturalne narodu rozwijało się w warunkach ścisłej konspiracji. Związane było z działalnością organizacji walki podziemnej. Powstał rozbudowany system tajnego nauczania, obejmujący szkolnictwo średnie oraz trzy tajne...
1.Skończyła się I woja światowa i powstało państwo polskie. 2. Kulturę XX wieku możemy podzielić na 3 epoki: a)Dwudziestolecie międzywojenne (1918-1939) b)Pięćdziesiąt lat c)Przełom tysiącleci Kulturę można podzielić na modernizm i...
Terminem tym określa się epokę historii i kultury europejskiej między czasami starożytnymi a nowożytnymi. Początek średniowiecza wiąże się z 476 r.n.e., tj. upadkiem cesarstwa zachodnio-rzymskiego, schyłek zaś z wydarzeniami historycznymi XV w. (z...
August Comte Dzieła: o “Kurs filozofii pozytywnej” o „Wykłady filozofii pozytywnej” · Przedmiotem nauki powinno być rejestrowanie faktów i spostrzeżeń, bowiem godne poznania jest tylko to, co sprawdzalne, udowodnione empirycznie · Żądał...
Franciszek Maria Aronet (Wolter) - wypowiedział się w formie literackiej - "Kandyd". Głosił w swych utworach kult rozumu ukształtowanego empirycznie. Przyjmował postawę krytycyzmu i sceptycyzmu, był krytykiem tego nurtu oświecenia, który...
Barok jest kierunkiem we wszystkich dziedzinach sztuki, występujący w Europie, a następnie w Ameryce Łacińskiej od końca XVI do I połowy XVIII wieku. Najwcześniej został ukształtowany we Włoszech (manieryzm, marinizm) i w Hiszpanii (konceptyzm,...
Homer – legendarny, pierwszy znany z imienia, poeta grecki czasów starożytnych. Żył prawdopodobnie w VIII w. p.n.e. na skolonizowanych przez Grecję obszarach Azji Mniejszej. Uchodzi za twórcę całej literatury Zachodu, za sprawą dwóch swych...
Średniowiecze, medium aevum, moyen ge, Middle Age(s), Mittelalter, w historiografii okres między schyłkiem starożytności (ok. IV-V w.) a początkiem okresu nowożytnego (XV w.), wyodrębniony po raz pierwszy w XV-XVI w. przez humanistów pragnących...
W czasach renesansu i baroku powstają sceny magnackie. Ich zalążkiem były przedstawienia prezentowane na rynkach miejskich w średniowieczu. Teatr zaczyna jednak rozwijać się dopiero w czasach oświecenia. 19 listopada 1765 r. powstaje pierwszy...
Renesans (odrodzenie) jest to epoka w dziejach kultury europejskiej. Pierwszy raz termin ten został użyty w XVI w. Przez G. Vasariego w celu scharakteryzowania tendencji w malarstwie włoskim. Termin ten jako nazwa pierwszej epoki doby nowożytnej...
1.1 DOKONANIA 1.1.1 DANTE ALIGHIERI (1265-1321) „Boska komedia” Obszerny poemat w stu pieśniach i podzielony na trzy części (Piekło, Czyściec, Raj). Dante podróżuje, a jego przewodnikiem jest Wergiliusz, potem przez raj prowadzi go Beatrycze...
CZŁOWIEK a). W myśli: Układ stosunków społecznych określają ustalone hierarchie stworzone przez system feudalny, oparte na ideałach posłuszeństwa i powinności osób zajmujących niższą pozycję. człowieka traktowanego jednak jako istotę...
Pojęcie „Sarmatyzm” pojawia się już w Kronikach Długosza, obejmując Polaków i Rusinów, którzy mieli wywodzić się od wpół legendarnego plemienia irańskiego z dorzecza Donu, wg podań walczącego z Rzymianami. Stąd też już u Kochanowskiego mit...
Oświeceniowy dydaktyzm przejawiał się w twórczości wielu znanych i cenionych pisarzy i poetów tej epoki, by wymienić takich twórców, jak Krasicki, Naruszewicz, Trembecki czy Niemcewicz. Ignacy Krasicki starał się wpływać na moralność i...
Tematem polskiej kultury barokowej jest sarmatyzm. Szlachta wierzyła, że wywodzi się od tajemniczych Sarmatów- bitnego ludu zamieszkującego według antycznych historiografów Europę wschodnią. Mityczni Sarmaci słynęli z odwagi, umiłowania, wolności...
ROMANTYZM - wstęp, zarys, pojęcia, kluczowe daty 1818 r. – Kazimierz Brodziński wydał teoretyczna rozprawę „O KLASYCZNOŚCI I ROMANTYCZNOŚCI TUDZIEŻ O DUCHU POEZJI POLSKIEJ” będącą manifestem Klasycyzm – nudne, ubite, sztywne ramy Poruszenie...
Renesans jako jeden z najważniejszych prądów ukształtował język artystyczny, który zadomowił się w kulturze europejskiej na kilka wieków. O ile jest prawdą, że renesans nawiązywał do starożytności, to prawdą jest też, że artyści tego okresu tworzą...
Żaden z twórców tej epoki nie dożył wydania swoich najważniejszych dzieł poza cenzurą. Oprócz skutków politycznych upadek powstania miał także charakter symboliczny: wiązał się z utratą wiary w sens romantycznych ideałów i romantycznych...
1. Wstęp W epoce romantyzmu smutek stał się nieodłącznym elementem wielu dzieł literackich. Bardzo często pojawiał się on w krótkich utworach lirycznych Juliusza Słowackiego, Adama Mickiewicza czy Cypriana Norwida. Bez większych problemów można...
Ramy czasowe: Za początek epoki przyjęto datę 1891 r. (wydanie pierwszego tomu poezji Kazimierza Przerwy-Tetmajera), której towarzyszyły nowe tendencje ideowo-artystyczne, a za koniec - 1918 r., czyli rok odzyskania przez Polskę...
Wiek XVIII to fatalne stulecie, w którym rodzą się rozmaite instytucje dręczące nas po dziś dzień. Burzliwe przemiany polityczne uwarunkowały powstanie zjawisk propagandy - kształtuje się ona głównie we Francji i Anglii. Narzędziem masowego...
Określ istotę barokowych rozważań o kruchości ludzkiej egzystencji w oparciu o fragment „Myśli” Blaise’a Pascala i „Krótkość żywota” Daniela Naborowskiego „Myśli” Blaise’a Pascala i „Krótkość żywota” Daniela Naborowskiego są utworami...
1. RAMY CHRONOLOGICZNE EPOKI: a) Europa - od początku XIX w. ( Wielka Rewolucja Francuska ) do lat 40-stych XIXw. ( Wiosna Ludów ) b) Polska - rok 1822 ( wydanie pierwszego tomiku poezji Adama Mickiewicza " Ballady i romanse " ) do roku 1863 (...
Oświecenie był to okres w dziejach kultury europejskiej zaczynający się od około 1680r. do końca XVIII wieku. Ta epoka nazywana była często "wiekiem rozumu. W Polsce rozpoczyna się nieco później, a kończy w pierwszym dwudziestoleciu wieku...
1. Antyk to konkretny czas historyczny. Mianem tym określamy - okres trwania kultury starożytnej Grecji i Rzymu Komentarz Antyk to okres trwania kultury starożytnej Grecji i Rzymu. Ponieważ obie kultury lokalizowały się w obrębie Morza...
Wojciech Gutowski : Królestwo Antychrysta i tęsknota Lucyfera. Oblicza szatana w literaturze Młodej Polski [w:] Stulecie Młodej Polski, red. M. Podraza-Kwiatkowska, Kraków 1995. Typologia szatana wg Stanisława Przybyszewskiego : „Szatan jest...
Bunt przeciw autorytetom, Racjonalizm, Idea oświecenia, Optymizm, Powrót do natury, Zhumanizowane chrześcijaństwo, Prawa człowieka, Empiryzm, Krytycyzm, Sensualizm, Deizm, Naturalizm, Klasycyzm, Rokoko. HUME Dawid – empirysta, agnostyk...
Romantyzm w kulturze polskiej przypada na czasy niewoli narodu, braku państwowości polskiej. Jest jednocześnie epoką narodzin nowożytności (w kulturze Zachodu proces ten zainicjowało na szerszą skalę niż w Polsce oświecenie). W ten sposób...