profil

Teksty 75
Zadania 0
Słowniki 75
Obrazy 0
Wideo 0

poleca34%
Wiedza o społeczeństwie

Doktryny wyrosłe z ruchu robotniczego

Kategoria: Wybrane współczesne doktryny polityczne

Powstanie tych doktryn politycznych nastąpiło w połowie XIX wieku i wiązało się z gwałtownym rozwojem przemysłu i zmianami w strukturze ówczesnego społeczeństwa, których efektem było powstanie nowej grupy społecznej – robotników. Szybki wzrost liczebności i znaczenia tej grupy oraz jej ciężka sytuacja bytowa spowodowały powstanie wielu doktryn stawiających sobie początkowo za cel poprawę ich losu. Później zaczęto formułować postulaty polityczne zmierzające do przebudowy całego...

poleca19%
Wiedza o społeczeństwie

Socjaldemokracja

Kategoria: Doktryny wyrosłe z ruchu robotniczego

Z socjalizmu wyrosła także doktryna socjaldemokratyczna, w której zawiera się bardzo wiele z idei socjalistów. Socjaldemokraci potrafili odrzucić naleciałości marksistowskie, rezygnując z walki klas, rewolucji i dyktatury proletariatu na rzecz państwa prawa, równości wszystkich obywateli i szeroko rozumianej demokracji. W sferze ekonomicznej deklaracja postuluje: pełne zatrudnienie, ubezpieczenia społeczne, podniesienie poziomu życia oraz bardziej sprawiedliwy podział dochodu i...

poleca60%
Wiedza o społeczeństwie

System polityczny i jego typologia

Kategoria: Systemy polityczne

Pojęcie sytemu politycznego pojawiło się w naukach politycznych stosunkowo niedawno, obejmując swoim zakresem takie pojęcia jak naród, rząd, państwo. Współcześnie istnieje co najmniej kilkadziesiąt określeń tego terminu i jest on jednym z bardziej skomplikowanych terminów współczesnej politologii. Dla potrzeb niniejszej książki przyjęliśmy jedną z bardziej popularnych i dość szeroko opisujących zjawisko definicję, według której system polityczny to wszystkie organy państwowe: partie...

poleca59%
Wiedza o społeczeństwie

Charakterystyka systemów politycznych wybranych współczesnych państw

Kategoria: Systemy polityczne

We współczesnym świecie państwa organizowane są wokół różnych, często odmiennych systemów politycznych. Można tutaj przytoczyć słowa Winstona Churchilla, który miał kiedyś powiedzieć: „Wypróbowano już wiele form rządów na tym świecie grzechu i niedoli”. Prezentujemy opisy systemów politycznych, które najpełniej oddają idee demokracji i republikanizmu.

polecab/d
Wiedza o społeczeństwie

Systemy polityczne a współczesne państwo

Kategoria: Państwo i polityka

poleca50%
Wiedza o społeczeństwie

Różnorodność form państwa

Kategoria: Systemy polityczne a współczesne państwo

Posługując się pojawiającymi się w najpowszechniej wyróżnianych systemach politycznych pojęciami, takimi jak demokracja, republika czy dyktatura, napotykamy na trudności związane z wyraźnym określeniem ich zakresu. Pewne uporządkowanie w stosowaniu tych pojęć wprowadza ich opis ze względu na formę państwa, w którym występują. Pojęcie formy państwa jest często utożsamiane z pojęciem sytemu politycznego, jaki w danym państwie obowiązuje.Mówiąc inaczej: system polityczny państwa określa...

polecab/d
Wiedza o społeczeństwie

System zorganizowania rządów

Kategoria: Różnorodność form państwa

Państwa o systemie prezydialnym – głowa państwa i szef rządu jest tą samą osobą. W tym systemie najważniejszy zakres władzy posiada prezydent, który kieruje państwem niezależnie od parlamentarnej większości, jednak nie może rozwiązać parlamentu ani w nim zasiadać. System ten, ze względu na pozycję prezydenta,występuje w trzech odmianach: Państwa o systemie parlamentarnym – najważniejszą cechą tego systemuj est rozdzielenie funkcji głowy państwa (prezydenta) i szefa rządu (premiera)....

polecab/d
Wiedza o społeczeństwie

Organizacja władzy Rzeczypospolitej

Kategoria: Państwo i polityka

poleca23%
Wiedza o społeczeństwie

Władza wykonawcza Rzeczypospolitej Polskiej

Kategoria: Państwo i polityka

poleca73%
Wiedza o społeczeństwie

Najwyższa Izba Kontroli

Kategoria: Władza sądownicza – organy kontroli i przestrzegania prawa

Najwyższa Izba Kontroli działa jako naczelny organ kontroli państwowej. Instytucja ta posiada bogatą tradycję sięgającą XIX wieku. Jako organ kontroli państwowej funkcjonuje od 1921 roku. Obecny zakres kompetencji NIK-u określa Ustawa Konstytucyjna z 1997 roku. Najwyższa Izba Kontroli działa kolegialnie i podlega Sejmowi. Kolegium NIK ustanowią: prezes i wiceprezesi, sekretarz i 16 członków (powoływanych przez Prezydium Sejmu na wniosek Prezesa NIK-u). Prezesa NIK-u powołuje Sejm za zgodą...

poleca20%
Wiedza o społeczeństwie

Miejsce doktryn we współczesnych partiach politycznych

Kategoria: Systemy polityczne

Pomiędzy doktrynami politycznymi a partiami politycznymi istnieje współcześnie bardzo wyraźny związek. Wynika on z programu politycznego partii, który powstaje jako efekt dopasowywania doktryny do aktualnej sytuacji politycznej i historycznej. Dlatego często z jednej doktryny politycznej może powstać kilka różnorodnych programów. Program partii politycznej jest określeniem bezpośrednich działań w różnych sferach życia publicznego jako fundament uwzględniających zasady ideologiczne...

poleca37%
Wiedza o społeczeństwie

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

Kategoria: Władza sądownicza – organy kontroli i przestrzegania prawa

Powołana w 1993 roku Rada jest organem państwowym właściwym w sprawach radiofonii i telewizji. Składa się z dziewięciu członków powoływanych przez Sejm (cztery osoby), Senat (dwie osoby) i Prezydenta RP (trzy osoby). Kadencja Rady trwa sześć lat, lecz co dwa lata wymienia się 1/3 członków, którzy nie mogą zostać powołani na następną kadencję. Do zadań Rady należą: projektowanie najważniejszych kierunków państwa w dziedzinie radiofonii i telewizji, przyznawanie koncesji na...

poleca36%
Wiedza o społeczeństwie

Typologia i funkcja doktryn politycznych

Kategoria: Współczesna myśl polityczna a doktryny polityczne

Doktryna jako zbiór dość ogólnych wskazówek może pełnić różne istotne z punktu widzenia społeczeństwa funkcje, np. poznawczą, programowo-polityczną lub integrującą. Patrząc z tego stanowiska najważniejsza jest funkcja integrująca, sprowadzająca się do łączenia wokół doktryny osób identyfikujących się z daną ideologią. Czasami więź ta może przybrać formalny charakter, co prowadzi do utworzenia ugrupowań lub partii politycznych. Istnieje co najmniej kilka typologii doktryn politycznych....

poleca93%
Wiedza o społeczeństwie

Elementy tworzące współczesną myśl polityczną

Kategoria: Współczesna myśl polityczna a doktryny polityczne

Wydaje się, iż pełne poznanie teraźniejszości nie jest możliwe bez odwołania się do przeszłości, by tam szukać zrozumienia stanu obecnego. Nawet jeżeli świat dzisiejszy jest inny od tego sprzed kilkuset lat w sferze ideologii, doktryn, a być może też wartości, to i tak jest to ten sam świat, który kształtował się przez wiele pokoleń i istnień ludzkich. Współczesne doktryny polityczne swoimi korzeniami sięgają poprzednich dwóch stuleci, jednak wywierają one nadal bezpośredni wpływ na...

poleca58%
Wiedza o społeczeństwie

Struktura zorganizowania samorządu terytorialnego

Kategoria: Społeczność lokalna i sposoby jej organizowania

W 1999 roku wprowadzone zostały nowe zasady trójstopniowego podziału terytorialnego Polski. Od tego czasu samorząd terytorialny stanowią: gminy, powiaty i rządowo-samorządowe województwa.

Sprawdź także
poleca64%
Wiedza o społeczeństwie

Niemcy

Kategoria: Charakterystyka systemów politycznych wybranych współczesnych państw

Republika Federalna Niemiec jest państwem, w którym występują trzy systemy polityczne: parlamentarny, federacyjny i demokratyczny. W Niemczech istnieje kilka dużych i silnych ugrupowań partyjnych, które naprzemiennie sprawują władzę. Najważniejsze z działających partii to: Niemiecka Partia Socjaldemokratyczna(SPD), Chrześcijańska Demokracja (CDU/CSU), Zieloni (partia reprezentująca ruchy ekologiczne), reprezentująca liberałów Wolna Partia Demokratyczna(FDP) oraz PDS, czyli dawna partia...

poleca63%
Wiedza o społeczeństwie

Dzieje demokracji

Kategoria: Fundamentalne zasady demokracji

Pojęcie demokracji narodziło się w starożytnej Grecji w polis. Za najważniejszą uznano tam władzę ludu, czyli wspólnotę obywateli, którzy poprzez zgromadzenie ludowe sprawowali władzę w mieście-państwie. W dziejach najważniejsze pojęcia związane z funkcjonowaniem demokracji ulegały zmianie. Współcześnie demokracją określa się taką formę ustroju państwa, w której wola większości obywateli stanowi źródło władzy, nadając wszystkim obywatelom swobody i prawa polityczne. Dzięki nim mogą oni...

poleca32%
poleca40%
Wiedza o społeczeństwie

Organizacja aparatu państwowego

Kategoria: Różnorodność form państwa

Monarchia – jest to forma rządu, w której aparat państwowy i forma władzy jest w rękach monarchy (króla, cesarza, sułtana). Ze względu na zakres władzy możemy wyróżnić monarchię absolutną – gdy cała władza spoczywa w osobie monarchy,monarchię konstytucyjną – gdzie konstytucja pełni formę umowy pomiędzy społeczeństwem a monarchą, oraz monarchię parlamentarną – gdzie monarcha pełni funkcję reprezentacyjną, występując często na pozycji arbitra i symbolu narodowego. Republika – jest formą...

poleca16%
Wiedza o społeczeństwie

Rada Ministrów

Kategoria: Premier i Rada Ministrów

Ministrowie kierują działaniami administracji rządowej. Podobnie jak premier, ponoszą odpowiedzialność konstytucyjną przed Trybunałem Stanu. Za bezpieczeństwo wewnętrzne państwa odpowiedzialny jest Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.Minister Spraw Zagranicznych zobowiązany jest do realizacji założeń polityki zagranicznej państwa. Innymi resortami występującymi w rządzie są m.in. Ministerstwo Edukacji Narodowej, Ministerstwo Obrony Narodowej, Ministerstwo Rolnictwa.

poleca89%
Wiedza o społeczeństwie

Anarchizm

Kategoria: Doktryny wyrosłe z ruchu robotniczego

Anarchizm jako doktryna polityczna kształtował się od czasów starożytności,by ostateczny kształt przybrać w połowie XIX wieku. Wtedy doktrynę tę ostatecznie ukształtowali jej główni teoretycy: Pierre J. Proudhon, Michaił Bakunin, Piotr Kropotkin,William Godwin, Max Stirner. Anarchizm nigdy nie był jednolitą doktryną, lecz wszystkie jego odmiany posiadają pewne wspólne cechy. Istotę doktryny anarchistycznej trafnie formułuje Kropotkin: Anarchizm to nazwa praktyki i teorii życia,...

poleca63%
Wiedza o społeczeństwie

Prokuratura

Kategoria: Władza sądownicza – organy kontroli i przestrzegania prawa

Najważniejszymi zadaniami Prokuratury jest czuwanie nad ściganiem przestępstw oraz prowadzenie i nadzorowanie postępowania przygotowawczego w sprawach karnych. Prokuratura pełni również funkcję oskarżyciela publicznego przed sądem, wytacza powództwa w sprawach karnych i cywilnych oraz koordynuje działania w zakresie ścigania przestępstw prowadzone przez inne organy państwa. Urząd prokuratora w dziejach sądownictwa polskiego pojawia się na przełomie XVI i XVII wieku. Jego funkcje i...

poleca62%
Wiedza o społeczeństwie

Struktura organów kontroli i przestrzegania prawa

Kategoria: Władza sądownicza – organy kontroli i przestrzegania prawa

Do organów państwowych, których zadaniem jest kontrola i ochrona prawna państwa, zaliczamy: prokuraturę, Rzecznika Praw Obywatelskich, Najwyższą Izbę Kontroli oraz Krajową Radę Radiofonii i Telewizji.

poleca84%
Wiedza o społeczeństwie

Sądy szczególne

Kategoria: Władza sądownicza – wymiar sprawiedliwości

Poza sądami powszechnymi istnieje sądownictwo szczególne – wojskowe i administracyjne. Zajmuje się ono sprawami wykraczającymi poza uprawnienia sądów powszechnych. Sądy wojskowe tworzą: sądy okręgów wojskowych i sądy garnizonowe. Wszystkie podlegają Izbie Wojskowej Sądu Najwyższego. Zadaniem sądów wojskowych jest rozpatrywanie spraw dotyczących przestępstw związanych z obronnością państwa. Sądownictwem szczególnym jest także sądownictwo administracyjne w postaci Naczelnego Sądu...

poleca80%
Wiedza o społeczeństwie

Mała ojczyzna i regiony

Kategoria: Państwo i polityka

Sprawdź także
poleca96%
Wiedza o społeczeństwie

Rzecznik Praw Obywatelskich

Kategoria: Władza sądownicza – organy kontroli i przestrzegania prawa

Instytucja Rzecznika Praw Obywatelskich została powołana w 1987 roku. Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży praw i wolności człowieka i obywatela zapisanych w Konstytucji RP i innych ustawach. Rzecznik bada, czy działalność różnych organów państwa, organizacji czy instytucji nie doprowadza do łamania praw i wolności obywatelskich. Rzecznik nie rozstrzyga, lecz jedynie zwraca się do właściwych instytucji o podjęcie odpowiednich działań, by zmienić niekorzystną dla obywatela sytuację....

poleca67%
Wiedza o społeczeństwie

Dlaczego demokracja?

Kategoria: Fundamentalne zasady demokracji

Demokracja nie jest i nie musi być idealnym rozwiązaniem dla wszystkich społeczeństw. Jest ona dziełem pewnej kultury, która za fundament przyjęła łacińsko-greckie przekonanie o wolności jako najważniejszej wartości społecznej. Demokracja posiada wiele wad i prawdopodobne rację miał Winston Churchill, który powiedział: „demokracja jest złym ustrojem, ale nikt dotąd nie wymyślił lepszego”. Rozpatrując pytanie postawione w tytule, zacznijmy od próby dokonania bilansu złych i dobrych stron...

poleca38%
Wiedza o społeczeństwie

Socjalizm

Kategoria: Doktryny wyrosłe z ruchu robotniczego

Dla socjalisty szczególne znaczenie ma zło, jakie dokonuje się w społeczeństwie, zwłaszcza zło czynione przez innych ludzi. Socjalista niczym Prometeusz powinien być uczulony na wszelakie krzywdy dziejące się na świecie, być gotowy zmieniać świat na lepszy. Człowiek ma ogromną moc nieustannego przekształcania świata,tak żeby służył szczęściu wszystkich. Dzięki wolności i nieograniczonym możliwościom rozumu człowiek jest najważniejszą istotą w kosmosie. Dla wielu socjalistów wspólny...

poleca82%
Wiedza o społeczeństwie

Organizacja organów wymiaru sprawiedliwości

Kategoria: Władza sądownicza – wymiar sprawiedliwości

Najważniejszym organem wymiaru sprawiedliwości jest Sąd Najwyższy. W jego skład wchodzą: pierwszy prezes, jego zastępca oraz sędziowie. Art. 175 1. Wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. [Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej] Pierwszy prezes Sądu Najwyższego powoływany jest przez Prezydenta RP na 6-letnią kadencję spośród kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu...

poleca42%
Wiedza o społeczeństwie

Dlaczego konstytucja jest najwyższym aktem prawnym?

Kategoria: Konstytucja jako najwyższy akt prawny

Przemiany, jakie dokonywały się w Polsce i w całej Europie od roku 1989, spowodowały, że stopniowo został przywrócony system demokratyczny. W 1992 roku uchwalono tymczasowy akt nazwany Małą Konstytucją, która regulowała wzajemne zależności pomiędzy parlamentem, rządem i prezydentem. Wiosną 1997 roku Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego RP zakończyła prace nad projektem nowej ustawy zasadniczej. Nowa konstytucja została uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe 2...

poleca64%
Wiedza o społeczeństwie

Ustrój ekonomiczny

Kategoria: Różnorodność form państwa

Państwa o gospodarce wolnorynkowej – istnieje w nich swoboda działań gospodarczych, oparta o zasadę konkurencji oraz prawa podaży i pobytu. Prawo chroni własność, w tym prywatną własność jednostek. Państwa o gospodarce centralnie sterowanej – w państwach tych nie występuje wolność gospodarcza, prawo chroni własność państwową, a zwalcza własność prywatną. O wielkości produkcji i cenach produktów decydują władze. Państwa o gospodarce naturalnej – w państwach tych stosuje się...

poleca59%
Wiedza o społeczeństwie

Typologia partii politycznych

Kategoria: Systemy polityczne

Współcześnie działające partie w coraz mniejszym stopniu odwołują się do sztywnych założeń wynikających z doktryny lub ideologii, a w swoim działaniu muszą uwzględniać koniunkturę polityczną i nastroje społeczne. Nakłada to na partie obowiązek opracowania strategii uwzględniającej zmiany poparcia ze strony swojego elektoratu. W swoich działaniach muszą się kierować dobrem ogółu społeczeństwa. Najbardziej uniwersalne i najczęściej stosowane kryterium podziału partii politycznych wynika...

poleca69%
Wiedza o społeczeństwie

Wielka Brytania

Kategoria: Charakterystyka systemów politycznych wybranych współczesnych państw

System polityczny Wielkiej Brytanii jest przykładem systemu parlamentarnego, demokratycznego i unitarnego o zdecentralizowanych relacjach pomiędzy centrum a regionami. Brytyjski system jest wynikiem długotrwałej ewolucji monarchicznego sytemu rządów. Wielka Brytania nie posiada konstytucji rozumianej jako jednolity, spisany akt prawny. Konstytucjonalizm brytyjski jest wynikiem wielu aktów prawnych, które sięgają nawet XIII wieku. Organizacja systemu politycznego ukształtowanego w Wielkiej...

poleca39%
Wiedza o społeczeństwie

Prezes Rady Ministrów

Kategoria: Premier i Rada Ministrów

Zakres kompetencji Premiera jest niezwykle rozległy: wydaje rozporządzenia, koordynuje i kontroluje pracę członków rządu, jest zwierzchnikiem administracji państwowej, kontroluje pracę wojewodów (ma moc ich powoływania i odwoływania), sprawuje również nadzór nad samorządem terytorialnym. Za naruszenie konstytucji lub nadużycia popełnione w trakcie urzędowania premier ponosi odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu.

poleca59%
Wiedza o społeczeństwie

Katolicka doktryna społeczna

Kategoria: Wybrane współczesne doktryny polityczne

Doktryna katolicka kształtowała się od czasów związanych z powstawaniem instytucji kościelnych i sięga w dziejach do okresu Imperium Rzymskiego w IV wieku. Ostatecznie – wyodrębniona z całokształtu doktryn i teologii katolickich w XIX wieku – wyraża się w encyklikach papieskich poświęconych zagadnieniom społeczno-politycznym. Pierwszą z nich była encyklika Rerum novarum (Rzeczy nowe), ogłoszona przez papieża Leona XIII. W kolejnych encyklikach można zauważyć ewolucję doktryny...

poleca79%
Wiedza o społeczeństwie

Województwo

Kategoria: Struktura zorganizowania samorządu terytorialnego

Mieszkańcy województwa z mocy prawa tworzą wspólnotę regionalną. Ludzie mieszkający na tym samym terytorium wypracowują uznawane przez ogół wartości i normy postępowania. Obecnie tradycyjne społeczności lokalne (wsie, małe miasteczka) ulegają zmianom w związku z dużą ruchliwością społeczną (np. wyjazdy do pracy, w celu dalszego kształcenia się). Dla ich integracji powołuje się różnego rodzaju instytucje, organizacje i stowarzyszenia. Jedną z nich jest województwo. Uważa się, że połączenie...

poleca70%
Wiedza o społeczeństwie

Czym jest władza ustawodawcza w Rzeczypospolitej Polskiej?

Kategoria: Władza ustawodawcza Rzeczypospolitej Polskiej

Naród będący, zgodnie z konstytucją, najwyższą władzą w Rzeczypospolitej Polskiej, sprawuje ją poprzez swoich przedstawicieli wybieranych do Sejmu i Senatu. Sejm i Senat stają się tym samym przedstawicielami narodu. Art. 95.1. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat.2. Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Konstytucji i ustaw. [Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej] Istnienie dwuizbowego parlamentu nie...

poleca64%
Wiedza o społeczeństwie

System totalitarny

Kategoria: System polityczny i jego typologia

Nazwa tego systemu pochodzi od łacińskiego słowa totus (całkowity) i charakteryzuje się totalną kontrolą ze strony aparatu państwowego wszystkich sfer życia obywateli. Koncepcja państwa totalitarnego kształtowała się równie dawno jak pojęcie demokracji. W poszukiwaniu korzeni totalitaryzmu należy sięgnąć do tworzenia się zmilitaryzowanego społeczeństwa spartańskiego, poglądów na idealne państwo Platona czy koncepcji społeczeństwa pojawiającej się w Utopii Thomasa Morusa. Współczesny...

poleca63%
Wiedza o społeczeństwie

Trybunał Konstytucyjny

Kategoria: Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu

Składa się z 15 sędziów wybieranych indywidualnie przez Sejm spośród osób wyróżniających się szczególną wiedzą prawniczą i zgłoszonych przez grupę 50 posłów lub Prezydium Sejmu. W skład Trybunału wchodzą:prezes i wiceprezesi powoływani przez Prezydenta RP na 9-letnią kadencję. Organami Trybunału Konstytucyjnego są: Prezes i Zgromadzenie Ogólne tworzone przez sędziów Trybunału.

poleca51%
Wiedza o społeczeństwie

Cechy i funkcje partii politycznych

Kategoria: Systemy polityczne

Nowożytne partie polityczne powstawały w drugiej połowie XIX wieku. Następowało to równocześnie z upowszechnieniem praw politycznych, które obejmowały coraz szersze kręgi społeczeństwa. W czasie zdobywania praw wyborczych przez coraz nowe grupy organizowano partie jako instytucje masowe skupiające liczne rzesze swoich sympatyków. Każda partia polityczna posiada wyraźnie określone cechy, które odróżniają ją od innych działających na forum społecznym organizacji. Cechy te można przedstawić...

poleca73%
Wiedza o społeczeństwie

Doktryna konserwatywna

Kategoria: Wybrane współczesne doktryny polityczne

Narodziła się na przełomie XVIII i XIX wieku i była odpowiedzią na wydarzenia związane z wystąpieniami rewolucyjnymi w Ameryce oraz na rewolucję francuską. Nazwa konserwatyzm pochodzi od łacińskiego słowa conservo oznaczającego zachowanie czegoś, chronienie. Dlatego też często konserwatystów nazywamy zachowawcami lub zachowawczymi. Konserwatyści byli przeciwnikami ideologii oświecenia, głoszącej racjonalizm i potrzebę zmian społecznych. W opozycji do tych poglądów stworzyli...

poleca62%
Wiedza o społeczeństwie

Regiony

Kategoria: Mała ojczyzna i regiony

Region to obszar ukształtowany w wyniku wielu wydarzeń historycznych, wyróżniający się określonymi cechami, np. geograficznymi, gospodarczymi. Mieszkańcy regionu mają poczucie własnej odrębności, ale nie uważają się za odrębny naród. Regiony sięgają swoimi korzeniami czasów najdawniejszych i często są świadectwem różnorodnych wydarzeń historycznych. Istnieją regiony, które są pozostałością po plemionach słowiańskich zjednoczonych przez dynastię Piastów (Śląsk, Mazowsze). Pojawiające się w...

poleca78%
Wiedza o społeczeństwie

Stany Zjednoczone

Kategoria: Charakterystyka systemów politycznych wybranych współczesnych państw

System polityczny Stanów Zjednoczonych bierze swój początek z oświeceniowej filozofii końca XVIII wieku. Uchwalona w 1787 roku konstytucja jest do dnia dzisiejszego najważniejszym i nadal obowiązującym aktem prawnym. Pomyślana jako akt otwarty została uzupełniona o poprawki, których do dnia dzisiejszego jest 26. Poprawki wyjaśniają lub precyzują niezbyt ostro sformułowane zapisy konstytucyjne. System polityczny Stanów Zjednoczonych można określić jako system demokratyczny,prezydencki i...

poleca64%
Wiedza o społeczeństwie

Trybunał Stanu

Kategoria: Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu

Zadaniem Trybunału Stanu jest pociąganie do odpowiedzialności konstytucyjnej osób, które ze względu na zajmowane stanowisko lub urząd naruszyły Konstytucję RP lub obowiązujące ustawy. Tego rodzaju odpowiedzialność konstytucyjna ciąży na: Prezydencie, Prezesie Rady Ministrów i jej członkach, Prezesie Narodowego Banku Polskiego, Prezesie Najwyższej Izby Kontroli, członkach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz Naczelnym Dowódcy Sił Zbrojnych. Wnioskowanie o postawienie przed Trybunałem...

poleca79%
Wiedza o społeczeństwie

Sejm Rzeczypospolitej

Kategoria: Władza ustawodawcza Rzeczypospolitej Polskiej

Sejm, pierwsza izba polskiego parlamentu, jest powoływany w wyborach powszechnych, bezpośrednich, równych, proporcjonalnych, w tajnym głosowaniu. W wyborach mogą brać udział osoby posiadające czynne prawo wyborcze,czyli prawo wybierania. Czynne prawo wyborcze posiadają osoby pełnoletnie(powyżej 18. roku życia), które nie zostały pozbawione takiego prawa wyrokiem sądu lub Trybunału Stanu oraz nie są ubezwłasnowolnione z powodu choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego....

poleca82%
Wiedza o społeczeństwie

Prezydent Rzeczypospolitej

Kategoria: Władza wykonawcza Rzeczypospolitej Polskiej

Władzę wykonawczą w Rzeczypospolitej sprawuje Prezydent i Rada Ministrów. Prezydent jest najwyższym przedstawicielem państwa polskiego. Stoi na straży suwerenności państwowej, bezpieczeństwa oraz nienaruszalności i niepodzielności terytorium Polski. Jest także gwarantem Konstytucji RP i umów międzynarodowych. Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany na 5-letnią kadencję w wyborach powszechnych (otrzymuje mandat do sprawowania władzy bezpośrednio od narodu), równych, bezpośrednich, w...

Sprawdź także
poleca63%
Wiedza o społeczeństwie

System demokratyczny

Kategoria: System polityczny i jego typologia

Funkcjonuje w państwach, które opierają swój system na zasadach suwerenności narodu, pluralizmu politycznego, podziału władzy i państwa prawa. W państwie demokratycznym źródłem władzy są wszyscy obywatele,zaś władza wybierana na określony czas poddawana jest kontroli i ponosi odpowiedzialność przed całym społeczeństwem. Pojęcie państwa demokratycznego narodziło się w Europie jako wyraz wielowiekowych przemian politycznych i kształtowania się demokratycznych poglądów na kwestie społeczne i...

poleca92%
Wiedza o społeczeństwie

Wybrane współczesne doktryny polityczne

Kategoria: Współczesna myśl polityczna a doktryny polityczne

Wśród rozlicznych doktryn, które kształtowały się na podstawie różnych idei, postanowiliśmy poświęcić uwagę tym, których istnienie pozostawiło wyraźny ślad w istniejących współcześnie systemach lub poglądach politycznych. Bez zrozumienia istoty tych poglądów nie jest możliwe poznanie w pełni działania wielu partii i instytucji związanych z polityką. Doktryna konserwatywna Narodziła się na przełomie XVIII i XIX wieku i była odpowiedzią na wydarzenia związane z wystąpieniami...

poleca74%
Wiedza o społeczeństwie

Premier i Rada Ministrów

Kategoria: Władza wykonawcza Rzeczypospolitej Polskiej

Rada Ministrów, czyli rząd, jest drugim organem władzy wykonawczej w Rzeczypospolitej. Jest naczelnym organem administracji państwowej. Radę Ministrów tworzą: Prezes Rady Ministrów (premier), który jest jej przewodniczącym, wiceprezesi (wicepremierzy), ministrowie oraz przewodniczący określonych w ustawach komitetów działających jako organy opiniodawczo-doradcze. Komitetom przewodniczą z reguły wiceministrowie, a w ich skład wchodzą także wskazani ministrowie. Niezwykle ważnymi...

poleca66%
Wiedza o społeczeństwie

Prawa i obowiązki wynikające z konstytucji

Kategoria: Konstytucja jako najwyższy akt prawny

Społeczeństwo, organizując państwo, zawarło umowę – przekazało część swoich uprawnień, a w zamian otrzymało ochronę fundamentalnych praw.Zawierając taki kontrakt, obywatele nie zrezygnowali ze swoich praw naturalnych, ale otrzymali formalne gwarancje ich przestrzegania zapisane w różnych dokumentach i aktach prawnych. Twórcy nowożytnych konstytucji umieszczali spis praw obywatelskich jako jeden z ważniejszych elementów struktury ustawy zasadniczej. Ślady praw obywatelskich odnajdujemy...

poleca72%
Wiedza o społeczeństwie

Społeczność lokalna a samorządność

Kategoria: Społeczność lokalna i sposoby jej organizowania

Społeczność lokalna najczęściej realizuje swoje cele poprzez organizacje działające najbliżej niej, na poziomie gminy, powiatu i województwa. Nawet najlepszy rząd centralny nie jest w stanie zrealizować wszystkich zadań wynikających ze specyfiki funkcjonowania społeczności lokalnej, zaś jego organizacja czasami uniemożliwia wywiązanie się z większości funkcji. Dlatego też ważne jest dobre współdziałanie rządu centralnego ze społecznościami lokalnymi. Najczęstszą formą organizowania się...

poleca62%
Wiedza o społeczeństwie

Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu

Kategoria: Władza sądownicza – wymiar sprawiedliwości

Trybunał jest rodzajem sądu o szczególnych uprawnieniach i kompetencjach.Jego zadaniem jest orzekanie o zgodności z Konstytucją ustaw umów międzynarodowych i innych aktów normatywnych centralnych organów państwowych, a także rozstrzyganie sporów kompetencyjnych pomiędzy konstytucyjnymi organami państwa. Trybunał orzeka ponadto o przeszkodach w sprawowaniu urzędu Prezydenta RP oraz skarg konstytucyjnych wnoszonych przez obywateli, których wolności,prawa i obowiązki zostały naruszone....

poleca83%
Wiedza o społeczeństwie

Sądy powszechne

Kategoria: Władza sądownicza – wymiar sprawiedliwości

Pod nadzorem Sądu Najwyższego działają sądy powszechne, które rozpatrują sprawy z zakresu karnego, cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych z wyłączeniem spraw ustawowo przewidzianych dla innych sądów. Na sądownictwo powszechne składają się sądy rejonowe, sądy wojewódzkie i sądy apelacyjne. Rodzaje sądów Sądy apelacyjne Są sądami odwoławczymi od orzeczeń wydanych przez sądy okręgowe w pierwszej instancji. Sądy apelacyjne...

poleca75%
Wiedza o społeczeństwie

Komunizm - Marksizm i Leninizm

Kategoria: Doktryny wyrosłe z ruchu robotniczego

Doktryna komunistyczna traktowana była w XIX wieku jako odmiana idei socjalistycznej. Twórcami i największymi propagatorami nowożytnego komunizmu byli Karol Marks i Fryderyk Engels. Swoje poglądy, a zarazem fundamenty doktryny komunistycznej, ogłosili w 1848 roku w Manifeście komunistycznym Twórcy komunizmu w wydarzeniach historycznych dopatrzyli się prawidłowości,których głównym czynnikiem była walka dokonująca się pomiędzy zróżnicowanymi klasami społecznymi. Walka klasowa...

poleca75%
Wiedza o społeczeństwie

Zasada trójpodziału władzy

Kategoria: Organizacja władzy Rzeczypospolitej

Według Konstytucji RP organizacja naczelnych władz w państwie podlega zasadzie podziału władzy. Zasada ta, wywodząca się z monteskiuszowskiego trójpodziału władzy, określa stosunek pomiędzy naczelnymi władzami w państwie ze wskazaniem, że powinna je cechować równowaga. W ramach trzech najważniejszych władz w państwie istnieje szczególnego rodzaju podział wewnętrzny. Można mówić tutaj o zasadniczym podziale władzy, gdyż np. władzę sądowniczą sprawują:sądy z Sądem Najwyższym na czele wraz z...

poleca58%
Wiedza o społeczeństwie

Wartości demokratyczne

Kategoria: Fundamentalne zasady demokracji

Określenie wszystkich wartości demokratycznych jest o tyle trudnym zadaniem,że sposób ich doboru zawsze budził kontrowersje. Można jednak wyznaczyć te podstawowe, które posłużą jako punkt wyjścia do dyskusji na temat ich miejsca w systemie demokracji. Wartości demokratyczne wolność prawo do godnego i bezpiecznego życia, do myślenia, wiary i wyrażania własnych przekonań: prawo do aktywnego uczestniczenia w tworzeniu rządowych praw i instytucji bez strachu, przymusu...

poleca72%
Wiedza o społeczeństwie

Doktryna liberalna

Kategoria: Wybrane współczesne doktryny polityczne

Polityczna doktryna liberalizmu ukształtowała się w zwarty i spójny system w czasach oświecenia. Określenie liberalizm wywodzi się od łacińskiego przymiotnika liber – wolny. Po raz pierwszy w takim znaczeniu wyraz ten został użyty na początku XIX wieku przez parlament hiszpański – kortezy. Pojawianie się doktryny liberalizmu łączono z wysokim poziomem rozwoju gospodarczego oraz z wystąpieniami rewolucyjnymi we Francji i na kontynencie amerykańskim. W praktyce w XVIII wieku...

poleca78%
Wiedza o społeczeństwie

Senat Rzeczypospolitej

Kategoria: Władza ustawodawcza Rzeczypospolitej Polskiej

Senat Rzeczypospolitej jest drugą izbą polskiego parlamentu. Powoływany jest na drodze wyborów zarządzanych przez Prezydenta w tych samych terminach co wybory do Sejmu. Ordynacja wyborcza do Senatu różni się od ordynacji sejmowej tylko zasadą większości względnej. O ile do Sejmu wchodzą posłowie według zasady proporcjonalności, o tyle za wybranych do Senatu uważa się tych kandydatów, którzy otrzymali kolejno najwięcej ważnych głosów. Senat liczy 100senatorów, a jego struktura...

poleca62%
Wiedza o społeczeństwie

Władza samorządu terytorialnego a obywatele

Kategoria: Społeczność lokalna i sposoby jej organizowania

Wpływ mieszkańców na postępowanie władz samorządowych nie kończy się w momencie wyborów. Wszyscy mieszkańcy gmin, powiatów czy województw mają rozliczne prawa obywatelskie pozwalające skutecznie kontrolować działania samorządu. Mieszkańcy mają prawo do informacji oraz kontroli podejmowanych działań i decyzji. Prawa te umożliwiają udział w sesjach zgromadzeń samorządowych (radach gminy, powiatu i sejmikach wojewódzkich), a także w pracach w powoływanych komisjach. Każdy mieszkaniec może...

poleca75%
Wiedza o społeczeństwie

Najważniejsze zasady demokracji

Kategoria: Fundamentalne zasady demokracji

Współcześnie istniejące systemy demokratyczne opierają swoje działania na czterech fundamentalnych zasadach: suwerenności narodu, pluralizmu politycznego, trójpodziału władzy oraz nadrzędności prawa w państwie. Założenia systemu demokratycznego zostały przedstawione na poniższym schemacie. Współcześnie wiele zasad wywodzących się ze starożytnej formy demokracji jest w praktyce niemożliwych do zastosowania. Demokracja grecka powstała jako system odpowiedni dla kilkunastotysięcznej...

poleca54%
Wiedza o społeczeństwie

Prezydenci III RP

Kategoria: Prezydent Rzeczypospolitej

Lech Wałęsa – działacz wolnych związków zawodowych, współzałożyciel „Solidarności”, wieloletni pracownik Stoczni Gdańskiej, gdzie w sierpniu 1980 roku stanął na czele strajku. Przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego (MKS), podpisał porozumienia z komisją rządową (tzw. porozumienia sierpniowe). Jeden z inicjatorów porozumienia z władzami komunistycznymi (tzw. Okrągłego Stołu). Laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1982). Prezydent w latach 1990-1995....

poleca54%
Wiedza o społeczeństwie

Mała ojczyzna

Kategoria: Mała ojczyzna i regiony

Każdy z nas żyje i porusza się w obrębie różnych grup społecznych. Jedną z najważniejszych jest rodzina, która daje nam poczucie tożsamości, a dom rodzinny zapewnia nam bezpieczeństwo. Z drugiej strony każdy z nas należy do wielkiej grupy, jaką jest naród, a zarazem czuje się związany z ojczyzną, w której żyje. Właśnie pomiędzy rodziną i domem a narodem i ojczyzną jest miejsce na przestrzeń, którą nazywa się małą ojczyzną.

poleca66%
Wiedza o społeczeństwie

System autorytarny

Kategoria: System polityczny i jego typologia

Funkcjonuje w państwach cechujących się ograniczonym uczestnictwem społeczeństw w systemie rządzenia, ograniczonymi formami działalności publicznej i politycznej oraz odpowiednio ukształtowanym aparatem państwowym, zupełnie podporządkowanym decyzjom rządzącego reżimu. Jest często określany jako forma pośrednia pomiędzy demokracją a totalitaryzmem. Autorytaryzm wyrasta z przekonania o wartości elitaryzmu, czyli sprawowania rządów przez jednostki, które z powodu swego autorytetu mają...

poleca41%
Wiedza o społeczeństwie

Struktura terytorialno - administracyjna

Kategoria: Różnorodność form państwa

Państwa unitarne – struktura państwa jest wewnętrznie jednolita. Cechami charakterystycznymi państwa tego typu są: jednolity system prawny, jednolite obywatelstwo,jednorodny system najważniejszych organów państwowych, podział kraju na jednostki administracyjno-terytorialne podporządkowane organom centralnym i nieposiadające politycznej samodzielności. Państwa unitarne mogą występować w dwóch odmianach: Państwa złożone – w tym systemie części składowe zachowują pełen lub ograniczony...

poleca76%
Wiedza o społeczeństwie

Gmina

Kategoria: Struktura zorganizowania samorządu terytorialnego

Jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego, a zarazem wspólnotą zamieszkujących ją ludzi. Mieszkańcy gminy w różny sposób mogą realizować swoje prawo do podejmowania decyzji w sprawach dotyczących ich najbliższego otoczenia. Najważniejszym z nich jest możliwość uczestniczenia w powoływaniu władz gminy. Ze względu na wykonywane zadania władze gminy można podzielić na uchwałodawcze i wykonawcze. Władzą uchwałodawczą w gminie jest rada gminy (w miastach rada miejska), rolę zaś organu...

poleca76%
Wiedza o społeczeństwie

Organizacja władzy sądowniczej

Kategoria: Władza sądownicza – wymiar sprawiedliwości

Władza sądownicza pod względem złożoności struktur, które ją tworzą, jest najbardziej skomplikowanym organem państwowym. Najważniejszym jej elementem są organy wymiaru sprawiedliwości, ochrony prawnej i kontroli władzy. Art. 173 Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Art. 174 Sądy i Trybunały wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. [Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej] Organami wymiaru sprawiedliwości w Rzeczypospolitej są: Sąd Najwyższy,...

poleca58%
Wiedza o społeczeństwie

Powstanie państwa i jego cechy

Kategoria: Systemy polityczne a współczesne państwo

W istniejących kilka tysięcy lat temu starożytnych imperiach Mezopotamii i Egiptu powstanie zorganizowanej władzy państwowej łączyło się z potrzebą organizacji pracy przy utrzymaniu systemów nawadniających. Były one niezbędne do uzyskiwania wysokich plonów pozwalających wyżywić całą społeczność. Powstające wówczas systemy państwowe, organizowane jako miasta-państwa lub jako potężne terytorialne imperia, rządzone były przez autokratycznych despotów. Aby unaocznić despotyczny charakter...