profil

Dlaczego konstytucja jest najwyższym aktem prawnym?

drukuj
poleca 42% 60 głosów

Przemiany, jakie dokonywały się w Polsce i w całej Europie od roku 1989, spowodowały, że stopniowo został przywrócony system demokratyczny.

W 1992 roku uchwalono tymczasowy akt nazwany Małą Konstytucją, która regulowała wzajemne zależności pomiędzy parlamentem, rządem i prezydentem. Wiosną 1997 roku Komisja Odpowiedzialności Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego RP zakończyła prace nad projektem nowej ustawy zasadniczej. Nowa konstytucja została uchwalona przez Zgromadzenie Narodowe 2 kwietnia 1997 roku. W maju odbyło się ogólnonarodowe referendum, w wyniku którego została przyjęta przez większość narodu. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej weszła w życie 17 października 1997 roku. Polska stała się krajem opierającym swój system o konstytucję gwarantującą najważniejsze zasady demokracji. Znalazły one swój wyraz w preambule, która głosi:

W trosce o byt i przyszłość naszej Ojczyzny, (…) my, Naród Polski – wszyscy obywatele Rzeczypospolitej, zarówno wierzący w Boga będącego źródłem prawdy, sprawiedliwości,dobra i piękna, jak i nie podzielający tej wiary, a te uniwersalne wartości wywodzący z innych źródeł, równi w prawach i w powinnościach wobec dobra wspólnego – Polski,(…) zobowiązani, by przekazać przyszłym pokoleniom wszystko, co cenne z ponadtysiącletniego dorobku, (…) pomni gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności i prawa człowieka były w naszej Ojczyźnie łamane, pragnąc na zawsze zagwarantować prawa obywatelskie, a działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność i sprawność, w poczuciu odpowiedzialności przed Bogiem lub przed własnym sumieniem, ustanawiamy Konstytucję Rzeczypospolitej Polskiej jako prawa podstawowe dla państwa oparte na poszanowaniu wolności i sprawiedliwości, współdziałaniu władz, dialogu społecznym oraz na zasadzie pomocniczości umacniającej uprawnienia obywateli i ich wspólnot. Wszystkich, którzy dla dobra Trzeciej Rzeczypospolitej tę Konstytucję będą stosowali, wzywamy, aby czynili to, dbając o zachowanie przyrodzonej godności człowieka, jego prawa do wolności i obowiązku solidarności z innymi,a poszanowanie tych zasad mieli za niewzruszoną podstawę Rzeczypospolitej Polskiej. [Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej]

Obecnie obowiązująca konstytucja składa się z 13 rozdziałów:

Rozdziały konstytucji
Rozdział I Rzeczpospolita
Rozdział II
Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela
Rozdział III
Źródła prawa
Rozdział IV
Sejm i Senat
Rozdział V
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej
Rozdział VI
Rada Ministrów i administracja rządowa
Rozdział VII
Samorząd terytorialny
Rozdział VIII
Sądy i Trybunały
Rozdział IX
Organy kontroli państwowej i ochrony prawa
Rozdział X
Finanse publiczne
Rozdział XI
Stany nadzwyczajne
Rozdział XII
Zmiany konstytucji
Rozdział XIII
Przepisy przejściowe i końcowe

Polska jako państwo demokratyczne tworzy podstawy swojej działalności na podstawie zasad zapisanych w najważniejszym akcie prawnym, jakim jest konstytucja.Wyjątkowa pozycja ustawy zasadniczej, jak często bywa określana konstytucja,wynika z co najmniej czterech powodów:

  • Konstytucja zawiera szczególne treści

Oznacza to, że zapisane są w niej zasady ustroju państwowego, struktury państwa i sposób ich powoływania.

Zasady zawarte w Konstytucji RP
zwierzchnictwo narodu wszyscy obywatele sprawują rzeczywistą władzę w państwie
państwo prawne wszystkie organy państwa działają na podstawie prawa i w granicach prawa
podział władzy ustrój polityczny RP zorganizowany jest na podstawie trójpodziału i równowagi władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowniczej
pluralizm polityczny w państwie mogą działać rożne organizacje polityczne, a jedynym ograniczeniem ich działalności może być obowiązek poszanowania konstytucji
prawo wyborcze cechy charakterystyczne dla prawa wyborczego powołującego najważniejsze organy władzy państwowej i samorządowej; obecne prawo wyborcze opiera się na: powszechności, równości, bezpośredniości, tajności, proporcjonalności
  • Konstytucja ma szczególną moc

Oznacza to, że wszystkie inne akty prawne, np. ustanawiane przez parlament lub rząd, muszą być zgodne z konstytucją. Wszelkie wątpliwości co do zgodności wprowadzonego prawa z konstytucją rozstrzyga Trybunał Konstytucyjny stanowiący rodzaj sądu. Składa się on z 15 sędziów wybieranych na 9-letnią kadencję spośród osób o głębokiej wiedzy prawniczej.

  • Konstytucja jest w szczególny sposób uchwalana

Obecnie konstytucję uchwala Zgromadzenie Narodowe (Sejm na wspólnej sesji z Senatem) większością kwalifikowaną, a następnie zatwierdza ją całe społeczeństwo w referendum.

  • Konstytucja jest w szczególny sposób zmieniana

Zmiana konstytucji może nastąpić tylko poprzez ustawę uchwaloną przez Sejm większością co najmniej 2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ogólnej liczby posłów. Procedura taka ma na celu wyłączenie najważniejszych dla państwa spraw z rozgrywek politycznych. Chroni także mniejszość przed narzuceniem woli przez aktualną większość w parlamencie.

Warto pamiętać

Historia polskich konstytucji w skrócie:
- Konstytucja 3 Maja 1791
- Konstytucja Księstwa Warszawskiego 1807
- Konstytucja Królestwa Polskiego 1805
- Mała Konstytucja 1919
- Konstytucja Marcowa 1921
- Konstytucja Kwietniowa 1935
- Mała Konstytucja 1947
- Konstytucja PRL 1952
- Mała Konstytucja 1992
- Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 17 października 1997

Pojęcia

- mała konstytucja – tymczasowy akt konstytucyjny, określający organizację najważniejszych władz do czasu uchwalenia konstytucji; w dziejach państwa polskiego uchwalano trzy małe konstytucje: 20 lutego 1919 roku, 19 lutego 1947 roku i 17 października 1992 roku
- preambuła (łac. praeambulus – idący przed, poprzedzający) – w znaczeniu prawniczym jest to część wstępna aktu prawnego o dużym znaczeniu, np. konstytucji
- większość kwalifikowana – większość wyrażona ułamkiem 3/5 lub 2/3 przy połowie obecnych posłów

Przydatne hasło? Tak Nie