profil

Teksty 75
Zadania 0
Słowniki 75
Grafika 0
Filmy 0

Państwo i polityka

poleca34%
Wiedza o społeczeństwie

Doktryny wyrosłe z ruchu robotniczego

Powstanie tych doktryn politycznych nastąpiło w połowie XIX wieku i wiązało się z gwałtownym rozwojem przemysłu i zmianami w strukturze ówczesnego społeczeństwa, których efektem było powstanie nowej grupy społecznej – robotników. Szybki wzrost liczebności i znaczenia tej grupy oraz jej ciężka sytuacja bytowa spowodowały powstanie wielu doktryn stawiających sobie początkowo za cel poprawę ich losu. Później zaczęto formułować postulaty polityczne zmierzające do przebudowy całego...

poleca40%
Wiedza o społeczeństwie

Systemy polityczne

poleca60%
Wiedza o społeczeństwie

System polityczny i jego typologia

Pojęcie sytemu politycznego pojawiło się w naukach politycznych stosunkowo niedawno, obejmując swoim zakresem takie pojęcia jak naród, rząd, państwo. Współcześnie istnieje co najmniej kilkadziesiąt określeń tego terminu i jest on jednym z bardziej skomplikowanych terminów współczesnej politologii. Dla potrzeb niniejszej książki przyjęliśmy jedną z bardziej popularnych i dość szeroko opisujących zjawisko definicję, według której system polityczny to wszystkie organy państwowe: partie...

poleca59%
Wiedza o społeczeństwie

Charakterystyka systemów politycznych wybranych współczesnych państw

We współczesnym świecie państwa organizowane są wokół różnych, często odmiennych systemów politycznych. Można tutaj przytoczyć słowa Winstona Churchilla, który miał kiedyś powiedzieć: „Wypróbowano już wiele form rządów na tym świecie grzechu i niedoli”. Prezentujemy opisy systemów politycznych, które najpełniej oddają idee demokracji i republikanizmu.

polecab/d
poleca50%
Wiedza o społeczeństwie

Różnorodność form państwa

Posługując się pojawiającymi się w najpowszechniej wyróżnianych systemach politycznych pojęciami, takimi jak demokracja, republika czy dyktatura, napotykamy na trudności związane z wyraźnym określeniem ich zakresu. Pewne uporządkowanie w stosowaniu tych pojęć wprowadza ich opis ze względu na formę państwa, w którym występują. Pojęcie formy państwa jest często utożsamiane z pojęciem sytemu politycznego, jaki w danym państwie obowiązuje.Mówiąc inaczej: system polityczny państwa określa...

polecab/d
Wiedza o społeczeństwie

System zorganizowania rządów

Państwa o systemie prezydialnym – głowa państwa i szef rządu jest tą samą osobą. W tym systemie najważniejszy zakres władzy posiada prezydent, który kieruje państwem niezależnie od parlamentarnej większości, jednak nie może rozwiązać parlamentu ani w nim zasiadać. System ten, ze względu na pozycję prezydenta,występuje w trzech odmianach: Państwa o systemie parlamentarnym – najważniejszą cechą tego systemuj est rozdzielenie funkcji głowy państwa (prezydenta) i szefa rządu (premiera)....

poleca46%
Wiedza o społeczeństwie

Konstytucja jako najwyższy akt prawny

polecab/d
Wiedza o społeczeństwie

Organizacja władzy Rzeczypospolitej

poleca28%
poleca23%
poleca73%
Wiedza o społeczeństwie

Najwyższa Izba Kontroli

Najwyższa Izba Kontroli działa jako naczelny organ kontroli państwowej. Instytucja ta posiada bogatą tradycję sięgającą XIX wieku. Jako organ kontroli państwowej funkcjonuje od 1921 roku. Obecny zakres kompetencji NIK-u określa Ustawa Konstytucyjna z 1997 roku. Najwyższa Izba Kontroli działa kolegialnie i podlega Sejmowi. Kolegium NIK ustanowią: prezes i wiceprezesi, sekretarz i 16 członków (powoływanych przez Prezydium Sejmu na wniosek Prezesa NIK-u). Prezesa NIK-u powołuje Sejm za zgodą...

poleca37%
Wiedza o społeczeństwie

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji

Powołana w 1993 roku Rada jest organem państwowym właściwym w sprawach radiofonii i telewizji. Składa się z dziewięciu członków powoływanych przez Sejm (cztery osoby), Senat (dwie osoby) i Prezydenta RP (trzy osoby). Kadencja Rady trwa sześć lat, lecz co dwa lata wymienia się 1/3 członków, którzy nie mogą zostać powołani na następną kadencję. Do zadań Rady należą: projektowanie najważniejszych kierunków państwa w dziedzinie radiofonii i telewizji, przyznawanie koncesji na...

poleca36%
Wiedza o społeczeństwie

Typologia i funkcja doktryn politycznych

Doktryna jako zbiór dość ogólnych wskazówek może pełnić różne istotne z punktu widzenia społeczeństwa funkcje, np. poznawczą, programowo-polityczną lub integrującą. Patrząc z tego stanowiska najważniejsza jest funkcja integrująca, sprowadzająca się do łączenia wokół doktryny osób identyfikujących się z daną ideologią. Czasami więź ta może przybrać formalny charakter, co prowadzi do utworzenia ugrupowań lub partii politycznych. Istnieje co najmniej kilka typologii doktryn politycznych....

poleca93%
Wiedza o społeczeństwie

Elementy tworzące współczesną myśl polityczną

Wydaje się, iż pełne poznanie teraźniejszości nie jest możliwe bez odwołania się do przeszłości, by tam szukać zrozumienia stanu obecnego. Nawet jeżeli świat dzisiejszy jest inny od tego sprzed kilkuset lat w sferze ideologii, doktryn, a być może też wartości, to i tak jest to ten sam świat, który kształtował się przez wiele pokoleń i istnień ludzkich. Współczesne doktryny polityczne swoimi korzeniami sięgają poprzednich dwóch stuleci, jednak wywierają one nadal bezpośredni wpływ na...

poleca58%
Wiedza o społeczeństwie

Struktura zorganizowania samorządu terytorialnego

W 1999 roku wprowadzone zostały nowe zasady trójstopniowego podziału terytorialnego Polski. Od tego czasu samorząd terytorialny stanowią: gminy, powiaty i rządowo-samorządowe województwa.

poleca89%
poleca32%
Wiedza o społeczeństwie

Fundamentalne zasady demokracji

poleca89%
Wiedza o społeczeństwie

Anarchizm

Anarchizm jako doktryna polityczna kształtował się od czasów starożytności,by ostateczny kształt przybrać w połowie XIX wieku. Wtedy doktrynę tę ostatecznie ukształtowali jej główni teoretycy: Pierre J. Proudhon, Michaił Bakunin, Piotr Kropotkin,William Godwin, Max Stirner. Anarchizm nigdy nie był jednolitą doktryną, lecz wszystkie jego odmiany posiadają pewne wspólne cechy. Istotę doktryny anarchistycznej trafnie formułuje Kropotkin: Anarchizm to nazwa praktyki i teorii życia,...

polecab/d
poleca62%
Wiedza o społeczeństwie

Struktura organów kontroli i przestrzegania prawa

Do organów państwowych, których zadaniem jest kontrola i ochrona prawna państwa, zaliczamy: prokuraturę, Rzecznika Praw Obywatelskich, Najwyższą Izbę Kontroli oraz Krajową Radę Radiofonii i Telewizji.

polecab/d
poleca38%
Wiedza o społeczeństwie

Socjalizm

Dla socjalisty szczególne znaczenie ma zło, jakie dokonuje się w społeczeństwie, zwłaszcza zło czynione przez innych ludzi. Socjalista niczym Prometeusz powinien być uczulony na wszelakie krzywdy dziejące się na świecie, być gotowy zmieniać świat na lepszy. Człowiek ma ogromną moc nieustannego przekształcania świata,tak żeby służył szczęściu wszystkich. Dzięki wolności i nieograniczonym możliwościom rozumu człowiek jest najważniejszą istotą w kosmosie. Dla wielu socjalistów wspólny...

poleca69%
Wiedza o społeczeństwie

Wielka Brytania

System polityczny Wielkiej Brytanii jest przykładem systemu parlamentarnego, demokratycznego i unitarnego o zdecentralizowanych relacjach pomiędzy centrum a regionami. Brytyjski system jest wynikiem długotrwałej ewolucji monarchicznego sytemu rządów. Wielka Brytania nie posiada konstytucji rozumianej jako jednolity, spisany akt prawny. Konstytucjonalizm brytyjski jest wynikiem wielu aktów prawnych, które sięgają nawet XIII wieku. Organizacja systemu politycznego ukształtowanego w Wielkiej...

poleca59%
Wiedza o społeczeństwie

Katolicka doktryna społeczna

Doktryna katolicka kształtowała się od czasów związanych z powstawaniem instytucji kościelnych i sięga w dziejach do okresu Imperium Rzymskiego w IV wieku. Ostatecznie – wyodrębniona z całokształtu doktryn i teologii katolickich w XIX wieku – wyraża się w encyklikach papieskich poświęconych zagadnieniom społeczno-politycznym. Pierwszą z nich była encyklika Rerum novarum (Rzeczy nowe), ogłoszona przez papieża Leona XIII. W kolejnych encyklikach można zauważyć ewolucję doktryny...

poleca78%
Wiedza o społeczeństwie

Stany Zjednoczone

System polityczny Stanów Zjednoczonych bierze swój początek z oświeceniowej filozofii końca XVIII wieku. Uchwalona w 1787 roku konstytucja jest do dnia dzisiejszego najważniejszym i nadal obowiązującym aktem prawnym. Pomyślana jako akt otwarty została uzupełniona o poprawki, których do dnia dzisiejszego jest 26. Poprawki wyjaśniają lub precyzują niezbyt ostro sformułowane zapisy konstytucyjne. System polityczny Stanów Zjednoczonych można określić jako system demokratyczny,prezydencki i...

poleca64%
Wiedza o społeczeństwie

Trybunał Stanu

Zadaniem Trybunału Stanu jest pociąganie do odpowiedzialności konstytucyjnej osób, które ze względu na zajmowane stanowisko lub urząd naruszyły Konstytucję RP lub obowiązujące ustawy. Tego rodzaju odpowiedzialność konstytucyjna ciąży na: Prezydencie, Prezesie Rady Ministrów i jej członkach, Prezesie Narodowego Banku Polskiego, Prezesie Najwyższej Izby Kontroli, członkach Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji oraz Naczelnym Dowódcy Sił Zbrojnych. Wnioskowanie o postawienie przed Trybunałem...

poleca92%
Wiedza o społeczeństwie

Wybrane współczesne doktryny polityczne

Wśród rozlicznych doktryn, które kształtowały się na podstawie różnych idei, postanowiliśmy poświęcić uwagę tym, których istnienie pozostawiło wyraźny ślad w istniejących współcześnie systemach lub poglądach politycznych. Bez zrozumienia istoty tych poglądów nie jest możliwe poznanie w pełni działania wielu partii i instytucji związanych z polityką. Doktryna konserwatywna Narodziła się na przełomie XVIII i XIX wieku i była odpowiedzią na wydarzenia związane z wystąpieniami...

poleca75%
Wiedza o społeczeństwie

Komunizm - Marksizm i Leninizm

Doktryna komunistyczna traktowana była w XIX wieku jako odmiana idei socjalistycznej. Twórcami i największymi propagatorami nowożytnego komunizmu byli Karol Marks i Fryderyk Engels. Swoje poglądy, a zarazem fundamenty doktryny komunistycznej, ogłosili w 1848 roku w Manifeście komunistycznym Twórcy komunizmu w wydarzeniach historycznych dopatrzyli się prawidłowości,których głównym czynnikiem była walka dokonująca się pomiędzy zróżnicowanymi klasami społecznymi. Walka klasowa...

poleca43%
Wiedza o społeczeństwie

Państwo i polityka

poleca58%
Wiedza o społeczeństwie

Powstanie państwa i jego cechy

W istniejących kilka tysięcy lat temu starożytnych imperiach Mezopotamii i Egiptu powstanie zorganizowanej władzy państwowej łączyło się z potrzebą organizacji pracy przy utrzymaniu systemów nawadniających. Były one niezbędne do uzyskiwania wysokich plonów pozwalających wyżywić całą społeczność. Powstające wówczas systemy państwowe, organizowane jako miasta-państwa lub jako potężne terytorialne imperia, rządzone były przez autokratycznych despotów. Aby unaocznić despotyczny charakter...

poleca91%
Wiedza o społeczeństwie

Rzecznik Praw Obywatelskich

Instytucja Rzecznika Praw Obywatelskich została powołana w 1987 roku. Rzecznik Praw Obywatelskich stoi na straży praw i wolności człowieka i obywatela zapisanych w Konstytucji RP i innych ustawach. Rzecznik bada, czy działalność różnych organów państwa, organizacji czy instytucji nie doprowadza do łamania praw i wolności obywatelskich. Rzecznik nie rozstrzyga, lecz jedynie zwraca się do właściwych instytucji o podjęcie odpowiednich działań, by zmienić niekorzystną dla obywatela sytuację....

poleca44%
Wiedza o społeczeństwie

Organizacja aparatu państwowego

Monarchia – jest to forma rządu, w której aparat państwowy i forma władzy jest w rękach monarchy (króla, cesarza, sułtana). Ze względu na zakres władzy możemy wyróżnić monarchię absolutną – gdy cała władza spoczywa w osobie monarchy,monarchię konstytucyjną – gdzie konstytucja pełni formę umowy pomiędzy społeczeństwem a monarchą, oraz monarchię parlamentarną – gdzie monarcha pełni funkcję reprezentacyjną, występując często na pozycji arbitra i symbolu narodowego. Republika – jest formą...

poleca84%
Wiedza o społeczeństwie

Sądy szczególne

Poza sądami powszechnymi istnieje sądownictwo szczególne – wojskowe i administracyjne. Zajmuje się ono sprawami wykraczającymi poza uprawnienia sądów powszechnych. Sądy wojskowe tworzą: sądy okręgów wojskowych i sądy garnizonowe. Wszystkie podlegają Izbie Wojskowej Sądu Najwyższego. Zadaniem sądów wojskowych jest rozpatrywanie spraw dotyczących przestępstw związanych z obronnością państwa. Sądownictwem szczególnym jest także sądownictwo administracyjne w postaci Naczelnego Sądu...

poleca24%
Wiedza o społeczeństwie

Socjaldemokracja

Z socjalizmu wyrosła także doktryna socjaldemokratyczna, w której zawiera się bardzo wiele z idei socjalistów. Socjaldemokraci potrafili odrzucić naleciałości marksistowskie, rezygnując z walki klas, rewolucji i dyktatury proletariatu na rzecz państwa prawa, równości wszystkich obywateli i szeroko rozumianej demokracji. W sferze ekonomicznej deklaracja postuluje: pełne zatrudnienie, ubezpieczenia społeczne, podniesienie poziomu życia oraz bardziej sprawiedliwy podział dochodu i...

poleca40%
Wiedza o społeczeństwie

Struktura terytorialno - administracyjna

Państwa unitarne – struktura państwa jest wewnętrznie jednolita. Cechami charakterystycznymi państwa tego typu są: jednolity system prawny, jednolite obywatelstwo,jednorodny system najważniejszych organów państwowych, podział kraju na jednostki administracyjno-terytorialne podporządkowane organom centralnym i nieposiadające politycznej samodzielności. Państwa unitarne mogą występować w dwóch odmianach: Państwa złożone – w tym systemie części składowe zachowują pełen lub ograniczony...

poleca84%
Wiedza o społeczeństwie

Mała ojczyzna i regiony

poleca65%
Wiedza o społeczeństwie

System autorytarny

Funkcjonuje w państwach cechujących się ograniczonym uczestnictwem społeczeństw w systemie rządzenia, ograniczonymi formami działalności publicznej i politycznej oraz odpowiednio ukształtowanym aparatem państwowym, zupełnie podporządkowanym decyzjom rządzącego reżimu. Jest często określany jako forma pośrednia pomiędzy demokracją a totalitaryzmem. Autorytaryzm wyrasta z przekonania o wartości elitaryzmu, czyli sprawowania rządów przez jednostki, które z powodu swego autorytetu mają...

poleca53%
Wiedza o społeczeństwie

Prezydenci III RP

Lech Wałęsa – działacz wolnych związków zawodowych, współzałożyciel „Solidarności”, wieloletni pracownik Stoczni Gdańskiej, gdzie w sierpniu 1980 roku stanął na czele strajku. Przewodniczący Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego (MKS), podpisał porozumienia z komisją rządową (tzw. porozumienia sierpniowe). Jeden z inicjatorów porozumienia z władzami komunistycznymi (tzw. Okrągłego Stołu). Laureat Pokojowej Nagrody Nobla (1982). Prezydent w latach 1990-1995....

poleca43%
Wiedza o społeczeństwie

Prezes Rady Ministrów

Zakres kompetencji Premiera jest niezwykle rozległy: wydaje rozporządzenia, koordynuje i kontroluje pracę członków rządu, jest zwierzchnikiem administracji państwowej, kontroluje pracę wojewodów (ma moc ich powoływania i odwoływania), sprawuje również nadzór nad samorządem terytorialnym. Za naruszenie konstytucji lub nadużycia popełnione w trakcie urzędowania premier ponosi odpowiedzialność przed Trybunałem Stanu.

poleca63%
Wiedza o społeczeństwie

Ustrój ekonomiczny

Państwa o gospodarce wolnorynkowej – istnieje w nich swoboda działań gospodarczych, oparta o zasadę konkurencji oraz prawa podaży i pobytu. Prawo chroni własność, w tym prywatną własność jednostek. Państwa o gospodarce centralnie sterowanej – w państwach tych nie występuje wolność gospodarcza, prawo chroni własność państwową, a zwalcza własność prywatną. O wielkości produkcji i cenach produktów decydują władze. Państwa o gospodarce naturalnej – w państwach tych stosuje się...

poleca60%
Wiedza o społeczeństwie

Trybunał Konstytucyjny

Składa się z 15 sędziów wybieranych indywidualnie przez Sejm spośród osób wyróżniających się szczególną wiedzą prawniczą i zgłoszonych przez grupę 50 posłów lub Prezydium Sejmu. W skład Trybunału wchodzą:prezes i wiceprezesi powoływani przez Prezydenta RP na 9-letnią kadencję. Organami Trybunału Konstytucyjnego są: Prezes i Zgromadzenie Ogólne tworzone przez sędziów Trybunału.

poleca58%
Wiedza o społeczeństwie

Wartości demokratyczne

Określenie wszystkich wartości demokratycznych jest o tyle trudnym zadaniem,że sposób ich doboru zawsze budził kontrowersje. Można jednak wyznaczyć te podstawowe, które posłużą jako punkt wyjścia do dyskusji na temat ich miejsca w systemie demokracji. Wartości demokratyczne wolność prawo do godnego i bezpiecznego życia, do myślenia, wiary i wyrażania własnych przekonań: prawo do aktywnego uczestniczenia w tworzeniu rządowych praw i instytucji bez strachu, przymusu...

poleca83%
Wiedza o społeczeństwie

Prezydent Rzeczypospolitej

Władzę wykonawczą w Rzeczypospolitej sprawuje Prezydent i Rada Ministrów. Prezydent jest najwyższym przedstawicielem państwa polskiego. Stoi na straży suwerenności państwowej, bezpieczeństwa oraz nienaruszalności i niepodzielności terytorium Polski. Jest także gwarantem Konstytucji RP i umów międzynarodowych. Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany na 5-letnią kadencję w wyborach powszechnych (otrzymuje mandat do sprawowania władzy bezpośrednio od narodu), równych, bezpośrednich, w...

poleca68%
Wiedza o społeczeństwie

Dlaczego demokracja?

Demokracja nie jest i nie musi być idealnym rozwiązaniem dla wszystkich społeczeństw. Jest ona dziełem pewnej kultury, która za fundament przyjęła łacińsko-greckie przekonanie o wolności jako najważniejszej wartości społecznej. Demokracja posiada wiele wad i prawdopodobne rację miał Winston Churchill, który powiedział: „demokracja jest złym ustrojem, ale nikt dotąd nie wymyślił lepszego”. Rozpatrując pytanie postawione w tytule, zacznijmy od próby dokonania bilansu złych i dobrych stron...

poleca68%
Wiedza o społeczeństwie

Czym jest władza ustawodawcza w Rzeczypospolitej Polskiej?

Naród będący, zgodnie z konstytucją, najwyższą władzą w Rzeczypospolitej Polskiej, sprawuje ją poprzez swoich przedstawicieli wybieranych do Sejmu i Senatu. Sejm i Senat stają się tym samym przedstawicielami narodu. Art. 95.1. Władzę ustawodawczą w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sejm i Senat.2. Sejm sprawuje kontrolę nad działalnością Rady Ministrów w zakresie określonym przepisami Konstytucji i ustaw. [Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej] Istnienie dwuizbowego parlamentu nie...

poleca75%
Wiedza o społeczeństwie

Senat Rzeczypospolitej

Senat Rzeczypospolitej jest drugą izbą polskiego parlamentu. Powoływany jest na drodze wyborów zarządzanych przez Prezydenta w tych samych terminach co wybory do Sejmu. Ordynacja wyborcza do Senatu różni się od ordynacji sejmowej tylko zasadą większości względnej. O ile do Sejmu wchodzą posłowie według zasady proporcjonalności, o tyle za wybranych do Senatu uważa się tych kandydatów, którzy otrzymali kolejno najwięcej ważnych głosów. Senat liczy 100senatorów, a jego struktura...

poleca60%
Wiedza o społeczeństwie

Typologia partii politycznych

Współcześnie działające partie w coraz mniejszym stopniu odwołują się do sztywnych założeń wynikających z doktryny lub ideologii, a w swoim działaniu muszą uwzględniać koniunkturę polityczną i nastroje społeczne. Nakłada to na partie obowiązek opracowania strategii uwzględniającej zmiany poparcia ze strony swojego elektoratu. W swoich działaniach muszą się kierować dobrem ogółu społeczeństwa. Najbardziej uniwersalne i najczęściej stosowane kryterium podziału partii politycznych wynika...

poleca64%
Wiedza o społeczeństwie

Dzieje demokracji

Pojęcie demokracji narodziło się w starożytnej Grecji w polis. Za najważniejszą uznano tam władzę ludu, czyli wspólnotę obywateli, którzy poprzez zgromadzenie ludowe sprawowali władzę w mieście-państwie. W dziejach najważniejsze pojęcia związane z funkcjonowaniem demokracji ulegały zmianie. Współcześnie demokracją określa się taką formę ustroju państwa, w której wola większości obywateli stanowi źródło władzy, nadając wszystkim obywatelom swobody i prawa polityczne. Dzięki nim mogą oni...