profil

Słownik motywów literackich

Angielski Angielski SMS 155
Biologia Biologia Przewodnik szkolny 468
Biologia Biologia SMS 151
Chemia Chemia Przewodnik szkolny 555
Chemia Chemia SMS 132
Fizyka Fizyka SMS 277
Geografia Geografia SMS 100
Gramatyka polska Gramatyka polska SMS 147
Historia Historia Przewodnik szkolny 190
Literatura Literatura SMS 142
Niemiecki Niemiecki SMS 113
Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik języka polskiego 7783
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik językowy 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik językowy 804
Słownik motywów literackich Słownik motywów literackich Słownik języka polskiego 999
Słownik pisarzy Słownik pisarzy Słownik języka polskiego 184
Słownik postaci historycznych Słownik postaci historycznych Słownik historyczny 181
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik szkolny 200
c
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
poleca75%

Car – złodziej korony

Kategoria: Król, władca

Ważny w literaturze polskiej jest także motyw cara – złodzieja korony. Pojawia się on w Reducie Ordona Adama Mickiewicza, w której mowa o tym, że carowi należy odebrać koronę „Kazimierzów, Chrobrych”, bo ją „ukradł i skrwawił”. Podczas koronacji cara na króla Polski w Kordianie Juliusza Słowackiego żołnierz zuchwale śpiewa: „Boże, pochowaj nam króla”. Skądinąd wiemy o spisku, który szykują Kordian i inni opozycjoniści. Tytułowy bohater ma zabić cara, jednak, zbyt słaby, aby dokonać...

poleca60%

Car – złodziej korony

Kategoria: Tyran

W wielu utworach literackich, zwłaszcza romantycznych, car przedstawiony jest jako bezprawny posiadacz korony i tyran gnębiący Polaków. W Reducie Ordona Adama Mickiewicza pada poważne oskarżenie cara – o bezprawne przywłaszczenie sobie polskiej korony, czyli bezpodstawne nazywanie siebie władcą Polski, oraz o tyranię: Gdzież jest król, co na rzezie tłumy te wyprawia? Czy dzieli ich odwagę, czy pierś sam nadstawia? Nie, on siedzi o pięćset mil na swej stolicy, Król wielki, samowładnik...

poleca73%

Cechy kobiety fatalnej

Kategoria: Femme fatale

Podstawowe atrybuty kobiety fatalnej to uroda, atrakcyjność, tajemniczość, uwodzicielskość oraz wyrachowanie i okrucieństwo. Wzbudza ona w mężczyźnie miłość i pożądanie, budzi jego pragnienia, staje się dla niego wszystkim, by potem go odrzucić, odepchnąć i doprowadzić na dno. Tym dnem może być złamane życie, złamana kariera, bankructwo, a nawet śmierć.

poleca100%

Cel niespokojnej drogi

Kategoria: Bóg

Nie zawsze tylko dobrotliwy ojciec na obłoku, nie zawsze opiekun, który nie pozwala zginąć prawym i karze nieprzyjaciół sprawiedliwych. Nie zawsze nawet surowy sędzia. Bóg jawi się też w niektórych utworach literackich jako daleki cel drogi człowieka, do którego jednak wiodą kręte ścieżki pełne zła i straszliwych zasadzek. Bo cały świat doczesny jest w tych utworach taką jedną wielką przeszkodą w drodze do Boga. Tak jest zwłaszcza w Sonetach Mikołaja Sępa-Szarzyńskiego, w których świat i...

poleca44%

Ceremonia weselna składnikiem obyczajowości polskiej wsi

Kategoria: Wesele, ślub

W Chłopach Władysława Stanisława Reymonta opisane zostało wesele najbogatszego gospodarza we wsi, wdowca, Macieja Boryny i jego narzeczonej Jagny. Chłopska epopeja utrwaliła całą paletę obyczajów, takich jak przyśpiewki,błogosławieństwo, tańce czy oczepiny panny młodej. Okazją do opisu weselnych obyczajów stało się także wesele w zaścianku Bohatyrowiczów w Nad Niemnem Elizy Orzeszkowej. Na współczesnej polskiej wsi często wcielana jest w życie zasada „zastaw się a postaw się”. W...

poleca25%

Charakterystyczne postaci i sceny

Kategoria: Droga krzyżowa

W Biblii opisano pewne charakterystyczne etapy drogi krzyżowej. W drodze tej spotykają Chrystusa opłakujące go niewiasty, Szymon Cyrenejczyk przymuszony przez żołnierzy, pomaga Jezusowi nieść krzyż. Dobrowolnie ociera twarz Jezusa Weronika. Te charakterystyczne motywy spotkamy w tekstach kultury odwołujących się do biblijnych scen drogi krzyżowej, np. w tekście piosenki Antoniny Krzysztoń pojawia się chusta Weroniki: Weronika ciemne warkocze rozplata, Chusta na podłodze, koło krzesła...

polecab/d

Chlubne wyjątki

Kategoria: Kara

W obrazku Marii Konopnickiej mowa o uniewinnieniu „dziecięcia”, które kradło jabłka w sadzie– wedle prawa powinno zostać ukarane, jednak sędzia wziął pod uwagę sytuację oskarżonego: nieletniego, biednego, głodnego, nieuczonego... Podobnie w serialu Dom Jana Łomnickiego sędziowie biorą pod uwagę szczególną sytuację oskarżonego doktora – byłego więźnia obozu koncentracyjnego, który zastrzelił swego byłego oprawcę... Sprawiedliwy wyrok wydaje też sąd w Lalce Bolesława Prusa – pomawiana o...

poleca42%

Chłopi – barwna panorama życia wsi

Kategoria: Wieś

Powieść Reymonta Chłopi ukazuje nie tylko przekrój społeczny wsi (bogaci i ubodzy gospodarze, komornicy, dziedzic), lecz także prawa rządzące gromadą. W powieści dominuje konwencja naturalistyczna. Ludźmi rządzi biologia (postać Jagny i jej namiętności), gromadzie przewodzi najsilniejszy (najbogatszy Maciej), słabsi muszą zginąć. Odczytuje się także Chłopów jako utwór mitologizujący życie wsi. Za tym, by utwór interpretować jako mit, przemawia specyficzna koncepcja czasu w dziele...

poleca100%

Chłopi – niewykorzystana i nieuświadomiona siła w walce z zaborcą

Kategoria: Wieś

Żeromski sugeruje, że chłopi są niewykorzystaną potężną siłą w walce z zaborcą. Ich opór i wymierzone przeciwko powstańcom działania opisuje we wspomnianych już utworach. Gdyby Odrowąż z Wiernej rzeki nie uciekł, zostałby wydany przez chłopów w ręce zaborców – czyli na pewną śmierć. Jednak pojawia się też w Wiernej rzece postać chłopa zaangażowanego w sprawę narodową – pielęgnuje on rannego powstańca pana Brynickiego, a po jego śmierci przynosi wiadomość o zgonie córce Salomei. O tym, iż...

poleca78%

Chocholi taniec

Kategoria: Taniec

Tańcem marazmu jest też symboliczny chocholi taniec z Wesela Wyspiańskiego. Gości usypia czy też pogrąża w swoistym letargu muzyka Chochoła. Taniec ten symbolizuje uśpienie, bezwolność, niemożność czynu. Ma szczególną wymowę w zjednoczonym szlachecko-chłopskim świecie na weselu, na którym duchy zapowiedziały wielki narodowy zryw – nie doszło jednak do niego wskutek chaosu, anarchii, sporów, braku organizacji oraz prawdziwego zjednoczenia (symbolem zaprzepaszczenia szansy było zgubienie...

poleca15%

Chora, umierająca

Kategoria: Matka, macierzyństwo

Smutny wizerunek schorowanej umierającej matki utrwaliła zwłaszcza literatura pozytywizmu. Sprawcą nieszczęścia kobiety nie są zwykle niewdzięczne dzieci, lecz nędza, ubóstwo i wynikające z nich zaniedbanie, złe warunki życia, brak środków na leczenie. Np. w noweli Marii Konopnickiej Nasza szkapa matka wegetuje w ubogim domu, z którego wyprzedaje się kolejne sprzęty. W końcu umiera, źle leczona, niedożywiona, osierocając dzieci. Za późno przywieziona do szpitala bohaterka jednej z...

poleca54%

Chrystus

Galilaee, vicisti! (Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia ) Natychmiast dwóch legionistów wprowadziło między kolumny z ogrodowego placyku dwudziestosiedmioletniego człowieka i przywiodło go przed tron procuratora. Człowiek ów odziany był w stary, rozdarty, błękitny chiton. Na głowie miał biały zawój przewiązany wokół rzemykiem, ręce związano mu z tyłu. Pod jego lewym bokiem widniał wielki siniak, w kąciku ust miał zdartą skórę i zaschłą krew. Patrzył na procuratora z lękliwą...

polecab/d

Chrystus – adresat skarg wątpiących

Kategoria: Chrystus

Nie we wszystkich modlitwach i prośbach do Chrystusa objawia się tak żywa wiara, ufność i optymizm. W wielu utworach zwracają się do Jezusa wątpiący, już prawie niewierzący, a nawet bluźniercy (np. we wspomnianym już Dies irae ). Także podmiot liryczny bardzo znanego wiersza Juliana Tuwima Chrystusie zwraca się do Jezusa z rozpaczą. Mówiący w wierszu stwierdza, że jest daleko od Boga, ale wierzy, że kiedyś powróci i w jakiejś szczególnej chwili, może przez łzy, zobaczy Zbawiciela...

poleca75%

Chrystus orędownik

Kategoria: Chrystus

Nie zawsze twórcy pokazują Chrystusa tak bezsilnego i – martwego. Inny nurt utworów ukazuje nam Chrystusa orędownika, zbawiającego nas. To do niego – Bożyca, czyli Syna Bożego – zwracają się za pośrednictwem Maryi i Jana Chrzciciela wierni w pierwszym polskim hymnie narodowym Bogurodzica. Proszą o „zbożny pobyt” na ziemi, a po śmierci o życie wieczne w niebie, czyli „rajski przebyt”.

poleca100%

Chrystus zwycięski

Kategoria: Chrystus

Od takich obrazów już blisko do wizji Chrystusa triumfującego. Przedstawia go anonimowa pieśń staropolska, śpiewana do dziś w kościołach na Wielkanoc Chrystus zmartwychwstan jest . Niesie ona wiele optymizmu, gdyż nie tylko stwierdza, że Chrystus nie umarł, ale też zapowiada, że my zmartwychwstaniemy, by „z Panem Bogiem królować”. Obraz zwycięskiego Jezusa spotykamy też w dramacie romantycznym– w Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego. W ostatniej scenie po wygranej walce bezwzględny...

poleca34%

Chwile w ogrodzie śmierci

Kategoria: Przemijanie, vanitas

Bez takiego dystansu i nie unikając rozpaczy mówi o śmierci człowieka i otaczającego go świata przyrody Jarosław Marek Rymkiewicz, autor nagrodzonego Nike tomiku Zachód słońca w Milanówku . Przemijanie i śmierć w wierszach Rymkiewicza mają cechy barokowego rozkładu i naznaczone są egzystencjalnym niepokojem rodem z Leśmiana i księdza Baki: Co zostało z Pascala? Niebiańska muzyka Kiedy zagra to z gnoju słychać pisk robaka Tu mucha bzyka w sieci tam stonoga zmyka To jest to co cię czeka:...

poleca28%

Chytry wojownik

Kategoria: Rycerz

Nieco inny typ rycerza antycznego – odważnego, ale i mądrego, sprytnego, przebiegłego reprezentuje Odyseusz (Odys, Ulisses). To jego pomysłem jest zdobycie Troi podstępem – wprowadzenie do Ilionu konia trojańskiego, w którego wnętrzu ukrywają się rycerze greccy. Sam jest wśród nich, niemożna mu odmówić mądrości ani odwagi. Po zwycięstwie nad Troją długie lata wraca jednak do domu, do żony i syna, ścigany gniewem bogów. Przy okazji ma liczne romanse i przeżywa straszliwe niebezpieczeństwa....

polecab/d

Ciche pochówki

Kategoria: Pogrzeb

Niekiedy pogrzeb jest symbolem ludzkiej nędzy i biedy – pozytywistyczne utwory, takie jak nowela Adolfa Dygasińskiego Na trumienkę , mówią nie tylko o marności ludzkiej egzystencji, ale i nędzy, ubóstwie w dosłownym tego słowa znaczeniu – są tacy chłopi,których nie stać nawet na godny pochówek. Smutne i ciche są pogrzeby samobójców, taki pogrzeb ma Franka – samobójczyni z Dziewcząt z Nowolipek Poli Gojawiczyńskiej. Skromne są także wojenne pogrzeby– jeden z nich, pogrzeb Anusi z Bożej...

polecab/d

Cichy lub potajemny ślub

Kategoria: Wesele, ślub

Niezbyt huczny jest ślub Basi i Bogumiła Niechciców, w dodatku w tym samym dniu umiera matka Bogumiła, co pan młody stara się ukryć przed Basią. Cichy i szybki jest ślub bohaterów Krzyżaków Sienkiewicza – Zbyszka z Bogdańca i Danuśki, która musi podążać na spotkanie z chorym, ślepnącym ojcem (faktycznie jest to podstęp Krzyżaków ). Potajemny ślub biorą Romeo i Julia, zakochani w sobie od pierwszego wejrzenia bohaterowie tragedii Williama Szekspira, którym ojciec Laurenty próbuje pomóc...

poleca64%

Co głosił Epikur?

Kategoria: Epikurejskie motywy

Epikur z Samos był greckim filozofem – materialistą. Zastanawiał się nad istotą szczęścia i przyjemności. Doszedł do wniosku, że jedynym dobrem jest przyjemność (albo brak bólu) i należy do niej dążyć, nie dręcząc się myślami o siłach nadnaturalnych i śmierci. Głosił między innymi: Śmierć jest dla nas niczym, albowiem wszelkie dobro i zło wiąże się z czuciem, a śmierć jest pozbawieniem czucia. (...) Śmierć – najstraszniejsze z nieszczęść wcale nas nie dotyczy, bo gdy my istniejemy,śmierć...

poleca64%

Co głosił stoicyzm?

Kategoria: Stoickie motywy

Stoicyzm, prąd, który wziął swój początek od poglądów Zenona z Kition, głosi, że należy wyzbyć się namiętności i żyć zgodnie ze wskazaniami rozumu, cnotliwie. W odróżnieniu od epikurejczyków stoicy nie głosili kultu przyjemności, przeciwnie – zalecali wyzbycie się namiętności, obojętność na przyjemność i ból, tłumienie uczuć oraz pogodę ducha. Stoicyzm to etyka surowej cnoty, zalecająca obojętność na zmienne koleje losu.

poleca87%

Co to jest deesis?

Kategoria: Deesis

Wyraz deesis, inaczej deisis, pochodzi z języka greckiego i oznacza błaganie, prośbę. Chodzi o błaganie zanoszone do Boga za pośrednictwem Matki Boskiej i Jana Chrzciciela. Na ikonach z motywem deesis przedstawiony jest centralnie Chrystus siedzący na tronie jako Zbawiciel i Sędzia. Po jego obu stronach ukazani są w modlitewnych pozach – stojący lub klęczący Matka Boska i święty Jan Chrzciciel – orędownicy grzesznej ludzkości. Wznoszą oni błagalnie ręce do Jezusa. Czasami deesis jest...

poleca40%

Cudowna przemiana skąpca

Kategoria: Skąpiec, skąpstwo

Równie karykaturalnym obrazem bogacza dusigrosza jest bohater Opowieści wigilijnej Karola Dickensa Ebenezer Scrooge. Ten skąpy londyński kupiec żyje samotnie i cieszy się jedynie swoimi zyskami. W pewien wigilijny wieczór nawiedza go duch jego wspólnika Jakuba Marleya i pokazuje kupcowi gorycz i bezsens jego egzystencji. Nawiedzany przez duchy przeszłości, teraźniejszości i przyszłości, ogląda obrazy sprzed lat, kiedy to zerw ał z narzeczoną, sytuację teraźniejszą – wigilię w biednym, ale...

polecab/d

Cudza żona

Kategoria: Żona

Teksty kultury pełne są powabnych obrazów cudzych żon. Dla Wierszynina z Czechowa taką uwielbianą cudzą żoną jest Masza, żona nauczyciela Kułygina. W Mazepie Juliusza Słowackiego Zbigniew, syn Wojewody, kocha piękną młodą Amelię, Wojewodzinę, żonę swego ojca. Ta miłość, odwzajemniana zresztą przez Amelię (o czym nie wie Zbigniew), ma dodatkowy posmak owocu zakazanego: nie tylko cudzołóstwa, ale i kazirodztwa. Kocha też cudzą żonę (i macochę) Antek Boryna z Chłopów Władysława...

poleca67%

Cygan

To włóczędzy. Nie mają ani krzty szacunku dla żadnych wartości. To rzeczni Cyganie, roznosiciele chorób, złodzieje, kłamcy, mordercy, gdy tylko występek może im ujść na sucho. Niech zostaną, a podepczą wszystko, co myśmy tu wypracowali, mon pere. Całe to nauczanie. Ich dzieci będą biegać z naszymi, aż wszystko, cośmy dla naszych dzieci zrobili, obróci się wniwecz. Będą odbierali naszym dzieciom rozum. Będą uczyli nienawidzić i lekceważyć Kościół. Lenić się i wymigiwać od...

c
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z