profil

Czarnolas, Jan z Czarnolasu, Urszula Kochanowska

drukuj
poleca 53% 36 głosów

Panie, to moja praca, a zdarzenie Twoje;
Raczyź błogosławieństwo dać do końca swoje!
Inszy niechaj pałace marmorowe mają
I szczerym złotogłowem ściany obijają,
Ja, Panie, niechaj mieszkam w tym gniaździe ojczystym

(Jan Kochanowski, Na dom w Czarnolesie)

Rzecz Czarnoleska – przypływa, otacza,
Nawiedzonego niepokoi dziwem.
Słowo się z wolna w brzmieniu przeistacza,
Staje się tem prawdziwem
.
(Julian Tuwim, Rzecz Czarnoleska)

Zrób tak, Boże – szepnęłam – by w nieb Twoich krasie
Wszystko było tak samo, jak tam – w Czarnolasie!” –

I umilkłam zlękniona i oczy unoszę,
By zbadać, czy się gniewa, że go o to proszę?

Uśmiechnął się i skinął – i wnet z Bożej łaski
Powstał dom kubek w kubek, jak nasz – Czarnolaski.

(Bolesław Leśmian, Urszula Kochanowska)

Odkąd dla Muz i własnej poważnej igraszki,
W chłodnym cieniu ochronnej lipy czarnoleskiej,
Wysiewałeś na lutni swej pieśni i fraszki,
Pogodną sztuką z rymem wiążąc rym królewski:

Od czterech wdzięcznych wieków i dla własnej chwały,
Złotej jak miód natchniony w twym pisanym dzbanie,
Wszystkie kwitnące lipy w Polsce całej
Pachną imieniem twoim, Kochanowski Janie!

(Leopold Staff, Lipy)

Są miejsca magiczne dla literatury polskiej, wiersze-kamienie milowe, postaci-legendy. Niewątpliwie takim kamieniem milowym, drogowskazem wyznaczającym kierunki literatury polskiej jest twórczość Jana Kochanowskiego – Jana z Czarnolasu. To, co się działo w domu Kochanowskiego i zostało utrwalone w jego twórczości – praca poety, biesiady z przyjaciółmi i towarzyszące im refleksje filozoficzne, śmierć córeczki oraz związany z nią kryzys poety, nawet czarnoleska lipa – stało się symbolem i punktem odniesienia dla wielu pokoleń twórców. To wszystko mieści się w pojemnym słowie: Czarnolas, uruchamiającym wszystkie wymienione skojarzenia i zapewne jeszcze wiele innych.

poleca 57% 66 głosów

Kochanowski o Czarnolesie

Mistrz z Czarnolasu wielokrotnie dawał wyraz temu, że tworzy w miejscu nieprzypadkowym. Nazwał je po imieniu we fraszce Na dom w Czarnolesie . Napisał w niej, jak bardzo ceni „gniazdo ojczyste”, rodzinny dom – bardziej niż „pałace marmorowe” i „szczerym złotogłowem” obite ściany. W wierszu tym, podobnie jak w innych, Czarnolas jawi się jako miejsce pobytu skromnego, szlachetnego ziemianina, który przedkłada uczciwe, spokojne, zdrowe, sielskie życie nad dworskie atrakcje, nad przepych, nad...

poleca 42% 12 głosów

Spadkobiercy Trenów

Do tych różnych aspektów „rzeczy czarnoleskiej” odwołują się kolejni polscy poeci. Bolesław Leśmian w wierszu Urszula Kochanowska powróci do dramatu z Trenów , by rozpatrywać tak bardzo interesującą go zagadkę życia i śmierci. Historia Urszulki Kochanowskiej, przeniesionej do nieba i tęskniącej za Czarnolasem, stanie się dla Leśmiana pretekstem do tworzenia tak chętnie kreowanych przez poetę istot funkcjonujących na granicy bytu i niebytu, ziemskiego i nieziemskiego życia („Zbliż się do...

poleca 80% 5 głosów

W hołdzie mistrzowi słowa

Julian Tuwim zajmie się innym czarnoleskim wątkiem. Skupi się na poetyckiej doskonałości utworów mistrza, nie na problemie śmierci. Zatytułuje jeden ze swych tomów poetyckich Rzecz Czarnoleska i będzie się w nim odwoływał do tradycji poetyckiej mistrza Kochanowskiego: Z chaosu ład się tworzy, ład, konieczność, Jedyność chwili, gdy bezmiar tworzywa Sam się układa w swoją ostateczność I woła, jak się nazywa. (Julian Tuwim, Rzecz Czarnoleska ) Tuwim nie wystąpił w roli prekursora. Do...

Przydatne hasło? Tak Nie