profil

Chrystus

poleca 54% 13 głosów

Galilaee, vicisti!
(Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia)

Natychmiast dwóch legionistów wprowadziło między kolumny z ogrodowego placyku dwudziestosiedmioletniego człowieka i przywiodło go przed tron procuratora. Człowiek ów odziany był w stary, rozdarty, błękitny chiton. Na głowie miał biały zawój przewiązany wokół rzemykiem, ręce związano mu z tyłu. Pod jego lewym bokiem widniał wielki siniak, w kąciku ust miał zdartą skórę i zaschłą krew. Patrzył na procuratora z lękliwą ciekawością. (...)
– Jeszua – śpiesznie odpowiedział aresztowany.
– Masz przezwisko?
– Ha-Nocri.
– Skąd jesteś?
– Z miasta Gamala – odpowiedział aresztant, zarazem wskazując głową, że gdzieś tam daleko, na prawo do niego, na północy, jest miasto Gamala.
– Z jakiej krwi?
– Dokładnie tego nie wiem – z ożywieniem odpowiedział aresztowany. – Nie pamiętam moich rodziców. Powiadają, że ojciec był Syryjczykiem...
– Gdzie stale mieszkasz?
– Nigdzie nie mam domu – nieśmiało odpowiedział aresztant.
– Wędruję od miasta do miasta.

(Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata; tłum. Irena Lewandowska i Witold Dąbrowski)

czytam jego przypowieści
proste jak kłos pszenicy
i myślę o bogu
który się nie śmiał

myślę o małym bogu krwawiącym
w białych
chustach dzieciństwa

(Tadeusz Różewicz, Cierń)

żeby w kościołach nie było wyszywanych serwetek
katafalku z czarną kapą
(...)
niepodobnych do siebie świętych
co nie mogą wyjść z nieswojej twarzy –
żeby nie było
sympatycznego gładko uczesanego Pana Jezusa
tylko dla porządnych ludzi

(Jan Twardowski, Prośba)

Chrystus – postać biblijna, uznawana przez wyznawców różnych religii za proroka, Syna Bożego bądź „drugą osobę boską” – pojawia się nie tylko w tekstach liturgicznych i w Biblii. Na trwałe zapisał się i w innych tekstach literackich. Dla literatury polskiej ma szczególne znaczenie: w epoce romantyzmu mówiło się nawet o nurcie zwanym mesjanizmem. Chrystus bywa nie tylko adresatem modlitw i postacią literacką, bywa także punktem odniesienia dla innych bohaterów – możemy mówić np. o gestach Chrystusowych Rolanda czy o wariacjach na temat postaci Jezusa poczynionych w powieści Mistrz i Małgorzata Michaiła Bułhakowa. Postać Chrystusa pojawia się też często w innych niż literackie tekstach kultury, zarówno elitarnej, jak i ludowej czy masowej. Wystarczy przywołać uchodzące za arcydzieła Pietę Michała Anioła czy oratorium Mesjasz Haendla albo głośny ostatnio, uznany przez wielu krytyków za kicz, film Pasja w reż. Mela Gibsona. Wspomnijmy też znaczący dla polskiego środowiska opozycyjnego spektakl– związany z życiem Chrystusa, ale odczytywany również w kontekście politycznym – Wieczernik (wystawiany w kościołach na podstawie sztuki Ernesta Brylla). Nie sposób pominąć także licznych zjawisk i zwyczajów wywodzących się z kultury ludowej, a związanych z różnymi etapami życia Chrystusa – jasełek, widowisk pasyjnych czy popularnych szopek (np. słynne szopki krakowskie).

poleca 60% 5 głosów

Eksponowanie cierpienia Chrystusa

Od wieków w religijnych pieśniach, widowiskach pasyjnych czy na obrazach pojawia się motyw cierpiącego Jezusa. Niektóre dzieła plastyczne, literackie, teatralne czy ostatnio filmowe z dającą do myślenia naturalistyczną, czy sadystyczną wręcz dokładnością, pokazują szczegóły męki Pańskiej. Już w Lamencie świętokrzyskim ( Posłuchajcie, bracia miła... ) czytamy: Twoja główka krzywo wisa, tęć bych ja podparła; Krew po Tobie płynie, tęć bych ja utarła; Picia wołasz, piciać bych Ci dała, Ale...

poleca 80% 5 głosów

Bezsilność i człowieczeństwo cierpiącego

Niekiedy eksponowaniu przez twórcę cierpienia Chrystusa towarzyszy zwątpienie w jego boską zbawczą moc. Cierpienie Chrystusa eksponował np. młodopolski poeta Jan Kasprowicz w hymnie Dies irae (Gniew Boży) . Głowa Jezusa w cierniowej koronie pokazana w nim została z naturalistyczną dokładnością. W tym katastroficznym hymnie Chrystus cierpi wraz z udręczoną ludzkością, ale... jest bezsilny. Głowa w cierniowej koronie budzi przerażenie i skłania do pesymizmu: męka Chrystusa wpisuje się w...

poleca 75% 12 głosów

Chrystus orędownik

Nie zawsze twórcy pokazują Chrystusa tak bezsilnego i – martwego. Inny nurt utworów ukazuje nam Chrystusa orędownika, zbawiającego nas. To do niego – Bożyca, czyli Syna Bożego – zwracają się za pośrednictwem Maryi i Jana Chrzciciela wierni w pierwszym polskim hymnie narodowym Bogurodzica. Proszą o „zbożny pobyt” na ziemi, a po śmierci o życie wieczne w niebie, czyli „rajski przebyt”.

poleca b/d

Chrystus – adresat skarg wątpiących

Nie we wszystkich modlitwach i prośbach do Chrystusa objawia się tak żywa wiara, ufność i optymizm. W wielu utworach zwracają się do Jezusa wątpiący, już prawie niewierzący, a nawet bluźniercy (np. we wspomnianym już Dies irae ). Także podmiot liryczny bardzo znanego wiersza Juliana Tuwima Chrystusie zwraca się do Jezusa z rozpaczą. Mówiący w wierszu stwierdza, że jest daleko od Boga, ale wierzy, że kiedyś powróci i w jakiejś szczególnej chwili, może przez łzy, zobaczy Zbawiciela...

poleca b/d

Dzieciątko Jezus

Bardziej optymistyczne wiersze mówią o narodzeniu Jezusa. Dzieciątko Jezus z kolęd i pastorałek ludowych, z wierszy księdza Jana Twardowskiego budzi wzruszenie, współczucie, ale i radość, wszak narodziny dziecka to radosne wydarzenie. Niekiedy mały Jezus ukazywany jest jako małe, niewinne, bezradne, płaczące dziecko, niekiedy jednak jako król i Pan. Tak jest np. w pełnej barokowych kontrastów Pieśni o Narodzeniu Pańskim napisanej przez Franciszka Karpińskiego: Bóg się rodzi, moc...

poleca 100% 7 głosów

Chrystus zwycięski

Od takich obrazów już blisko do wizji Chrystusa triumfującego. Przedstawia go anonimowa pieśń staropolska, śpiewana do dziś w kościołach na Wielkanoc Chrystus zmartwychwstan jest . Niesie ona wiele optymizmu, gdyż nie tylko stwierdza, że Chrystus nie umarł, ale też zapowiada, że my zmartwychwstaniemy, by „z Panem Bogiem królować”. Obraz zwycięskiego Jezusa spotykamy też w dramacie romantycznym– w Nie-Boskiej komedii Zygmunta Krasińskiego. W ostatniej scenie po wygranej walce bezwzględny...

poleca 36% 39 głosów

Polska Chrystusem narodów

Nie tylko Zygmunt Krasiński, także niemal cała polska literatura romantyczna eksploatowała motyw Chrystusa. Pełnił w utworach szczególną funkcję. Popularne wówczas hasła mesjanistyczne głosiły, iż Polska odgrywa szczególną rolę w dziejach ludzkości – jest niejako mesjaszem, który cierpi za grzechy innych i odkupuje inne narody... Hasła te znajdziemy przede wszystkim w III części Dziadów Mickiewicza.

poleca b/d

Gesty Chrystusowe

Warto też zwrócić uwagę na fakt, iż postać Chrystusa zapowiadana była w Biblii przez inne postaci ( Starego Testamentu ), np. Jozuego czy kapłana Melchizedeka (Melchizedek złożył ofiarę, która zapowiadała ofiarę Jezusa, z kolei Jozue nosił imię podobne do Mesjasza). W literaturze późniejszych wieków możemy odnaleźć postaci przypominające Chrystusa. Np. w średniowiecznej Pieśni o Rolandzie śmierć rycerza stylizowana jest na śmierć Jezusa (też na wzgórzu), droga bohatera Małej apokalipsy...

poleca 56% 9 głosów

Wariacje na temat życia Jezusa

Popularne są również filmowe i literackie wariacje na temat życia Jezusa. Części Mistrza i Małgorzaty będące fragmentami z dzieła mistrza o Poncjuszu Piłacie są nie czym innym, jak inną wersją wydarzeń ewangelicznych. Pośród filmów o Jezusie szczególne emocje budzi Ostatnie kuszenie Chrystusa , uchodzące za dzieło bluźniercze i kontrowersyjne. Również wpisywanie w dzieła sztuki, plakaty filmowe, obrazy, rzeźby znaku krzyża zawsze budziło i budzi spore emocje...

Podoba się? Tak Nie