"Obyście byli szczęśliwi przez mą śmierć" słowa Wertera - rozważania.
Rozważ dlaczego Werter wybiera sobie taki los? Czy jego życie potoczyłoby się inaczej? Czy rozumiesz samobójców? Czy zanim skreślisz człowieka, zastanawiasz się nad przyczynami jego czynów? Czy ważne są dla ciebie suche fakty, to, co jest tu i...
Maski ludzkie w bajkach.
Droga redakcjo W zeszłym miesiącu na łamach Waszej gazety przeczytałem artykuł pt. „Od Ezopa do Krasickiego”. Autor stwierdził tam, że treści bajek napisanych w epoce antyku były również aktualne wiele wieków później – w epoce oświecenia. Ja...
Bohater pozytywny drugiej połowy XVIII wieku - Mikołaj Doświadczyński - wzorzec osobowy doby Oświecenia.
CECHY POWIEŚCI W 1775 roku Ignacy Krasicki napisał pierwszą polską powieść literatury nowożytnej pod tytułem: "Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki". Był to utwór, w którym Krasicki skoncentrował trzy typy powieści: cechy utworu...
Pojęcia oświeceniowe.
Klasycyzm - wyznaczał poezji cele utylitarne, stawiał przed nią zadania dydaktyczno-moralizatorskie, wyrastające z przekonania o ogromnej roli słowa jako narzędzia oddziaływania na społeczeństwo. Sentymentalizm - traktował literaturę jako sposób...
Narodziny powieści.
XVIII w. to czas bujnego rozwoju powieści. Swoje początki znajduje ona w takich formach wypowiedzi jak pamiętnik, dziennik. Jest podstawowym nowożytnym gatunkiem epickim. Powieść cechuje rozwinięta, wielowątkowa fabuła, narracyjność - świat...
Nurty w Oświeceniu.
Kontrreformacja - prąd powstały w Kościele wobec zagrożenia reformacją. Do walki z re-formacją w 1531r. został powołany zakon jezuitów. Zadaniem jego była edukacja w duchu katolickim oraz cenzurowanie ksiąg. Kościół, dbając o nieskażenie dogmatów,...
Prądy literackie wieku Oświecenia.
W literaturze polskiego oświecenia rozwinęły się trzy prądy literackie: klasycyzm, sentymentalizm i rokoko. Główne przesłanki myślowe znalazły swe odzwierciedlenie w nurtach klasycznym i sentymentalnym. Oświeceniowy klasycyzm, nawiązujący do...
Oświecenie
Oświecenie- epoka myślenia, zasadnicza role odgrywa rozum, drugą wartością jest natura. Oświecenie tworzy ideologia skierowana przeciwko feudalizmowi, panuje ideał encyklopedności wiedzy- erudyta-człowiek wszechstronnie wykształcony. Trzecia...
Ustosunkuj się do stwierdzenia zamykającego "Kandyda" Woltera: "Pracujmy nierozumując (...) to jedyny sposób aby uczynić życie znośniejszym"
Sławne dzieło, „Kandyd” Woltera, uznawane jest za najlepszy przykład powiastki filozoficznej. Gatunek ten rozpowszechnił się w pełnym Oświeceniu. O jego niezwykłości świadczy fakt, iż pod przykrywką trochę zmyślonych i śmiesznych zdarzeń odnaleźć...
"Powrot posła" - plan wydarzeń
1. Rozmowa Jakuba i Agatki – wprowadzenie bohaterów utworu 2. Przyrzeczenie miłości Agatki do Jakuba 3. Wieść o powrocie syna do domu 4. Poglądy polityczne Starosty, sprzeczka z Podkomorzym 5. Niezrozumiały Bilecik Starościny 6. Zaloty...
"Optymizm to obłęd dowodzenia, że wszystko jest dobrze kiedy nam się dzieje źle." Rozważ filozofię Kandyda.
Prawdopodobnie każdy, kto czytał „Kandyda” Voltaire'a zastanawiał się nad sentencją „Optymizm to obłęd dowodzenia, że wszystko jest dobrze kiedy nam się dzieje źle” . Co ona znaczy? Jaką myśl autor chciał nam przekazać? Jakie odniesienie do...
Nowożytność - czas rozdarcia.
„Z jednej bowiem strony widzimy człowieka splątanego więzami pospolitej rzeczywistości i ziemskiej doczesności, przyciśniętego potrzebami doczesnymi i niedostatkiem, nękanego siłą potęg przyrody, uwikłanego w materie, zmysłowe cele i zmysłowe...
"Palinodia" Krasickiego krytyką
Społeczeństwo polskie w krzywym zwierciadle. Co i w jaki sposób krytykuje Ignacy Krasicki w „Palinodii”? Obraz Polaków wyłaniający się z podanych fragmentów utworu skonfrontuj z ich wizerunkiem zawartym w innych znanych Ci satyrach tego poety....
Szkolnictwo i teatr w dobie oświecenia.
Szkolnictwo Obowiązek szerzenia oświaty, kształcenia umysłów i charakterów spadł przede wszystkim na szkolnictwo, którego rozwój w duchu nowoczesności i postępu zapoczątkował Stanisław Konarski i założona przez króla Szkoła Rycerska. Kontynuację...
Notatka - oświecenie
„Sapere Aude” – ośmiel się być mądrym (Horacy) sensualizm - wiedza i dyspozycje umysłu mają swe źródło w poznaniu duchowym ateizm: dogmatyczny, septyczny, praktyczny utylitaryzm – nie ważna jest intencja, ważny skutek dla dobra ogółu Linneusz...
Ziemiański model życia w twórczości poetów okresu odrodzenia.
Ziemianin-szlachcic najwyżej cenił życie osiadłe, najchętniej w wiejskim ustroniu. "Serce roście patrząc na te czasy" - to główna formuła poetycka rozpoczynająca pieśń drugą z ksiąg pierwszych. Pieśni Jana Kochanowskiego uważane są za...
Niebezpieczeństwa hipokryzji i łatwowierności w oparciu o "Świętoszka".
Charakteryzując postawy bohaterów zaprezentowanych w scenie siódmej aktu trzeciego napisz wypracowanie na temat: „Niebezpieczeństwa hipokryzji i łatwowierności.” Zwróć uwagę na środki językowe oraz wykorzystaj znajomość całego utworu. tzw....
Komisja Edukacj Narodowej.
Komisja Edukacji Narodowej została powołana w 1773 roku i była jednym z pierwszych ministerstw oświatowych w Europie. Powstała po rozwiązaniu zakonu jezuitów, miała przejąć prowadzone przez ten zakon szkoły i opracować zasady programowe nowego...
Stronnictwa społeczne w “Powrocie posła” Juliana Ursyna Niemcewicza.
Stronnictwo patriotyczne – zostało przedstawione pozytywnie. Podkomorzy i Podkomorzyna to wzorowi obywatele ,patrioci , którzy dobrze wychowali swoje dzieci , nauczyli że dom zawsze powinien ustępować krajowi .Stronnictwo patriotyczne opowiada się...
Krasicki gorzki, czy śmieszny?
Gorzkość i śmieszność. Na początku, chciałbym rozważyć rzecz, która na pierwszy rzut oka wydaje się być oczywista - znaczenie tych dwóch, wyżej wymienionych wyrazów. Nie zawsze wyjaśnienie ich musi być proste i klarowne. Każdy może te dwa zbitki...
Na czym polegała hybrydalność polskiego oświecenia - charakterystyka 3 kierunków artystycznych.
Hybrydalność polskiego oświecenia to zgodne współistnienie trzech prądów literackich; nie było między ich przedstawicielami sporów i polemik, było natomiast wspólne zaspokajanie różnych czytelniczych potrzeb. Trzy nurty artystyczne: Klasycyzm -...
Twórczość Ignacego Krasickiego - bliska, czy daleka współczesnemu człowiekowi?
Ignacy Krasicki boleje nad tym, że głupota góruje nad mądrością, pozory prawdy nad prawdą właściwą, zły dumny i pusty człowiek podporządkowuje sobie dobrego i wrażliwego. Poeta był jednak człowiekiem oświeconym i racjonalistą, więc zdawał...
Satyra doby Oświecenia w walce z ciemnotą i zacofaniem społecznym.
Satyra to utwór literacki, posługujący się dowcipem, ironią, kpiną lub szyderstwem, by wyrazić krytyczny stosunek do przedstawionych zjawisk, ośmieszyć ludzkie wady, obyczaje, postawy światopoglądowe. Krasicki jest autorem 22 satyr. Piętnują one i...
Czy warto czytać filozofów Oświecenia?
Powszechnie wiadomo, iż poglądy młodych ludzi, nieprzystosowanych jeszcze w pełni do życia w społeczeństwie dorosłych, są narażone na działanie wpływów z otoczenia. Dlatego też, każda matka próbuje od najwcześniejszych lat wpoić swemu dziecku...
"Monomachia" - streszczenie.
Pieśń Pierwsza Rozpoczyna się przestrogą, iż to, co widzimy, nie zawsze musi być takie, jakie nam się wydaje ("Zewnętrzna postać nie czyni natury"). Następuje zapowiedź historii wojny dwóch zakonów. Akcja toczy się w niewielkim...
„Jaką postawę należy sobą reprezentować, aby życie było znośnym?” Na podstawie „Kandyda”
Każdy z nas na pewno zastanawiał się kiedyś, czym w życiu należy się kierować, aby wiodło nam się jak najlepiej. Większość ludzi chciałaby coś w życiu osiągnąć, każdy dzień wykorzystać w miarę swoich możliwości. Aby wiodło nam się lepiej należy...
"Modny kawaler i modna dama, zacofany sarmata i światły obywatel - główne modele postaw Polaków w drugiej połowie XVIII wieku.
Epoka oświecenia w Polsce przypada na lata 1740-1822. Był to trudny czas dla kultury i oświaty. Przez złą politykę upada Uniwersytet Krakowski. Bogaci gromadzą książki dla siebie. Szlachta staje się coraz bardziej zacofana i zamknięta na wszelkie...
"Nie dość nauczyć, trzeba byś się bawił". Jak twórcy literatury polskiego oświecenia realizowali tę zasadę?
Uczyć, bawiąc oraz bawić, ucząc - to hasło uznajemy za oświeceniowe motto. "I śmiech niekiedy może być nauką..." - pisał Ignacy Krasicki i prawdopodobnie wiedział, co pisze, skoro wszyscy znamy tego poetę jako jednego z czołowych reprezentantów...
Megalomania czy kompleksy? Staropolscy Sarmaci i ich potomkowie z trzeciego tysiąclecia wobec tradycji, wpływów obcych, swojskości.
Polska kultura szlachecka kształtowała się w XVII wieku. Sarmatyzm objął wręcz każdy aspekt życia staropolskiego szlachcica. Ich poglądy były przeważnie dość schematyczne: ksenofobia, wierność religii, przywiązanie do tradycji, patriotyzm. Co było...
Powrót do XVIII - wiecznej Polski. Z pamiętnika obcokrajowca.
OSOBISTY PAMIĘTNIK MARKO DE ESPANOLIO Dnia 24 czerwca 1788 r. Wtorek Ach dziwna ta Polska, dziwna! Ledwo, co przyjechałem wczoraj z Madrytu, a już zdążyłem się upić z moim wujem Eustachym Przyjacielskim... Wuj to mój żaden, ale zyskałem...
Oświecenie - wszystko na temat tej epoki.
Oświecenie w Polsce i w Europie. Nowe myśli zapoczątkowali Francuzi, Anglicy, Holendrzy. Rozwój przypada na XVIII w. Jednym z pierwszych uczonych był Kartezjusz. W "Rozważaniach o metodzie" stwierdził, że najważniejszym czynnikiem...
Społeczeństwo polskie w krzywym zwierciadle - w satyrach Ingacego Krasickiego
Oświecenie w Polsce reprezentował „książę poetów polskich”, czyli Ignacy Krasicki. Pisał różnorodne utwory, a między innymi satyry. Właśnie w nich ukazuje główne wady społeczeństwa polskiego. Chce w pewien sposób nakierować ludzi, ukazać to, co...
Wykorzystując literaturę i publicystykę oświecenia udowodnij, że głównym jej celem było dobro państwa.
W dobie oświecenia literaci publicyści szczególny nacisk kładli na sprawy związane z aktualną sytuacją społeczno-publiczną Polski i gonili wszelkie wsteczne poglądy. Jednym z takich pisarzy był Stanisław Staszic który w „swych uwagach nad życiem...
Ja jako świadek wydarzeń sprzed 210 lat - "Powrót posła".
Dzisiaj miałam mieć wyjątkowo pracowity dzień, więc z niechęcią podchodziłam do pomysłu rodziców, aby wyjechać w odwiedziny do babci i w dodatku na dwa dni. Na poniedziałek muszę napisać wypracowanie „Ja jako świadek wydarzeń sprzed 210 lat”, a...
Czy Krasickiemu wolno było, jako biskupowi naigrywać się z polskiego kleru? - rozprawka
Jednym z największych problemów podczas ostatnich zajęć języka polskiego jest fakt, iż Ignacy Krasicki pomimo sprawowania godności biskupiej tak żarliwie krytykował Kościół w Polsce. Sądzę, że poeta ten miał powody do krytyki aczkolwiek negował...
Słowa J. U. Niemcewicza podstawą do rozważań o średniowiecznym rycerzu.
"Tu leży rycerz, co walczył bez trwogi i żył bez skazy" słowa Juliana Ursyna Niemcewicza uczyń podstawą do rozważań o średniowiecznym rycerzu. Kim był właściwie rycerz?? Czy jego postać jest dla nas wzorem do naśladowania? Ogromną...
Oświecenie.
Ignacy Krasicki nazywany był "księciem poetów" i niewątpliwie był najwybitniejszym poetą polskiego oświecenia. Urodził się w Dubiecku nad Sanem, w rodzinie szlacheckiej. Po ukończeniu kolegium jezuickiego we Lwowie wstąpił do seminarium, a studia...
Powiastka filozoficzna
Tima była piętnastoletnią dziewczynką. Najzwyklejszą w świecie obywatelką XXII – wiecznej Warszawy. Nigdy nie przydarzyło jej się nic niezwykłego, a jedynymi niespodziankami, jakich doświadczyła w życiu, były prezenty urodzinowe. Mieszkała w...
Refleksje o człowieku, jego naturze i świecie w poznanych utworach pisarzy Oświecenia europejskiego.
Refleksje człowieku, jego naturze i świecie w poznanych utworach pisarzy oświecenia europejskiego Oświecenie było pierwszą epoką, w której nastąpiły zmiany w postrzeganiu świata i człowieka na tak dużą skalę. Zmieniły się poglądy na niemal...
Literatura pozwala możliwie najdokładniej poznać ten świat, zrozumieć i wyrazić...
Oprócz prądów w literaturze trzymających się hasła "sztuka dla sztuki", istniały zawsze gatunki spełniające bardziej utylitarne funkcje. Sztuka nie może być wyobcowana, oderwana od rzeczywistości, sztuka bez człowieka i nie dla człowieka jest...
Literatura Oświecenia – relikt przeszłości, czy istotny składnik współczesnej edukacji?
„Wszystko przemija, odchodzi w zapomnienie Możliwe, że te rymy stracą też sens i znaczenie(…)” Slums Attack Tak jak przeminęły rymy zespołu Slums Attack, tak przeminęła już dawno wartość edukacyjna literatury oświecenia. Jestem o tym...
Oświecenie jako epoka polemiki z sarmantyzmem.
Geneza oświecenia w Polsce związana jest z kryzysem sarmatyzmu oraz jego politycznymi i kulturalnymi skutkami. Należy do nich zaliczyć szlachecki republikanizm i parlamentaryzm za wszystkimi narosłymi przez wieki deformacjami. Krytykowano także...
Krasicki "Do króla" - program królewskich reform w krzywym zwierciadle.
Program królewskiego obozu reform w krzywym zwierciadle satyry Ignacego Krasickiego "Do króla". Satyra "Do króla" jest poświęcona racjom obozu królewskiego, do którego przyznawał się I. Krasicki. Autor pozornie zgadza się z...
"I śmiech niekiedy może być nauką" - jak o tym przekonywali Ignacy Krasicki i Julian Ursyn Niemcewicz.
Ignacy Krasicki jest autorem 22 satyr i 3 poeamtów heroikomicznych, posługuje się w nich komizmem by uwydatnić przywary ludzkiego charakteru, podleganie obcym wpływom, ułomność systemu państwowego. Krasicki nigdy nie piętnuje poszczegónych osób....
Twórczość okresu Sejmu Wielkiego.
PUBLICYSTYKA PATRIOTYCZNA, DZIAŁALNOŚĆ I PROGRAM SPOŁECZNO-POLITYCZNY STANISŁAW STASZICA. Stanisław Staszic swoje poglądy i program społeczno-polityczny zawarł między innymi w poniższych utworach. "Uwagi nad życiem Jana...
Ogólna charakterystyka Oświecenia.
Oświecenie - wiek filozofów, wiek rozumu, wiek ludzi światłych, mądrych, wykształconych. Kolebką nowego prądu umysłowego była Europa zachodnia Anglia, Francja i Holandia. Podstawe idei oświeceniowej tworzyły podlądy XVII w. uczonych filozofów....
Edukacja człowieka w centrum zainteresowania pisarzy oświecenia
Literatura oświecenia rozwijała się w dramatycznym okresie dziejowym Polski. Sejm, w którym ciągłe spory, zachwiany system demokracji oraz zasada "liberum veto" skutecznie unicestwiały próby reform, nie mógł pełnić właściwej funkcji wobec...
Społeczeństwo polskie w krzywym zwierciadle. Co i w jaki sposób krytykuje Ignacy Krasicki w "Palinodii?".
Przedstawienie świata w krzywym zwierciadle, w przerysowanym, karykaturalnym, zdeformowanym, wyolbrzymionym, prześmiewczym odbiciu, to bardzo wyrazista i skuteczna forma krytyki i moralizacji. Utwór „Palinodia” oraz inne satyry i bajki Krasickiego...
Myśli oświeconych pisarzy o Ojczyźnie i różny sposób ich wyrażania.
Pomimo słabnięcia wewnętrznego Polski w XVIII wieku obfitował ten okres w najliczniejsze chyba wystąpienia reformatorów. Jeszcze z renesansowych myśli czerpali pisarze tacy jak Stanisław Leszczyński, Szymon Konarski, czy Stanisław Staszic....
List miłosny współczesnej Laury do Filona.
Ukochany Filonie! Zaledwie kilka dni upłynęło od naszego ostatniego spotkania, a ja już usycham z tęsknoty do Ciebie. Brakuje mi słów, by opisać moje uczucia do Ciebie. Chciałabym powiedzieć Ci milion rzeczy, ale nie wiem czy potrafię tak… na...