Archaizmy
Archaizmy są to wyrazy nienależące do czynnego zasobu słownego współczesnych Polaków Archaizmy dzielimy na : - słownikowe . Są to wyrazy, które znikły z języka, mimo istnienia przedmiotów, zjawisk, które opisywały. Np.: rzeczownik...
Części mowy
Czasownik Czasownik jest odmienną i samodzielną częścią mowy, nazywającą czynności lub stany (czytać, spać). Różni się od innych wyrazów tym, że ma wiele form, w tym część nieodmiennych. Najczęściej spotykamy jednak osobowe formy...
Neologizm
Neologizm, wyraz nowo utworzony, zwykle na podstawie słowa będącego juz w użyciu, zgodnie z obowiązującymi zasadami słowotwórstwa. Neologizmy pojawiają sie zarówno w utworach literackich, jak w słownictwie naukowym, publicystyce itp. Czasem...
Części mowy - powtórka
Części mowy - rzeczownik, - przymiotnik, - zaimek, - czasownik, - przysłówek, - liczebnik, - przyimek, - spójnik, - partykuła, - wykrzyknik. Rzeczownik Rzeczownik odpowiada na pytania: kto? co? Odmienia się przez przypadki,...
Rodzaje i układ rymów
Rodzaje rymów W poezji polskiej rym jest ściśle związany z akcentem, a zatem wyróżniamy przede wszystkim: - rymy żeńskie (najczęstsze): posługujące się akcentem paroksytonicznym (czyli na przedostatnią sylabę), np. moda - uroda, występują...
Zdanie - gramatyka. Najważniejsze informacje.
Konieczną częścią zdania jest orzeczenie . Oznacza ono czynność, stan lub właściwość podmiotu. Odpowiada na pytania: co robi podmiot?, kim jest?, jaki jest?, co się z nim dzieje? Są dwa rodzaje orzeczenia: a) Orzeczenie czasownikowe jest...
Akcent w języku polskim
Akcent jest to wyróżnienie niektórych sylab wyrazu poprzez ich dodatkowe wzmocnienie za pomocą środków fonetycznych. Wyróżnienie to dokonuje się w następujący sposób: 1. Przez wzmocnienie wydechu i w rezultacie siły artykulacyjnej danej sylaby....
Strona czynna i bierna czasownika – definicje oraz przykłady
Do wyrażania zależności między wykonawcą czynności a jej obiektem służy strona czasownika. Wyróżniamy stronę czynną oraz bierną. Strona czynna Strona czynna jest wyrażana przez czasownik w formie osobowej, gdzie podmiot jest wykonawcą...
Gramatyka
Części mowy Czasownik Czasownik jest odmienną i samodzielną częścią mowy, nazywającą czynności lub stany (czytać, spać). Różni się od innych wyrazów tym, że ma wiele form, w tym część nieodmiennych. Najczęściej spotykamy jednak osobowe formy...
Części mowy - ściąga
Język polski składa się z ośmiu części mowy, które pełnią różnorodne funkcje w zdaniu. Poniżej przedstawiono najważniejsze informacje dotyczące wybranych części mowy: czasowników, przymiotników, rzeczowników, liczebników, zaimków oraz przyimków....
Środki artystyczne w języku polskim
1. Epitety Epitety to określenia rzeczowników lub przymiotników, które wzbogacają opis, działając na wyobraźnię czytelnika. - Przykład: *drewniana szafa*, *biały ptak* 2. Porównanie Porównanie to środek stylistyczny, który ukazuje...
Funkcje języka na wybranych przykładach tekstów naukowych, publicystycznych i literackich.
Podstawową funkcją tekstów językowych, mówionych lub pisanych, jest porozumiewanie się ludzi, czyli komunikowanie się. Tę funkcję nazywamy funkcją komunikatywną. Występuje ona w kilku odmianach. Najważniejsza z nich i najczęściej występująca w...
Środki językowe
1. Synonimy – wyrazy o podobnym lub bliskim znaczeniu, które mogą być stosowane zamiennie w niektórych kontekstach. Przykłady: pieniądze – forsa, kasa, bilon, monety, kapucha. 2. Homonimy – wyrazy o identycznym brzmieniu lub zapisie, ale o...
Imiesłowy
Imiesłów - forma czasownika. Imiesłowy dzielimy na: przymiotnikowe i przysłówkowe Imiesłowy przymiotnikowe dzielimy na: a) czynne ~ tworzymy je od czasowników niedokonanych ~ wskazują na wykonawcę czynności ~ posiadają zakończenia: -...
Imiesłowy - najważniejsze informacje
Imiesłowy są jedną z ważniejszych części mowy w języku polskim. Służą do tworzenia bardziej złożonych zdań i pozwalają na precyzyjniejsze wyrażenie myśli. W tym poradniku omówimy dwa główne rodzaje imiesłowów: imiesłowy przymiotnikowe oraz...
Dyktando
Przy akompaniamencie połyskujących w słońcu trąb grzmiących niczym spiżowe dzwony, znienacka ruszyły zbrojne hufce króla błystka. Dźwięki trąbiących heroldów mieszały się z ogłuszającym hukiem ciężkich dział które bombardowały osłupionych...
Zdania złożone współrzędnie
Zdania złożone współrzędnie składają się z dwóch lub więcej zdań pojedynczych, które są ze sobą równorzędne i łączą się za pomocą spójników. Wyróżniamy kilka rodzajów zdań złożonych współrzędnie, w zależności od relacji między nimi. Poniżej...
Sześć podstawowych funkcji wypowiedzi.
1) Funkcja informacyjna (informatywna) - polega na powiadomieniu o różnych stanach rzeczy dotyczących świata zewnętrznego lub strefy psychicznej. 2) Funkcja ekspresywna - polega na wyrażaniu poprzez wypowiedź emocji i stanów wewnętrznych osoby...
Twoja opinia o zapożyczeniach językowych. Omów przykłady udanych – Twoim zdaniem – i nieudanych zapożyczeń (prezentacja maturalna)
Twoja opinia o zapożyczeniach językowych. Omów przykłady udanych – Twoim zdaniem – i nieudanych zapożyczeń Bibliografia: 1. Encyklopedia języka polskiego, pod red. Stanisława Urbańczyka, Wrocław-Warszawa-Kraków 1992, hasła: Wpływy obce,...
Imiesłowy - podział, tworzenie, końcówki imiesłowów
Imiesłowy dzielimy na: - przymiotnikowe : czynne np. fruwające bierne np. pisany - przysłówkowe : współczesne np. słuchając uprzednie np. zrobiwszy 1. Imiesłów przymiotnikowy jest nieosobową formą czasownika. Ma znaczenie zbliżone do...
Środki stylistyczne - przykłady
1. Apostrofa Definicja: Bezpośredni zwrot do kogoś lub czegoś. Szczególnym rodzajem apostrofy jest inwokacja, czyli uroczysty zwrot do Boga lub bóstwa z prośbą o natchnienie. Przykład: "O, Morze, szepcz mi swoje tajemnice!"...
Imiesłowy - ściąga
Imiesłów to nieosobowa forma czasownika. Wyróżniamy dwa rodzaje imiesłowów: przymiotnikowe i przysłówkowe. Imiesłowy przymiotnikowe Odmieniają się przez przypadki, liczby i rodzaje. - czynne -> zakończone na: -ący, -ąca, -ące np. chwalący...
Części zdania - ściąga
Okolicznik miejsca - dokąd?, którędy?, gdzie?, skąd? Okolicznik czasu - kiedy?, jak długo? Okolicznik sposoby - jak?, w jaki sposób? Okolicznik przyczyny - dlaczego, z jakiej przyczyny? Okolicznik celu - po co?, w jakim celu?...
Związki frazeologiczne i ich modyfikacje w różnego typu tekstach
Mianem frazeologii danego języka określa się zasób jego stałych i bliskich stabilizacji związków wyrazowych. Są one do wypowiedzi wprowadzane jako pewne całości, gotowe "segmenty", a nie tworzone każdorazowo ze składników słownych, które podlegają...
Dyktando - przydatne do powtórki
Byśmy mogli sfinalizować wakacyjne zamierzenia naszej drużyny harcerskiej, ktoś musi je sfinansować, bowiem za półdarmo niczego nie wskóramy. Szukamy zatem sponsora, który dysponuje odpowiednimi funduszami, ma nadwyżki gotówki i jest gotów...
Środki artystyczne i stylistyczne
1. ALITERACJA – rozpoczynanie sąsiednich wyrazów tymi samymi głoskami - przykład: „(…)moreny, mureny i morza i zorze(…)”(W. Szymborska „Urodziny”) - funkcje: * uwypuklenie danego fragmentu tekstu; * podkreślenie melodyjności wiersza...
Zmiany w dziedzinie fonetyki.
Teoria - Zmiany w dziedzinie fonetyki Charakterystyczną cechą budowy wyrazów polskich jest częste występowanie oboczności samogłosek i spółgłosek w tematach odmieniających się wyrazów i w rdzeniach wyrazów pokrewnych, np. niosę - niesiesz...
Klasyfikacja i funkcje zdaniowych zdań złożonych podrzędnie
Zdania złożone z podrzędnym przydawkowym a) Pełnią taką samą funkcję jak przydawka w zdaniu pojedynczym. b) Są określeniem rzeczownika ze zdania nadrzędnego. c) Odpowiadają na pytania przydawki (jaki? który? czyj? ile? czego? z czego?)....
Środki stylistyczne z przykładami
Aforyzm – zwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy. Przykład : Kto krzyczy, ten słabnie. Anakolut – błąd składniowy zniekształcający...
Funkcje języka - przykłady
Funkcje języka 1. Komunikatywna – Dzięki językowi członkowie społeczności przekazują sobie informacje związane z różnymi aspektami życia. - Przykład: Rozmowa na temat planów weekendowych lub przekazywanie instrukcji w pracy. 2....
Interpunkcja
Kropka – kończy zdanie. Po kropce każdy wyraz piszemy wielką literą. Przecinek : - oddzielamy nim zdania współrzędne nie połączone spójnikiem - poprzedzamy spójniki: a, ale, lecz, więc, aby, żeby, że, ponieważ; oraz zaimki: który, kto, co,...
Środki stylistyczne
I. Środki stylistyczne: 1.Fonetyczne: - onomatopeja - wyraz dźwiękonaśladowczy, np. puk, puk, ćwir itp. 2. Słowotwórcze: - neologizm - wyraz nowo utworzony - zdrobnienia - np. kotek, piesek - zgrubienia - np. psisko, kocisko...
Środki stylistyczne - wielki przewodnik po środkach.
alegoria- obraz lub opowiadanie, które w całości ma sens przenośny. Alegorię różni od symbolu jednoznaczność przenośni. Może być wplatana w utwór literacki lub usamodzielniona stanowić odmianę bajki. Typowym choć uproszczonym przykładem alegorii...
Zbadaj i przedstaw pochodzenie i zmiany nazw ulic Brodnicy z rejonu Starego Miasta oraz pochodzenie i zmiany miejscowości okolicy Brodnicy na przykładzie Zbiczna i Górzna
Na przykładzie nazw brodnickich ulic możemy prześledzić historię i rozwój miasta oraz regionu. Przynależność do Państwa Krzyżackiego, a potem Cesarstwa Prus, odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918r., hitlerowska okupacja i losy kraju po...
Środki stylistyczne
Rodzaje środków stylistycznych Każdy wiersz może obfitować w rozmaite środki stylistyczne (zob. wiersze poetów baroku), może być ich również prawie całkowicie pozbawiony. Czasem już pobieżna analiza tekstu wystarczy, by określić, co jest w nim...
Funkcje tekstów językowych
Każda wypowiedź (także analizowany tekst) służy porozumieniu między nadawcą a odbiorcą, czyli pełni funkcję komunikatywną. Tak więc podstawową funkcją wypowiedzi pisanej lub mówionej jest funkcja komunikatywna. Ma ona różne odmiany w zależności...
Wypracowanie z użyciem związków frazeologicznych
Ostatnio nasza klasa miała dzień pełen przygód. Żadna pani, która wtedy nas uczyła nas nie miała świętych nerwów. Na pierwszej lekcji sławni bliźniacy z 1c, którzy są podobni do siebie jak dzień do nocy przyszli, aby przekazać hiobową wieść o...
Gwara - dialekt
Odmiany terytorialne współczesnej polszczyzny Język polski nie jest jednolity. Występują w nim różne odmiany terytorialne. Podstawową odmianę języka polskiego stanowią gwary ludowe, czyli mowa mieszkańców wsi, osad lub miasteczek skupionych...
Opracownie językoznawstwa na egzamin u dr Zabrockiego.
Językoznawstwo typologiczne – twierdzenia formułowane w ramach lingwistyki typologicznej związane są z klasyfikacją poszczególnych języków naturalnych. Podstawą tej klasyfikacji jest podobieństwo ze względu na cechy sekundarne: nieuniwersalne....
Środki artystyczne
- oksymoron (epitet sprzeczny) – najprostsza forma paradoksu, będąca zespoleniem dwóch wyrazów o znaczeniach przeciwstawnych i wzajemnie się wykluczających, którym zostaje nadane znaczenie przenośne (np. „śpiesz się powoli”, „blask ciemnieje”,...
Środki stylistyczne A-Z i ich znaczenie
Środki stylistyczne – środki używane w literaturze (czasem również w filmie), mające na celu wywołanie u czytelnika (lub u widza) określonych emocji, pobudzenie jego wyobraźni. anakolut błąd składniowy zniekształcający budowę zdania,...
Środki stylistyczzne
Fonetyczne - Aliteracja(Rozpoczęcie sąsiednich wyrazów tymi samymi głoskami), Onomatopeja(wyraz dzwiekonasladowczy, np. puk, puk), Eufonia(Przyjemne, harmonijne brzmienie głosek), Instrumentacja głoskowa, paranomazja słowotwórcze(fleksyjne) -...
Styl i stylizacja, styl potoczny, naukowy, urzędowy, archaizacja
Styl – językowe ukształtowanie wypowiedzi Stylizacja – zabieg językowy, którego celem jest upodobnienie tekstu do określonej formy wypowiedzi, np. archaizacja, dialektyzacja Styl potoczny: • Wypowiedzenia często błędne, tzw. anakoluty,...
Rodzaje błędów
BŁĄD JĘZYKOWY - nieświadome odstępstwo od obowiązującej normy językowej. INNOWACJA - błąd językowy nieuzasadniony funkcjonalnie (nowy element w języku), który niczemu nie służy. PLEONAZM - NP. COFNĄŁ SIĘ DO TYŁU, KONTUNUUJ DALEJ...
Figury retoryczne
Animizacja , ożywienie, rodzaj metafory przypisującej przedmiotom martwym, zjawiskom przyrody oraz pojęciom abstrakcyjnym cechy i właściwości istot żywych, np. ślepy kamień, gniewne morze, czuła noc. Antropomorfizacja , rodzaj...
Komunikacja językowa i funkcje tekstów językowych
KOMUNIKACJA JĘZYKOWA Nadawca to osoba, która nadaje (mówi lub pisze) komunikat. Nadawcą może być pojedyncza osoba albo grupa ludzi, instytucja, urząd, a także osoba jedynie pośrednicząca w przekazie, np. lektor w telewizji czy aktor w...
Gramatyka
Omów funkcje języka Wyróżniamy następujące funkcje języka: • komunikatywna • poznawcza • prezentacyjna • ekspresywna • impresywna • reprezentatywna • poetycka Język daje przede wszystkim możliwość porozumiewania się. Możemy...
Rodzaje użytecznych słowników
1. Słownik wyrazów obcych 2. Słownik synonimów 3. Słownik wyrazów bliskoznacznych 4. Słownik wymowy polskiej Prawidłowa wymowa wyrazów polskich w standardzie międzynarodowym (wymagana znajomość fonetyki. 5. Słownik polskich wyrazów...
Zdania złożone
Zdania złożone współrzędne Zdanie złożone współrzędnie składa się z dwu wypowiedzeń pojedynczych pozostających w stosunku współrzędnym, czyli wzajemnie się określających (cała treść jednego wypowiedzenia nabiera właściwego znaczenia i staje...
Derywacje i jej rodzaje
W polskim językoznawstwie termin derywacja stosowany był w różnych znaczeniach m.in. w przeszłości był rozumiany jak synonim terminu słowotwórstwo. W miarę upływu lat zaczęto stosować ten termin w odniesieniu do innych płaszczyzn języka....