profil

Środki stylistyczne A-Z i ich znaczenie

Ostatnia aktualizacja: 2021-05-18
poleca 83% 1331 głosów

epitet

Środki stylistyczne – środki używane w literaturze (czasem również w filmie), mające na celu wywołanie u czytelnika (lub u widza) określonych emocji, pobudzenie jego wyobraźni.

anakolutbłąd składniowy zniekształcający budowę zdania, powodujący zanik związku logicznego między jego członami
aforyzmzwięzła, lapidarna, przeważnie jednozdaniowa wypowiedź, wyrażająca ogólną prawdę filozoficzną lub moralną, w sposób zaskakujący i błyskotliwy.
antonimtermin oznaczający przeciwieństwo, odwrotność znaczeniową innego terminu, antonimy to terminy przeciwstawne. Są nimi np. ciepło - zimno, mądry - głupi, syty - głodny.
aliteracjato powtórzenie w celach ekspresywnych jednej lub kilku głosek na początku lub w akcentowanych pozycjach kolejnych wyrazów tworzących zdanie lub wers.
alegoriaw literaturze i sztukach plastycznych podstawienie pojęć oderwanych pod obraz o znaczeniu przenośnym, symboliczny motyw, jednoznacznie określony i ustalony konwencjonalnie.
aluzja literackaw tekście literackim nawiązanie, odwołanie się do innego tekstu, stylu, zjawiska za pomocą określonych sygnałów rozpoznawalnych dla odbiorcy.
anaforacelowe powtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na początku kolejnych segmentów wypowiedzi(wersów). Stosowana jest w poezji i oratorstwie.
animizacja (ożywienie)literacki środek stylistyczny polegający na nadaniu przedmiotom nieożywionym lub pojęciom abstrakcyjnym cech istot żywych,
antropomorfizacjazabieg językowy, polegający na nadawaniu nie będącym ludźmi przedmiotom, pojęciom, zjawiskom, zwierzętom itp. cech ludzkich i ludzkich motywów postępowania.
antytezafigura retoryczna polegająca na zestawieniu dwóch elementów znaczeniowo przeciwstawnych w jedną całość treściową dla uzyskania wyższej ekspresji (np. "gromobicie ciszy", "lepiej z mądrym zgubić, niż z głupim znaleźć").
apostrofabezpośredni, patetyczny zwrot do osoby, bardzo często do bóstwa, personifikowanie idei lub przedmiotu, występujący najczęściej w przemówieniu lub uroczystym utworze poetyckim
apozycja (retoryka)figura retoryczna, która polega na użyciu dwóch słów (zwykle rzeczowników) w tej samej formie fleksyjnej. "O Warto, rzeko, wodo rodzona...’’
archaizmwyraz, konstrukcja składniowa lub związek wyrazowy, który wyszedł z użycia.
asyndetonkonstrukcja składniowa zaliczana do figur retorycznych polegająca na łączeniu zdań lub ich części bez użycia spójnika. Np.: Przybyłem, zobaczyłem, zwyciężyłem.
dialektyzacjainaczej stylizacja gwarowa. Dialektyzacja jest świadomym zabiegiem literackim służącym odtworzeniu lokalnego kolorytu w utworze.
echolaliapolegaja na powtarzaniu jednakowych lub podobnych zespołów głoskowych jedynie dla podkreślenia rytmiczności, melodyjności tekstu’’A na stronie stoi sobie Pani Kultura - ura - ura – ura’’
elipsaopuszczenie elementu zdania oczywistego ze względu na kontekst wypowiedzi (elipsa kontekstowa) lub ze względu na sytuację wypowiedzi (elipsa sytuacyjna)
enumeracja(wyliczenie) - środek stylistyczny polegający na wymienianiu w tekście kolejnych elementów połączonych jakąś cechą.
epiforapowtórzenie tego samego słowa lub zwrotu na końcu kolejnych segmentów wypowiedzi. Gdy byłem dzieckiem, mówiłem jak dziecko, czułem jak dziecko, myślałem jak dziecko.
epitetwyraz (przymiotnik, rzeczownik lub imiesłów) określający przedmiot
epitet barokowyb.Rozbudowane epitety: ‘’Twarde z wielkim żelazo topione kopotem,Twardy dyjament żadnym nie pożyty młotem…’’
epitet metaforycznyUżyty w tej funkcji wyraz określający traci swe podstawowe znaczenie, przybiera zaś inne:’’Rwany trybami maszyn, żarty piecami hut’’
epitet stałytzn. określenie zawsze odnoszone do tego samego zjawiska:’’szybkonogi Achilles’’
epitet tautologicznybędący powtórzeniem, określeniem wyrażające oczywistą właściwość danego przedmiotu i w związku z tym nie wzbogacającym w żaden sposób wiedzy o nim.(słodki cukier)
eufemizmwyraz lub peryfraza zastępująca słowo lub zwrot, które ze względu na tabu kulturowe czy religijne, na zabobon, na cenzurę, nie powinien być używany. · ma lepkie ręce zamiast kradnie
eufoniaEufonia to przyjemny brzmieniowo ton wypowiedzi, harmonijny dobór dźwięków. celowe powtarzanie tych samych głosek.piękne brzmienie
glosolaliapozbawione wyraźnego sensu układy głoskowe, przypominające słowa rodzime lub obce, np. abrakadabra.
gradacjafigura stylistyczna; polega na uszeregowaniu słów lub sformułowań według tego, jak się nasila lub słabnie ich intensywność znaczeniowa lub ekspresywna; stopniowanie.
groteskakategoria estetyczna. Połączenie w jednym dziele jednocześnie występujących pierwiastków przeciwstawnych, m.in. tragizm i komizm, fantastyka i realizm, piękno i brzydota.
homonimyrelacja wyrażania różnych znaczeń za pomocą identycznych form językowych. (np. ranny - zraniony, ranny - o poranku)
hiperbolaprzesadnia –polaga na wyolbrzymieniu, przejaskrawieniu cech przedmiotów, osób, zjawisk. np. gigantyczny zamiast duży
Instrumentacja głoskowaInstrumentalizacja głoskowa/W ten sposób powstaje dodatkowa warstwa estetyczna utworu, często podlegająca odrębnej interpretacji.
inwersjato, ogólnie, zmiana zwykłego układu na odwrotny.przyrost formy nad trescia.Zmiana normalnej kolejności zależnych od siebie składniowo wyrazów: ‘’Cudnej się we szkle przygląda urodzie’’
inwokacjarozległa apostrofa otwierająca poemat epicki, w której zwykle autor zwraca się do muzy, bóstwa lub duchowego patrona z prośbą o natchnienie
ironiasposób wypowiadania się, oparty na zamierzonej niezgodności, np. w zdaniu ’’ Jaka piękna pogoda ‘’ wypowiedzianym w trakcie ulewy
kolokwializm Język potoczny. Niedbałe (a czasami wręcz prostackie) traktowanie języka.
kontrastzabieg stylistyczny polegający na przedstawieniu pewnego zjawiska poprzez ukazanie również zupełnie odmiennego, przeciwstawnego znaczenia.
lipogramforma instrumentacji głoskowej polegająca na takiej budowie tekstu, aby składał się on z wyrazów, w których nie występuje określona głoska
metafora (inaczej przenośnia)obce znaczeniowo wyrazy są ze sobą składniowo zestawione, tworząc związek frazeologiczny o innym znaczeniu niż dosłowny sens wyrazów np. "od ust sobie odejmę"
metonimiazastąpienie nazwy jakiegoś przedmiotu lub zjawiska nazwą innego, pozostającego z nim w uchwytnej zależności. np. kufel zamiast piwo
neologizmnowy wyraz utworzony w danym języku, aby nazwać nieznany wcześniej przedmiot
oksymoronzestawienie wyrazów o przeciwstawnych znaczeniach. ‘’Mróz gorejący, a ogień lodowy’’
onomatopeja (wyrazy dźwiękonaśladowcze)dobieraniu wyrazów tak, by naśladowały swym brzmieniem opisywane zjawisko/(dudni, stuka)
paradokssformułowanie zawierające efektowną, zaskakującą myśl, prowadzącą do wniosku sprzecznego z powszechnie uznawanymi przekonaniami lub sprzecznego wewnętrznie.
parafrazaswobodna przeróbka tekstu lub tumaczenia, która rozwija i modyfikuje treść oryginału, zachowując jednak jego zasadniczy sens. Przeciwieństwo metafrazy – literalnego przekazu słowo w słowo.
paralelizm składniowystosowanie ciągów zdań o takiej samej lub podobnej budowie. "Gęby za lud krzyczące sam lud w końcu znudzą. I twarze lud bawiące na końcu lud znudzą."
parentezazdanie wtrącone w nawias, uzupełniające wypowiedź.
paronomazjaZestawienie podobnie brzmiących słów (często homofonów i homonimów) celem osiągnięcia efektu stylistycznego, np. ‘’może morze nie pomoże’’.
personifikacjaprzedstawianie zwierząt i roślin, przedmiotów nieożywionych, zjawisk lub idei jako osób ludzkich
peryfrazafigura stylistyczna, która polega na zastąpieniu wyrazu przez szereg innych, które byłyby jego równoważnikiem znaczeniowym.
pleonazmNadmiar. niepoprawne wyrażenie, w którym jedna część wypowiedzi zawiera te same treści, które występują w drugiej części:W MIESIĄCU LIPCU
polisyndetonTzn.wielokrotnie złożony. Połączenie członów zdan takimi samymi spójnikami.Np.: I gnają, i pchają, i pociąg się toczy
porównaniecechy przedmiotu lub zjawisk X uwydatnione przez wskazanie na ich podobieństwo do przedmiotów lub zjawisk Y
porównanie homeryckiebardzo rozbudowane i stanowi pewną samodzielną całość wobec reszty utworu.
powtórzeniewielokrotne użyciu tego samego elementu językowego: "Zieleń, zieleń, coraz więcej zieleni i przestrzeni".
przerzutnia(enjambement) przeniesienie wyrazu lub części zdania do następnego wersu (lub strofy) w celu zaakcentowania wypowiedzi bądź zwiększenia dynamiki. Jej celem jest pobudzenie wyobraźni osoby czytającej.
pytanie retorycznepytanie zadane nie dla uzyskania odpowiedzi, lecz w celu skłonienia odbiorcy do przemyśleń na określony temat
retrospekcjaw utworze epickim przywołanie wcześniejszych wydarzeń przez bohatera bądź bohaterów.
rympowtórzenie jednakowych lub podobnych układów brzmieniowych w zakończeniach wyrazów zajmujących ustaloną pozycję w obrębie wersu (w poezji) lub zdania .
rytmodpowiedzialny za organizację przebiegu utworu. Trzymanie jednej ramy tonacji utworu.
synonim(gr.Równoimienny) wyraz lub dłuższe określenie równoważne znaczeniowo innemu
synekdochato odmiana metonimii, wskazująca na jakieś zjawisko przez użycie nazwy innego zjawiska, zawierającego to pierwsze lub zawierającego się w pierwszym np. włos mi się zjeżył na głowie(włos zamiast l.mn.)
synestezjastan lub zdolność, w której doświadczenia jednego zmysłu (np. wzroku) wywołują również doświadczenia, charakterystyczne dla innych zmysłów.Np. barwa niebieska odczuwana jest jako chłodna,
symbol Zastąpienie jednego pojęcia innym, krótszym, bardziej wyrazistym lub najlepiej oddającym jego naturę, albo mniej abstrakcyjnym.
tropyśrodek ekspresji językowej wzmacniający emocjonalność, obrazowość języka, polegający na stosowaniu ozdobnych zwrotów lub wyrażeń.
uosobienieprzedstawianiu zwierząt i roślin, przedmiotów nieożywionych, zjawisk lub idei jako osób ludzkich
wulgaryzmzwroty uznawane przez użytkowników danego języka jako nieprzyzwoite, ordynarne.
wykrzyknienie(inaczej eksklamacja) Wyraz emocjonalnego zaangażowania mówiącego (często ma formę apostrofy). "Ojej!", "Och!", "Ach!".
zdrobnieniewyraz utworzony za pomocą odpowiedniego formantu oznaczającego rzecz albo osobę mniejszą od nazywanej wyrazem podstawowym.
zgrubieniemoże oznaczać pogardliwy stosunek do omawianego obiektu, szczególnie, kiedy wiąże się ze zmianą rodzaju, np. baba → babsko.
złożeniewyraz, który powstał poprzez połączenie co najmniej dwóch rdzeni.(biał-o-czerwony.list-o-nosz)
związek frazeologicznyutrwalone w użyciu połączenie dwóch lub więcej wyrazów, które ma znaczenie symboliczne, np. biała flaga, marzenie ściętej głowy, wypić duszkiem albo pójść po rozum do głowy.

Podoba się? Tak Nie
Sprawdzone hasła:
Komentarze (2) Brak komentarzy

dzięki , mam nadzieje że "mające na celu wywołanie u czytelnika (lub u widza) określonych emocji, pobudzenie jego wyobraźni. " To prawda bo nigdzie nie mogę znaleźć tego .

Tego mi trza bylo jest nawet daje 5.

Treść zweryfikowana i sprawdzona

Czas czytania: 10 minut