Środki językowe

1. Synonimy – wyrazy o podobnym lub bliskim znaczeniu, które mogą być stosowane zamiennie w niektórych kontekstach. Przykłady: pieniądze – forsa, kasa, bilon, monety, kapucha.

2. Homonimy – wyrazy o identycznym brzmieniu lub zapisie, ale o różnych znaczeniach. Ich znaczenie zależy od kontekstu użycia. Przykłady: zamek (budowla / mechanizm zamykający), służba (praca / wojsko), lód (zamrożona woda / przysmak lodowy).

3. Antonimy – wyrazy o przeciwstawnym znaczeniu. Stosowane w celu kontrastu lub ukazania różnic. Przykłady: czarny – biały, proza – poezja.

4. Animizacja (ożywienie) – przypisywanie przedmiotom, pojęciom lub zjawiskom cech istot żywych. Przykład: Wiatr połamał wszystkie gałęzie.

5. Personifikacja (uosobienie) – nadanie przedmiotom, pojęciom abstrakcyjnym lub zjawiskom przyrody cech ludzkich. Przykład: Mróz pomalował wszystkie okna.

6. Porównanie – zestawienie dwóch pojęć na podstawie wspólnej cechy z zastosowaniem spójników porównawczych: jak, jako, niby, niczym. Przykład: Janek walczył jak lew.

7. Metafora (przenośnia) – przeniesienie znaczenia jednego wyrazu na inne, co tworzy nowe, często nieoczekiwane skojarzenie lub obraz. Przykład: Stragany wyszły na słoneczne ulice.

8. Metonimia (zamiennia) – zastąpienie jednego wyrazu innym, który jest z nim logicznie powiązany, np. część zamiast całości, autor zamiast dzieła. Przykład: Lubię czytać Prusa (czyli książki tego autora).

9. Peryfraza (omówienie) – opisowe przedstawienie danego pojęcia poprzez rozbudowany zwrot zamiast użycia jego dosłownej nazwy. Przykład: On – srogi ciemności władca (Lucyfer).

10. Epitet – określenie, które nadaje rzeczownikowi dodatkowe znaczenie, podkreślając jego cechy charakterystyczne. Przykłady: białoskrzydła woń, zmęczone ręce.

11. Oksymoron – połączenie dwóch sprzecznych wyrazów, które tworzą nową jakość znaczeniową. Przykłady: biała ciemność, zimny ogień.

12. Eufemizm – łagodniejsze wyrażenie zastępujące wyraz, który mógłby być uznany za nieprzyjemny, obraźliwy lub zbyt dosłowny. Przykład: kłamstwo = mijanie się z prawdą.

13. Hiperbola (wyolbrzymienie) – przesadne przedstawienie rzeczywistości w celu podkreślenia emocji lub znaczenia. Przykład: Jesteś słońcem dnia mego, bo rozjaśniasz mi duszę.

14. Alegoria – symboliczne przedstawienie idei, wartości lub postaci, które w literaturze i sztuce mają jednoznaczne, powszechnie znane znaczenie. Przykład: lis – chytrość (w bajkach i przypowieściach).