Imiesłowy (szczegółowo zostały omówione w osobnym rozdziale) • przysłówkowe są nieodmienne: – współczesne ( -ąc ) pisząc, żyjąc, istniejąc ; Wyjeżdżając na wakacje, Ania zawsze poznawała ciekawych ludzi. – uprzednie ( -wszy, -łszy ) wybrawszy, podpisawszy, wiódłszy ; Ojciec, zjadłszy obfity obiad, postanowił uciąć sobie małą drzemkę. • przymiotnikowe odmieniają się tak, jak przymiotniki – przez przypadki, liczby i rodzaje: – czynne ( -ący, -ąca, -ące ) ;...
• Ballady Adama Mickiewicza – ballady pełne ludowej magii,napisane w latach 1819-1821, pochodzą z pierwszego tomu poety Ballady i romanse. — Lilie – kobieta, która zamordowała męża, chce ukryć ten czyn przed innymi i przed sobą – chciałaby o tym zapomnieć i ponownie wyjść za mąż. Jednak pojawia się duch byłego męża i na wieczność potępia żonę i swoich braci,którzy chcieliby go zastąpić. — Powrót taty – przejmujący obraz dzieci modlących się o powrót ojca. Ich prośby zostają...
Liczebniki zbiorowe – posługujemy się nimi przy określaniu liczby osób niedorosłych, różnej płci i przy rzeczownikach, które nie posiadają liczby pojedynczej, odmieniają się tylko przez przypadki: istoty niedorosłe osoby różnej płci rzeczowniki bez liczby pojedynczej M. dwoje dzieci czworo znajomych pięcioro drzwi D. dwojga dzieci czworga znajomych pięciorga drzwi C. dwojgu dzieciom czworgu znajomym pięciorgu...
Zdanie podrzędnie złożone podmiotowe – odpowiada na pytania podmiotu (kto? co?) . Ten jest najbogatszym człowiekiem na świecie – zdanie nadrzędne -> (kto? ) – Kto ma prawdziwych przyjaciół – zdanie podrzędne. 2:1 – zdanie podrzędnie złożone podmiotowe 1P 2N Kto ma prawdziwych przyjaciół, ten jest najbogatszym człowiekiem na świecie. Z pewnością zauważyłeś, że kolejność, w jakiej pojawiają się zdania,...
both… and…, either…or…, neither…nor… Zwroty both… and…, either… or…, neither… nor… występują z rzeczownikami, czasownikami, przymiotnikami i zaimkami osobowymi. both…and… zarówno…jak i… Both Kate and John are students. Both the Jones and the Smiths received credit.She plays both tennis and swims.I like both white and black.I like both him and her. either…or… albo…albo… I’ll spend my holidays either...
‘pobić kogoś dotkliwie’; zwrot; Tylko tutaj przyjdź, porachuję tobie wszystkie kości. – zasłyszane.
Czasu Past Perfect używamy: mówiąc o czynnościach / stanach, które miały miejsce wcześniej, niż inne czynności / stany przeszłe: Before she cooked dinner, she had done the housework . John went to bed after he had finished writing his report . Before she worked as a manager she had been a secretary . Nie przesadzaj z nadmiernym korzystaniem z Past Perfect . Wiadomo,że czynności następują jedna po drugiej, w krótszych lub dłuższych odstępach czasu. Dopiero...
Strona bierna składa się z: • czasownika posiłkowego werden , odmienionego w takim czasie, w jakim chcemy wyrazić całe zdanie, a więc Präsens -> werden Imperfekt -> wurde Perfekt -> ist worden Plusquamperfekt -> war worden • imiesłowu czasu przeszłego ( Partizip II ) Stronę bierną tworzą przede wszystkim czasowniki posiadające dopełnienie w bierniku: Strona czynna: Er wischt den Staub . Strona bierna: Der Staub wird ( von ihm ) gewischt. Dopełnienie...
Przemiana izotermiczna charakteryzuje się tym, że T=const i ΔU = 0 . Na podstawie I zasady termodynamiki: Q+W=0 , czyli: Q= −W . Wniosek: W stałej temperaturze energia wewnętrzna gazu nie zmienia się. Z zasady termodynamiki wynika, że aby to było możliwe, całe dostarczone do gazu ciepło musi być zużyte przez gaz na wykonanie pracy podczas rozprężania się. Z kolei, jeśli gaz jest sprężany (praca jest wykonana nad gazem), to musi całą energię przekazaną mu w ten sposób oddać...
Skrótowce to rzeczowniki utworzone przez skrócenie wyrażenia składającego się z dwóch lub więcej wyrazów. Możemy je podzielić następująco: • skrótowce literowe (literowce) – przy ich czytaniu wymawiamy nazwy poszczególnych liter wchodzących w skład symboli: PKP pe-ka-pe (Polskie Koleje Państwowe) PKS pe-ka-es (Polska Komunikacja Samochodowa) NBP en-be-pe (Narodowy Bank Polski) ONZ o-en-zet (Organizacja Narodów Zjednoczonych) BWA...
Awangarda Krakowska – sztuka musi podążać za cywilizacją,dlatego jej tematami powinny być miasta, masy i maszyny (program 3 x M). Artyści dążyli do maksymalnego skondensowania treści, najważniejszym środkiem językowym stała się metafora,propagowali hasło: „najmniej słów”. Reprezentanci : Jan Brzękowski, Jalu Kurek, Tadeusz Peiper, Julian Przyboś. Druga Awangarda – początkowo w Lublinie, później w Warszawie, posługuje się zapożyczoną od Awangardy Krakowskiej stylistyką skrótu, ale...
synteza metanu z pierwiastków w ściśle określonych warunkach: C + 2 H 2 --> CH 4 otrzymywanie metanu z gazu syntezowego: CO + 3 H 2 --> CH 4 + H 2 O hydroliza węgliku glinu: Al 4 C 3 + 12 H 2 O --> 3 CH 4 + 4 Al(OH) 3 reakcja węgliku glinu z kwasem solnym: Al 4 C 3 + 12 HCl 4 --> AlCl 3 + 3 CH 4 stapianie etanianu sodu z wodorotlenkiem sodu: CH 3 COONa + NaOH --> CH 4 + Na 2 CO 3
‘być przestarzałym, niemodnym, staroświeckim’; zwrot; myszka to dawna nazwa zapachu starego wina, a trącić to tyle co wydzielać słaby zapach; por.przysł. „Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci”; Nikt nie zaprzeczy, że lektury szkolne trącą już myszką. – Internet.
‘źródło niekończących się nieszczęść, trudności, kłopotów, utrapień’; wyr. rzecz. W mitol. grec. Pandora to pierwsza kobieta stworzona na polecenie Zeusa jako swoista kara za czyn Prometeusza (zob. postawa prometejska ). Została ona obdarowana przez ojca bogów puszką, której nie wolno było otwierać. Pandora namówiła jednak swego męża do jej otwarcia; wyleciały z niej na świat zamknięte dotąd utrapienia, plagi, klęski i choroby ludzkości; Komu to otwarcie puszki Pandory przyniesie...
Mięczaki są zwierzętami wodnymi, przede wszystkim morskimi, wyjątek stanowią ślimaki prowadzące lądowy tryb życia. Ciało mięczaków jest miękkie, zbudowane z głowy , nogi i worka trzewiowego , tworzącego po stronie grzbietowej fałd zwany płaszczem . Płaszcz może wytwarzać muszlę zbudowaną z węglanu wapnia i substancji organicznej ( konchioliny ). Głowa jest różnie wykształcona – najlepiej u ślimaków i głowonogów, u małży ulega redukcji. Narządem ruchu jest pokryta śluzem noga, która u...
‘być wyczerpanym fizycznie, zmęczonym, przygnębionym, nieszczęśliwym’; zwrot, relig.
‘wybredzać, grymasić, mając wielki wybór’; zwrot, pot. reg. Potrzeba przebierania w ulęgałkach (gatunek gruszek) ma nawet podwójne uzasadnienie. Przed dojrzeniem – są niejadalne, po dojrzeniu – szybko się psują, chcąc więc wśród niejadalnych znaleźć miękką, trzeba starannie przebierać, tak samo z dojrzałymi – trzeba przebierać, by nie trafić na zepsutą.
‘powstać na nowo po całkowitym zniszczeniu’; zwrot, w mitol. grec. Feniks – legendarny ptak z Etiopii, który pod koniec długiego życia spalał się na stosie, a z popiołów odradzał się na nowo. Stał się symbolem odmłodzenia i zmartwychwstania; Jęz.
Akcent wyrazowy – polega na tym, że jedną z sylab w wyrazie wymawiamy silniej (z większą siłą wydechu): • w wyrazach więcejzgłoskowych akcent pada na przedostatnią sylabę wyrazu. Tak dzieje się w większości wypadków, ale zdarzają się też wyjątki (chodzi o staranną wymowę). Wtedy akcent pada na trzecią sylabę od końca (pod warunkiem, że wyraz składa się co najmniej z trzech zgłosek): wio -sna sa- mo -chód czło -wiek przed- szko -le dro -ga zna- jo -my – 1 i 2...
‘być dla kogoś bardzo dobrym, serdecznym, spełniać jego zachcianki, odgadywać myśli, pragnienia; zrobić wszystko, aby komuś było dobrze’; zwrot (często w trybie przypuszcz. lub w czasie przyszł.); Dziewczę, nieba ci przychylę/za przyjemnych szaleństw chwilę. – T. Fangrat.
Zasada nieoznaczoności Heisenberga mówi, że nie jest możliwy jednoczesny dokładny pomiar położenia cząstki i jej pędu, co zapisujemy: gdzie Δx i Δp oznaczają odpowiednio nieokreśloność położenia i pędu. Jeśli iloczyn tych dwóch nieokreśloności jest stały, to znaczy, że im dokładniej jest określony pęd cząstki (prędkość), tym mniej dokładnie wiemy, jakie wtedy było jej położenie i odwrotnie. Wynika z tego, że mikrocząstka nigdy nie będzie w stanie, w którym miałaby jednocześnie...
Pokrywa ciągłą warstwą powierzchnię ciała zwierzęcia lub wyściela jego narządy i jamy ciała. Cechami specyficznymi tkanki nabłonkowej jest ścisłe przyleganie komórek do siebie oraz ich spolaryzowanie . Część szczytowa tkanki, skierowana ku powierzchni ciała lub do światła przewodu, różni się od części podstawnej, która graniczy z inną tkanką (najczęściej łączną). Powierzchnia podstawna spoczywa na cienkiej i mocnej warstewce substancji międzykomórkowej, zwanej błoną podstawną . Między...
Tkanka miękiszowa wypełnia ciało rośliny. Zbudowana jest z żywych, cienkościennych komórek o dużych wakuolach. Między komórkami występują przestwory międzykomórkowe. Dzięki słabemu zróżnicowaniu komórek miękiszu mogą z nich powstawać merystemy wtórne. Ze względu na pełnione funkcje wyróżnia się kilka typów tkanki miękiszowej. Rodzaje tkanki miękiszowej: – Miękisz zasadniczy nie posiada specjalnych przystosowań w budowie i funkcjach. Wypełnia przestrzenie między innymi...
‘człowiek, który jest szczęśliwy, nie czuje upływu czasu’; fraza; Szczęśliwi czasu nie liczą. – „Cogito”.
‘zdarzenia wstrząsające, przerażające, budzące grozę; zachowanie zbiorowiska ludzi, tłumu ogarniętego rozpaczą, paniką, w warunkach zamieszania, chaosu, w sytuacji bez wyjścia’; wyr. rzecz., liter. Pochodzi od imienia włos. poety Dantego Alighieri (XIII-XIV w.) jako nawiązanie do jego „Boskiej Komedii”, a zwłaszcza do jej pierwszej części – „Piekła” i zawartych w niej obrazów dusz pokutujących w dziewięciu kręgach piekielnych; Dzieją się tam dantejskie sceny. Pijacy załatwiają swoje...
Wzmocnienie Wygaszenie Amplituda drgań osiąga wartość maksymalną A′ = 2A Amplituda drgań osiąga wartość minimalną A′ = 0 A′ = 2A, gdy Stąd otrzymujemy warunek wzmocnienia fali w postaci: r2 - r1 = nλ. Wzmocnienie fali występuje w miejscach, dla których różnica odległości od dwóch różnych źródeł jest równa całkowitej wielokrotności długości fali. A′ = 0, gdy Stąd otrzymujemy warunek wygaszenia fali w postaci: Wygaszenie fali...
Do nieodmiennych części mowy zaliczają się również wykrzykniki. Służą one do wyrażenia rozkazów, emocji, wzruszeń i innych stanów uczuciowych oraz rozkazów i intencji mówiącego. Co konkretnie kryje wykrzyknik, możemy dowiedzieć się najczęściej z reszty wypowiedzi, czyli tzw. kontekstu: ach!, bęc!, e!, eh!, fe!, ha!, halo!, hej!, hen!, hola!, hop!, no!, o!, och!, oj!, pac! Ach! Jaki piękny dom! Ach! Jaką sprawiłeś mi przykrość! Halo! Czy to mieszkanie państwa Kowalskich? O! To...
Zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe celu – odpowiada na pytania: po co?, na co?, w jakim celu? Postanowiłem bardziej oszczędzać – zdanie nadrzędne -> (po co? ) – aby mieć pieniądze na wakacyjny wyjazd do Grecji – zdanie podrzędne 2:1 – zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe celu 1N 2P Postanowiłem bardziej oszczędzać, aby mieć pieniądze na wakacyjny wyjazd do Grecji. Rodzice zamówili u hodowcy...
przysłówek too ( zbyt ) używany jest przed przymiotnikami lub przysłówkami i nadaje im negatywne znaczenie: too + przymiotnik / przysłówek + (for + osoba) bezokolicznik z to She was too tired to do the washing-up. ( Była zbyt zmęczona, żeby pozmywać. ) They are too young to drive a car. ( Są zbyt młodzi, żeby prowadzić samochód .) Chinese is too difficult for me to learn. ( Chiński jest zbyt trudny dla mnie, żeby się go nauczyć .) przysłówek enough (...
‘przerażające, tragiczne wieści’; wyr. rzecz., bibl. Aluzja do tragicznych wiadomości przekazywanych Hiobowi, który mimo że został pozbawiony całego mienia, dzieci, dotknięty chorobą, nie stracił wiary i pozostał wierny Bogu (Hi 1, 13-19); Rozeszła się hiobowa wieść – w szkole przeprowadzone zostaną egzaminy sprawdzające.
‘coś jest już niemodne, przestarzałe, nie na czasie’; zwrot, gw. młodz., zapoż. z franc.; passé – ‘miniony, przebrzmiały, niemodny’ (por. trendy); Wąski pasek materiału, więcej odkrywający niż zasłaniający, jest „passe”!
‘postępować właściwie, uczciwie’; ‘zmierzać we właściwym kierunku’; myśleć, rozumować prawidłowo’; zwrot; Chyba jesteś na dobrej drodze do wyprostowania swego życia.
im. czas. w użyciu przym. szczególny, specjalny, wyrafinowany. Dziadek Wojciech słynął w całej rodzinie z wysublimowanego (D. lp) gustu artystycznego. Nigdy nie opuszczał żadnej premiery w operze, koncertu w filharmonii czy wystawy, a na tematy dotyczące skomplikowanych zagadnień związanych z historią malarstwa mógł mówić godzinami. KOMENTARZ Słowo wysublimowany używane jest zwykle dla określenia wysokiego poziomu artystycznego lub intelektualnego, stąd:...
‘wyrok sprawiedliwy, odznaczający się niezwykłą mądrością i prawością, uwzględniający interesy obydwu stron często o zaskakującej formule rozstrzygnięcia’; wyr. rzecz., bibl. (Wyrażenie jest aluzją do słynnego przykładu mądrości i sprawiedliwości króla izraelskiego Salomona – 1 Krl 3, 16-28: Dwie mieszkające razem nierządnice urodziły niemal jednocześnie synów, jedno dziecko zmarło w nocy. Przyszły do Salomona, aby je rozsądził, każda bowiem twierdziła, że żywy chłopiec jest jej synem....
1. Mocniejszy jest ten kwas, który ma większą wartość m (czyli ma więcej atomów tlenu niezwiązanych z atomami wodoru), np.: ponieważ dla kwasu azotowego(V) m = 2 (NO 2 (OH)), a dla kwasu fosforowego(V) m = 1 (PO(OH 3 )). wartość m przykładowe kwasy moc kwasów m = 0 HClO, HBrO bardzo słabe kwasy m = 1 HClO 2 , HNO 2 , H 3 PO 4 umiarkowanie słabe kwasy m = 2 HClO 3 , HNO 3 , H 2 SO 4 umiarkowanie mocne kwasy...
‘o parze lub grupie osób: dobrać się odpowiednio, pasować do siebie’; zwrot, stp. korzec to duże naczynie o objętości ok. 100 l, służące dawniej do przechowywania rzeczy sypkich; dobrać się jak w korcu maku jest równie trudno jak znaleźć igłę w stogu siana; Wszyscy uważają, że dobraliśmy się jak w korcu maku. – „Victor G”; Jęz.
Uproszczenie grupy spółgłoskowej (opuszczenie niektórych spółgłosek przy wymawianiu wyrazu), takie uproszczenia zdarzają się w mowie potocznej wskutek tempa i mniejszej staranności mówienia; jabłko [japko] błk -> pk królewski [króleski] wski -> ski krakowski [krakoski] wski -> ski warszawski [warszaski] wski -> ski srebrny [srebny] brny -> bny pierwszy [pierszy] wszy -> szy pięćdziesiąt...
Określniki so ( tak ) i such ( taki ) służą do wzmocnienia znaczenia przymiotnika: so jest przysłówkiem, którego używamy przed samym przymiotnikiem: The weather was so beautiful. The book was so interesting. The house is so big. such jest przysłówkiem, którego używamy przed przymiotnikiem występującym w towarzystwie rzeczownika: It was such a good book. They went for such a long walk. It is such an interesting film. It’s such wonderful...
‘zwycięstwo pozorne, osiągnięte zbyt wysokim kosztem, niewspółmierne do poniesionych strat’; wyr. rzecz., hist. starożyt. (Pyrrus – król Epiru w Grecji zamierzał zdobyć Płw. Apeniński w wojnie przeciw Rzymowi, dlatego wyruszył na odsiecz atakowanemu przez Rzym Tarentowi. Jego zwycięstwa nad legionami rzymskimi pod Herakeją i Auskulum (III w. p.n.e.) dowiodły wprawdzie jego geniuszu wojennego, ale przyniosły mu ogromne starty w ludziach. Miał się wyrazić,że „jeszcze jedno takie zwycięstwo, a...
Mowa pozornie zależna – pojawia się najczęściej w powieściach psychologicznych i służy do wyrażania myśli i uczuć postaci literackich. Narrator rozpoczyna wypowiedź w mowie zależnej, potem jednak pozwala bohaterowi mówić lub myśleć już bezpośrednio od siebie. Jak widać, nie ma tu dwukropka, cudzysłowu, czy czasowników typu: myślał, powiedział, czuł itd. Jurek snuł się jak nieprzytomny ulicami miasta. Nie mógł przestać myśleć o kłótni z kolegami. Czy naprawdę nie miałem racji? Jak mogli...
Hel, neon, argon, krypton i ksenon stosowane są do wypełniania żarówek i świetlówek, ponadto mają zastosowanie w technice oświetleniowej do wytwarzania neonów i reklam. Prąd, który przepuszczany jest przez wypełnione gazami szlachetnymi elementy oświetleniowe, powoduje, że gazy te zaczynają świecić, dając różnokolorowe światło, np. hel – żółte, neon, argon – czerwone, krypton – żółtozielone, ksenon – fioletowe, mieszanina helu z rtęcią – niebieskie. Hel stosowany jest do...
[wym. meinstrimowy, ang. main stream – główny nurt] przym. rodzaj twórczości artystycznej, należącej do głównego, wiodącego nurtu sztuki; zazwyczaj chodzi o twórczość szeroko reklamowaną, popularną i wysoko budżetową (np. kino mainstreamowe, muzycy mainstreamowi) w odróżnieniu od twórczości niezależnej, niszowej, skromniejszej produkcyjnie, często też trudniejszej w odbiorze i przeznaczonej dla węższego grona odbiorców. Nowy film znanego reżysera to pozycja jak najbardziej...
Człowiek jako jednostka staje się częścią zbiorowości wtedy, gdy żyje na określonym obszarze wraz z innymi ludźmi i łączą go z nimi wspólne relacje, a także problemy. Zróżnicowanie społeczne opisuje cechy członków społeczeństwa, może powodować poczucie krzywdy i niesprawiedliwości. Wśród wielu problemów społeczeństwa polskiego dominują właśnie te, które są związane z poczuciem sprawiedliwości i różnymi społecznymi oczekiwaniami. Bezrobocie i poszukiwanie pracy Jest to z...
przym. przeznaczony dla konkretnej, wąskiej grupy odbiorców. Zespół rockowy, który zawsze nagrywał muzykę niszową (B. lp), trudną i przeznaczoną dla specyficznego odbiorcy, postanowił zmienić oblicze i wydał płytę zawierającą szereg melodyjnych piosenek. Producent aparatów fotograficznych sam określił swój nowy model jako produkt niszowy (M. lp). Najnowszy aparat tej firmy wcale nie jest lepszy od wielu innych, ale materiały z jakich go wykonano sprawiają, że cena jest dużo...
‘powód, przyczyna kłótni, nieporozumienia’; wyr. rzecz., mitol.; Jabłko z napisem „Najpiękniejszej” przyznał Parys Afrodycie, dzięki czemu dostał Helenę, co stało się z kolei przyczyną wojny trojańskiej.
rzecz. ż, br. lm wiedza oraz umiejętność jej wykorzystania i zaprezentowania we właściwy sposób. Pan Marian uwielbia historię, geografię i astronomię. Czyta mnóstwo książek, ale tylko przy nielicznych okazjach ma możliwość zaprezentowania swojej erudycji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp). Jako prawdziwy erudyta pogłębia i uzupełnia swoją wiedzę.
‘ciężki, bezowocny trud, praca nadaremna, nie dająca żadnych wyników, praca bez końca i bez sensu’; wyr. rzecz. Według mitol. grec. król Grecji Syzyf – najchytrzejszy z ludzi – po śmierci dostał w Hadesie straszliwą pokutę: pchał pod górę olbrzymi głaz, ale kiedy był już u szczytu, głaz spadał i praca zaczynała się od nowa.; [Karolina] starała się wyłączyć urządzenia. Okazało się to jednak syzyfową pracą – gdy tylko mikser ustał na chwilę, zaczynało działać wyłączone poprzednio żelazko....
Wyróżnia się: podstawniki I rodzaju, kierujące nowy podstawnik w reakcji substytucji w pozycję orto i para –NH 2 –NHR –NR 2 –OH –OR –R –Ar –X podstawniki II rodzaju, kierujące nowy podstawnik w reakcji substytucji w pozycję meta –NO 2 –COR –SO 3 H –COOH –CHO –CN W przypadku obecności podstawników obu rodzajów, wpływ kierujący podstawnika I rodzaju dominuje nad wpływem podstawnika II rodzaju Grupa –CH 3 zaliczana jest do podstawników I rodzaju i...
‘niezgodnie z prawem, bezpodstawnie’; wyr. określ., prawn., kaduk – dawn. termin prawn. dotyczący prawa do spadku pozostawionego bez spadkobiercy i testamentu; majątek przechodził na króla, a nazywany był „kadukiem”, albo „dobrami kadukowymi”; Czy doczekamy się czasów, że posłowie stracą przyznane im prawem kaduka przywileje i pieniądze. – Internet.
– Podział biologii według przedmiotu badań oparty o założenia systematyczne /podział pionowy/. Dyscypliny systematyczne Przedmiot badań Systematyczne nauki szczegółowe Przedmiot badań mikrobiologia mikroorganizmy np. bakteriologia bakterie botanika rośliny np. algologia glony zoologia zwierzęta np. parazytologia pierwotniaki antropologia człowiek np. antropologia ras rasy człowieka...