Wyróżniamy trzy strony czasownika: • czynną – podmiot jest wykonawcą czynności, dopełnienie oznacza jej przedmiot, a orzeczenie stanowi osobowa forma czasownika np.: naklejam, piekę, wycieracie, lecą, kłamiesz ; Sprzątaczka odkurzała dywan. Rycerze stoczyli honorową walkę. Sadzę w ogrodzie małe rośliny. Umyjesz swój rower. • bierną – tu podmiot jest przedmiotem czynności, a nie wykonawcą, stronę bierną tworzymy dzięki osobowej formie czasownika być , zostać i...
Pytania o podmiot w języku angielskim mają szyk zdania twierdzącego, co oznacza, że nie stosujemy w nich czasowników posiłkowych do, does, did . Tworząc pytanie, wystarczy w miejsce podmiotu ze zdania twierdzącego wstawić zaimek pytający who, what i resztę zdania pozostawić bez zmian. Mary told Jim about that. Nice music makes her happy. Who told Jim about that? What makes her happy? Pytania o podmiot zawsze stawiamy w 3 osobie liczby pojedynczej, dlatego...
Gdy światło pada na granicę dwóch ośrodków, to ulega odbiciu zgodnie z prawem odbicia,które mówi, że jeśli kąt padania i kąt odbicia leżą w jednej płaszczyźnie,to kąt padania jest równy kątowi odbicia: α=β. Dzięki zjawisku odbicia widzimy nasze otoczenie. Wszystkie przedmioty odbijają światło, które trafia do naszych oczu z informacją o wyglądzie tych ciał.
Krew pełni w organizmie różnorodne funkcje: – transportuje gazy (O 2, CO 2 ), substancje pokarmowe, substancje wydalnicze, hormony i witaminy; – uczestniczy w procesach obronnych organizmu; – bierze udział w procesach krzepnięcia krwi; – reguluje temperaturę ciała (termoregulacja); – utrzymuje homeostazę wewnątrzustrojową, czyli stałe warunki środowiska wewnętrznego organizmu, poprzez: regulację ilości wody, soli i białek, regulację pH oraz ciśnienia osmotycznego i koloidalnego, a także...
(ż uzurpatorka ) rzecz. m. człowiek niesłusznie przypisujący sobie prawo do czegoś. W historii było wielu uzurpatorów (D. lm, ident. w B. lm), sięgających po władzę, która im się nie należała. Uzurpatorzy (M. lm) wykorzystywali moment osłabienia państwa, aby drogą intryg uzyskać możliwość rządzenia krajem. KOMENTARZ Uzurpator to osoba, która sobie coś uzurpuje (np. prawo do czegoś), np. Zupełnie niespodziewanie sąsiad pana Malinowskiego zaczął sobie uzurpować prawo...
Tasiemce są także pasożytami wewnętrznymi. Ich długienciało składa się z główki , szyjki oraz wielu członów , przy czym najmłodsze człony powstają dzięki podziałom w szyjce. Tasiemce wchłaniają strawiony pokarm żywiciela przez powłokę ciała. Są obojnakami . Rozwój ich jest złożony–na ogół z kilkoma pokoleniami larw i co najmniej jednym żywicielem pośrednim . Żywicielami pośrednimi mogą być bezkręgowce wodne i ryby lub ssaki roślinożerne. Żywicielem ostatecznym jest ssak drapieżny lub...
Uproszczenie grupy spółgłoskowej (opuszczenie niektórych spółgłosek przy wymawianiu wyrazu), takie uproszczenia zdarzają się w mowie potocznej wskutek tempa i mniejszej staranności mówienia; jabłko [japko] błk -> pk królewski [króleski] wski -> ski krakowski [krakoski] wski -> ski warszawski [warszaski] wski -> ski srebrny [srebny] brny -> bny pierwszy [pierszy] wszy -> szy pięćdziesiąt...
Orzeczenie – to część zdania wyrażona czasownikiem w formie osobowej, która informuje nas o czynnościach wykonywanych przez podmiot, odpowiada na pytanie: co robi?, co się z nim dzieje?, w jakim stanie się znajduje? ; Ojciec pisze list. Czekam . Jutro będę malował swój pokój. Stary dom został rozebrany . Jesteś szczęśliwy ? Możemy wyróżnić dwa typy orzeczeń: • czasownikowe – w tej roli występuje czasownik w formie osobowej lub mający końcówkę -no, -to ; Poszłybyśmy...
Zdania złożone, w których występują takie czasowniki, jak: believe, expect, know, report, say, think zamieniane na stronę bierną będą występować w dwóch konstrukcjach: People say (that) he is rich. ( Ludzie mówią, że on jest bogaty. ) z podmiotem bezosobowym: It is said that he is rich. ( Mówi się, że on jest bogaty. ) z podmiotem osobowym: He is said to be rich. ( Mówi się, że on jest bogaty. ) Zwróć uwagę na to, że zdania z podmiotem...
Zaimki pytające służą do tworzenia pytań szczegółowych (o pytania szczegółowe): what? – co? jaki? What are you doing now? What is this? What films do you enjoy watching? What ’s your mother’s name? ( Jak ma na imię twoja mama? ) What ’s the weather like today? ( Jaka jest dzisiaj pogoda? ) Zwróć uwagę na dwa ostatnie pytania z przykładów powyżej. Mimo że w tłumaczeniu na język polski pojawia się zaimek jak , w języku angielskim korzystamy z...
‘nic nie dać, nie wydać ani grosza’; zwrot (por. znać kogoś jak zły szeląg ).
‘odpowiedź, wypowiedź dwuznaczna, niezrozumiała, niejasna, zagmatwana, zagadkowa, zwłaszcza odnosząca się do przyszłości’; wyr.rzecz., mitol.; Pytia to kapłanka w świątyni Apollina w Delfach, która przepowiadała przyszłość. W boskiej ekstazie, w odpowiedzi na pytania błagalników, wyrzucała z siebie słowa bez związku, z których kapłan układał heksametrem wyrocznie, zwykle dość trudne do zrozumienia lub dwuznaczne;
Pole centralne to pole wytworzone przez dodatni lub ujemny ładunek punktowy. Linie pola centralnego rozchodzą się promieniście i przecinają się w miejscu, w którym znajduje się ładunek będący źródłem tego pola. Linie te są zwrócone tak jak siły, które działałyby na umieszczony w tym polu ładunek próbny. Pole centralne nazywamy polem kulombowskim.
Wszystkie głoski możemy podzielić na następujące grupy, biorąc pod uwagę różne kryteria głoski dźwięczne b, d, g, w, z, ź, ż, l, ł, r, m, n, j , dz, dź, dż + wszystkie samogłoski gdy je wymawiamy, drżą wiązadła głosowe głoski bezdźwięczne p, t, k, f, s, ś, sz, c, ć, cz, ch gdy je wymawiamy, nie drgają wiązadła głosowe spółgłoski miękkie p’, b’, f’ w’, ś, ź, ć, ch’, dź, m’,n’, l’, j, k’, g’ w kierunku podniebienia wznosi się środek języka...
Krążenie krwi odbywa się w dwóch obiegach. Schemat krążenia krwi człowieka (wg Encyklopedii PWN) Mały obieg krwi ( płucny ) zaczyna się od prawej komory, skąd krew zostaje wyrzucona do tętnicy płucnej. Jest to krew odtlenowana. Tętnica płucna rozdziela się na dwa odgałęzienia, które wchodzą do każdego z płuc, gdzie tworzą sieć naczyń włosowatych. Po wymianie gazowej utlenowana krew wraca żyłami płucnymi do lewego przedsionka, a stamtąd do lewej komory. Duży obieg krwi...
Tryb rozkazujący służy do wyrażenia prośby, polecenia lub rozkazu skierowanych do jednej osoby lub kilku osób, nieformalnie lub w formie grzecznościowej. 2. osoba l. poj. • odcinamy końcówkę -st • nie występuje zaimek osobowy du du bringst – Bring! ( Przynieś! ) Bring morgen CDs mit! du trinkst – Trink! ( Wypij! ) Trink einen Orangensaft! du schickst – Schick! ( Wyślij! ) Schick das Packet! Jeżeli temat czasownika kończy się na -d, -t, -ig, -chn, -ffn, -m,...
Podmiot – to osoba lub rzecz, która jest wykonawcą czynności lub znajduje się w pewnym stanie, najczęściej odpowiada na pytanie rzeczownika w mianowniku: kto? co? ; Dorota odrabia zadanie. Kot liże swoje futerko. Pudełko leży na stole. Można wyróżnić następujące rodzaje podmiotów: • podmiot gramatyczny – najczęściej spotykany, wyrażony w mianowniku (kto? co?) ; Uczniowie siedzieli w klasie. Ciągle padał deszcz . Bolała mnie głowa . Karolina jest dobrą uczennicą....
Rzeczowniki odmieniają się nie tylko przez liczby, ale również przez przypadki. Odmiana przez przypadki to inaczej deklinacja . Podstawową formą rzeczownika jest mianownik: kot, drzwi, ptaki, stopa, oko, wojsko . przypadek liczba pojedyncza liczba mnoga Mianownik (kto? co?) dom ø dom-y Dopełniacz (kogo? czego?) dom-u dom-ów Celownik (komu? czemu?) dom-owi dom-om Biernik (kogo? co?) dom ø dom-y...
Dziedziczenie hemofilii u człowieka: H – allel dominujący – warunkuje normalne krzepnięcie krwi (w przypadku hemofilii typu A koduje VIII czynnik krzepnięcia krwi), h – allel recesywny – warunkuje wystąpienie hemofilii (brak czynnika VIII), (–) – brak allelu, X , Y – chromosomy płci. Istnieją trzy możliwości: Możliwość urodzenia chorego syna (25%) i córki nosicielki (25%) Wszystkie dzieci zdrowe, ale możliwość urodzenia córki nosicielki (25%). Prawdopodobieństwo urodzenia...
Liczebniki nieokreślone – podają przybliżoną, niezbyt dokładną ilość osób lub przedmiotów, odmieniają się przez przypadki i rodzaje: rodzaj męskoosobowy rodzaj niemęskoosobowy M. kilkunastu lekarzy wiele zwierząt D. kilkunastu lekarzy wielu zwierząt C. kilkunastu lekarzom wielu zwierzętom B. kilkunastu lekarzy wiele zwierząt N. z kilkunastoma lekarzami z wieloma zwierzętami Ms. o...
Tkanka przewodząca umożliwia transport substancji w roślinie. Składa się z dwóch rodzajów tkanek: drewna i łyka. – Drewno transportuje wodę wraz z solami mineralnymi z korzeni do liści oraz pełni funkcję wzmacniającą i spichrzową. Wyróżnia się drewno pierwotne i drewno wtórne (u roślin z przyrostem wtórnym). Drewno wtórne jest szczególnie dobrze rozwinięte u roślin o zdrewniałych łodygach i korzeniach, przy czym w zdrewniałych pniach i korzeniach roślin dwuliściennych rosnących w...
– skórka korzenia = ryzoderma (zbudowana jest z jednej warstwy cienkościennych komórek, ściśle przylegających do siebie; niektóre komórki przekształcają się we włośniki), – kora pierwotna (utworzona jest z komórek miękiszowych o cienkościennych ścianach, z licznymi przestworami międzykomórkowymi; jest to tzw. miękisz kory), – śródskórnia = endoderma (zbudowana jest z komórek o grubych ścianach komórkowych, które ściśle przylegają do siebie, otaczając walec osiowy; stanowi najbardziej...
Omówimy trzy rodzaje trybów, które za pomocą formy osobowej wyrażają, jak przedstawia się czynność (lub stan): • tryb orzekający , bo orzeka, informuje o czynnościach (lub stanach), które mają miejsce w teraźniejszości, zaistniały w przeszłości lub dopiero zostaną wykonane; Marek pomaga siostrze w odrabianiu lekcji. Wszyscy uczniowie wyszli z klasy. Dziewczęta pójdą na zakupy do centrum handlowego. • tryb rozkazujący – służy do wyrażania rozkazów, poleceń, życzeń, próśb,...
Zaimki rzeczowne (w funkcji rzeczownika odpowiadają na pytania: kto? co? ), możemy wyróżnić kilka ich rodzajów: • osobowe: ja, ty, on, ona, ono, my, wy, oni, one: liczba pojedyncza liczba mnoga M. ja ty on ona ono my wy oni one D. mnie/ mię ciebie/ cię jego/ niego/go jej/ niej jego/ niego/go nas was ich/ nich ich/ nich C. mnie/ mi tobie/ ci jemu/ niemu/mu jej/ niej...
a) w reakcji aktywnych metali z wodą, np.: b) w reakcji niektórych tlenków metali z wodą, np.: c) w reakcji niektórych zasadowych wodorków metali z wodą, np.: d) w reakcji niektórych soli z mocnymi zasadami, np.:
Bezokolicznik – to także nieodmienna forma czasownika, jest to tzw. słownikowa postać czasownika, wyraża czynność lub stan, ale nie wskazuje ani na osobę, ani na liczbę, czas, tryb czy stronę, może mieć różne zakończenie: -ć pisać, robić, malować, żyć -c biec, móc, tłuc, ulec -ść pleść, nieść, napaść, jeść -źć wywieźć, znaleźć, ugryźć, wyleźć
Jeżeli jeden z produktów reakcji chemicznej opuszcza układ reakcyjny np. w postaci gazu, to reakcja ta na pewno przebiega do końca w prawo, czyli do całkowitego wyczerpania substratów. Można ją określić jako praktycznie nie odwracalną. W równaniu reakcji ten fakt należy zaznaczyć jedną strzałką skierowaną w prawą stronę --> . Większość reakcji chemicznych – w odpowiednich warunkach – przebiega w obu kierunkach,tzn. tworzą się produkty i jednocześnie zachodzi reakcja odwrotna, czyli...
‘wycofać się z czegoś’.zwrot, zwycz. rycer. W średniowieczu
Wyróżnia się: podstawniki I rodzaju, kierujące nowy podstawnik w reakcji substytucji w pozycję orto i para –NH 2 –NHR –NR 2 –OH –OR –R –Ar –X podstawniki II rodzaju, kierujące nowy podstawnik w reakcji substytucji w pozycję meta –NO 2 –COR –SO 3 H –COOH –CHO –CN W przypadku obecności podstawników obu rodzajów, wpływ kierujący podstawnika I rodzaju dominuje nad wpływem podstawnika II rodzaju Grupa –CH 3 zaliczana jest do podstawników I rodzaju i...
synteza metanu z pierwiastków w ściśle określonych warunkach: C + 2 H 2 --> CH 4 otrzymywanie metanu z gazu syntezowego: CO + 3 H 2 --> CH 4 + H 2 O hydroliza węgliku glinu: Al 4 C 3 + 12 H 2 O --> 3 CH 4 + 4 Al(OH) 3 reakcja węgliku glinu z kwasem solnym: Al 4 C 3 + 12 HCl 4 --> AlCl 3 + 3 CH 4 stapianie etanianu sodu z wodorotlenkiem sodu: CH 3 COONa + NaOH --> CH 4 + Na 2 CO 3
Liczebniki zbiorowe – posługujemy się nimi przy określaniu liczby osób niedorosłych, różnej płci i przy rzeczownikach, które nie posiadają liczby pojedynczej, odmieniają się tylko przez przypadki: istoty niedorosłe osoby różnej płci rzeczowniki bez liczby pojedynczej M. dwoje dzieci czworo znajomych pięcioro drzwi D. dwojga dzieci czworga znajomych pięciorga drzwi C. dwojgu dzieciom czworgu znajomym pięciorgu...
Czasowniki: • dokonane nazywają czynność (lub stan), która zakończyła się w przeszłości lub zakończy się w przyszłości: zrobić, uszczęśliwić, pouczyć, wyjechać, wpisać, przeżyć ; Ojciec Tadka kupił nowy samochód. Dzięki troskliwej opiece w szpitalu pacjent wyzdrowiał . Na koncercie w Sopocie wystąpią same gwiazdy. Wkrótce zapiszemy się na kurs prawa jazdy. Czasowniki dokonane nie mają czasu teraźniejszego. • niedokonane wskazują na trwanie, przebieg czynności, nie...
Tkanka okrywająca chroni roślinę przed niekorzystnym wpływem czynników zewnętrznych oraz nadmiernym parowaniem wody, zapewniając równocześnie roślinie kontakt ze środowiskiem zewnętrznym. Wyróżnia się tkankę okrywającą pierwotną (skórkę) i wtórną (korek). – Skórka występuje na młodych organach roślinnych. Utworzona jest z jednej warstwy komórek. Różnice w budowie skórki uwarunkowane są warunkami życia rośliny oraz funkcją organu, który skórka pokrywa. Wytwory skórki Epiderma...
forma pożegnania; ‘życzyć komuś szczęśliwej drogi, powodzenia’; ‘odprawiać kogoś bez uczucia żalu, chcieć się go pozbyć’; zwrot, relig.; Krzyż mu na drogę! – Internet.
osoba l. pojedyncza osoba l. mnoga 1 ja 1 my 2 ty 2 wy 3 on, ona, ono 3 oni, one Na osobę wskazuje końcówka czasownika oraz kontekst zdania. l. pojedyncza l. mnoga 1. rysuję 1. rysujemy 2. rysujesz 2. rysujecie 3. rysuje 3. rysują napisaliby – 3 os. l. mnogiej wyszedłem – 1 os. l. pojedynczej przecinacie – 2 os. l. mnogiej...
– specyficzna organizacja, której podstawę stanowi budowa komórkowa, – własny metabolizm, – wewnętrzna stabilność dzięki utrzymywaniu homeostazy, – zdolność do przechowywania i przetwarzania informacji,w tym informacji genetycznej, – dziedziczenie cech podczas samopowielania i reprodukcji, – zmienność zachodząca w replikacji (odtwarzaniu materiału genetycznego) – warunkuje ewolucję organizmów, – możliwość oddziaływań między organizmami, – śmiertelność organizmów. Funkcje życiowe...
Określając części zdania, dokonujemy tzw. analizy logicznej. Wyróżniamy pięć części zdania: podmiot, orzeczenie, przydawkę, dopełnienie, okolicznik. Każdy z tych elementów zdania odgrywa inną rolę. Jak najłatwiej zorientować się, z czym mamy do czynienia? Przede wszystkim musisz zapamiętać, jakie części mowy wyrażają daną część zdania i na jakie pytanie odpowiadają. Analiza składniowa wiąże się więc z rozbiorem gramatycznym. Podstawowymi częściami zdania są podmiot i orzeczenie,...
Na pewno spotkałeś się z sytuacją, kiedy w jednym zdaniu występują dwa dopełnienia (bliższe i dalsze). Takie zdanie możesz przekształcić na dwa zdania w stronie biernej, wybierając raz dopełnienie bliższe, raz dopełnienie dalsze jako nowy podmiot: Mary was given beautiful flowers by John. Beautiful flowers were given to Mary by John. They told me an amazing story. I was told an amazing story. An amazing story was told me. The boss will offer Mary a promotion....
‘coś jest już niemodne, przestarzałe, nie na czasie’; zwrot, gw. młodz., zapoż. z franc.; passé – ‘miniony, przebrzmiały, niemodny’ (por. trendy); Wąski pasek materiału, więcej odkrywający niż zasłaniający, jest „passe”!
Zdanie podrzędnie złożone przydawkowe – odpowiada na pytania: jaki? jaka? jakie? który? która? które? czyj? czyja? czyje? ile? czego? z czego? W zawodach osiągnąłem wynik – zdanie nadrzędne -> (jaki? ) – który mnie nie zadowolił – zdanie podrzędne 2:1 – zdanie podrzędnie złożone przydawkowe 1N 2P W zawodach osiągnąłem wynik, który mnie nie zadowolił . Uczyłam się tyle – zdanie nadrzędne -> (ile? ) – że na pewno...
Ustrój demokracji parlamentarnej, jaki obowiązywał w Polsce na podstawie Konstytucji marcowej, spowodował uaktywnienie się całej gamy partii politycznych reprezentujących różne grupy społeczne i narodowe. Zastosujmy, znany jeszcze od czasów rewolucji francuskiej, podział na ugrupowania prawicowe, centrowe i lewicowe. Do partii prawicowych zaliczyć należy: a) Narodową Demokrację (endecję), która od 1919 roku funkcjonowała pod nazwą Związek Ludowo-Narodowy, a od 1930 roku – Stronnictwo...
Szkielet stanowi rusztowanie ciała i jest miejscem przyczepu mięśni, dzięki czemu umożliwia zmianę położenia całego ciała oraz zmianę ułożenia części ciała względem siebie, a także utrzymanie odpowiedniej postawy ciała. Ponadto pełni funkcję wzrostową, gdyż przyrost kości umożliwia osiągnięcie określonej wielkości i kształtu ciała. Chroni narządy wewnętrzne. Pełni funkcję krwiotwórczą. Magazynuje sole mineralne (zwłaszcza sole wapnia). Głównym materiałem budulcowym szkieletu człowieka jest...
‘człowiek, który ma dziwny gust, nietypowe upodobania, nieakceptowane przez ogół’; wyr. rzecz., przyr.
‘człowiek silny, odważny, nieugięty, kierujący się zasadami’,wyr. rzecz.;
Szkielet osiowy obejmuje czaszkę, kręgosłup i klatkę piersiową. Czaszka składa się z: – mózgoczaszki chroniącej mózg (utworzona z kości czołowej, parzystych kości ciemieniowych, klinowych, skroniowych ochraniających narząd słuchu i równowagi oraz kości potylicznej z otworem potylicznym wielkim, przez który przechodzi rdzeń kręgowy), – trzewioczaszki, chroniącej początkowe odcinki dróg pokarmowych i oddechowych oraz narząd wzroku, węchu i smaku, a ponadto uczestniczącej we wstępnej...
‘być z kimś w konflikcie, mieć do kogoś pretensje, żal, żywić do kogoś urazę’; zwrot nawiązujący do dawn. kar stosowanych w szkole – kładziono uczniów na pieńku (na specjalnym klocku z drewna) i wymierzano im karę cielesną; dlatego zwrot ten miał pierwotną postać mieć kogoś na pieńku ; Część tych ludzi miała zresztą osobiście ze mną na pieńku.; Nazwiska nie poda, bo – jak mówi– i tak ma na pieńku z matematyczką. – „Angora”.
W liczbie pojedynczej rzeczownik posiada trzy rodzaje, w liczbie mnogiej tylko dwa. Rzeczownik nie odmienia się przez rodzaje: liczba pojedyncza rodzaj męski (ten) rodzaj żeński (ta) rodzaj nijaki (to) giermek lalka biurko księżyc sikorka kociątko ołówek panienka jezioro ten – człowiek, wróg, żołnierz ta – ławka, szafa, osa to – zadanie, pisklę, zło liczba mnoga rodzaj...
Jest nieodmienną częścią mowy i określa miejsce, czas, sposób wykonywania czynności, czyli informuje nas o okolicznościach, w jakich ta czynność (lub stan) zaistniała. Odpowiada na pytania: jak?, gdzie?, kiedy? daleko blisko długo krótko niewiarygodnie źle dobrze Przysłówek najczęściej łączy się w zdaniu z czasownikiem, ale także z przymiotnikiem lub innym przysłówkiem. Żołnierze maszerowali równo . Sos pachniał smakowicie . Dla...
‘dwie różne strony czegoś, dwa aspekty jakiejś sprawy; o czyimś dwuznacznym, zmiennym postępowaniu, sposobie bycia, charakterze’; wyr. rzecz., mitol.; Janus – rzym. bóg słońca, bram, domów, miast i początku przedstawiany o dwu głowach zrośniętych potylicami, o dwu twarzach zwróconych w przód i w tył, w przyszłość i w przeszłość.