profil

Upodobnienia pod względem dźwięczności wewnątrzwyrazowej

drukuj
satysfakcja 79 % 1113 głosów

Upodobnienia pod względem dźwięczności wewnątrzwyrazowej, dochodzi do nich wówczas, gdy głoska dźwięczna traci swą dźwięczność pod wpływem głoski bezdźwięcznej, z którą sąsiaduje:

• ubezdźwięcznienie wsteczne (głoska następna wpływa na wymowę głoski poprzedniej);

kładka [kłatka]
<- (strzałka oznacza kierunek oddziaływania głosek);
dk -> tk dźwięczne „d” pod wpływem bezdźwięcznego „k” w wymowie stało się bezdźwięcznym „t”
rozpacz [rospacz]
<-
zp -> sp dźwięczne „z” pod wpływem bezdźwięcznego „p” w wymowie stało się bezdźwięcznym „s”
wszystko [fszystko]
<-
wsz -> fsz dźwięczne „w” pod wpływem bezdźwięcznego „sz” w wymowie stało się bezdźwięcznym „f”
rzodkiewka [rzotkiefka]
<-   <-
dk -> tk dźwięczne „d” pod wpływem bezdźwięcznego „k” w wymowie stało się bezdźwięcznym „t”
wk -> fk dźwięczne „w” pod wpływem bezdźwięcznego „k” w wymowie stało się bezdźwięcznym „f”
babka [bapka]
<-
bk -> pk dźwięczne „b” pod wpływem bezdźwięcznego „k” w wymowie stało się bezdźwięcznym „p”
wtrącenie [ftrącenie]
<-
wt d -> ft dźwięczne „w” pod wpływem bezdźwięcznego „t” w wymowie stało się bezdźwięcznym „f”

• ubezdźwięcznienie postępowe (głoska poprzedzająca wpływa na wymowę głoski następnej); (głoska poprzedzająca wpływa na wymowę głoski następnej);

Przemek [pszemek]
->     (strzałka oznacza kierunek oddziaływania głosek)
prz -> psz dźwięczne „rz” pod wpływem bezdźwięcznego „p” w wymowie stało się bezdźwięcznym „sz”
krzesło [kszesło]
->
krz -> ksz dźwięczne „rz” pod wpływem bezdźwięcznego „k” w wymowie stało się bezdźwięcznym „sz”
kwiatek [kfiatek]
->
kw’ -> kf’ dźwięczne „w’” pod wpływem bezdźwięcznego „k” w wymowie stało się bezdźwięcznym „f’”
twórczość [tfórczość]
->
tw -> tf dźwięczne „w” pod wpływem bezdźwięcznego „t” w wymowie stało się bezdźwięcznym „f”
wykrzyknik [wykszyknik]
->
krz -> ksz dźwięczne „rz” pod wpływem bezdźwięcznego „k” w wymowie stało się bezdźwięcznym „sz
świecić [śfiecić]
->
św’ -> śf’ dźwięczne „w’” pod wpływem bezdźwięcznego „ś” w wymowie stało się bezdźwięcznym „f’”

A oto przykłady pokazujące, że w jednym wyrazie mogą zajść różne rodzaje upodobnień:

przechadzka [pszechacka]
->     <-
prz -> psz dźwięczne „rz” pod wpływem bezdźwięcznego „p” w wymowie stało się bezdźwięcznym „sz” (upodobnienie postępowe)
dzk -> ck dźwięczne „dz” pod wpływem bezdźwięcznego „k” w wymowie stało się bezdźwięcznym „c” (upodobnienie wsteczne)
rozświetlony [rosśfietlony]
<-      ->
zś -> sś dźwięczne „z” pod wpływem bezdźwięcznego „ś” w wymowie stało się bezdźwięcznym „s” (upodobnienie wsteczne)
s’w’ -> s’f’ dźwięczne „w’” pod wpływem bezdźwięcznego „ś” w wymowie stało się bezdźwięcznym „f’” (upodobnienie postępowe)
przydawka [pszydafka]
->      <-
prz -> psz dźwięczne „rz” pod wpływem bezdźwięcznego „p” w wymowie stało się bezdźwięcznym „sz” (upodobnienie postępowe)
wk -> fk dźwięczne „w” pod wpływem bezdźwięcznego „k” w wymowie stało się bezdźwięcznym „f” (upodobnienie wsteczne)

• udźwięcznienie wsteczne (głoska następna wpływa na wymowę głoski poprzedniej);

liczba [lidżba]
<-
czb -> dżb bezdźwięczne „cz” pod wpływem dźwięcznego „b” w wymowie stało się dźwięcznym „dż”
prośba [proźba]
<-
śb -> źb bezdźwięczne „ś” pod wpływem dźwięcznego „b” w wymowie stało się dźwięcznym „ź”
jakże [jagże]
<-
kż -> gż bezdźwięczne „k” pod wpływem dźwięcznego „ż” w wymowie stało się dźwięcznym „g”
także [tagże]
<-
kż -> gż bezdźwięczne „k” pod wpływem dźwięcznego „ż” w wymowie stało się dźwięcznym „g”
jakby [jagby]
<-
kb -> gb bezdźwięczne „k” pod wpływem dźwięcznego „b” w wymowie stało się dźwięcznym „g”

Spółgłoski sonorne (m, m’, n, n’, r, l, ł) zachowują swoją dźwięczność bez względu na jakość spółgłoski poprzedzającej lub następującej:
oprawa      gałka
trawa         królik
klamka       bramka

Przydatne hasło? Tak Nie