profil

Konflikt Bolesława Śmiałego ze św. Stanisławem

drukuj
poleca 67% 410 głosów

Polityka Bolesława Śmiałego doprowadziła do umocnienia pozycji Polski na arenie międzynarodowej, a także do wzmocnienia wewnętrznego państwa. Mimo to władca ten w gwałtownych okolicznościach został pozbawiony tronu i zmuszony do ucieczki z kraju.

Bunt możnych, który pozbawił Bolesława władzy, był prawdopodobnie inspirowany przez księcia czeskiego Wracisława, który był stronnikiem cesarza. Po wygnaniu Bolesława Śmiałego, który udał się na Węgry, możni oddali władzę w kraju drugiemu synowi Kazimierza Odnowiciela – Władysławowi Hermanowi.

Do utraty tronu przez Bolesława Śmiałego przyczynił się też konflikt tego władcy z biskupem krakowskim Stanisławem. Przekazy źródłowe (Gall Anonim, Wincenty Kadłubek) są niezwykle treściwe. Wynika z nich jednak, iż biskup Stanisław był jednym z możnych, którzy buntowali się przeciwko poczynaniom króla, i za bunt lub zdradę został skazany na śmierć. W wersji hagiograficznej biskup Stanisław miał zostać zabity przez samego króla przy ołtarzu podczas sprawowania Eucharystii. Na podstawie jednak innych źródeł można domniemywać, iż wersja ta jest literacką fikcją, a biskup był sądzony zarówno przez władze kościelne, jak i świeckie.

Sprawa zabójstwa biskupa Stanisława z całą pewnością nie była głównym powodem wybuchu buntu przeciwko królowi Bolesławowi. Przyczyniła się jednak do wzmocnienia obozu jego przeciwników.

Bolesław Śmiały i św. Stanisław, Jan Matejko
Bolesław Śmiały i św. Stanisław, Jan Matejko

Warto pamiętać

Jak zaś doszło do wypędzenia króla Bolesława z Polski, długo byłoby o tym mówić; tyle wszakże można powiedzieć, że sam będąc pomazańcem nie powinien był pomazańca za ten grzech karać cieleśnie. Wiele mu to bowiem zaszkodziło, gdy przeciw grzechowi grzech zastosował i za zdradę wydał biskupa na obcięcie członków. My zaś ani nie usprawiedliwiamy biskupa-zdrajcy, ani nie zalecamy króla, który tak szpetnie dochodził swych praw.
Gall Anonim: Kronika Polska
(XII wiek), ks. I, roz. 27.
(przeł. R. Grodecki, wyd. 5, Wrocław 1958)
Relacja powyższa jest jedną z najstarszych poświęconych konfliktowi pomiędzy królem Bolesławem a biskupem Stanisławem. Wiele sporów wśród historyków budzi tłumaczenie łacińskiego słowa traditor (zdrajca?, buntownik?), którego Gall Anonim użył na określenie biskupa. Wiemy jednak, iż kara obcięcia członków była stosowana w wypadku zdrady. Tekst ten nie mówi jednak, czy bunt przeciwko królowi wybuchł po śmierci biskupa, czy też biskup został skazany za organizowanie lub wywołanie buntu przeciw swemu władcy.

Literatura

T. Grudziński: Bolesław Śmiały-Szczodry i biskup Stanisław. Warszawa 1983.
J. Powierski: Kryzys rządów Bolesława Śmiałego. Gdańsk 1993.
M. Rokosz: Bolesław Śmiały. w: Życiorysy historyczne, literackie i legendarne.Tom 1. Red. Z. Stefanowska, J. Tazbir. Warszawa 1984, s. 7-38.
J. Kurek: Eucharystia, Biskup i Król. Kult św. Stanisława w Polsce. Wrocław 1998.

Daty

1 IV 1079 roku - śmierć biskupa krakowskiego Stanisława
1079 rok - bunt możnych przeciwko Bolesławowi Śmiałemu i wygnanie go z kraju
1253 rok - kanonizacja św. Stanisława

Oś czasu

1182 - pogrom łacinników w Konstantynopolu
1245-1248 - budowa Saint-Chapelle w Paryżu
ok. 1330 - w Europie zaczęto dzielić dobę na 24 równe godziny

Przydatne hasło? Tak Nie