profil

Próby zjednoczenia ziem polskich w XIII i XIV wieku

drukuj
poleca 69% 138 głosów

Pomimo postępującej w drugiej połowie XII wieku decentralizacji państwa polskiego, wyrażającej się głównie w rosnącej liczbie księstw dzielnicowych, istniały czynniki, które jednoczyły podzielone ziemie.

Do najważniejszych z nich zaliczyć można: istnienie wspólnego zagrożenia ze strony wrogów zewnętrznych (Krzyżacy, Mongołowie), panowanie książąt z jednej dynastii piastowskiej, podporządkowanie całego kraju jednemu arcybiskupstwu w Gnieźnie, wspólną kulturę (język, tradycja, kult świętych Wojciecha i Stanisława).

Pierwszą próbę zjednoczenia większości ziem polskich podjął książę wrocławski Henryk Brodaty, któremu udało się zjednoczyć księstwo wrocławskie, Małopolskę oraz Wielkopolskę. Ziemie te przekazał swemu synowi Henrykowi Pobożnemu. Państwo Henryków śląskich rozpadło się jednak wraz ze śmiercią Henryka Pobożnego w bitwie z Tatarami pod Legnicą (1241). Pod koniec XIII wieku próbę zjednoczenia ziem polskich podjął kolejny książę wrocławski – Henryk IV Probus, który połączył pod swoją władzą księstwo wrocławskie i Małopolskę.

Kolejna inicjatywa zjednoczeniowa wyszła od księcia wielkopolskiego Przemysła II. Udało mu się zjednoczyć Wielkopolskę oraz Pomorze Gdańskie. Na skutek zajęcia ziemi krakowskiej przez Wacława II musiał co prawda zrezygnować z tych terenów, ale w swej tytulaturze używał określenia „dziedzic Krakowa”. W 1295 roku koronował się w Gnieźnie na króla Polski. Jego panowanie trwało 7 miesięcy, gdyż w lutym 1296 został zamordowany na skutek spisku możnych inspirowanego przez Brandenburczyków. Jego państwo zostało podzielone.

Plany zjednoczenia ziem polskich realizował również w końcu XIII wieku król czeski Wacław II. Udało mu się zjednoczyć Małopolskę, część Śląska, Wielkopolskę i Pomorze Gdańskie. Hołd lenny złożyli mu także władcy Kujaw i Mazowsza. W 1300 roku koronował się na króla Polski. Po śmierci tego władcy i krótkim panowaniu jego syna Wacława III, który został zamordowany w 1306 roku, ziemie jego państwa zostały podzielone.

Śmierć Przemysła w Rogoźnie, Jan Matejko
Śmierć Przemysła w Rogoźnie, Jan Matejko

Warto pamiętać

Wacław II, król czeski i od 1300 roku polski, jest jednym z najmniej znanych władców naszego kraju. Według kronikarzy był to mężczyzna chorowity i słabowity. Jak na swe czasy był znakomicie wykształcony, gdyż znał w mowie i piśmie kilka języków. Był związany jednak głównie z kulturą niemiecką. W języku niemieckim pisywał nawet wiersze. Według kronikarzy bał się błyskawic i nie znosił miauczenia kotów.
Wacław II był władcą, którego celem nie było tylko i wyłącznie zjednoczenie ziem czeskich i polskich pod swym panowaniem. Jeszcze za swego życia zapewnił on swemu synowi koronę Węgier, tworząc podwaliny pod utworzenie w przyszłości wspólnego państwa czesko-polsko-węgierskiego. Śmierć tego władcy oraz zabójstwo jego następcy zniweczyły te plany.

Literatura

B. Zientara: Henryk Brodaty i jego czasy. Warszawa 1975.
B. Nowacki: Przemysł II. Poznań 1995.
Przemysław II – odnowienie królestwa polskiego. Red. J. Krzyżaniakowa.Poznań 1996.
B. Zientara: Wacław II. w: Poczet królów i książąt polskich. Warszawa 1984.
B. Zientara: Wacław III. w: Poczet królów i książąt polskich. Warszawa 1984.

Daty

1241 rok - bitwa pod Legnicą
1295 rok - koronacja Przemysła II na króla Polski
1300 rok - koronacja Wacława II na króla Polski

Oś czasu

1212 - krucjata dziecięca
1345 - pierwszy atlas anatomiczny
1415 - Jan Hus uznany heretykiem i spalony na stosie w Konstancji
1492 - odkrycie Ameryki przez Kolumba

Przydatne hasło? Tak Nie