Słownik Frazeologiczny

pożal się Boże

‘coś jest w złym, kiepskim stanie, coś wygląda źle, żałośnie; fraza, relig.; (…) ten człowiek pokazuje swoim, pożal się Boże, niedoszłym oprawcom, gdzie ich miejsce. – „Angora”.

Pożyć

‘czas pokaże, czy nasze prognozy, przypuszczenia się sprawdzą, czy stanie się tak, jak myślimy’; fraza (tylko w formie 1. os. l. mn. czasu przyszłego).

pożyjemy zobaczymy

pożyjemy, zobaczymy

‘czas pokaże, czy nasze prognozy, przypuszczenia się sprawdzą, czy stanie się tak, jak myślimy’; fraza (tylko w formie 1. os. l. mn. czasu przyszłego).

Pójść

pójść do Abrahama na piwo

pójść na całość

‘postąpić zdecydowanie, postawić wszystko na jedną kartę, zaryzykować’; zwrot; Teraz sobie pomyślałem, że skoro zdecydowałem się pójść na całość, to już nie ma co się asekurować . – „Prodoks”.

pójść w diabły

‘uciec, przepaść bez wieści’; zwrot relig.; Mama popatrzyła na mnie strasznym wzrokiem, jakby chciała, żebym zrozumiała, że mam na razie sobie pójść w diabły. – „Victor G”.

pójść z torbami

pójść z torbami

‘zubożeć, zbiednieć, stać się nędzarzem, żebrakiem’; zwrot; Jeśli nic się w kraju nie zmieni, to niedługo pójdę z torbami. – Internet; Na miejscu akcjonariuszy miałbym obawy, że pewnego pięknego, nowego dnia, Agora pójdzie z torbami. – Internet.

pójść/iść do Abrahama na piwo

‘umrzeć’; zwrot, żart. (por. przenieść się na łono Abrahama ); Jęz.

Półmetek

‘dotrzeć do połowy jakiejś drogi’; zwrot, sport.

Późno

‘większa korzyść będzie, jeśli nawet zrobimy coś później, niż mamy tego zaniechać’; fraza, przysł. „Lepiej późno … niż wcale”. – (tyt.); Na starość zmądrzałam – lepiej późno niż wcale. – TVP 2.

Praca

‘praca monotonna, żmudna, wymagająca cierpliwości i dokładności’; wyr. rzecz., hist. Od imienia i działalności św. Benedykta z Nursji, żyjącego w V/VI w., założyciela klasztoru na Monte Cassino, w którym zakonnicy zajmowali się kopiowaniem i iluminowaniem rękopisów; Życie Benedykta z Nursji i otaczających go mnichów wypełniały modlitwy, lektura Pisma Świętego oraz praca polegająca na przepisywaniu ksiąg, stąd powiedzenie benedyktyńska praca. – „Victor G”; Internet.

Pracować

pracować jak maszyna

pracować jak maszyna

‘robić coś szybko, równo, bez chwili wytchnienia’; zwrot, techn.

pracować jak mrówka

pracować jak mrówka/pracowity jak mrówka

‘pracować wytrwale’; zwrot, przyr; Mrówki, podobnie jak pszczółki, są w polszczyźnie uosobieniem pracowitości (por.mrówcza praca); Internet; J esteś uparty jak osioł, pracowity jak mrówka, silny jak tur, nie brak Ci zapału i silnej woli? – „Cogito”.

pracować jak pszczółka

pracować jak pszczółka

‘pracować wytrwale i z radością’; zwrot, przyr.; Internet.

pracować na czarno/praca na czarno

‘pracować nielegalnie, bez oficjalnego zezwolenia, nie być zarejestrowanym’; zwrot, public.; Od wielu lat pracujemy w Anglii na czarno. – Internet; Nasze „panienki” są zdecydowanie inteligentniejsze, bo wolą harować „na czarno” i nie płacić żadnych podatków. – „Angora”.

pracować pełną parą

pracować pełną parą

‘pracować całą mocą, robić coś, ile sił starcza’; zwrot; Internet.

pracować/działać/występować w charakterze

‘występować jako ktoś, wykonywać zadania kogoś, być czyimś przedstawicielem’; zwrot, public. lub urzęd.; Od dłuższego czasu pracuję w charakterze doradcy handlowego. – „Cogito”.

pracować/harować/orać jak wół

‘bardzo ciężko pracować’; zwrot, stp. roln.; Rozumiem gorycz ojca dyrektora – haruje jak wół, ładuje ludziom akumulatory, a oni udają, że nie mają szmalu . – „Angora”.

pracować/zarabiać/robić coś w pocie czoła

pracować/zarabiać/robić coś w pocie czoła

‘pracować bardzo ciężko, z wielkim trudem zarabiać na utrzymanie, wykonywać coś z ogromnym wysiłkiem’; zwrot, bibl. (Rdz 3, 19: „W pocie więc oblicza twego będziesz musiał zdobywać pożywienie.”); Przygotowali go w pocie czoła, a w pracę włożyli całe serce i wprost tytaniczny wysiłek.; W pocie czoła, zamotana, ze stelażem walącym się na łeb, walczyłam z kamerami. – „13”; Pracujemy w pocie czoła, by co miesiąc wydać numer. – „Victor G”.

Prać

prać brudne pieniądze

prać brudne pieniądze

prać brudne pieniądze

‘obracać pieniędzmi pochodzącymi z przestępstwa’; zwrot, krymin.; Jak się bowiem okazało Banco Ambrosiano nie tylko prał brudne pieniądze mafiosów (…), ale też (…) pośredniczył w finansowaniu projektów politycznych włoskiej prawicy.; Już zapowiedział, że nie będzie tolerował prania brudnych pieniędzy i że chce zwiększyć inwestycje na badania naukowe i ochronę środowiska naturalnego.

Pradziad

Pranie

pranie brudów

pranie brudów

‘publiczne omawianie, poruszanie spraw osobistych, rodzinnych, intymnych’; wyr. rzecz., gospod. domowe; Wmawiają uczestnikom programów, że pranie brudów na ekranie jest „cool” (…). – „Angora”.

pranie mózgu

pranie mózgu

‘opaczne kształtowanie czyichś poglądów, czyjegoś systemu wartości za pomocą silnej presji psychicznej, indoktrynacji; dezorientowanie kogoś,manipulowanie kimś’; wyr. rzecz., polit. Nazwa techniki indoktrynacji stosowanej w maoistowskich Chinach; Reklama, reklama, pranie mózgu od rana (…). – K.A.S.A; Prowadzą nieustanne pranie mózgu niewybrednym odbiorcom (…). – „Angora”.

Prawda

prawda absolutna

‘prawda niepodważalna, niewątpliwa, bezsporna’; wyr.rzecz.; (…) fakt, że istnieje prawda absolutna, wcale nie jest powodem, dla którego mielibyśmy mieć obowiązek wyrażania stałych poglądów (…). – „Ozon”.

prawda wyjdzie na jaw

‘prawda zostanie odsłonięta, wszyscy poznają prawdę’; fraza (por. oliwa sprawiedliwa); (…) stała taktyka ministerstwa polega na tym, by kłamać jak długo się da, w nadziei, że gdy prawda wyjdzie na jaw, to wszyscy zapomną, co ministerstwo mówiło wcześniej. – „Polityka”.

prawdziwy mężczyzna

‘mężczyzna odważny i szlachetny, umiejący zachować się w każdej sytuacji’; wyr. rzecz.; (…) musi jak każdy prawdziwy mężczyzna jakiś czas spędzić w swojej metaforycznej jaskini.

prawdziwych przyjaciół poznajemy w biedzie

‘dopiero w trudnej sytuacji, kiedy spotyka nas przykrość, nieszczęście, poznajemy kto jest nam oddany, życzliwy’;fraza, przysł. wykorzystane w wypowiedzeniu; Prawdziwy przyjaciel wie, że prawdziwych przyjaciół poznajemy w biedzie. – Internet.

prawem kaduka

prawem kaduka

‘niezgodnie z prawem, bezpodstawnie’; wyr. określ., prawn., kaduk – dawn. termin prawn. dotyczący prawa do spadku pozostawionego bez spadkobiercy i testamentu; majątek przechodził na króla, a nazywany był „kadukiem”, albo „dobrami kadukowymi”; Czy doczekamy się czasów, że posłowie stracą przyznane im prawem kaduka przywileje i pieniądze. – Internet.

prawić komuś komplementy

‘wychwalać kogoś, mówić przyjemne słowa’; zwrot; Na początku trzeba się bardziej zachwycać, prawić komplementy. – „Cogito”.

Prawny

Prawo

prawo dżungli

‘bezwzględne zasady postępowania, prawo silniejszego, prawo pięści’; wyr. rzecz.; W wielu miastach w wielkich blokowiskach panuje prawo dżungli. Ludzie wieczorami boją się wychodzić z domów. – TV Puls.

prawo dżungli