postawić/stawiać na nogi
‘skutecznie wyleczyć, leczyć, przywrócić, przywracać siły, zdrowie’; ‘zerwać, zbudzić, budzić ze snu, zmobilizować, mobilizować’; ‘radykalnie polepszyć stan czegoś, podźwignąć z upadku, wesprzeć finansowo’; zwrot; Jęz.
postawić/stawiać wszystko na jedną kartę
‘decydować się na ryzykowne przedsięwzięcia, ryzykować wszystko’; zwrot, karty; Apeluję do wszystkich – nie możemy stawiać wszystkiego na jedną kartę. – „Cogito”; Basia postawiła wszystko na jedną kartę. – TVN.
postawić/zrobić pierwszy krok
‘rozpocząć coś, zainicjować coś, zadebiutować’; zwrot; (…) c zy jeśli dziewczynie podoba się chłopak, ona może zrobić pierwszy krok. – „Victor J”.
Postęp
‘rozwijać się, doskonalić się w jakiejś dziedzinie, osiągać coraz lepsze wyniki’; zwrot; Chyba każdy widzi, że ten chłopak robi postępy z dnia na dzień.
Postrach
‘budzić strach, grozę w kimś’; zwrot, dawn. postrach ‘straszenie, strach’; Postrachem blokersów jest przewodnicząca wspólnoty mieszkaniowej (…). – „Angora”.
postradać zmysły
‘zwariować’; zwrot; Scrooge czuł, że postrada zmysły, jeśli przez krótką choć chwilę będzie spoglądał w milczeniu w nieruchome, szklane oczy widma.; Odtąd dzień w dzień rozmawiali ze sobą, ale kobieta nie wspominała o tym mężowi z obawy, że będzie myślał, że postradała zmysły.
Postronek
posuwać się/poruszać się jak automat
‘iść, poruszać się nienaturalnie, wykonując ruchy mechanicznie, jakby bez świadomości’; zwrot, techn.;
posypać głowę popiołem
posypać głowę popiołem
‘ukorzyć się; okazać skruchę, umartwiać się, pokutować; żałować, uznawać swoje błędy, przyznać się do winy’; zwrot, bibl. (W przekł. J. Wujka Est 4, 1: „Co gdy usłyszał Mardocheusz, rozdarł szaty swe i oblókł się w wór, posypawszy głowę popiołem, i na ulicy pośród miasta krzyczał wielkim głosem, okazując gorzkość swego serca.”); Posypałbym głowę popiołem i powiedziałbym: – Tak. Jestem idiotą.
poszło/pójdzie coś komuś w pięty
poszło/pójdzie coś komuś w pięty
‘coś dotknęło kogoś mocno, uraziło, sprawiło dużą przykrość’; zwrot; Tyle się po tym wszystkim nasłuchałam, że aż mi w pięty poszło. – „Victor J”.
Pośmiewisko
‘narażać siebie, kogoś na śmiech, drwiny, kpiny, szyderstwa’; zwrot; A tylko wystawiają się na pośmiewisko. – „Angora”.
Potępiać
potępiać/potępić coś w czambuł
potępić w czambuł
‘potępić zupełnie, wszystkich bez wyjątku’; zwrot, milit.– czambuł dawn. ‘tatarski oddział zbrojny’; Krytykowany przez większość mediów („Super Express” pokazywał go jako bulteriera), potępiony w czambuł przez tzw. dobre towarzystwo, Kurski nic sobie z tego nie robi.
potrzebny jak dziura w moście
potrzebny jak dziura w moście
‘zupełnie niepotrzebny, zbędny, nieprzydatny’; wyr. określ. powstałe z obserwacji świata; Za chwilę jest sprawdzian z gramatyki. Jest potrzebny jak dziura w moście, nie zdążyłem się dobrze przygotować.
Potulnie
potulnie jak baranek/owieczka/trusia
poważna rozmowa
poważna rozmowa
‘konkretna i szczera rozmowa, taka, której nie można zlekceważyć’; wyr. rzecz.; Poszli tylko we dwóch na superlody i …poważną rozmowę. – „Cogito”.
poważne wyzwanie
takie, którego nie można zlekceważyć, znaczne wyzwanie, przedsięwzięcie’; wyr. rzecz.; Oj, „siódemka” to poważne wyzwanie.
Poważnie
Poważny
Powetować
powetować sobie straty
powetować sobie straty
‘wynagrodzić sobie straty, wyrównać szkody, zrekompensować’; zwrot; Ale szybko powetujesz sobie straty.
powetować sobie straty
‘wynagrodzić sobie straty, wyrównać szkody, zrekompensować’; zwrot; Ale szybko powetujesz sobie straty.
powiedzieć coś bez ogródek
Powieka
powierzyć komuś tajemnicę
‘zdradzić komuś coś w sekrecie, ujawnić coś w zaufaniu’; zwrot; (…) powierzone tajemnice nie są do sprzedania (…). – „Patrz, komu ufasz”, zespół „Molesta”.
Powijaki
‘być w stadium początkowym, być niedoskonałym, nie rozwinąć się jeszcze, zaczynać się’; zwrot; powijaki ‘wąski pas płótna do owijania niemowląt’; Ale te, do których ja uczęszczałem, były jeszcze w powijakach i jakoś nie przypadły mi do gustu.
powracać/powrócić/wrócić do łask
‘być znowu docenionym, uznawanym’; zwrot; (…) dawna moda często powraca do łask. – SE; W macierzystej partii szybko wrócił do łask, ucichły też pogłoski o bojkocie towarzyskim w Sejmie.
Powtarzać
‘ktoś chętnie i od razu, bez ponaglania wykonuje polecenie, spełnia prośbę itp.’; zwrot.
Powtórka
powtórka z rozrywki
powtórka z rozrywki
pozjadać/posiąść wszystkie rozumy
‘wiedzieć wszystko lub tylko myśleć, że wie się wszystko, być przemądrzałym’; zwrot; Teraz miała „lepszych” przyjaciół – kilka rozbrykanych „chłopczyc”, które myślały, że pozjadały wszystkie rozumy (…). – „Ozon”; Mysz, dlatego że niegdyś całą książkę zjadła,/Rozumiała, że wszystkie rozumy posiadła. – I. Krasicki.
Poznać
poznać kogoś od najlepszej strony
poznać kogoś od najlepszej strony
‘poznać czyjeś zalety, dodatnie cechy charakteru i usposobienia’; zwrot; Gdy poznają cię od najlepszej strony, łatwiej później przyjmą drobne potknięcia.
poznać pana po cholewach
poznać pana po cholewach
poznać pana po cholewach
‘po wyglądzie można poznać czyjąś pozycję społeczną i sytuację materialną’; fraza; zwycz. Jak wyjaśnia Z. Gloger przysł. powstało w czasach, gdy panowie nosili cholewy wielkie i z kolorowej skóry, a ubodzy ludzie poprzestawali na czarnej skórze.
pozostawać w tyle za kimś/za czymś
‘nie dorównywać komuś, czemuś, być gorszym od kogoś, czegoś’; zwrot; Mimo naszej pomocy Karol ciągle pozostaje w tyle. – Internet.