Opracowania
czuć się jak (u siebie) w domu
‘czuć się gdzieś dobrze, bezpiecznie, zachowywać się swobodnie’; zwrot; (…) katastrofa zdaje się w ogóle go nie interesować, nie jest nią zaskoczony, czuje się na tej wyspie jak w domu.
kolos na glinianych nogach
‘coś wielkiego, co sprawia wrażenie mocy, potęgi, siły, a w rzeczywistości jest słabe, bliskie upadku’; wyr. rzecz., bibl. (Dn 2, 31-34. Prorok Daniel wyjaśniał królowi Nabuchodonozorowi znaczenie snu o posągu, który miał żelazno-gliniane nogi; spadły z góry kamień skruszył nogi kolosa – tak zniszczone będą królestwa na ziemi babilońskiej.); Internet.
Used to / be used to / get used to
Zwroty used to, be used to, get used to stosujemy, gdy mówimy o różnego rodzaju przyzwyczajeniach i nawykach. Z racji tego, że wspólnym elementem tych trzech zwrotów jest słowo used , są one bardzo często mylone ze sobą. Dlatego teraz przyjrzyjmy się, w jakich kontekstach możemy zastosować poszczególne zwroty: used to – wyraża rutynową czynność, nawyk w czasie przeszłym: I used to go to sleep late at night when I was younger. ( Chodziłem późno spać kiedy byłem...
Męski układ rozrodczy
Męski układ rozrodczy wytwarza plemniki, umożliwia ich wprowadzenie do żeńskich dróg płciowych, produkuje hormony męskie – androgeny. Tworzą go narządy płciowe zewnętrzne i wewnętrzne. Wewnętrznymi narządami płciowymi są: jądra, najądrza, nasieniowody, pęcherzyki nasienne, gruczoł krokowy; zewnętrznymi: prącie i moszna. – Moszna jest workiem skórno-mięśniowym, w którym znajdują się jądra. Dzięki temu wytwarzanie plemników odbywa się w optymalnej dla nich temperaturze, o 2-3°C niższej...
Stopniowanie przysłówków
Przysłówki pochodzące od przymiotników podlegają stopniowaniu: stopień równy stopień wyższy stopień najwyższy stopniowanie regularne szybko wolno szybciej wolniej najszybciej najwolniej stopniowanie nieregularne dobrze dużo lepiej więcej najlepiej najwięcej stopniowanie opisowe interesująco beztrosko bardziej interesująco mniej beztrosko najbardziej interesująco najmniej beztrosko...
Baner
rzecz. m wiszący element reklamowy, rodzaj transparentu, zwykle wykonanego z tworzywa sztucznego i dającego się łatwo montować i demontować; banery najczęściej możemy zobaczyć na ulicach lub podczas wydarzeń w plenerze (imprezy sportowe itp.); na banerze przeważnie umieszczone jest logo firmy, nazwa, przekaz reklamowy. W klubie sportowym „Victoria”, tuż za bramką, powieszono duży baner (B. lp) reklamowy. Podczas meczu kibice przyglądali się banerowi (C. lp), na którym...
Defetyzm
rzecz. m, br. lm przewidywanie klęski, brak wiary w powodzenie czegoś, zwątpienie, czarnowidztwo. Trener drużyny siatkarskiej przestrzegał zawodników przed defetyzmem (N. lp). Zachęcał ich, by wierzyli w zwycięstwo, mimo że przegrali dwa ostatnie mecze. KOMENTARZ Słowo było często używane w propagandzie PRL, przestrzegano wtedy przed szerzeniem defetyzmu lub uleganiem defetyzmowi, a więc dopuszczaniem do siebie zwątpienia w sensowność poczynań rządu. Słowo jest często...
oddać cesarzowi, co cesarskie, a Bogu, co boskie
‘dać każdemu to, co mu się należy, co jest mu przypisane’; fraza, bibl. (W przekł. J. Wujka m.in. Mt 22, 21: „ Oddajcie tedy, co jest cesarskiego, cesarzowi, a co jest bożego Bogu. ”) Słowa Jezusa skierowane do faryzeuszy, którzy podstępnie spytali go, czy należy płacić podatek Cezarowi. Fraza często używana w sporach o relację państwo–kościół.); Oddaję cesarzowi, co cesarskie – powiedział sędzia Hiernaux, wydając wyrok w sprawie, jaką wytoczył Acquaviva. – „Nowy Dzień”; Bogu co boskie,...
nie w kij dmuchał
‘o czymś, o kimś ważnym, wyjątkowym; nie byle co, nie byle kto, nie byle jak’; wyr. określ., zabawy. W stp. kijem zwano długi kielich, który należało wypić bez zaczerpnięcia oddechu, duszkiem (bez ’dmuchania’); jeśli pijącemu to się nie udało, to wylewano mu za karę puchar wody za kołnierz (por. nie wylewać za kołnierz ); Skończyć studia z wyróżnieniem, to nie w kij dmuchał. – zasłyszane; Jęz.
Pytania o podmiot (Subject questions)
Pytania o podmiot w języku angielskim mają szyk zdania twierdzącego, co oznacza, że nie stosujemy w nich czasowników posiłkowych do, does, did . Tworząc pytanie, wystarczy w miejsce podmiotu ze zdania twierdzącego wstawić zaimek pytający who, what i resztę zdania pozostawić bez zmian. Mary told Jim about that. Nice music makes her happy. Who told Jim about that? What makes her happy? Pytania o podmiot zawsze stawiamy w 3 osobie liczby pojedynczej, dlatego...
Nihilizm
rzecz. ż postawa filozoficzna, zakładająca beznadziejność wszystkich ludzkich poczynań, brak sensu życia i jakichkolwiek podstaw moralnych, na których można się oprzeć. Renata przeczytała artykuł na temat nihilizmu (D. lp) i jego znaczenia, jako koncepcji filozoficznej. Była bardzo zaskoczona, że dotąd nie słyszała o nihilizmie (Ms. lp). Nie mogła sobie również wyobrazić, jak można kierować się w życiu taką postawą, która nie daje wiary w sens życia. KOMENTARZ Czasem...
firma krzak
‘przedsiębiorstwo, które nie jest zarejestrowane, fikcyjne, działające nielegalnie’; wyr. rzecz.; Jeszcze gorzej, jeżeli podwykonawcą jakiejś roboty była firma krzak i ślad po niej zaginął. – „Ozon”.
Pojęcia i wielkości fizyczne opisujące falę
Źródło fali Fale mechaniczne nie powstają w próżni. Źródłem fali jest drgające ciało przekazujące swoje drgania cząsteczkom ośrodka, w którym się znajduje, dzięki czemu fala może się rozprzestrzeniać. Powierzchnia falowa Powierzchnia falowa to zbiór punktów, w których znajdują się cząsteczki ośrodka będące w tej samej fazie ruchu. Fala płaska Fala kulista Gdy powierzchnia falowa jest płaska, mówimy, że fala jest płaska,a gdy jest w kształcie sfery –...
błędna owca
‘człowiek pozbawiony celu, sensu życia’; wyr. rzecz., bibl.; błędny dawn. ‘błądzący, zabłąkany’ (por. chodzić jak błędna owca ).
owczy pęd
‘bezmyślne, ślepe naśladowanie innych; uleganie nastrojom ogółu, modzie, działanie pod wpływem instynktu stadnego’; wyr. rzecz., przyr.;
Charyzmatyczny
przym. mający (zazwyczaj wrodzoną) zdolność do wpływania na ludzi, oddziaływania na ich postawy. (rel.) obdarzony szczególną łaską Boga, mający zdolność wieszczenia innym objawionych mu przez Boga prawd. Wiele osób z całej Polski przyjeżdża do charyzmatycznego uzdrowiciela, który mieszka w małej miejscowości na Podlasiu. Ludzie ci wierzą, że uzdrowiciel posiadł umiejętność leczenia przemawiając do chorych i dotykając ich głów. Psycholodzy twierdzą, że działalność takich...
nóż się komuś w kieszeni otwiera
‘kogoś coś oburza, irytuje, wyprowadza z równowagi’; zwrot; Jak patrzę na niektórych kolegów, to mi się nóż w kieszeni otwiera.
każdy kij ma dwa końce
‘wszystko można oceniać z dwóch punktów widzenia; wszystko ma swoje dobre i złe strony’; fraza, przysł. użyte w wypowiedzeniu, przyr.; No cóż – pomyślałem – każdy kij ma dwa końce.
Present Perfect Continuous – czas teraźniejszy ciągły niedokonany
Czasu Present Perfect Continuous używamy, mówiąc o: czynnościach, które rozpoczęły się w przeszłości i trwają do chwili obecnej: I have been writing the letter for an hour. She has been talking on the phone since I came back home. We have been learning English since August. czynnościach, które miały miejsce w bliżej nieokreślonej przeszłości, trwały przez dłuższy okres i których skutki są widoczne obecnie: He is tired because he has been running. ( Jest...
Znaczenie grzybów
Znaczenie w przyrodzie: – saprofityczne grzyby rozkładając szczątki organiczne pełnią rolę reducentów w ekosystemach; – porosty są organizmami pionierskimi; – mikoryza grzybów z korzeniami umożliwia roślinom lepsze zaopatrzenie w wodę i sole mineralne; – pasożytnicze grzyby atakują inne organizmy; – stanowią pokarm dla różnych zwierząt. Znaczenie dla człowieka: Korzystne Niekorzystne • spożywane są przez człowieka ze względu na walory smakowe i zapachowe...
Wpływ kierujący podstawnika
Należy pamiętać, że obecny już w pierścieniu podstawnik kieruje nowy podstawnik w określone miejsce. Ten fakt nazywany wpływem kierującym podstawników jest powszechny w reakcjach związków aromatycznych. W przypadku obecności podstawników obu rodzajów wpływ kierujący podstawnika I rodzaju dominuje nad wpływem podstawnika II rodzaju.
Kuriozalny
przym. wyjątkowy (w negatywnym sensie), dziwaczny, osobliwy (łac. curiosum – rzecz ciekawa). Jako kuriozalny (M. lp) określił dyrektor szkoły pomysł nowego nauczyciela WF, aby zakupić kilka kompletów kart i rozpocząć naukę brydża sportowego wśród uczniów. Nauczyciel tłumaczył, że sala gimnastyczna jest w stałym remoncie, więc nie jest w stanie prowadzić innych zajęć sportowych.
Podział kwasów karboksylowych
Biorąc pod uwagę liczbę grup karboksylowych oraz rodzaj reszty węglowodorowej, kwasy można podzielić na:
trafić jak kulą w płot
‘powiedzieć coś nietrafnie, nie na temat lub zrobić coś niewłaściwie, niestosownie’; zwrot; Jeśli zaś Miodowiczowi, w tym stwierdzeniu dotyczącym estetyki, chodziło o przymioty intelektualne świadka, to też trafił jak kulą w płot (…). – „Angora”.
zadać komuś bobu
‘dokuczyć komuś, dołożyć, dać się we znaki, dać komuś nauczkę’; zwrot, gw. uczniow. Dawanie bobu polegało na przeciąganiu po głowie kolegi knykciami wszystkich palców, co przypominało ruchy palców przy sadzeniu bobu – J. Krzyżanowski; Cimoszewicz zadał bobu śledczym ds. Orlenu. – „Fakt”.
Pole jednorodne
Pole jednorodne to pole wytworzone przez dwie równoległe, płaskie płytki naelektryzowane ładunkami o takiej samej wartości i o przeciwnym znaku. Linie pola jednorodnego są do siebie równoległe i są zwrócone od płytki dodatniej do ujemnej – tak jak siły, które działałyby na umieszczony w tym polu ładunek próbny.
Pole centralne
Pole centralne to pole wytworzone przez dodatni lub ujemny ładunek punktowy. Linie pola centralnego rozchodzą się promieniście i przecinają się w miejscu, w którym znajduje się ładunek będący źródłem tego pola. Linie te są zwrócone tak jak siły, które działałyby na umieszczony w tym polu ładunek próbny. Pole centralne nazywamy polem kulombowskim.
Another, other, others, the other, the others
another, other, others, the other, the others zaimek tłumaczenie występuje another inny, następny z rzeczownikiem z one lub samodzielnie Yesterday I was watching two dogs.One was running around a tree, another (one) was digging in the ground. other inni, inne z rzeczownikiem lub z ones Those jeans are too small. Could you show me some other jeans (ones)? others inni, inne...
Zaimki osobowe (Personal pronouns)
W języku angielskim wyróżniamy osiem zaimków osobowych, które dzielimy na dwa typy: zaimki osobowe w formie podmiotu (zaimki odpowiadające napytania mianownika kto? co? ) l. pojedyncza l. mnoga I ja we my you ty you wy he on they oni, one she ona it ono Zauważ, że w drugiej osobie liczby pojedynczej i mnogiej używamytego samego zaimka...
Gmina
Jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego, a zarazem wspólnotą zamieszkujących ją ludzi. Mieszkańcy gminy w różny sposób mogą realizować swoje prawo do podejmowania decyzji w sprawach dotyczących ich najbliższego otoczenia. Najważniejszym z nich jest możliwość uczestniczenia w powoływaniu władz gminy. Ze względu na wykonywane zadania władze gminy można podzielić na uchwałodawcze i wykonawcze. Władzą uchwałodawczą w gminie jest rada gminy (w miastach rada miejska), rolę zaś organu...
znać się jak kura na pieprzu
‘nie znać się wcale, nie mieć o czymś pojęcia’; zwrot, w którym wykorzystano zestawienie przeciwieństw’; Przestań się tak wymądrzać, znasz się na tym jak kura na pieprzu. – Internet;
usunąć (się)/usuwać (się) w cień
‘przestać się w coś angażować, wycofać się z działalności, nie chcieć już w czymś uczestniczyć’; zwrot, public.; Znalazłszy się w doborowym, wytwornym towarzystwie, rad usuwa się w cień i nie wadzi nikomu.
Faza lutealna
Faza lutealna obejmuje okres od owulacji do następnego krwawienia (zwykle 14 dni). Wytwarzany przez ciałko żółte hormon progesteron powoduje dalsze pogrubienie błony śluzowej macicy oraz wydzielanie przez komórki macicy płynu odżywczego dla przyszłego zarodka. Jeśli nie dojdzie do zapłodnienia, ciałko żółte przestaje wydzielać progesteron i ulega degeneracji. Efektem są zmiany w błonie śluzowej macicy: skurcz naczyń krwionośnych, obumieranie komórek błony śluzowej. Ostatecznie...
Właściwości chemiczne
Amidy ulegają hydrolizie. Reakcja ta przebiega powoli. Hydroliza prowadzona w środowisku kwaśnym lub zasadowym prowadzi do otrzymania, w zależności od rzędowości amidu, różnych produktów: Na przykład: Amidy posiadają charakter bardzo słabych zasad, ale w roztworach wodnych wykazują odczyn obojętny. Ze względu na fakt, że cząsteczki amidów są zasocjowane (tworzenie wiązań wodorowych), charakteryzują się one wysokimi temperaturami wrzenia. Amidy nie ulegają...
kosmate myśli
‘myśli nieprzyzwoite, bezwstydne, zdrożne, zazwyczaj dotyczące seksu, erotyki’; wyr. rzecz.; J ak widzę twoje czarne włosy, to mam kosmate myśli. – W. Łysiak
Czasowniki nieregularne
Czasowniki nieregularne zmieniają w temacie 2. i 3. osoby liczby pojedynczej samogłoskę a -> ä lub e -> i / ie fahr en lauf en ich fahr e lauf e du f ä hr st l ä uf st er/sie/es f ä hr t l ä uf t wir fahr en lauf en ihr fahr t lauf t sie/Sie fahr en lauf en Podobnie odmieniamy czasowniki: empfangen, fallen, fangen, gefallen, graben,...
mieć czyste sumienie
‘być niewinnym, nie skalać się żadnym haniebnym, nieetycznym czynem; mieć poczucie spełnienia obowiązku’; zwrot, relig.; Pisarz może poczuć, że jego sumienie jest czyste (…). – „Cogito”.
czekać na Godota
‘czekać nie wiadomo na co, siedzieć bezczynnie’; zwrot, liter. – tajemniczy bohater sztuki S. Becketta, „Czekając na Godota”, na którego czekają Gogo i Didi, a który ma przyjść „jutro”, tzn. nie wiadomo kiedy.
Zróżnicowanie językowe ludności świata
Ze względu na olbrzymie zróżnicowanie językowe ludności świata oraz brak pełnych informacji dotyczących występowania poszczególnych języków, ich podobieństw i różnic, nie można jeszcze dokonać pełnej ich klasyfikacji. Językoznawcy na podstawie stwierdzonych podobieństw grupują poszczególne języki w grupy językowe , które z kolei łączy się w rodziny językowe . Najbardziej rozpowszechnione rodziny językowe to: 1) Indoeuropejska – jest najbardziej rozpowszechniona przestrzennie,należącymi...
można z kimś konie kraść
‘ktoś jest dobrym kompanem, doskonałym towarzyszem, godnym zaufania kolegą’; zwrot; Świetny z ciebie kompan – na wycieczkę do lasu, na dyskotekę, a nawet na odrabianie lekcji. Tak – z tobą by konie kraść. – „Victor J”.
rzucić powłóczyste spojrzenie
‘spojrzeć na kogoś przeciągle, zalotnie, zatrzymać na kimś dłużej wzrok’; zwrot; Rzuciła mu powłóczyste spojrzenie. – Jęz.
pić na umór
‘pić bardzo dużo alkoholu, pić bez umiaru, upijać się do utraty przytomności’; zwrot dawn. na umór ‘na śmierć’; Pił na umór z kolegami. – „Fakt”.
Jeden gen determinuje jedną cechę
Jeden gen determinuje jedną cechę. Możliwe są przy tym trzy rodzaje relacji między dwoma allelami danego genu. – Dominacja zupełna polega na nieujawnianiu się allelu recesywnego w obecności allelu dominującego. Heterozygota posiada wówczas fenotyp taki sam, jak homozygota dominująca . Stosunek fenotypów w pokoleniu F 2 wynosi 3:1, jeśli badana jest jedna cecha autosomalna lub 9 : 3 : 3 : 1, gdy rozpatruje się dziedziczenie dwóch niesprzężonych cech. Dominacja zupełna występuje np....
Owoc
Owoc służy do ochrony nasion oraz do ich rozsiewania. Powstaje ze ściany zalążni na skutek jej rozrastania. W jego powstawaniu mogą też uczestniczyć inne części kwiatu, np. dno kwiatowe (są to tzw. owoce rzekome, czyli pozorne). Owoce są różnie wykształcone. Ich podział wynika ze sposobu ich powstania (ilości zalążków oraz kwiatów, które biorą udział w powstaniu owocu), a także uwarunkowany jest posiadanymi przez owoce cechami. owoce pojedyncze suche mięsiste...
Zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe warunku
Zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe warunku – odpowiada na pytania: pod jakim warunkiem?, w jakim wypadku? Możemy pojechać jutro na ryby – zdanie nadrzędne -> (pod jakim warunkiem? ) – jeżeli masz ochotę – zdanie podrzędne 2:1 – zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe warunku 1P 2N Jeżeli masz ochotę, możemy pojechać jutro na ryby. Zawsze można sobie poradzić w obcym mieście – zdanie nadrzędne -> (pod jakim...
Tlenki amfoteryczne
(reagujące z mocnymi kwasami i mocnymi zasadami): np. Al 2 O 3 , Ga 2 O 3 , SnO 2 ,PbO 2 , ZnO, CuO, BeO Uwaga: powstający w czasie pasywacji glinu tlenek stanowi określoną odmianę tego związku, odporną na działanie stężonych kwasów i zasad. Tlenki amfoteryczne nie reagują z wodą:
Polityka wewnętrzna Kazimierza Wielkiego
Głównym celem polityki wewnętrznej następcy Władysława Łokietka, Kazimierza Wielkiego, było umocnienie i konsolidacja zjednoczonego państwa, czemu służyć miało umocnienie władzy królewskiej oraz rozwój gospodarczy kraju. Umocnieniu wewnętrznemu kraju służyła przede wszystkim reforma administracji (ziemia jako nowa jednostka administracyjna), reformy wojska (chorągiew jako podstawowa jednostka wojskowa, która skupia rycerstwo z poszczególnych ziem; budowa zamków i murów obronnych),...
Postać czasownika
Czasowniki: • dokonane nazywają czynność (lub stan), która zakończyła się w przeszłości lub zakończy się w przyszłości: zrobić, uszczęśliwić, pouczyć, wyjechać, wpisać, przeżyć ; Ojciec Tadka kupił nowy samochód. Dzięki troskliwej opiece w szpitalu pacjent wyzdrowiał . Na koncercie w Sopocie wystąpią same gwiazdy. Wkrótce zapiszemy się na kurs prawa jazdy. Czasowniki dokonane nie mają czasu teraźniejszego. • niedokonane wskazują na trwanie, przebieg czynności, nie...
kłaść/zrzucić coś na karb czegoś/kogoś
‘zrzucić winę, odpowiedzialność na kogoś; wytłumaczyć coś czymś’; zwrot, zapoż. z niem., stp. karb ‘nacięcie na kiju jako znak rachunkowy’, ‘rejestr, spis w postaci nacięć na kiju’; przen. ‘rachunek’, stąd na karb ‘na rachunek’; Kładłam to na karb niezwykłej radości, że nareszcie trafił się jej mężczyzna życia (…) – K. Grochola; (…) zuchwałe połączenie kryminału i opowieści historycznej naszpikowanej teologicznymi dysputami zrzucił na karb postmodernistycznych zabaw literackich. –...