Opracowania
wypić kielich goryczy
‘doświadczać cierpienia, trudności, poważnych kłopotów’; zwrot, bibl. (Mt 26, 39: „Ojcze mój, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich!.”); (…) nie ominęła mnie żadna zniewaga, żadna krzywda, że wypiłem ten kielich goryczy do dna. – S. Bąba; Wszystkie próby oddalenia/tak zwanego kielicha goryczy (…) zawiodły – Z. Herbert.
Zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe miejsca
Zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe miejsca odpowiada oczywiście na pytania – gdzie?, skąd?, którędy?, dokąd? Postanowił pojechać tam – zdanie nadrzędne -> (gdzie? ) – gdzie mógł znaleźć dobrą pracę – zdanie podrzędne 2:1 – zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe miejsca 1N 2P Postanowił pojechać tam, gdzie mógł znaleźć dobrą pracę. Wszędzie witały go tłumy wielbicieli jego talentu – zdanie nadrzędne...
kamień spadł komuś z serca
‘ktoś odczuł ulgę, kiedy pozbył się problemu, zmartwienia’; zwrot; Tak się cieszę, po prostu kamień spadł mi z serca. – TVP 2.
Zaimki pytające (Interrogativpronomen)
W języku niemieckim rozróżniamy następujące zaimki pytające: - wer – kto Wer spielt Klavier? - wessen – czyj, czyja, czyje Wessen Gepäck ist das? - wem – komu Wem schenkst du die Ohrringe? - wen – kogo Wen lädst du zur Party ein? - was – co Was willst du heute machen? - was für ein, was für eine, was für… – jaki, jakie, jaka, jakie ; Was für einen Badeanzug möchtest du? - welcher , welche, welches, welche? – jaki, jaka, jakie ;...
Zaimki wskazujące (Demonstratives)
Wyróżniamy cztery zaimki wskazujące: liczba pojedyncza this ten, ta, to this woman ( ta kobieta ) that tamten, tamta, tamto that man ( tamten mężczyzna ) liczba mnoga these ci, te these children ( te dzieci ) those tamci, tamte those dogs ( tamte psy ) Podstawową funkcją zaimków wskazujących jest określenie położenia ludzi, rzeczy, roślin i zwierząt. Ponadto korzystamy z nich: do...
zabić komuś klina
‘zaintrygować kogoś czymś, podsunąć powód do zastanowienia’; zwrot, rzem.
Warunki wzmocnienia i wygaszenia fali na skutek interferencji
Wzmocnienie Wygaszenie Amplituda drgań osiąga wartość maksymalną A′ = 2A Amplituda drgań osiąga wartość minimalną A′ = 0 A′ = 2A, gdy Stąd otrzymujemy warunek wzmocnienia fali w postaci: r2 - r1 = nλ. Wzmocnienie fali występuje w miejscach, dla których różnica odległości od dwóch różnych źródeł jest równa całkowitej wielokrotności długości fali. A′ = 0, gdy Stąd otrzymujemy warunek wygaszenia fali w postaci: Wygaszenie fali...
Utracjusz
JULIASIEWICZOWA Ciociu! Zbyszko cofa, co powiedział. Powrócił do rozumu... i przeprasza ciocię. Dulska płacze. ZBYSZKO podchodzi ku niej, całuje ją w rękę i mówi cicho Przepraszam mamę za to... A psiakrew... psiakrew! DULSKA do Juliasiewiczowej No widzisz... znów klnie. JULIASIEWICZOWA Ach, to głupstwo! To nie ma znaczenia. ZBYSZKO z wybuchem Ma, ma znaczenie! Ma! JULIASIEWICZOWA Cofasz się? ZBYSZKO Tak... tak... będę tym, kim byłem! A! Możecie być dumni! (z wybuchem...
Oświecenie : Zapamiętaj tych pisarzy
Franciszek Bohomolec (1720-1784) – oświeceniowy komediopisarz, wprowadził do literatury polskiej nowoczesną komedię w stylu francuskim. Korzystał ze schematu molierowskiego– ośmieszał, ostrzegał, wytykał. Napisał też dwie komedie zgodne z programem króla zawartym w „Monitorze”. Franciszek Karpiński (1741-1825) – polski poeta klasycystyczny, tworzący pod dużym wpływem Jana Jakuba Rousseau. Był twórcą nurtu sentymentalnego w liryce polskiej. Pisał sielanki, wiersze miłosne, elegie,...
Protisty zwierzęce, czyli pierwotniaki
Są jednokomórkowymi organizmami heterotroficznymi. Komórka otoczona jest pellikulą o różnej grubości. Nie posiadają ściany komórkowej, choć niektóre mogą tworzyć na zewnątrz komórki pancerzyki utworzone z krzemionki, węglanu wapnia, a nawet z elementów celulozowych. Z reguły poruszają się aktywnie. Wyjątek stanowią niektóre pasożyty, które zatraciły zdolność ruchu. Różnorodność kształtów jest w tej grupie protistów olbrzymia, ale wszystkie formy można sprowadzić do następujących typów:...
Industrialny
przym. przemysłowy. Wschodnia strona miasta to tylko małe domki i otaczające je łąki, za to zachodnia była bardzo industrialna (M. lp), wszędzie wznosiły się dymiące kominy, widać też było szyby kopalń, hałdy żużla i popiołu. Znany śląski fotograf często zamieszczał taki industrialny (M. lp) pejzaż na swoich zdjęciach. KOMENTARZ Rzadko dziś używane słowo industrializacja oznacza uprzemysłowienie.
Moderator
rzecz. m osoba zajmująca się moderowaniem, kształtowaniem dyskusji. Patrycja pracuje w firmie zajmującej się szkoleniami i uchodzi za bardzo dobrego moderatora (D. lp, ident. w B. lp). W czasie szkoleń zaplanowana jest dyskusja na jakiś istotny temat. Patrycja jako moderator (M. lp) sprowadza rozmowę na właściwe tory i dba o to, żeby uczestnicy nie odbiegali od głównego tematu albo zadaje odpowiednie pytania pobudzające dyskusję.
Tkanka łączna
Charakteryzuje ją bardzo duże zróżnicowanie budowy i funkcji. Cechą wspólną poszczególnych rodzajów tkanek łącznych jest podobny plan budowy – składają się z komórek oddzielonych od siebie na ogół obfitą substancją międzykomórkową. Tkanki te łączą i wiążą ze sobą inne tkanki oraz narządy. Pełnią w organizmie funkcję wypełniającą, podporową, odżywczą, transportową oraz obronną. Powstają z mezenchymy, niezróżnicowanej tkanki łącznej zarodkowej. W dorosłym organizmie nie można odgraniczyć...
porachować komuś kości
‘pobić kogoś dotkliwie’; zwrot; Tylko tutaj przyjdź, porachuję tobie wszystkie kości. – zasłyszane.
Interpunkcja w zdaniach wielokrotnie złożonych
Zdania wielokrotnie złożone składają się z wielu zdań i dlatego muszą być od siebie oddzielone. Rodzi się tylko pytanie, jak je oddzielić? • Z pewnością trzeba oddzielić od siebie orzeczenia . Można to zrobić za pomocą przecinka lub odpowiedniego spójnika. Dziś wcześnie wstałam, zjadłam śniadanie i posprzątałam cały dom. Poszłam do kina, obejrzałam film, wróciłam do domu. Zadzwoniłam do kolegi, zaprosiłam go na obiad, ale potem zmieniałam zdanie i zaproponowałam wyjście na basen lub...
bać się własnego cienia
‘bać się wszystkiego, być zalęknionym, zastraszonym, przesadnie ostrożnym’; zwrot;
polegać na kimś jak na Zawiszy
‘ufać komuś całkowicie’; zwrot, stp., hist. Zwrot pochodzi od imienia Zawiszy Czarnego z Garbowa, polskiego rycerza i dyplomaty, uczestnika bitwy pod Grunwaldem i delegata na sobór w Konstancji, gdzie miano rozsądzić spór polsko–krzyżacki. Już za życia cieszący się sławą „rycerza bez skazy i zmazy”, Zawisza przeszedł do historii jako człowiek prawy, wiernie służący królowi, broniący wiary aż do śmierci. Zginął z rąk Turków w 1428 r., nie chcąc ustąpić z pola walki i pozostawić swoich...
pluć sobie w brodę
‘mieć do siebie pretensje o niewykorzystaną sytuację, szansę’; zwrot; Teraz dopiero musi pluć sobie w brodę.
robić z gęby cholewę
‘nie dotrzymać danego słowa, nie wypełnić zobowiązania’; zwrot, pot.
nabić kogoś w butelkę
‘oszukać kogoś, zwodzić, celowo wprowadzić w błąd’; zwrot; Posłowie nabici w butelkę (tyt.) – „Polityka”; Przemysłowe metody w rolnictwie i przetwórstwie często powodują fałszowanie produktów i nabijanie klientów w butelkę. – „Ozon”.
I prawo Mendla
Przy krzyżowaniu odmian, np. o kwiatach białych i czerwonych, Mendel otrzymywał w pokoleniu pierwszym (F1) mieszańce tylko o kwiatach czerwonych. W pokoleniu drugim (F2) otrzymanym przez samozapylenie lub wzajemne krzyżowanie mieszańców powstały osobniki o kwiatach białych i czerwonych, zawsze w stałym stosunku: ¾ czerwonych i ¼ białych. Nastąpiło zatem rozszczepienie cechy. Na podstawie wyników doświadczeń Mendel przyjął, że za wystąpienie cech dziedzicznych odpowiedzialne są parzyste...
None, either, neither, both, all
none, either, neither, both, all zaimek tłumaczenie występuje none żaden samodzielnie How many brothers or sisters have goy got? I’ve got none . none of * żaden z (większa ilość osób, rzeczy) z czasownikiem w l. poj. lub l. mn. None of them is / are married. None of my friends helped me when I was in trouble. either każdy, oba (dwie osoby, rzeczy) z rzeczownikiem w l. poj....
Denaturacja
Jest to nieodwracalny proces polegający na niszczeniu przestrzennej struktury białka pod wpływem wysokiej temperatury, soli metali ciężkich, stężonych kwasów, wysokiego ciśnienia, promieniowania ultrafioletowego. Czynniki te powodują rozerwanie wiązań wodorowych, jonowych, mostków disiarczkowych, czyli po prostu niszczą wiązania stabilizujące strukturę łańcuchów polipeptydowych. Skutek – utrata właściwości biologicznych, fizycznych i chemicznych.
wiercić komuś dziurę w brzuchu
‘uporczywie o coś prosić, coś przypominać,domagać się czegoś’; zwrot; (...) nie będę panu wiercić dziury w brzuchu/pytając co pan sądzi o Mertonie (...). – J. Twardowski.
Prawo Hardy’ego-Weinberga
Stan populacji, w którym częstość występowania alleli poszczególnych genów utrzymuje się bez zmian z pokolenia na pokolenie, opisuje prawo Hardy’ego-Weinberga . Głosi ono, że jeżeli kojarzenie jest losowe, nie występują mutacje, nie działa dobór naturalny ani dryf genetyczny, nie zachodzi migracja, a populacja jest dostatecznie duża, to częstość występowania wszystkich alleli w populacji jest stała i brak jest zmian ewolucyjnych. Populacja znajduje się w stanie równowagi genetycznej....
Energia jonizacji
Jak zjonizować atom? atom elektrycznie obojętny --> jednododatni jon + 1 elektron (oderwany) Energia jonizacji : minimalna energia niezbędna do oderwania elektronu. Najłatwiej oderwać pierwszy elektron od atomu (E1–pierwsza energia jonizacji); wartości kolejnych energii jonizacji rosną: trudniej oderwać elektron od już istniejącego kationu (E 1 < E 2 < E 3 ...).Wartości kolejnych energii jonizacji dla atomu magnezu przedstawiono na wykresie obok: Analizując...
Województwo
Mieszkańcy województwa z mocy prawa tworzą wspólnotę regionalną. Ludzie mieszkający na tym samym terytorium wypracowują uznawane przez ogół wartości i normy postępowania. Obecnie tradycyjne społeczności lokalne (wsie, małe miasteczka) ulegają zmianom w związku z dużą ruchliwością społeczną (np. wyjazdy do pracy, w celu dalszego kształcenia się). Dla ich integracji powołuje się różnego rodzaju instytucje, organizacje i stowarzyszenia. Jedną z nich jest województwo. Uważa się, że połączenie...
Pisownia liczebników i dat
• kropkę stawiamy po cyfrach arabskich oznaczających liczebniki porządkowe; Pracownik biblioteki zaczął przeglądanie dzieł Mickiewicza od 3. tomu . (czyli od trzeciego tomu) Mój dziadek mieszka na 5. piętrze . (czyli piątym piętrze) Próba powidła się dopiero za 2. razem . (czyli za drugim razem) • nie należy pisać cyframi liczebników, do których dodajemy końcówki przypadków lub końcową część wyrazu: źle dobrze 2-go października 2 października...
Inwersja (Inversion of the verb)
Inwersja, czyli przekształcenie konstrukcji zdania twierdzącego w zdanie pytające, występuje w języku angielskim, kiedy zdanie rozpoczyna się od następujących przysłówków i zwrotów przysłówkowych: hardly /scarcely ever rzadko kiedy Hardly / scarcely ever do we meet the Browns. ( Rzadko kiedy spotykamy Brownów. ) never nigdy Never again will I make the same mistake. ( Nigdy więcej nie popełnię tego samego błędu. ) no sooner… than…...
bujać w obłokach
‘myśleć o rzeczach nierealnych, marzyć, fantazjować, śnić’; zwrot; Studenci polonistyki nie mogą bujać w obłokach. – „Cogito”.
Present Perfect – czas teraźniejszy dokonany
Czasu Present Perfect używamy, wyrażając: zakończone czynności, których rezultaty są widoczne w teraźniejszości: She has broken her leg. I have written my homework. They have done the washing-up. Okolicznikami czasu, które będą pojawiać się w tym zastosowaniu czasu Present Perfect , są: already ( już ) i yet ( już / jeszcze ).Słówko already stosujemy w zdaniach twierdzących pomiędzy czasownikami posiłkowym i głównym, natomiast yet na końcu w...
wziąć/brać kogoś pod włos
starć się uzyskać coś u kogoś przez umiejętne granie na jego ambicji’; zwrot; Wzięta pod włos odłożyłam ścierkę i usiadłam wygodnie na fotelu. – K. Grochola.
Gady
Gady są kręgowcami typowo lądowymi. Tylko niektóre wtórnie przystosowały się do życia w wodzie. Są zmiennocieplne. Należą do owodniowców. Ciało gadów pokrywa zrogowaciały naskórek. Jego wytworem u węży i jaszczurek są łuski . Tworzą one ciągłą warstwę, zrzucaną podczas linienia. U krokodyli i żółwi w skórze właściwej występują skostnienia skórne, które tworzą tarczki kostne. U żółwi zrośnięte i pokryte płytkami rogowymi tarczki budują pancerz. Skóra jest sucha, gdyż brak w niej...
udowadniać, że nie jest się wielbłądem
‘przekonywać o czymś, co jest oczywiste, dowodzić czegoś, co jest bezsprzeczne’; zwrot; Dziś człowiek musi udowadniać, że nie jest wielbłądem . – W. Łysiak.
przyszła kryska na Matyska
‘na kogoś spadły w końcu jakieś sankcje, dolegliwości, spotkała kogoś jakaś kara’; fraza, dawn. kryska to ‘koniec, kres’, a Matysek jest zdrobnieniem od imienia Maciej; Zoperowanie jej odkładałem na lepsze czasy, aż w końcu przyszła kryska na Matyska.
Renesans : Zapamiętaj te pojęcia
• Antropocentryzm – z łac. antropos – człowiek, centrum – środek; pogląd, według którego w centrum zainteresowania stawia się człowieka. Był podstawowym założeniem renesansowego humanizmu. • Harmonia – uważana przez ludzi renesansu za jedną z najwyższych wartości. Do harmonii dążono i w życiu,i w sztuce. • Humanizm – z łac. humanus – ludzki; ruch umysłowy, który koncentrował swoją uwagę na człowieku i jego sprawach. • Irenizm – tendencja dążąca do uzyskania pokoju...
niebieski ptak/ptaszek
‘człowiek lekkomyślny, nieodpowiedzialny, niemający określonego zajęcia, żyjący cudzym kosztem, próżniak, darmozjad’; wyr. rzecz., bibl. (MT 6, 26: „Przypatrzcie się ptakom podniebnym: nie sieją ani żną i nie zbierają do spichlerzy, a Ojciec wasz niebieski je żywi.”); Niebieski ptak to ktoś, kto żyje beztrosko i niczym się nie przejmuje – ani pracą, ani nauką. Po prostu chce się bawić i niczym nie martwić. – „Victor J”; Niebieskie ptaki całego świata wpłaciły nad Wisłą złotówkami miliardy...
manna z nieba
‘cud, nieoczekiwany dar, niezasłużone profity; coś bardzo upragnionego, potrzebnego i cennego’; wyr. rzecz., bibl. (Według Biblii to pożywienie spuszczane przez Boga z nieba w czasie 40 lat wędrówki Izraelitów po pustyni Synaj Wj 16, 4-36: „Pan powiedział wówczas do Mojżesza: «Oto ześlę wam chleb z nieba, jak deszcz. I będzie wychodził lud, i każdego dnia będzie zbierał według potrzeby dziennej (…)»).
sprowadzić kogoś na ziemię
‘sprawić, żeby ktoś zaczął realnie myśleć, zmusićkogoś do porzucenia mrzonek, marzeń, otrzeźwić kogoś’; zwrot; Postanowiliśmy sprowadzić ją na ziemię.
być w siódmym niebie
‘czuć się szczęśliwym, zadowolonym; bardzo się cieszyć’; zwrot, relig.; niebo – górna strefa świata, nadziemska kraina szczęśliwości, przeciwstawna piekłu; siedziba Boga, bóstw i duchów wybranych zmarłych; żydowska i muzułmańska kosmografia wyróżnia siedem nieb, w ostatnim – siódmym niebie znajduje się siedziba Jehowy bądź Allacha i najwyższych aniołów (por. bibl.trzecie niebo: „Znam człowieka w Chrystusie, który (…) został porwany aż do trzeciego nieba.” – 2 Kor 12, 2); Kiedy się...
Co to jest deesis?
Wyraz deesis, inaczej deisis, pochodzi z języka greckiego i oznacza błaganie, prośbę. Chodzi o błaganie zanoszone do Boga za pośrednictwem Matki Boskiej i Jana Chrzciciela. Na ikonach z motywem deesis przedstawiony jest centralnie Chrystus siedzący na tronie jako Zbawiciel i Sędzia. Po jego obu stronach ukazani są w modlitewnych pozach – stojący lub klęczący Matka Boska i święty Jan Chrzciciel – orędownicy grzesznej ludzkości. Wznoszą oni błagalnie ręce do Jezusa. Czasami deesis jest...
Wybrane współczesne doktryny polityczne
Wśród rozlicznych doktryn, które kształtowały się na podstawie różnych idei, postanowiliśmy poświęcić uwagę tym, których istnienie pozostawiło wyraźny ślad w istniejących współcześnie systemach lub poglądach politycznych. Bez zrozumienia istoty tych poglądów nie jest możliwe poznanie w pełni działania wielu partii i instytucji związanych z polityką. Doktryna konserwatywna Narodziła się na przełomie XVIII i XIX wieku i była odpowiedzią na wydarzenia związane z wystąpieniami...
Znaczenie roślin nasiennych
Rośliny nasienne odgrywają istotną rolę w przyrodzie,gdyż: – stanowiąc początkowe ogniwo w łańcuchach pokarmowych dostarczają materii organicznej w ekosystemach wykorzystywanej jako pokarm przez konsumentów i destruentów, – są głównymi obok glonów dostarczycielami tlenu do atmosfery, – mają wpływ na warunki klimatyczne na Ziemi (zwłaszcza tropikalne lasy deszczowe), – chronią Ziemię przed wysychaniem i erozją, – dają schronienie innym organizmom. Rośliny nasienne są ważne dla...
It’s (high / about) time – (najwyższy) czas, żeby
Zwrot it’s (high / about) time + dopełnienie odnosi się do czasu teraźniejszego i przyszłego i występuje tylko w jednej konstrukcji. Zdanie w czasie Konstrukcja Przykłady teraźniejszym i przyszłym It’s high / about time + dopełnienie + Past Simple It’s high time you started learning. ( Najwyższy czas, żebyś zaczął się uczyć. ) It’s about time I found a job. ( Najwyższy czas, żebym znalazł pracę. ) It’s time she gave me my money back. ( Już...
Tasiemce
Tasiemce są także pasożytami wewnętrznymi. Ich długienciało składa się z główki , szyjki oraz wielu członów , przy czym najmłodsze człony powstają dzięki podziałom w szyjce. Tasiemce wchłaniają strawiony pokarm żywiciela przez powłokę ciała. Są obojnakami . Rozwój ich jest złożony–na ogół z kilkoma pokoleniami larw i co najmniej jednym żywicielem pośrednim . Żywicielami pośrednimi mogą być bezkręgowce wodne i ryby lub ssaki roślinożerne. Żywicielem ostatecznym jest ssak drapieżny lub...
Idiota
1. ‘głupiec, prostak, nieuk’; 2. w medycynie ‘człowiek upośledzony umysłowo’ (od XIX w.); 3. rzadko ‘kompletny głupiec’.
pranie brudów
‘publiczne omawianie, poruszanie spraw osobistych, rodzinnych, intymnych’; wyr. rzecz., gospod. domowe; Wmawiają uczestnikom programów, że pranie brudów na ekranie jest „cool” (…). – „Angora”.
Wyrazy złożone
Wyrazy złożone są to wyrazy pochodne, które powstały z połączenia dwóch wyrazów podstawowych i zawierają dwie podstawy słowotwórcze. Możemy wyróżnić następujące rodzaje wyrazów złożonych.
Inna klasyfikacja zaimków
Ze względu na znaczenie zaimki można sklasyfikować również tak: • osobowe: ja, ty, on, ona, ono, my, wy, oni, one; Ja mam na ten temat inne zdanie. One powinny wiedzieć o tym lepiej. • wskazujące: ten, ta, to, tamten, tamte, tamci, tu, tam, ów, tędy, tamtędy; Tam , w dolinie jest mój dom. Tu można wynająć przytulny i niedrogi pokój. • pytające: kto?, co?, jak?, gdzie?, kiedy?, który?, jaki?; Jak byś się zachował na moim miejscu? Kiedy planujesz powrót do...