Opracowania
Wpływ kierujący podstawnika
Należy pamiętać, że obecny już w pierścieniu podstawnik kieruje nowy podstawnik w określone miejsce. Ten fakt nazywany wpływem kierującym podstawników jest powszechny w reakcjach związków aromatycznych. W przypadku obecności podstawników obu rodzajów wpływ kierujący podstawnika I rodzaju dominuje nad wpływem podstawnika II rodzaju.
Reformy wewnętrzne Austrii, Prus i Rosji w XVII i I połowie XVIII wieku
Reformy administracyjne Reformy wojskowe Reformy gospodarcze Reformy systemu oświaty Rosja – Piotr I Wielki, Katarzyna II • ustanowiono ministerstwa (kolegia) • wprowadzono nowy podział administracyjny kraju • Cerkiew została podporządkowana państwu • wojsko zorganizowano według wzorów zachodnich • rozpoczęto rozbudowę floty • stolicę państwa przeniesiono do Petersburga • rozwój manufaktur– zwiększenie wysokości podatków • rozwój...
Partycypować
czas. brać w czymś udział, przyłączać się, uczestniczyć. Biznesmen obiecał, że będzie partycypował w kosztach koncertu plenerowego w przyszłym miesiącu, wspomagając organizatorów kwotą umożliwiająca wynajęcie sceny. – Partycypuję w organizacji tego wyścigu kolarskiego oraz wszystkich zawodów sportowych w naszym mieście – pochwalił się znany działacz sportowy w rozmowie z dziennikarzami.
Zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe
Zdanie podrzędnie złożone okolicznikowe – odpowiada napytania okolicznika: jak? gdzie? kiedy? po co? w jakim celu? dlaczego? pod jakim warunkiem? jak? itd. Wiedząc, że jest wiele rodzajów okoliczników, domyślasz się, że możemy spotkać się także z paroma typami zdań podrzędnych okolicznikowych.
tytaniczny wysiłek
‘nadludzki, potężny, olbrzymi wysiłek, natężenie wszystkich sił’; wyr. rzecz., w mitol. grec. tytan – każdy z olbrzymów, dzieci Urana – boga nieba i Gai – bogini ziemi, którzy stoczyli z Zeusem walkę o władzę nad światem i zostali strąceni do Tartaru; Przygotowali go w pocie czoła, a w pracę włożyli całe serce i wprost tytaniczny wysiłek.
Podstawowe terminy związane z fonetyką
Narządy mowy składają się z wielu elementów biorących udział w powstawaniu głosek, oto one: płuca tchawica i krtań jama gardłowa jama ustna jama nosowa W płucach znajduje się powietrze, które wydychamy. Przez tchawicę trafia ono do krtani, gdzie napotyka na wiązadła głosowe. Ich drgania spowodowane ruchem cząsteczek powietrza wywołują dźwięki. Ogromną rolę w procesie mówienie odgrywa także jama ustna, w skład której wchodzą: podniebienie miękkie i twarde, wargi, zęby, dziąsła i język....
Światowiec z Pana Tadeusza
Satyrycznie sportretowanym kosmopolitą jest Hrabia z Pana Tadeusza Adama Mickiewicza. Potomek Horeszków jest wiecznie upozowanym tona eleganta-artystę, to na rycerza-eleganta, człowiekiem.Właściwie sam jest jedną wielką pozą i świat jawi mu się jako szereg póz. Nosi cudzoziemski strój i po cudzoziemsku ubiera służbę: Surdut swój angielskiego kroju, biały, długi Połami na wiatr puścił; z tyłu konno sługi W kapeluszach jak grzybki, czarnych, lśniących, małych, W kurtkach, w butach...
Sublimacja i resublimacja
Sublimacja to bezpośrednia zmiana stanu stałego w gazowy z pominięciem stanu ciekłego. Resublimacja to proces odwrotny do sublimacji polegający na bezpośredniej zmianie stanu gazowego w stały.
dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane
‘zamiary i pragnienia nie starczą do osiągnięcia celu, potrzebne jest skuteczne działanie’; fraza, relig.; przysł. wykorzystane w wypowiedzeniu; Mówi się, że piekło jest wybrukowane dobrymi chęciami, ale dobrymi wysiłkami wybrukowane jest niebo. – J. Twardowski.
Tasiemce
Tasiemce są także pasożytami wewnętrznymi. Ich długienciało składa się z główki , szyjki oraz wielu członów , przy czym najmłodsze człony powstają dzięki podziałom w szyjce. Tasiemce wchłaniają strawiony pokarm żywiciela przez powłokę ciała. Są obojnakami . Rozwój ich jest złożony–na ogół z kilkoma pokoleniami larw i co najmniej jednym żywicielem pośrednim . Żywicielami pośrednimi mogą być bezkręgowce wodne i ryby lub ssaki roślinożerne. Żywicielem ostatecznym jest ssak drapieżny lub...
mieć końskie zdrowie
‘być bardzo silnym i zdrowym’; zwrot; On to ma końskie zdrowie, choroby omijają go z daleka. – Internet.
mieć czyste sumienie
‘być niewinnym, nie skalać się żadnym haniebnym, nieetycznym czynem; mieć poczucie spełnienia obowiązku’; zwrot, relig.; Pisarz może poczuć, że jego sumienie jest czyste (…). – „Cogito”.
Bezpieka
rzecz. ż (pot.) Służba Bezpieczeństwa (wcześniej Urząd Bezpieczeństwa), służby specjalne w PRL, zajmujące się oficjalnie zapewnieniem porządku publicznego, a w rzeczywistości inwigilacją i prześladowaniem środowisk opozycyjnych, tłumieniem myśli demokratycznej i ochroną panującego ustroju, w którym nie mogło być miejsca na swobodne wyrażanie poglądów, prawo do strajku, wolne wybory. KOMENTARZ W bezpiece pracowali nie tylko zawodowi funkcjonariusze, ale także tajni...
Zaimki wskazujące (Demonstratives)
Wyróżniamy cztery zaimki wskazujące: liczba pojedyncza this ten, ta, to this woman ( ta kobieta ) that tamten, tamta, tamto that man ( tamten mężczyzna ) liczba mnoga these ci, te these children ( te dzieci ) those tamci, tamte those dogs ( tamte psy ) Podstawową funkcją zaimków wskazujących jest określenie położenia ludzi, rzeczy, roślin i zwierząt. Ponadto korzystamy z nich: do...
drzeć z kimś koty
‘kłócić się, awanturować, użerać, być z kimś w konflikcie’; zwrot, gry – być może od zachowania przy grze w kości, zwanej kotami; (…) to są kraje ciągle drące ze sobą koty, takie jak Korea Północna i Korea Południowa (…). – W. Łysiak.
Faszyzm włoski i niemiecki w okresie międzywojennym
Komunizm radziecki nie był jedyną ideologią totalitarną w Europie międzywojennej. Równocześnie rozwijała się bowiem, podobna do niego pod wieloma względami, doktryna faszystowska. Jej kolebki szukać należy we Włoszech, a przyczyn powstania tego prądu – w ówczesnej sytuacji gospodarczej panującej na tym terenie. Włochy, mimo iż należały do zwycięskiego w I wojnie światowej bloku – Ententy, nie wyszły z niej wzmocnione. Przeciwnie, gospodarka nastawiona na wydatki wojenne, nie mogła...
na łonie rodziny
‘wśród członków rodziny’; wyr. określ.; Całą niedzielę spędziłem na łonie rodziny. – „Angora”.
Zasada bilansu cieplnego
Zasada zachowania energii, którą w nauce o cieple nazywamy zasadą bilansu cieplnego, wymaga, aby ilość energii cieplnej Q 1 oddanej przez ciało cieplejsze była równa energii cieplnej Q 2 pobranej przez ciało zimniejsze: Q 1 = Q 2 , m 1 ⋅ c w1 ⋅ ΔT 1 = m 2 ⋅ c w2 ⋅ ΔT 2 .
Pole jednorodne
Pole jednorodne to pole wytworzone przez dwie równoległe, płaskie płytki naelektryzowane ładunkami o takiej samej wartości i o przeciwnym znaku. Linie pola jednorodnego są do siebie równoległe i są zwrócone od płytki dodatniej do ujemnej – tak jak siły, które działałyby na umieszczony w tym polu ładunek próbny.
chodzić jak błędna owca
‘chodzić w zamyśleniu, bez celu, nie wiedząc, co ze sobą zrobić, zachowywać się jak osoba nieprzytomna; błądzić, błąkać się’; zwrot, bibl. (Ps119, 176: „Błądzę jak owca, która zginęła (…)”; Iz 53, 6: „Wszyscy pobłądziliśmy jak owce, każdy z nas się zwrócił ku własnej drodze.”);
Sceptyczny
przym. człowiek odnoszący się z rezerwą do różnych zagadnień, zachowawczy, nieufny, wątpiący. Kuba zawsze sceptycznie podchodził do rzeczywistości, nigdy nie wierzył pogłoskom i rozmaitym opiniom na jakiś temat, jeżeli nie pochodziły ze sprawdzonego źródła albo sam nie był świadkiem wydarzenia. Dlatego kiedy jego młodszy brat przyniósł ze szkoły sensacyjną wiadomość, że wakacje mają zostać przedłużone o miesiąc, jak zwykle sceptyczny (M. lp) Kuba nie uwierzył. KOMENTARZ...
mówić bez ogródek
‘wypowiadać się szczerze, otwarcie, bez zbytecznych wstępów i omijania drażliwych tematów’; zwrot (por. ogródka );
Bonus
rzecz. m, b. lm dodatkowa korzyść, wynikająca z zakupienia czegoś lub zamówienia jakiejś usługi; często jest to dodanie np. niestandardowego wyposażenia albo prezentu, co ma podnieść atrakcyjność towaru lub usługi; bonus może być też rozumiany jako obniżka ceny podstawowej. Z zakupem specjalnej patelni oferowanej w supermarkecie wiązał się bonus (M. lp) w postaci książki z przepisami „101 potraw smażonych”. – Nie potrzebuję takiego bonusu (a. bonusa) (D. lp) zdenerwowała się...
tytan pracy
‘olbrzym pod względem pracowitości, człowiek pracujący bez chwili wytchnienia, ponad ludzkie siły, nadludzko’; wyr. rzecz. W mitol. grec. tytani – giganci, synowie Uranosa – boga nieba i Gai – bogini ziemi, którzy stoczyli z Zeusem walkę o władzę na niebie i zostali strąceni do Tartaru; Przyrodnik Jan Walencik opowiada, że Adam jest tytanem pracy. – „Wprost”.
kamień spadł komuś z serca
‘ktoś odczuł ulgę, kiedy pozbył się problemu, zmartwienia’; zwrot; Tak się cieszę, po prostu kamień spadł mi z serca. – TVP 2.
Inwersja (Inversion of the verb)
Inwersja, czyli przekształcenie konstrukcji zdania twierdzącego w zdanie pytające, występuje w języku angielskim, kiedy zdanie rozpoczyna się od następujących przysłówków i zwrotów przysłówkowych: hardly /scarcely ever rzadko kiedy Hardly / scarcely ever do we meet the Browns. ( Rzadko kiedy spotykamy Brownów. ) never nigdy Never again will I make the same mistake. ( Nigdy więcej nie popełnię tego samego błędu. ) no sooner… than…...
Zaimki pytające (Interrogativpronomen)
W języku niemieckim rozróżniamy następujące zaimki pytające: - wer – kto Wer spielt Klavier? - wessen – czyj, czyja, czyje Wessen Gepäck ist das? - wem – komu Wem schenkst du die Ohrringe? - wen – kogo Wen lädst du zur Party ein? - was – co Was willst du heute machen? - was für ein, was für eine, was für… – jaki, jakie, jaka, jakie ; Was für einen Badeanzug möchtest du? - welcher , welche, welches, welche? – jaki, jaka, jakie ;...
Bogu ducha winien
‘o kimś niewinnym, przypadkowo w coś zamieszanym’; wyr. określ., relig.; ( …) krzyczała rozżalona na Bogu ducha winnego faceta. – K.Grochola.
bujać w obłokach
‘myśleć o rzeczach nierealnych, marzyć, fantazjować, śnić’; zwrot; Studenci polonistyki nie mogą bujać w obłokach. – „Cogito”.
Utracjusz
JULIASIEWICZOWA Ciociu! Zbyszko cofa, co powiedział. Powrócił do rozumu... i przeprasza ciocię. Dulska płacze. ZBYSZKO podchodzi ku niej, całuje ją w rękę i mówi cicho Przepraszam mamę za to... A psiakrew... psiakrew! DULSKA do Juliasiewiczowej No widzisz... znów klnie. JULIASIEWICZOWA Ach, to głupstwo! To nie ma znaczenia. ZBYSZKO z wybuchem Ma, ma znaczenie! Ma! JULIASIEWICZOWA Cofasz się? ZBYSZKO Tak... tak... będę tym, kim byłem! A! Możecie być dumni! (z wybuchem...
Industrialny
przym. przemysłowy. Wschodnia strona miasta to tylko małe domki i otaczające je łąki, za to zachodnia była bardzo industrialna (M. lp), wszędzie wznosiły się dymiące kominy, widać też było szyby kopalń, hałdy żużla i popiołu. Znany śląski fotograf często zamieszczał taki industrialny (M. lp) pejzaż na swoich zdjęciach. KOMENTARZ Rzadko dziś używane słowo industrializacja oznacza uprzemysłowienie.
Nicienie
Nicienie są organizmami wolno żyjącymi oraz pasożytami roślin i zwierząt. Ciało ich przeważnie jest wydłużone, nitkowate, o przekroju poprzecznym kolistym lub owalnym . Posiadają wór powłokowo-mięśniowy , pokryty grubą kutykulą, zbudowany z jednej warstwy mięśni. Wewnątrz ciała znajduje się pierwotna jama ciała wypełniona płynem, który pełni funkcję szkieletu hydraulicznego oraz rozprowadza substancje odżywcze z przewodu pokarmowego. Układ pokarmowy ma postać przewodu z otworem...
syreni śpiew
wabik; coś, co kusi, nęci, pociąga’; wyr. rzecz. Syreny to w mitol. grec. nimfy wabiące, czarujące śpiewem – kto nieświadom zbliżył się i posłuchał ich głosu, ten nie wracał już do domu; (…) to tzw. „szary odbiorca”, który ulega syrenim śpiewom mowotwórczej loży farmazonów (…). – W. Łysiak.
pluć sobie w brodę
‘mieć do siebie pretensje o niewykorzystaną sytuację, szansę’; zwrot; Teraz dopiero musi pluć sobie w brodę.
Energia jonizacji
Jak zjonizować atom? atom elektrycznie obojętny --> jednododatni jon + 1 elektron (oderwany) Energia jonizacji : minimalna energia niezbędna do oderwania elektronu. Najłatwiej oderwać pierwszy elektron od atomu (E1–pierwsza energia jonizacji); wartości kolejnych energii jonizacji rosną: trudniej oderwać elektron od już istniejącego kationu (E 1 < E 2 < E 3 ...).Wartości kolejnych energii jonizacji dla atomu magnezu przedstawiono na wykresie obok: Analizując...
Dewotki z bajek Krasickiego
W polskiej literaturze dotkliwie wyśmiał dewocję mistrz elegancji, znakomity poeta i... biskup Ignacy Krasicki. Bohaterka jednej z jego bajek ( Na nabożną ) twierdzi, że nie grzeszy, ale... często się spowiada. Jest więc grzeszną kobietą udającą świętoszkę, pokrywa grzechy pobożnością? To zdaje się sugerować autor. Obnoszenie się z pobożnością potępia już wprost poeta-biskup w utworze Dewotka . Surowa pani, spędzająca wiele czasu na modlitwach w domu, okazuje się bardzo niewyrozumiała dla...
ruja i porubstwo
‘coś zdrożnego, niemoralnego, gorszącego; rozwiązły, rozpustny, wyuzdany sposób życia kogoś, jakichś ludzi’; wyr. rzecz., hist. liter. Tego wyrażenia użył H. Sienkiewicz, odpowiadając na ankietę „Kuriera Teatralnego” w sprawie oceny repertuaru modernistycznego w 1903 r.
Pole centralne
Pole centralne to pole wytworzone przez dodatni lub ujemny ładunek punktowy. Linie pola centralnego rozchodzą się promieniście i przecinają się w miejscu, w którym znajduje się ładunek będący źródłem tego pola. Linie te są zwrócone tak jak siły, które działałyby na umieszczony w tym polu ładunek próbny. Pole centralne nazywamy polem kulombowskim.
Znaczenie roślin nasiennych
Rośliny nasienne odgrywają istotną rolę w przyrodzie,gdyż: – stanowiąc początkowe ogniwo w łańcuchach pokarmowych dostarczają materii organicznej w ekosystemach wykorzystywanej jako pokarm przez konsumentów i destruentów, – są głównymi obok glonów dostarczycielami tlenu do atmosfery, – mają wpływ na warunki klimatyczne na Ziemi (zwłaszcza tropikalne lasy deszczowe), – chronią Ziemię przed wysychaniem i erozją, – dają schronienie innym organizmom. Rośliny nasienne są ważne dla...
wrócić/wracać na stare śmieci
‘wracać do siebie, do swojego, dawnego domu, do swojej, dawnej siedziby, do swojego kraju’; zwrot.
bać się własnego cienia
‘bać się wszystkiego, być zalęknionym, zastraszonym, przesadnie ostrożnym’; zwrot;
nabić kogoś w butelkę
‘oszukać kogoś, zwodzić, celowo wprowadzić w błąd’; zwrot; Posłowie nabici w butelkę (tyt.) – „Polityka”; Przemysłowe metody w rolnictwie i przetwórstwie często powodują fałszowanie produktów i nabijanie klientów w butelkę. – „Ozon”.
Upodobnienia międzywyrazowe
Upodobnienia międzywyrazowe (pojawiają się przy szybkiej wymowie grupy wyrazów) Ostatnia głoska jednego wyrazu może upodobnić się pod względem dźwięczności do pierwszej głoski kolejnego wyrazu. • udźwięcznienie placek brzoskwiniowy [placeg brzoskwiniowy] <- k b -> g b bezdźwięczne „k” pod wpływem dźwięcznego „b” w wymowie stało się dźwięcznym „g” plac budowy [pladz budowy] <- c b -> dz b bezdźwięczne „c” pod wpływem...
manna z nieba
‘cud, nieoczekiwany dar, niezasłużone profity; coś bardzo upragnionego, potrzebnego i cennego’; wyr. rzecz., bibl. (Według Biblii to pożywienie spuszczane przez Boga z nieba w czasie 40 lat wędrówki Izraelitów po pustyni Synaj Wj 16, 4-36: „Pan powiedział wówczas do Mojżesza: «Oto ześlę wam chleb z nieba, jak deszcz. I będzie wychodził lud, i każdego dnia będzie zbierał według potrzeby dziennej (…)»).
robić z gęby cholewę
‘nie dotrzymać danego słowa, nie wypełnić zobowiązania’; zwrot, pot.
Monosacharydy
Do aldoz zawierających 5 atomów węgla w cząsteczce zalicza się np. D-rybozę i 2-deoksy-D-rybozę: Do aldoz zawierających 6 atomów węgla w cząsteczce zalicza się np. mannozę, glukozę i galaktozę: Analizując wzory niektórych monosacharydów można zauważyć, że np. D-glukozai D-mannoza, D-glukoza i D-galaktoza różnią się konfiguracją (położeniem) podstawników tylko przy jednym asymetrycznym atomie węgla. Taką szczególną parędiastereoizomerów nazywa się epimerami . Przykładem...
Dane z zakresu anatomii porównawczej
Dane z zakresu anatomii porównawczej wynikają z analizy porównawczej budowy i funkcji układów i narządów u różnych grup roślin i zwierząt. Pozwalają określić wspólny plan budowy organizmów oraz zmiany, jakim ulegały w toku ewolucji. Porównanie budowy serca kręgowców (wg Wiśniewski, 1977) Przedmiotem badań anatomicznych są też narządy homologiczne, analogiczne i szczątkowe. – Narządy homologiczne to narządy, które mają jednakowy zasadniczy plan budowy oraz wspólne...
Zdania podrzędne okolicznikowe czasu (time clauses)
Odpowiadają na pytania: kiedy? odkąd? jak długo? i łączą się ze zdaniem głównym za pomocą następujących spójników: after po They will buy a new car after they have sold the old one. ( Kupią nowy samochód po sprzedaniu starego. ) as kiedy As I come back home, I’ll call you. ( Kiedy wrócę do domu, zadzwonię do ciebie. ) as long as tak długo jak You can stay here as long as you want. ( Możecie tu zostać tak długo, jak tylko...