Opracowania
wziąć dupę w troki
‘uciekać przed różnymi zobowiązaniami, zadaniami’; ‘zebrać się do działania’; zwrot, wulg., stp. troki ‘rzemień, pas, postronek, powróz do przytraczania czegoś; też rzemień przy uprzęży końskiej’; Widziałaś, co się stało: najpierw ją obskakiwał, nachodził, a jak zaszła w ciążę, to wziął dupę w troki. – Internet.
Zasada trójpodziału władzy
Według Konstytucji RP organizacja naczelnych władz w państwie podlega zasadzie podziału władzy. Zasada ta, wywodząca się z monteskiuszowskiego trójpodziału władzy, określa stosunek pomiędzy naczelnymi władzami w państwie ze wskazaniem, że powinna je cechować równowaga. W ramach trzech najważniejszych władz w państwie istnieje szczególnego rodzaju podział wewnętrzny. Można mówić tutaj o zasadniczym podziale władzy, gdyż np. władzę sądowniczą sprawują:sądy z Sądem Najwyższym na czele wraz z...
Społeczeństwo starożytnego Egiptu
Władcę Egiptu nazywano faraonem. Sprawował on władzę despotyczną, tzn. władzę nieograniczoną nad swym krajem i swymi poddanymi. Faraon był nie tylko dowódcą wojskowym, ale także pełnił funkcje religijne, uchodząc początkowo za boga, a następnie za syna boga Re. Bezpośrednimi wykonawcami rozkazów faraona byli urzędnicy. Oni właśnie nadzorowali prace przy nawadnianiu pól i budowie kanałów irygacyjnych, a także organizowali zagraniczne wyprawy handlowe i określali wysokość plonów....
Rola białek w organizmie
– pełnią funkcje strukturalne (budulec struktur komórkowych: błon i koloidów komórkowych, chromatyny, składnik tkanek łącznych, wytworów naskórka kręgowców, płynów ustrojowych); – jako enzymy biorą udział w katalizie enzymatycznej; – transportują i magazynują substancje (np. hemoglobina, ferrytyna); – umożliwiają ruch (białka motoryczne: miozyna, dyneina); – uczestniczą w sygnalizacji (hormony białkowe, czynniki wzrostu); – biorą udział w regulacji genów; – stanowią ochronę immunologiczną...
leżeć do góry brzuchem
‘leniuchować, nic nie robić, odpoczywać’; zwrot pochodzący z obserwacji ludzkich zachowań; Cieszyłem się, że w ciągu ostatnich miesięcy nie leżałem do góry brzuchem (…).
Sublimacja i resublimacja
Sublimacja to bezpośrednia zmiana stanu stałego w gazowy z pominięciem stanu ciekłego. Resublimacja to proces odwrotny do sublimacji polegający na bezpośredniej zmianie stanu gazowego w stały.
Bezpieka
rzecz. ż (pot.) Służba Bezpieczeństwa (wcześniej Urząd Bezpieczeństwa), służby specjalne w PRL, zajmujące się oficjalnie zapewnieniem porządku publicznego, a w rzeczywistości inwigilacją i prześladowaniem środowisk opozycyjnych, tłumieniem myśli demokratycznej i ochroną panującego ustroju, w którym nie mogło być miejsca na swobodne wyrażanie poglądów, prawo do strajku, wolne wybory. KOMENTARZ W bezpiece pracowali nie tylko zawodowi funkcjonariusze, ale także tajni...
Faszyzm włoski i niemiecki w okresie międzywojennym
Komunizm radziecki nie był jedyną ideologią totalitarną w Europie międzywojennej. Równocześnie rozwijała się bowiem, podobna do niego pod wieloma względami, doktryna faszystowska. Jej kolebki szukać należy we Włoszech, a przyczyn powstania tego prądu – w ówczesnej sytuacji gospodarczej panującej na tym terenie. Włochy, mimo iż należały do zwycięskiego w I wojnie światowej bloku – Ententy, nie wyszły z niej wzmocnione. Przeciwnie, gospodarka nastawiona na wydatki wojenne, nie mogła...
milczeć jak grób
‘nie ujawnić sekretu, dochować tajemnicy’; zwrot; Starosta człuchowski milczy jak grób.
dantejskie sceny
‘zdarzenia wstrząsające, przerażające, budzące grozę; zachowanie zbiorowiska ludzi, tłumu ogarniętego rozpaczą, paniką, w warunkach zamieszania, chaosu, w sytuacji bez wyjścia’; wyr. rzecz., liter. Pochodzi od imienia włos. poety Dantego Alighieri (XIII-XIV w.) jako nawiązanie do jego „Boskiej Komedii”, a zwłaszcza do jej pierwszej części – „Piekła” i zawartych w niej obrazów dusz pokutujących w dziewięciu kręgach piekielnych; Dzieją się tam dantejskie sceny. Pijacy załatwiają swoje...
obudzić się z ręką w nocniku
‘z powodu nieumiejętności przewidywania i realnej oceny wydarzeń doprowadzić swym postępowaniem do sytuacji niekorzystnej, niepożądanej, nieprzyjemnej’; zwrot; Niedługo spadną nam klapki z oczu i obudzimy się z ręką w nocniku. – Internet.
dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane
‘zamiary i pragnienia nie starczą do osiągnięcia celu, potrzebne jest skuteczne działanie’; fraza, relig.; przysł. wykorzystane w wypowiedzeniu; Mówi się, że piekło jest wybrukowane dobrymi chęciami, ale dobrymi wysiłkami wybrukowane jest niebo. – J. Twardowski.
Przyimki określające czas (Prepositions of time)
Przyimek at stosowany jest do podania godzin i niektórych pór dnia: She usually gets up at seven am . I finished work at half past five yesterday. Bats don’t sleep at night- they look for food. People say that ghosts wake up at midnight oraz w wyrażeniach: at present At present , there’re more and more educated people. at the moment I’m preparing breakfast at the moment . at Christmas / Easter She’s...
chodzić jak błędna owca
‘chodzić w zamyśleniu, bez celu, nie wiedząc, co ze sobą zrobić, zachowywać się jak osoba nieprzytomna; błądzić, błąkać się’; zwrot, bibl. (Ps119, 176: „Błądzę jak owca, która zginęła (…)”; Iz 53, 6: „Wszyscy pobłądziliśmy jak owce, każdy z nas się zwrócił ku własnej drodze.”);
kto mieczem wojuje, od miecza ginie
‘ktoś zostanie pokonany takimi metodami,jakie sam stosuje, jakich sam używa’; fraza, przysł. użyte w wypowiedzeniu, bibl. (Mt26, 52: „Wtedy Jezus rzekł do niego: «Schowaj miecz swój do pochwy, bo wszyscy, którzy za miecz chwytają, od miecza giną».”); Teraz widać, że kto mieczem wojuje, od miecza ginie. – TVN.
Sceptyczny
przym. człowiek odnoszący się z rezerwą do różnych zagadnień, zachowawczy, nieufny, wątpiący. Kuba zawsze sceptycznie podchodził do rzeczywistości, nigdy nie wierzył pogłoskom i rozmaitym opiniom na jakiś temat, jeżeli nie pochodziły ze sprawdzonego źródła albo sam nie był świadkiem wydarzenia. Dlatego kiedy jego młodszy brat przyniósł ze szkoły sensacyjną wiadomość, że wakacje mają zostać przedłużone o miesiąc, jak zwykle sceptyczny (M. lp) Kuba nie uwierzył. KOMENTARZ...
Reformy wewnętrzne Austrii, Prus i Rosji w XVII i I połowie XVIII wieku
Reformy administracyjne Reformy wojskowe Reformy gospodarcze Reformy systemu oświaty Rosja – Piotr I Wielki, Katarzyna II • ustanowiono ministerstwa (kolegia) • wprowadzono nowy podział administracyjny kraju • Cerkiew została podporządkowana państwu • wojsko zorganizowano według wzorów zachodnich • rozpoczęto rozbudowę floty • stolicę państwa przeniesiono do Petersburga • rozwój manufaktur– zwiększenie wysokości podatków • rozwój...
jabłko niezgody
‘powód, przyczyna kłótni, nieporozumienia’; wyr. rzecz., mitol.; Jabłko z napisem „Najpiękniejszej” przyznał Parys Afrodycie, dzięki czemu dostał Helenę, co stało się z kolei przyczyną wojny trojańskiej.
mówić bez ogródek
‘wypowiadać się szczerze, otwarcie, bez zbytecznych wstępów i omijania drażliwych tematów’; zwrot (por. ogródka );
do szpiku kości
‘całkowicie, do głębi, na wskroś, bez reszty, całkowicie, zupełnie’; wyr. określ., anatom.; Młody chłopak wzbudzał przerażenie, był zepsuty do szpiku kości. – GP; Przemarzłam dziś do szpiku kości. – Internet.
drzeć z kimś koty
‘kłócić się, awanturować, użerać, być z kimś w konflikcie’; zwrot, gry – być może od zachowania przy grze w kości, zwanej kotami; (…) to są kraje ciągle drące ze sobą koty, takie jak Korea Północna i Korea Południowa (…). – W. Łysiak.
mieć końskie zdrowie
‘być bardzo silnym i zdrowym’; zwrot; On to ma końskie zdrowie, choroby omijają go z daleka. – Internet.
Odróżnienie węglowodorów nasyconych od nienasyconych
węglowodory nasycone węglowodory nienasycone reakcja z Br 2 w CCl 4 nie odbarwiają roztworu odbarwiają roztwór reakcja z manganianem(VII) potasu np. w środowisku kwaśnym nie odbarwiają roztworu KMnO 4 odbarwiają roztwór KMnO 4
kamień spadł komuś z serca
‘ktoś odczuł ulgę, kiedy pozbył się problemu, zmartwienia’; zwrot; Tak się cieszę, po prostu kamień spadł mi z serca. – TVP 2.
Młoda Polska : Zapamiętaj tych pisarzy
Jan Kasprowicz (1860-1926) – poeta, dramaturg i tłumacz.W swoich wierszach pojawia się w roli franciszkanina, dekadenta albo rzecznika skrzywdzonych. Był samoukiem, który doskonale opanował klasyczną łacinę, grekę, francuski i angielski.Tłumaczył wielkie dzieła literatury, m.in. Ajschylosa, Szekspira, Ibsena, Byrona i Schillera. Kazimierz Przerwa-Tetmajer (1865-1940) – poeta,prozaik i dramaturg. Wydał osiem serii Poezji – nastrojowy charakterze branych tam utworów bardzo odpowiadał...
Zaimki pytające (Interrogativpronomen)
W języku niemieckim rozróżniamy następujące zaimki pytające: - wer – kto Wer spielt Klavier? - wessen – czyj, czyja, czyje Wessen Gepäck ist das? - wem – komu Wem schenkst du die Ohrringe? - wen – kogo Wen lädst du zur Party ein? - was – co Was willst du heute machen? - was für ein, was für eine, was für… – jaki, jakie, jaka, jakie ; Was für einen Badeanzug möchtest du? - welcher , welche, welches, welche? – jaki, jaka, jakie ;...
siedzieć (cicho) jak mysz pod miotłą
‘starać się nie zwracać na siebie uwagi, aby uniknąć niebezpieczeństwa; zachowywać się cicho, spokojnie’; zwrot; Jurek zazwyczaj siedzi jak mysz pod miotłą.
Utracjusz
JULIASIEWICZOWA Ciociu! Zbyszko cofa, co powiedział. Powrócił do rozumu... i przeprasza ciocię. Dulska płacze. ZBYSZKO podchodzi ku niej, całuje ją w rękę i mówi cicho Przepraszam mamę za to... A psiakrew... psiakrew! DULSKA do Juliasiewiczowej No widzisz... znów klnie. JULIASIEWICZOWA Ach, to głupstwo! To nie ma znaczenia. ZBYSZKO z wybuchem Ma, ma znaczenie! Ma! JULIASIEWICZOWA Cofasz się? ZBYSZKO Tak... tak... będę tym, kim byłem! A! Możecie być dumni! (z wybuchem...
węzeł gordyjski
‘skomplikowany problem, zawiła, trudna do rozwiązania sprawa’; wyr. rzecz. (zwykle tworzy zwrot w połączeniu z czas.: przeciąć, rozciąć … – ‘rozstrzygnąć bardzo trudną, skomplikowaną sprawę w sposób stanowczy, radykalny’), starożyt. grec. Wyrażenie węzeł gordyjski nawiązuje do podania, wg którego Aleksander Macedoński rozciął mieczem kunsztowny węzeł zawiązany przez Gordiosa I, ojca Midasa, króla Frygii. Zgodnie z przepowiednią ten, kto rozsupła ten węzeł, miał otrzymać władzę nad Azją...
Industrialny
przym. przemysłowy. Wschodnia strona miasta to tylko małe domki i otaczające je łąki, za to zachodnia była bardzo industrialna (M. lp), wszędzie wznosiły się dymiące kominy, widać też było szyby kopalń, hałdy żużla i popiołu. Znany śląski fotograf często zamieszczał taki industrialny (M. lp) pejzaż na swoich zdjęciach. KOMENTARZ Rzadko dziś używane słowo industrializacja oznacza uprzemysłowienie.
Zaimki wskazujące (Demonstratives)
Wyróżniamy cztery zaimki wskazujące: liczba pojedyncza this ten, ta, to this woman ( ta kobieta ) that tamten, tamta, tamto that man ( tamten mężczyzna ) liczba mnoga these ci, te these children ( te dzieci ) those tamci, tamte those dogs ( tamte psy ) Podstawową funkcją zaimków wskazujących jest określenie położenia ludzi, rzeczy, roślin i zwierząt. Ponadto korzystamy z nich: do...
Użycie przymiotników z so, such, how, what (Adjectives with so, such, how, what)
Określniki so ( tak ) i such ( taki ) służą do wzmocnienia znaczenia przymiotnika: so jest przysłówkiem, którego używamy przed samym przymiotnikiem: The weather was so beautiful. The book was so interesting. The house is so big. such jest przysłówkiem, którego używamy przed przymiotnikiem występującym w towarzystwie rzeczownika: It was such a good book. They went for such a long walk. It is such an interesting film. It’s such wonderful...
być na dobrej drodze
‘postępować właściwie, uczciwie’; ‘zmierzać we właściwym kierunku’; myśleć, rozumować prawidłowo’; zwrot; Chyba jesteś na dobrej drodze do wyprostowania swego życia.
bać się własnego cienia
‘bać się wszystkiego, być zalęknionym, zastraszonym, przesadnie ostrożnym’; zwrot;
robić z gęby cholewę
‘nie dotrzymać danego słowa, nie wypełnić zobowiązania’; zwrot, pot.
podać komuś czarną polewkę
‘nie przyjąć czyichś oświadczyn, odmówić kawalerowi, dać komuś kosza’; zwrot, stp. obycz. czarna polewka ‘zupa z kaczej krwi, czernina’. Związek utrwalony przez A. Mickiewicza w „Panu Tadeuszu”; zapomniane, nieutrwalone kulturowo zwroty o tym samym znaczeniu: dać komuś wieniec grochowy, dostać szarą gęś ; Jęz.
nabić kogoś w butelkę
‘oszukać kogoś, zwodzić, celowo wprowadzić w błąd’; zwrot; Posłowie nabici w butelkę (tyt.) – „Polityka”; Przemysłowe metody w rolnictwie i przetwórstwie często powodują fałszowanie produktów i nabijanie klientów w butelkę. – „Ozon”.
pluć sobie w brodę
‘mieć do siebie pretensje o niewykorzystaną sytuację, szansę’; zwrot; Teraz dopiero musi pluć sobie w brodę.
okazja czyni złodzieja
‘łatwość, sposobność popełnienia przestępstwa, kusi, sprzyja występkom’; fraza, przysł.; Czy okazja czyni złodzieja? – „Cogito”.
Starożytność : Najważniejsze motywy i tematy
Bunt (np. Antygony przeciwko zasadom, które chce na niej wymóc Kreon; bunt ludzi wobec bogów). Konflikt tragiczny – konieczność wyboru między dwiema równoważnymi wartościami. Przykładem klasycznego konfliktu tragicznego są losy Antygony, która musi wybrać między posłuszeństwem wobec Kreona, czyli władcy, a kierowaniem się regułami ustalonymi przez bogów. Motywy z mitologii (Ariadna, Ikar i Dedal, wojna trojańska, Prometeusz, Herkules). Starożytny rycerz (np. Hektor) – staje...
wypić kielich goryczy
‘doświadczać cierpienia, trudności, poważnych kłopotów’; zwrot, bibl. (Mt 26, 39: „Ojcze mój, jeśli to możliwe, niech mnie ominie ten kielich!.”); (…) nie ominęła mnie żadna zniewaga, żadna krzywda, że wypiłem ten kielich goryczy do dna. – S. Bąba; Wszystkie próby oddalenia/tak zwanego kielicha goryczy (…) zawiodły – Z. Herbert.
być dla kogoś oparciem
‘służyć komuś radą i pomocą w każdej sytuacji, wspierać kogoś (szczególnie w trudnych chwilach)’; zwrot; Niech czują, że są ci potrzebni,niezbędni, że to oni ciebie podtrzymują na duchu i są oparciem dla ciebie w ciężkich chwilach. – I. Gumowska.
I prawo Mendla
Przy krzyżowaniu odmian, np. o kwiatach białych i czerwonych, Mendel otrzymywał w pokoleniu pierwszym (F1) mieszańce tylko o kwiatach czerwonych. W pokoleniu drugim (F2) otrzymanym przez samozapylenie lub wzajemne krzyżowanie mieszańców powstały osobniki o kwiatach białych i czerwonych, zawsze w stałym stosunku: ¾ czerwonych i ¼ białych. Nastąpiło zatem rozszczepienie cechy. Na podstawie wyników doświadczeń Mendel przyjął, że za wystąpienie cech dziedzicznych odpowiedzialne są parzyste...
Prawo Hardy’ego-Weinberga
Stan populacji, w którym częstość występowania alleli poszczególnych genów utrzymuje się bez zmian z pokolenia na pokolenie, opisuje prawo Hardy’ego-Weinberga . Głosi ono, że jeżeli kojarzenie jest losowe, nie występują mutacje, nie działa dobór naturalny ani dryf genetyczny, nie zachodzi migracja, a populacja jest dostatecznie duża, to częstość występowania wszystkich alleli w populacji jest stała i brak jest zmian ewolucyjnych. Populacja znajduje się w stanie równowagi genetycznej....
None, either, neither, both, all
none, either, neither, both, all zaimek tłumaczenie występuje none żaden samodzielnie How many brothers or sisters have goy got? I’ve got none . none of * żaden z (większa ilość osób, rzeczy) z czasownikiem w l. poj. lub l. mn. None of them is / are married. None of my friends helped me when I was in trouble. either każdy, oba (dwie osoby, rzeczy) z rzeczownikiem w l. poj....
Denaturacja
Jest to nieodwracalny proces polegający na niszczeniu przestrzennej struktury białka pod wpływem wysokiej temperatury, soli metali ciężkich, stężonych kwasów, wysokiego ciśnienia, promieniowania ultrafioletowego. Czynniki te powodują rozerwanie wiązań wodorowych, jonowych, mostków disiarczkowych, czyli po prostu niszczą wiązania stabilizujące strukturę łańcuchów polipeptydowych. Skutek – utrata właściwości biologicznych, fizycznych i chemicznych.
Tryb warunkowy (Konditional)
Tryb warunkowy Konditional I jest opisową formą dla trybu przypuszczającego Konjunktiv Imperfekt i tworzymy go przy pomocy czasownika werden w Konjunktiv Imperfekt oraz bezokolicznika czasu teraźniejszego ich schliefe = ich würde schlafen du kochtest = du würdest kochen ihr flöget = ihr würdet fliegen Konditional I = würde + bezokolicznik czasu teraźniejszego ( Infinitiv I ) arbeiten ich würde arbeiten du würdest arbeiten...
pomieszać/pokrzyżować/popsuć komuś szyki
‘przeszkodzić komuś w czymś, zdezorganizować czyjeś działanie’; zwrot, wojs.; Czy ona musiała popsuć mi szyki? Czy nie mogła zaplanować tego inaczej? – Internet.
Erudycja
rzecz. ż, br. lm wiedza oraz umiejętność jej wykorzystania i zaprezentowania we właściwy sposób. Pan Marian uwielbia historię, geografię i astronomię. Czyta mnóstwo książek, ale tylko przy nielicznych okazjach ma możliwość zaprezentowania swojej erudycji (D. lp, ident. w C. i Ms. lp). Jako prawdziwy erudyta pogłębia i uzupełnia swoją wiedzę.