profil

Wieś paraboliczna, zmitologizowana

drukuj
poleca b/d

Ostatnio niebywałą popularnością cieszą się literackie utwory paraboliczne, na poły baśniowe, związane z prozą realizmu magicznego, akcentujące wiejski bezczas (czy czas mityczny), w który wpisują się wydarzenia historyczne oraz podobne baśniowe, paraboliczne filmy związane z kinem autorskim. Utrwalanie i kreowanie mitów w tekstach kultury poświęconych wsi to drugi, obok groteskowego, zapoczątkowanego przez Redlińskiego w Konopielce, wiejski nurt literatury i filmu... Do polskiej prozy wiejskiego realizmu magicznego zaliczyć można np. popularny Prawiek i inne czasy Olgi Tokarczuk, z kolei autorskie kino Jana Jakuba Kolskiego, którego akcja toczy się na prowincji, „wszędzie i nigdzie”, przedstawia odwieczne prawa rządzące światem: prawa życia i śmierci, przyrody, miłości, szaleństwa, przyjaźni. Ważne miejsce zajmuje w tych filmach motyw inności, wyniesionej na piedestał, traktowanej jako świętość (w Jańciu Wodniku) czy inności, która deprecjonuje, powoduje cierpienie (Grający z talerza). Zarówno w kinie Kolskiego, jak i Leszczyńskiego akcentowane są motywy śmierci, jej oszukiwania, chętnie przedstawiane są też postaci bezpośrednio ze śmiercią związane: osoby wiejskich kaznodziejów wygłaszających mowy na pogrzebach (Grający z talerza Kolskiego, Requiem Leszczyńskiego). Częstym motywem pojawiającym się u Kondratiuka jest także zaszycie się na wsi, odcięcie od spraw świata i przemijanie (Gwiezdny pył, Wrzeciono czasu). Bohatera nawiedza kusząca kobieta, będąca ucieleśnieniem jego marzeń erotycznych, gdzieś w tle czai się śmierć, obok pojawia się towarzyszka życia – lojalna, dzieląca los mężczyzny, z którą można pracować i doznawać piękna. Niekiedy, jak w Gwiezdnym pyle, obok elementów parabolicznych, pojawiają się też groteskowe...

Warto zobaczyć

filmy Wesele, reż. Andrzej Wajda – mistrzowska adaptacja dramatu narodowego Stanisława Wyspiańskiego, Chłopi, reż. Jan Rybkowski – adaptacja chłopskiej epopei Reymonta, Nad Niemnem, reż. Zbigniew Kuźmiński– wierna ekranizacja powieści Elizy Orzeszkowej, Noce i dnie, reż. Jerzy Antczak, Sami swoi, reż. Sylwester Chęciński – najpopularniejsi komediowi bohaterowie: skłócone rodziny Kargulów i Pawlaków na Ziemiach Odzyskanych; kontynuacją są Kochaj albo rzuć i Nie ma mocnych, Kogel mogel, reż. Roman Załuski – motyw awansu społecznego i kształcenia młodych ze wsi, komediowo także o awansie kobiety; chłopska córka ucieka na studia do Warszawy przed ojcem i niechcianym kandydatem na męża, tymczasem we wsi odbywa się jej wesele, Jańcio Wodnik, reż. Jan Jakub Kolski – paraboliczno-baśniowa historia niezwykłego człowieka, Grający z talerza, reż. Jan Jakub Kolski – parabolicznie i baśniowo o odmieńcach we wsi i o śmierci, Żywot Mateusza, reż.Witold Leszczyński – kolejna parabola, motyw innego; człowiek na tle przyrody, Konopielka, reż. Witold Leszczyński – adaptacja groteskowej powieści Redlińskiego, Requiem, reż. Witold Leszczyński – jeszcze raz parabolicznie i baśniowo o śmierci, Gwiezdny pył, reż. Andrzej Kondratiuk – autorskie kino o prowincji, miłości, przemijaniu, Wrzeciono czasu, reż. Andrzej Kondratiuk – gra z własną biografią, U Pana Boga za piecem, reż. Jacek Bromski – współczesna wieś z pogranicza wschodniego; obrazy Józef Chełmoński Bociany, Pieter Breuegel Starszy Żniwa, Sianokosy, Leon Wyczółkowski Kopanie buraków, Stanisław Wyspiański Autoportret z żoną, Aleksander Gierymski Trumna chłopska

Zobacz też

siew, sadzenie, ubóstwo, nędza, wesele, ślub, zaścianek

Przydatne hasło? Tak Nie