Nie pamiętasz hasła?Hasło? Kliknij tutaj
Człowiekowi przynależne są pewne prawa, wynikające z jego natury. Prawo do życia jest niepodważalnym prawem każdego człowieka, podobnie jak prawo do wolności czy własności. Organizacje zajmujące się ochroną praw człowieka kierują się w swoim działaniu zasadami, które można sformułować w następujący sposób: w każdej sytuacji dobro człowieka powinno być zawsze na pierwszym planie, każda jednostka powinna posiadać sferę wolności i autonomii, do której nie powinna wkraczać żadna władza. I...
Innym zjawiskiem związanym ze strukturami społeczeństwa jest ruchliwość społeczna, określana jako zjawisko przemieszczania się jednostek w przestrzeni społecznej. Może to być zmiana pozycji społecznej, na przykład awans lub zmiana zawodu, ale może też dotyczyć zmiany miejsca zamieszkania czy pobytu (migracja społeczna). Ważną rzeczą w procesie ruchliwości społecznej jest miejsce i rola jednostki w strukturze społecznej. Ze względu na pozycję jednostki w strukturze społecznej możemy...
Polska zajmuje obszar 313 tys. km2, co daje jej 10 miejsce w Europie i 63 na świecie pod względem wielkości. Jest na równoprawnej pozycji z pozostałymi państwami europejskimi, utrzymuje przyjazne stosunki ze swoimi sąsiadami. Relacje te często naznaczone są obciążeniami historycznymi wynikającymi z geopolitycznego usytuowania Polski pomiędzy Berlinem a Moskwą (do czasów wybuchu II wojny światowej), a później z zależności od ZSRR. Obecnie jako duży kraj, leżący na wschodnich rubieżach Unii...
Składa się z 15 sędziów wybieranych indywidualnie przez Sejm spośród osób wyróżniających się szczególną wiedzą prawniczą i zgłoszonych przez grupę 50 posłów lub Prezydium Sejmu. W skład Trybunału wchodzą:prezes i wiceprezesi powoływani przez Prezydenta RP na 9-letnią kadencję. Organami Trybunału Konstytucyjnego są: Prezes i Zgromadzenie Ogólne tworzone przez sędziów Trybunału.
Życie społeczne ludzi jest regulowane przez prawo panujące w danym kraju. Ale czy tylko przez nie? Poza prawami, ustawami i przepisami funkcjonuje zbiór norm i wartości moralnych. W każdym społeczeństwie istnieją pewne problemy moralne, które dotyczą każdego – bez względu na poglądy polityczne, wyznanie, płeć. Choć problemy te często rozstrzyga obowiązujące prawo, nie zawsze jest ono zgodne z wyznawanymi przez ludzi poglądami. Konflikt pomiędzy wyznawanymi wartościami a obowiązującym...
Jest gałęzią prawa, która obejmuje ogół norm prawnych regulujących stosunki społeczne związane z administracyjną działalnością organów państwowych i innych podmiotów wykonujących funkcje administracyjne. Funkcją prawa administracyjnego jest regulacja działalności państwowych i samorządowych, czyli publicznych organów wykonawczych. Funkcja ta jest ściśle powiązana z funkcjami państwa. Współcześnie prawo administracyjne jest niezwykle szeroką gałęzią prawa, zazębiającą się nie tylko z prawem...
Trudno wyobrazić sobie istnienie grup, w których nie obowiązywałyby żadne normy lub byłyby one permanentnie łamane przez ich członków. Istnieje oczywiście wiele grup, w których normy istnieją, pomimo tego, że nie są nigdzie zapisane. Jednak nawet w takich przypadkach konieczna jest możliwość odczytania norm, ustalenia, czy określone zachowanie przekroczyło granice akceptowalności. Społeczeństwo, jak każda inna grupa, nie może istnieć bez norm – reguł postępowania. Normy grupowe i...
Funkcjonuje w państwach, które opierają swój system na zasadach suwerenności narodu, pluralizmu politycznego, podziału władzy i państwa prawa. W państwie demokratycznym źródłem władzy są wszyscy obywatele,zaś władza wybierana na określony czas poddawana jest kontroli i ponosi odpowiedzialność przed całym społeczeństwem. Pojęcie państwa demokratycznego narodziło się w Europie jako wyraz wielowiekowych przemian politycznych i kształtowania się demokratycznych poglądów na kwestie społeczne i...
Trybunał jest rodzajem sądu o szczególnych uprawnieniach i kompetencjach.Jego zadaniem jest orzekanie o zgodności z Konstytucją ustaw umów międzynarodowych i innych aktów normatywnych centralnych organów państwowych, a także rozstrzyganie sporów kompetencyjnych pomiędzy konstytucyjnymi organami państwa. Trybunał orzeka ponadto o przeszkodach w sprawowaniu urzędu Prezydenta RP oraz skarg konstytucyjnych wnoszonych przez obywateli, których wolności,prawa i obowiązki zostały naruszone....
Określenie wszystkich wartości demokratycznych jest o tyle trudnym zadaniem,że sposób ich doboru zawsze budził kontrowersje. Można jednak wyznaczyć te podstawowe, które posłużą jako punkt wyjścia do dyskusji na temat ich miejsca w systemie demokracji. Wartości demokratyczne wolność prawo do godnego i bezpiecznego życia, do myślenia, wiary i wyrażania własnych przekonań: prawo do aktywnego uczestniczenia w tworzeniu rządowych praw i instytucji bez strachu, przymusu...
Nowożytne partie polityczne powstawały w drugiej połowie XIX wieku. Następowało to równocześnie z upowszechnieniem praw politycznych, które obejmowały coraz szersze kręgi społeczeństwa. W czasie zdobywania praw wyborczych przez coraz nowe grupy organizowano partie jako instytucje masowe skupiające liczne rzesze swoich sympatyków. Każda partia polityczna posiada wyraźnie określone cechy, które odróżniają ją od innych działających na forum społecznym organizacji. Cechy te można przedstawić...
Władzę wykonawczą w Rzeczypospolitej sprawuje Prezydent i Rada Ministrów. Prezydent jest najwyższym przedstawicielem państwa polskiego. Stoi na straży suwerenności państwowej, bezpieczeństwa oraz nienaruszalności i niepodzielności terytorium Polski. Jest także gwarantem Konstytucji RP i umów międzynarodowych. Prezydent Rzeczypospolitej jest wybierany na 5-letnią kadencję w wyborach powszechnych (otrzymuje mandat do sprawowania władzy bezpośrednio od narodu), równych, bezpośrednich, w...
Wydaje się, iż pełne poznanie teraźniejszości nie jest możliwe bez odwołania się do przeszłości, by tam szukać zrozumienia stanu obecnego. Nawet jeżeli świat dzisiejszy jest inny od tego sprzed kilkuset lat w sferze ideologii, doktryn, a być może też wartości, to i tak jest to ten sam świat, który kształtował się przez wiele pokoleń i istnień ludzkich. Współczesne doktryny polityczne swoimi korzeniami sięgają poprzednich dwóch stuleci, jednak wywierają one nadal bezpośredni wpływ na...
Aby móc wykorzystać znajomość prawa dla poparcia swojego stanowiska, trzeba przede wszystkim znać prawo – zgodnie z maksymą, że nieznajomość prawa szkodzi. Tylko znajomość prawa może spowodować, że wykorzystamy je dla swojej obrony. Prawo, tak jak każda dziedzina naukowa, posługuje się specyficznym językiem, niezrozumiałym dla laika. Interpretowanie przepisów prawnych jest drugim etapem procesu stosowania prawa. Pierwszy etap to wybór przepisu. Ponieważ to na jego podstawie podjęta...
Wpływ mieszkańców na postępowanie władz samorządowych nie kończy się w momencie wyborów. Wszyscy mieszkańcy gmin, powiatów czy województw mają rozliczne prawa obywatelskie pozwalające skutecznie kontrolować działania samorządu. Mieszkańcy mają prawo do informacji oraz kontroli podejmowanych działań i decyzji. Prawa te umożliwiają udział w sesjach zgromadzeń samorządowych (radach gminy, powiatu i sejmikach wojewódzkich), a także w pracach w powoływanych komisjach. Każdy mieszkaniec może...
Główne cele, jakie stawia sobie Unia Europejska, można podzielić na kilka najważniejszych grup. Należą do nich: Wspieranie i przyczynianie się do rozwoju gospodarczego i społecznego - jednolity rynek wewnętrzny - wspólna waluta Zapewnienie jednolitej tożsamości UE - programy pomocy humanitarnej - wspólna polityka zagraniczna - wspólne stanowiska wobec organizacji międzynarodowych Stworzenie przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i...
Przeciętny obywatel nie znając Konstytucji RP, Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, nie słysząc nigdy o Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy też o Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych nie wie, jakie prawa mu przysługują ani gdzie może złożyć skargę, jeśli poczuje, że zostały złamane. Nie chodzi bynajmniej o znajomość prawa na poziomie profesjonalnym, ale jedynie o wiedzę praktyczną, czyli pozwalającą funkcjonować we...
Czynniki określające pozycję Polski na arenie międzynarodowej można podzielić na te, które wynikają z jej sytuacji wewnętrznej, oraz te, które są związane z prowadzoną obecnie polityką zagraniczną. Do pierwszej grupy można zaliczyć: położenie geograficzne i uwarunkowania geopolityczne, potencjał demograficzny, gospodarczy, militarny i kulturowy. Do drugiej grupy należą czynniki, które stanowią obecne priorytety i cele polityki zagranicznej państwa. Czynniki określające miejsce Polski...
określany jest jako część aktu prawnego wyodrębnionego w formie paragrafu, artykułu, zapisu. Dopiero na podstawie całego zespołu przepisów prawnych ustala się obowiązujące normy prawne przez odwołanie się do innych artykułów aktu prawnego. Norma prawna kształtuje się zatem na podstawie istniejących przepisów prawnych wynikających z aktów prawnych . We współczesnej kulturze prawnej przyjęto, że źródłami prawa są akty prawne, które posiadają swoją własną hierarchię. Do najważniejszych aktów...
Pod koniec lat 80. osłabienie pozycji międzynarodowej i problemy wewnętrzne ZSRR zapoczątkowały procesy przebudowy sytemu rządzenia we wszystkich państwach bloku komunistycznego. Zmiany te, nazwane Jesienią Narodów, doprowadziły do całkowitego demontażu komunizmu w Europie. Pierwsze próby przebudowy komunizmu zapoczątkowane zostały w latach 1980-81 w okresie działalności Niezależnego Związku Zawodowego „Solidarność” (NSZZ „Solidarność”). Proces ten, przerwany wprowadzeniem 13 grudnia...
Każde społeczeństwo organizuje się wokół systemu norm, dzięki którym można przewidzieć, jakiego rodzaju czyny będą w danej społeczności uznane za naganne. Zasady określające reguły postępowania nazywamy normami. Istnieje wiele rodzajów norm, np. normy religijne, moralne, obyczajowe i prawne. Rozróżnienie norm wynika ze źródeł, do jakich się odwołują, określając zasady postępowania. Często pomiędzy normami występują konflikty, które trudno rozwiązać, czego świadectwa przekazuje nam od...
W Raporcie o rozwoju społecznym opracowanym przez Program Narodów Zjednoczonych ds. Rozwoju (United Nations Development Program – UNDP) przedstawiony został stan świata ze względu na rozwój społeczny. Podstawą oceny jest wskaźnik HDI, który uwzględnia trzy podstawowe wymiary społecznego rozwoju: przewidywaną długość życia, wiedzę obywateli, poziom życia (poziom życia jest mierzony wielkością PKB na jednego mieszkańca). - W większości państw wskaźnik HDI wzrastał, jednak...
Jedną z podstawowych grup, z jakimi mamy do czynienia, jest rodzina. Spełnia ona dwie niezwykle istotne funkcje: zapewnia ciągłość biologiczną oraz przekazuje dziedzictwo kulturowe. Rodzina zaspokaja ponadto potrzeby emocjonalne swoich członków, daje im poczucie bezpieczeństwa. Wychowując dzieci, rodzice przekazują im szereg norm i zasad. To rodzice są pierwszymi nauczycielami zachowań społecznych. Poza wymienionymi funkcjami rodzina pełni wiele innych. Najważniejsze z funkcji społecznych...
Władza sądownicza pod względem złożoności struktur, które ją tworzą, jest najbardziej skomplikowanym organem państwowym. Najważniejszym jej elementem są organy wymiaru sprawiedliwości, ochrony prawnej i kontroli władzy. Art. 173 Sądy i Trybunały są władzą odrębną i niezależną od innych władz. Art. 174 Sądy i Trybunały wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. [Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej] Organami wymiaru sprawiedliwości w Rzeczypospolitej są: Sąd Najwyższy,...
Pod nadzorem Sądu Najwyższego działają sądy powszechne, które rozpatrują sprawy z zakresu karnego, cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy i ubezpieczeń społecznych z wyłączeniem spraw ustawowo przewidzianych dla innych sądów. Na sądownictwo powszechne składają się sądy rejonowe, sądy wojewódzkie i sądy apelacyjne. Rodzaje sądów Sądy apelacyjne Są sądami odwoławczymi od orzeczeń wydanych przez sądy okręgowe w pierwszej instancji. Sądy apelacyjne...
Republika Federalna Niemiec jest państwem, w którym występują trzy systemy polityczne: parlamentarny, federacyjny i demokratyczny. W Niemczech istnieje kilka dużych i silnych ugrupowań partyjnych, które naprzemiennie sprawują władzę. Najważniejsze z działających partii to: Niemiecka Partia Socjaldemokratyczna(SPD), Chrześcijańska Demokracja (CDU/CSU), Zieloni (partia reprezentująca ruchy ekologiczne), reprezentująca liberałów Wolna Partia Demokratyczna(FDP) oraz PDS, czyli dawna partia...
Amnesty International to światowy ruch na rzecz zapobiegania naruszeniom praw człowieka. Obecnie organizacja liczy około milion członków i sympatyków. Zarejestrowano ponad 4000 grup działających w 89 krajach świata oraz kilka tysięcy grup funkcjonujących w szkołach i na uniwersytetach. Aby ich praca była bezstronna, zajmują się przypadkami pochodzącymi z innych krajów niż własny. Działalność finansowana jest ze składek członków i dotacji, przy czym organizacja tanie przyjmuje pieniędzy od...
Niezaprzeczalnie największy wpływ na kształtowanie się idei prawa wywarli Rzymianie. Źródłem prawa w Rzymie nie byli władcy ani bogowie –prawo tworzyli obywatele i obywatelom miało ono służyć. Wynikało to z powszechnego przekonania, że człowiek dzięki rozumowi może rozpoznawać i dobro, i zło, i oddzielać jedno od drugiego. Wobec tego to on powinien tworzyć zasady, którymi będzie się kierować w życiu. Najstarszy spis zasad prawa rzymskiego wyryto na dwunastu brązowych tablicach, które...
Powiat jest wspólnotą terytorialną powstałą na mocy prawa i obejmującą kilka gmin. Powiat posiada własne, niezależne władze. Jego organem ustawodawczymi kontrolnym jest rada powiatu . Składa się ona z radnych powiatowych wybieranych w wyborach powszechnych co cztery lata. Rada obraduje na sesjach, gdzie stanowi o miejscowym prawie, uchwala budżet oraz wybiera zarząd powiatu. Władzę wykonawczą powiatu stanowi zarząd składający się ze starosty, wicestarosty i członków zarządu....
Organizacją międzynarodową o największym znaczeniu dla kształtowania światowego systemu bezpieczeństwa jest Organizacja Narodów Zjednoczonych.ONZ to organizacja otwarta dla wszystkich państw pragnących układać stosunki międzynarodowe na zasadach pokojowych. Normy w dziedzinie pokoju kształtowane przez ONZ są powszechnie przyjmowane przez wszystkie państwa świata. Obecnie ONZ skupia około 190 państw, poza jej strukturami pozostają m.in. Watykan oraz Tajwan. Początki ONZ sięgają 1945 roku,...
Współcześnie istniejące systemy demokratyczne opierają swoje działania na czterech fundamentalnych zasadach: suwerenności narodu, pluralizmu politycznego, trójpodziału władzy oraz nadrzędności prawa w państwie. Założenia systemu demokratycznego zostały przedstawione na poniższym schemacie. Współcześnie wiele zasad wywodzących się ze starożytnej formy demokracji jest w praktyce niemożliwych do zastosowania. Demokracja grecka powstała jako system odpowiedni dla kilkunastotysięcznej...
Społeczeństwo, organizując państwo, zawarło umowę – przekazało część swoich uprawnień, a w zamian otrzymało ochronę fundamentalnych praw.Zawierając taki kontrakt, obywatele nie zrezygnowali ze swoich praw naturalnych, ale otrzymali formalne gwarancje ich przestrzegania zapisane w różnych dokumentach i aktach prawnych. Twórcy nowożytnych konstytucji umieszczali spis praw obywatelskich jako jeden z ważniejszych elementów struktury ustawy zasadniczej. Ślady praw obywatelskich odnajdujemy...
Analiza współczesnego życia Polaków może być dobrym punktem wyjścia do podjęcia rozważań dotyczących zmian, jakie zaszły w społeczeństwie polskim, oraz tych, jakie z pewnością w najbliższym czasie nastąpią. Położenie geograficzne Polski nie uległo w ostatnich dziesięcioleciach zmianie, jednak przemiany sytuacji społeczno-ekonomicznej dają się zauważyć na każdym kroku. Wy starczy porównać zdjęcia Warszawy czy innych dużych miast sprzed1989 roku i obecne: rozwój budownictwa, infrastruktura,...
Według Konstytucji RP organizacja naczelnych władz w państwie podlega zasadzie podziału władzy. Zasada ta, wywodząca się z monteskiuszowskiego trójpodziału władzy, określa stosunek pomiędzy naczelnymi władzami w państwie ze wskazaniem, że powinna je cechować równowaga. W ramach trzech najważniejszych władz w państwie istnieje szczególnego rodzaju podział wewnętrzny. Można mówić tutaj o zasadniczym podziale władzy, gdyż np. władzę sądowniczą sprawują:sądy z Sądem Najwyższym na czele wraz z...
Najważniejszymi zadaniami Prokuratury jest czuwanie nad ściganiem przestępstw oraz prowadzenie i nadzorowanie postępowania przygotowawczego w sprawach karnych. Prokuratura pełni również funkcję oskarżyciela publicznego przed sądem, wytacza powództwa w sprawach karnych i cywilnych oraz koordynuje działania w zakresie ścigania przestępstw prowadzone przez inne organy państwa. Urząd prokuratora w dziejach sądownictwa polskiego pojawia się na przełomie XVI i XVII wieku. Jego funkcje i...
Nazwa tego systemu pochodzi od łacińskiego słowa totus (całkowity) i charakteryzuje się totalną kontrolą ze strony aparatu państwowego wszystkich sfer życia obywateli. Koncepcja państwa totalitarnego kształtowała się równie dawno jak pojęcie demokracji. W poszukiwaniu korzeni totalitaryzmu należy sięgnąć do tworzenia się zmilitaryzowanego społeczeństwa spartańskiego, poglądów na idealne państwo Platona czy koncepcji społeczeństwa pojawiającej się w Utopii Thomasa Morusa. Współczesny...
Funkcjonuje w państwach cechujących się ograniczonym uczestnictwem społeczeństw w systemie rządzenia, ograniczonymi formami działalności publicznej i politycznej oraz odpowiednio ukształtowanym aparatem państwowym, zupełnie podporządkowanym decyzjom rządzącego reżimu. Jest często określany jako forma pośrednia pomiędzy demokracją a totalitaryzmem. Autorytaryzm wyrasta z przekonania o wartości elitaryzmu, czyli sprawowania rządów przez jednostki, które z powodu swego autorytetu mają...
Wraz ze zmianą sytuacji politycznej w Europie w latach 90. zmianie uległy główne założenia polskiej polityki zagranicznej. Kolejne rządy Rzeczypospolitej Polskiej konsekwentnie realizowały zasadę dobrych stosunków ze wszystkimi sąsiadami, gwarantującą trwałość granic i wyrzeczenie się wzajemnych roszczeń terytorialnych. Polsce zależy na utrzymaniu równoprawnych i obustronnie korzystnych stosunków ze wszystkimi sąsiadami. Inny kierunek polskiej polityki zmierza w stronę trwałej współpracy w...
Idea euroregionów narodziła się w Europie Zachodniej w latach 50. Tam także powstały pierwsze obszary współpracy przygranicznej oparte na porozumieniach zawartych pomiędzy jednostkami samorządu lokalnego i regionalnego. Współpraca taka miała obejmować współpracę gospodarczą, rozbudowę infrastruktury oraz podejmowanie wspólnych działań na rzecz ochrony środowiska i rozwoju turystyki.Najważniejszymi celami tworzenia euroregionów jest przełamywanie historycznych uprzedzeń, poprawa warunków...
Człowiek jako jednostka staje się częścią zbiorowości wtedy, gdy żyje na określonym obszarze wraz z innymi ludźmi i łączą go z nimi wspólne relacje, a także problemy. Zróżnicowanie społeczne opisuje cechy członków społeczeństwa, może powodować poczucie krzywdy i niesprawiedliwości. Wśród wielu problemów społeczeństwa polskiego dominują właśnie te, które są związane z poczuciem sprawiedliwości i różnymi społecznymi oczekiwaniami. Bezrobocie i poszukiwanie pracy Jest to z...
Mieszkańcy województwa z mocy prawa tworzą wspólnotę regionalną. Ludzie mieszkający na tym samym terytorium wypracowują uznawane przez ogół wartości i normy postępowania. Obecnie tradycyjne społeczności lokalne (wsie, małe miasteczka) ulegają zmianom w związku z dużą ruchliwością społeczną (np. wyjazdy do pracy, w celu dalszego kształcenia się). Dla ich integracji powołuje się różnego rodzaju instytucje, organizacje i stowarzyszenia. Jedną z nich jest województwo. Uważa się, że połączenie...
Jest podstawową jednostką samorządu terytorialnego, a zarazem wspólnotą zamieszkujących ją ludzi. Mieszkańcy gminy w różny sposób mogą realizować swoje prawo do podejmowania decyzji w sprawach dotyczących ich najbliższego otoczenia. Najważniejszym z nich jest możliwość uczestniczenia w powoływaniu władz gminy. Ze względu na wykonywane zadania władze gminy można podzielić na uchwałodawcze i wykonawcze. Władzą uchwałodawczą w gminie jest rada gminy (w miastach rada miejska), rolę zaś organu...
Najważniejszym aktem prawnym w każdym państwie jest konstytucja. Posiada ona szczególną moc prawną. Wszystkie inne akty prawne muszą pozostawać z nią w zgodzie i na niej opierać swoją moc. Konstytucja powinna być stabilnym i dobrze skonstruowanym aktem prawnym, aby mogła obowiązywać przez wiele lat. Stanowi ona szkielet prawny całego systemu, zapewniając ciągłość państwa i pewność obowiązującego prawa. Zgodne z konstytucją muszą być umowy międzynarodowe ratyfikowane za zgodą Sejmu ,...
A więc chcesz usłyszeć nieco prawdy o dragach?. No to usiądź wygodnie bo choć moja opowieć będzie krótka to będzie z pewnością mocna. Nie pytam się co ciebie skłoniło do tego aby brać, nie pytam też gdzie kupujesz a już nie pytam co bierzesz. Bo...