profil

Obraz społeczeństwa polskiego początków XXI wieku

drukuj
poleca 72% 69 głosów

Analiza współczesnego życia Polaków może być dobrym punktem wyjścia do podjęcia rozważań dotyczących zmian, jakie zaszły w społeczeństwie polskim, oraz tych, jakie z pewnością w najbliższym czasie nastąpią.

Położenie geograficzne Polski nie uległo w ostatnich dziesięcioleciach zmianie, jednak przemiany sytuacji społeczno-ekonomicznej dają się zauważyć na każdym kroku. Wy starczy porównać zdjęcia Warszawy czy innych dużych miast sprzed1989 roku i obecne: rozwój budownictwa, infrastruktura, nowe wieżowce – to wszystko pojawiło się w Polsce w ciągu ostatnich kilkunastu lat.

W przeprowadzonym w 2002 roku Narodowym Spisie Powszechnym okazało się, że społeczeństwo polskie jest jednorodne, co pokazuje zamieszczony poniżej wykres.

Struktura narodowościowa społeczeństwa polskiego
[opracowano na podstawie danych Spisu Powszechnego z 2002 roku]

Wśród osób deklarujących inną narodowość i przynależność etniczną, rozkłada się to w następujący sposób:

Nazwa narodowości lub grupy etnicznej Ilość w tysiącach
Ślązacy 173,2
Niemcy 152,9
Białorusini 48,7
Ukraińcy 31
Romowie (Cyganie) 12,9
Rosjanie 6,1
Łemkowie 5,9
Litwini 5,8
Kaszubi 5,1
Słowacy 2,0
Żydzi 1,1
Ormianie 1,1
Czesi 0,8

Innymi czynnikami, opisującym społeczeństwo polskie, jest struktura demograficzna, a szczególnie wskaźniki odnosząca się do takich zjawisk, jak migracje ludności, przyrost naturalny czy rozwarstwienie społeczne.

Poniżej zamieszczono ważniejsze dane o sytuacji społeczno-gospodarczej kraju.

Ważniejsze dane o sytuacji społeczno-gospodarczej w kraju
[źródło: Mały Rocznik Statystyczny 2007, GUS]

Zaprezentowany wykres przedstawia ludność Polski według płci i wieku w 2006 roku.

Ludnośc Polski wg płci i wieku w 2006r.
[źródło: Mały Rocznik Statystyczny 2007, GUS]

Ważnym elementem obrazu społeczeństwa jest jego rozwarstwienie ekonomiczne.Zamieszczona poniżej mapa Polski pokazuje to rozwarstwienie uwzględniające dochody brutto, przypadające w gospodarstwach domowych na jednego mieszkańca. Zaprezentowano nominalne dochody do dyspozycji brutto w sektorze gospodarstw domowych na jednego mieszkańca według województw w 2004 roku.

Minimalne dochody brutto na mieszkańca w 2004r.
[źródło: Mały Rocznik Statystyczny 2007, GUS]

Ostatnim wskaźnikiem, dopełniającym obraz społeczeństwa polskiego, jest stosunek Polaków do przemian, jakie dokonały się kilkanaście lat temu, a które doprowadziły do odrodzenia demokracji i wolnego państwa polskiego. W przeprowadzonym przez CBOS (Centrum Badania Opinii Społecznej) badaniu spytano Polaków o ich stosunek do demokracji. Prawie dwie trzecie badanych uznało demokrację za najlepszy sposób sprawowania władzy, a 17% wyraziło odmienny pogląd. Pomimo takiej oceny jedna piąta ankietowanych stwierdziła, że nie ma zdania co do tego, czy demokracja ma przewagę nad innymi formami rządów.

Wyniki ankiety na temat demokracji
Wielkości w tabeli podane są w procentach.[źródło: Stosunek Polaków do demokracji – raport z 2007 roku]

W komunikacie czytamy: „Zwraca uwagę fakt, że Polacy najbardziej doceniali demokrację w roku 2000, kiedy panowały bardzo złe nastroje społeczne. Nasuwa się refleksja, że wyrażające się w nastrojach niezadowolenie społeczeństwa z tego, co się dzieje w kraju, nie prowadzi do spadku uznania dla demokracji jako formy sprawowania władzy, lecz przeciwnie – powoduje, że ludzie bardziej doceniają jej zalety, widząc w niej gwarancję zmiany układu politycznego i szansę na poprawę sytuacji. Natomiast po demokratycznych wyborach – i często związanej z nimi zmianie układu politycznego – wraz z poprawą nastrojów społecznych akceptacja demokracji jako formy rządów wraca do stanu przeciętnego”.

Dokonując oceny zmian ustrojowych zachodzących w Polsce, badający z CBOS-u postanowili dowiedzieć się, jakie korzyści, a jakie straty odczuwają obywatele, co zmieniło się na lepsze, a w czym Polacy dostrzegają zmiany negatywne. Wszystkie te informacje przekładają się na codzienne życie społeczeństwa polskiego, chociaż na co dzień często już nie pamiętamy, jak żyło się w Polsce przed 1989 rokiem.

Ankieta co zmieniło się w Polsce po 1989r.
Wielkości w tabeli podane są w procentach.[źródło: www.cbos.pl]

Prawie co piąty ankietowany zwracał uwagę na wolność słowa, zniesienie cenzury oraz na wolność polityczną, przy czym 11% badanych zwróciło uwagę na wolność ogólnie, czyli swobodę wyboru; 42% wskazywało, że korzystną zmianą jest zapełnienie półek sklepowych, brak kolejek i zniesienie kartek. Natomiast 15% respondentów mówiło o wolności gospodarczej i innych elementach z nią związanych.

Wydaje się, że wszystkie zmiany, jakie zaszły w Polsce w wyniku zmiany ustroju, miały i mają istotny wpływ na codzienne funkcjonowanie Polaków. Na podstawie przedstawionych powyżej wyników badań przeprowadzonych przez CBOS można stworzyć obraz Polaka żyjącego w Polsce po zmianach ustrojowych, dostrzegającego wiele czynników, które sprawiły, że jego życie stało się łatwiejsze (dobrze zaopatrzone sklepy, wolność, poprawa sytuacji gospodarczej), ale i niepomijającego aspektów zmiany ustrojowej, które postrzega jako potencjalne straty (bezrobocie, zubożenie społeczeństwa, niskie zarobki).

Warto pamiętać

Polska jest krajem jednorodnym narodowo. W 2006 roku odnotowano niewielki przyrost naturalny ludności. Społeczeństwo polskie w większości stanowią mieszkańcy miast, których jest ponad 60%. Jest więcej kobiet niż mężczyzn.W 2006 roku odnotowano także wzrost emigracji, co ma związek z przystąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Nadal jesteśmy społeczeństwem dość młodym, ale o wyraźnej tendencji do starzenia się. Najbogatsze rejony naszego państwa to województwa: mazowieckie i śląskie.

Pojęcia

- przynależność etniczna – deklaracja przynależności do grupy etnicznej, czyli zbiorowości posiadającej odmienną kulturę i obyczaje, lecz nieposiadającej statusu narodu
- struktura demograficzna – pojęcie socjologiczne, określające statystyczny podział społeczeństwa ze względu na płeć, wiek, miejsce zamieszkania
- migracja ludności – przemieszczanie się ludności, prowadzące do zmiany miejsca zamieszkania• przyrost naturalny – wartość określająca różnicę pomiędzy liczbą urodzeń a liczbą zgonów; jeżeli jest dodatnia, oznacza to, że więcej jest urodzeń niż zgonów
- rozwarstwienie ekonomiczne – zróżnicowanie społeczeństwa pod względem ekonomicznym
- nominalne dochody brutto – wyrażone w formie pieniężnej dochody ludności przed potrąceniem świadczeń publicznych

Przydatne hasło? Tak Nie