profil

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ONZ)

drukuj
poleca 75% 86 głosów

© Pawel Toczyński / FORUMOrganizacją międzynarodową o największym znaczeniu dla kształtowania światowego systemu bezpieczeństwa jest Organizacja Narodów Zjednoczonych.ONZ to organizacja otwarta dla wszystkich państw pragnących układać stosunki międzynarodowe na zasadach pokojowych. Normy w dziedzinie pokoju kształtowane przez ONZ są powszechnie przyjmowane przez wszystkie państwa świata. Obecnie ONZ skupia około 190 państw, poza jej strukturami pozostają m.in. Watykan oraz Tajwan.

Początki ONZ sięgają 1945 roku, gdy na konferencji w San Francisco doszło do podpisania przez 50 państw (51 państwem była Polska, nieobecna na konferencji) Karty Narodów Zjednoczonych stanowiącej podstawę prawną dla działalności organizacji i określającej zasady jej działania.












My, ludy Narodów Zjednoczonych, zdecydowane: uchronić przyszłe pokolenia od klęski wojny, która dwukrotnie za naszego życia wyrządziła ludzkości niewypowiedziane cierpienia, przywrócić wiarę w podstawowe prawa człowieka, godność i wartość jednostki, równość praw mężczyzn i kobiet oraz narodów wielkich i małych, stworzyć warunki umożliwiające utrzymanie sprawiedliwości i poszanowanie zobowiązań wynikających z (…) prawa międzynarodowego, popierać postęp społeczny i poprawę warunków życia w większej wolności, i w tym celu: postępować tolerancyjnie i żyć ze sobą w pokoju (…), zjednoczyć swe siły dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa, zapewnić przez przyjęcie zasad i ustalenie metod, aby siła zbrojna używana była wyłącznie we wspólnym interesie, (...) w celu popierania (…) postępu wszystkich narodów, postanowiliśmy zjednoczyć nasze wysiłki dla wypełnienia tych zadań. Zgodnie z tym rządy nasze, przez zgromadzonych w mieście San Francisco przedstawicieli, (...) zgodziły się przyjąć niniejsza Kartę Narodów Zjednoczonych i niniejszym tworzą organizację międzynarodową pod nazwą Organizacja Narodów Zjednoczonych.

[Preambuła Karty Narodów Zjednoczonych, 1945]

Organizacja Narodów Zjednoczonych posiada własny emblemat i flagę. Siedziba główna ONZ jest w Nowym Jorku, zaś siedziby europejskie mieszczą się w Genewie i Wiedniu. Językami urzędowymi ONZ są: angielski, arabski, chiński, francuski, hiszpański i rosyjski. W ramach ONZ działają instytucje zajmujące się sprawami społecznymi,ekonomicznymi i działalnością humanitarną. Do instytucji ONZ należą m.in. Światowa Organizacja Zdrowia, Międzynarodowy Fundusz Walutowy, Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO), Organizacja Narodów Zjednoczonych ds. Dzieci (UNICEF), Międzynarodowa Organizacja Pracy, Organizacja ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO), Konferencja ONZ w Sprawie Handlu i Rozwoju (UNCTAD). Strukturę Organizacji Narodów Zjednoczonych tworzy sześć najważniejszych organów: Zgromadzenie Ogólne, Rada Bezpieczeństwa, Rada Powiernicza, Rada Społeczno-Gospodarcza, Sekretariat i Sekretarz Generalny ONZ oraz Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości.

Zakres kompetencji poszczególnych organów ONZ prezentuje poniższy schemat.

Zakres kompetencji organów ONZ

Organizacja Narodów Zjednoczonych jest jedyną istniejącą ogólnoświatową instytucją zajmującą się współpracą międzynarodową na rzecz pokoju i poszanowania praw człowieka. W ciągu ponad półwiecznego istnienia ONZ była wielokrotnie krytykowana za małą skuteczność w obronie pokoju na świecie. Niewątpliwym jej sukcesem jest jednak powstrzymywanie rozprzestrzeniania się lokalnych konfliktów, tak by nie przeobrażały się w konflikty globalne. Ogromne są także osiągnięcia ONZ w zakresie pomocy ekonomicznej i gospodarczej państwom opóźnionym w rozwoju gospodarczym. Zasługi należy przypisać organizacjom ONZ niosącym pomoc w rejonach, w których panuje głód, czy takim, które koordynują rozwój i zbliżenie kulturalne świata (np. UNESCO). Jednak bilans całej działalności ONZ, szczególnie po 1989 roku, wypada negatywnie. Organizacja jest szczególnie krytykowana za nieskuteczność interwencji w konfliktach międzynarodowych, w których naruszane są prawa człowieka.

Najbardziej znane operacje pokojowe ONZ to:

  • Korea (1950-1953),
  • Kongo (1960-1964),
  • Cypr (od 1964),
  • Bliski Wschód (od 1967),
  • Zatoka Perska (1990-1991),
  • Somalia(1991-1992),
  • Kambodża (1992-1993),
  • była Jugosławia (od 1992).

Tylko w 1995 roku z ramienia ONZ w 16 misjach pokojowych działało aż 70 tys. żołnierzy. Pomimo podjęcia różnych działań nie udało się zapobiec tragedii w Rwandzie czy wybuchowi wojny w Bośni i Hercegowinie. Często przyczyną niepodejmowania działań przez ONZ jest struktura organizacyjna, która pozwala pięciu mocarstwom należącym do Rady Bezpieczeństwa (USA, Rosji, Francji, Chinom i Wielkiej Brytanii) na blokowanie poprzez weto wszystkich działań niezgodnych z ich interesami. Interwencje zbrojne w obronie praw człowieka odbywają się najczęściej bez zgody ONZ (np. obecność NATO w 1999 roku w Serbii). Równie ważnym problemem stojącym przed ONZ jest rozrost biurokracji, który powoduje ciągły kryzys finansów. Obecne wydatki ONZ są większe niż wpływy, co może stać się przyczyną ogłoszenia niewypłacalności. Wiele państw zalega z płaceniem składek, zaś inne są bardzo obciążone łożeniem na utrzymanie Organizacji (np. USA opłaca ponad 25% budżetu). ONZ dysponuje budżetem przekraczającym 1 mld USD i osobno 3,5 mld. USD na utrzymanie sił pokojowych na całym świecie.

poleca 72% 7 głosów

Zgromadzenie ogólne

W jego skład wchodzą przedstawiciele wszystkich państw należących do ONZ. Zgromadzenie pracuje na corocznych sesjach zwyczajnych lub sesjach specjalnych. Wysłuchuje sprawozdań Rady Bezpieczeństwa i zatwierdza budżet, wybiera Sekretarza Generalnego ONZ, czasowych członków Rady Bezpieczeństwa, a także współdecyduje o wyborze sędziów do Trybunału Sprawiedliwości w Hadze. W sprawach ważnych (deklaracje pokojowe, budżet) decyzje podejmowane są większością kwalifikowaną 2/3 głosów, a w pozostałych...

poleca 17% 12 głosów

Rada bezpieczeństwa

Tworzy ją 15 państw: pięciu członków stałych: Stany Zjednoczone, Rosja, Francja, Wielka Brytania, Chiny oraz dziesięciu wybieranych na dwa lata. Kompetencje RB są szerokie; rozpatruje ona zaistniałe konflikty i jej głównym zadaniem jest zapobieganie konfliktom międzynarodowym i interweniowanie w razie ich zaistnienia. Może stosować zalecenia, zarządzenia i sankcje, z interwencją sił zbrojnych włącznie. Stali członkowie RB posiadają prawo weta wobec wszystkich...

poleca 62% 26 głosów

Sekretariat i sekretarz generalny ONZ

Sekretariat ONZ tworzą Sekretarz Generalny i personel pomocniczy. Sekretarz Generalny jest najwyższym funkcjonariuszem administracji odpowiedzialnym za całość działalności organizacji. Wybierany zostaje na pięć lat przez Zgromadzenie Ogólne na wniosek Rady Bezpieczeństwa. Sekretarz Generalny podejmuje działania polityczne na rzecz rozwiązywania konfliktów międzynarodowych, a także przedstawia Zgromadzeniu Ogólnemu coroczne raporty z działalności ONZ. Sekretarze Generalni ONZ...

poleca b/d

Rada Społeczno - Gospodarcza

Jest organem zajmującym się problematyką współpracy kulturalnej, powszechnego przestrzegania praw człowieka, zatrudnienia, ochrony zdrowia, postępu i rozwoju gospodarczego. Składa się z 54 członków wybieranych na trzy lata. Jej uchwały mają formę zaleceń.

poleca 38% 27 głosów

Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości

Jest organem sądowym ONZ. Do jego zadań należy rozstrzyganie sporów międzynarodowych. Trybunał doradza także podmiotom prawa międzynarodowego w sprawach prawnych. Wyroki Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości są ostateczne w sprawach dotyczących praw człowieka. Podstawą prawną werdyktów są ustalenia zawarte w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela z 1948 roku, Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Pakcie Praw Gospodarczych, Społecznych i Kulturalnych z 1968 roku....

Przydatne hasło? Tak Nie