pleść jak Piekarski na mękach
pleść koszałki-opałki
‘mówić dużo i bez sensu, byle co’; zwrot, rzem. Oba wyrazy są synonimami zarówno koszałka , jak i opałka to w jęz. stp. ‘kosz(yk), torba pleciona’; Plotłem koszałki-opałki.
pleść trzy po trzy
pleść/bredzić jak Piekarski na mękach
‘mówić głupstwa, bzdury, gadać bezsensu’; zwrot, hist. Michał Piekarski to pierwszy w dziejach Polski człowiek, który dokonał zamachu na króla. Za napaść i zranienie w głowę króla Zygmunta III został skazany na śmierć. Najpierw był torturowany przez specjalnie sprowadzonego kata, a następnie rozszarpany przez konie; Kiedy go wreszcie dopadłem i zażądałem wyjaśnień, zaczął pleść jak Piekarski na mękach. – Internet.
pleść/gadać/opowiadać androny
pleść/gadać/opowiadać androny
‘opowiadać głupstwa, bzdury, niedorzeczności’; zwrot, kult. mater. A. Brückner podaje, że to zapoż. z włos. androny ‘długie koryta rzeczy uliczki’, a więc ‘kołowanie drogą, zaułkami’; Tuż przed wyborami dała się podpuścić „Faktowi”, który zapytał, czy posłanka przyjedzie do Koniakowa pleść androny.
Plewa
‘rozpoznać to, co prawdziwe, wartościowe; odróżniać rzeczy wartościowe od bezwartościowych, dobro od zła, prawdę od kłamstwa’; zwrot, bibl. (Mt 3, 12: „Ma On wiejadło w ręku i oczyści swój omłot: pszenicę zbierze do spichlerza, a plewy spali w ogniu nieugaszonym.”); (…) Zdarzy się taki wyga, którego na plewy sztucznej, teatralnej awantury nikt nabrać nie potrafi. – K. Makuszyński, Szatan; Kochani recenzenci, idźcie dwa razy na spektakl, panujcie nad nerwami, przeczytajcie sztukę, na którą...
Plotka
‘mówi się dużo o jakiejś sprawie, jakimś wydarzeniu, robi się wokół czegoś wielkie zamieszanie, sensację’; zwrot; Kręgi dyplomatyczne w Warszawie huczą od plotek o tym, że Kwaśniewski, przystojny, uwielbiający grę w tenisa poliglota (…) uzyskał poparcie Stanów Zjednoczonych podczas swojej wizyty w Białym Domu na początku tego miesiąca. – „Angora”.
plotki się gdzieś rozchodzą
‘rozprzestrzeniają się gdzieś, rozchodzą się sensacyjne wiadomości, najczęściej niesprawdzone’; zwrot; Wczoraj rozeszła się plotka, że napastnik Lecha Poznań otrzymał za pośrednictwem menedżera Raymonda Sparkesa oferty ze szkockiego Hearts (…). – „Nowy Dzień”.
Pluć
pluć na kogoś/na coś
‘lekceważyć kogoś, coś, nie liczyć się zupełnie z kimś, czymś, nie dbać wcale o kogoś, o coś’; zwrot.
pluć sobie w brodę
pluć sobie w brodę
‘mieć do siebie pretensje o niewykorzystaną sytuację, szansę’; zwrot; Teraz dopiero musi pluć sobie w brodę.
Plus
‘doszukiwać się walorów, pozytywów’; zwrot; Szukamy plusów w każdej sytuacji, nawet takiej, która wydaje się beznadziejna. – „Cogito”.
Płachta
płacić haracz
‘płacić okup’; zwrot; zapoż. – haracz ‘podatek płacony w krajach muzułmańskich przez chrześcijan’; Nowy rząd już płaci haracz za swoje ustępstwa. – Radio Zet.
Płacz
płacz i zgrzytanie zębów
płacz i zgrzytanie zębów
‘ciężka sytuacja, wielkie zmartwienie, kłopot’; wyr. rzecz.,bibl. (To ewang. określenie mąk piekielnych, np. Mt 8, 12: „A synowie królestwa zostaną wyrzuceni na zewnątrz – w ciemność; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.”;Mt 13, 41-42: „Syn człowieczy pośle aniołów swoich: ci zbiorą z jego królestwa wszystkie zgorszenia oraz tych, którzy dopuszczają się nieprawości, i wrzucą ich w piec rozpalony; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.”); J. Miodek,
płakać gorzkimi/rzewnymi/krwawymi łzami
‘płakać żałośnie, rozpaczliwie’; ‘rozpaczać’; zwrot; Przy wysyłaniu tej doskonałej biblioteki, przy której spędziłem tak wiele przyjemnych godzin, płakałem gorzkimi łzami. – „Moje Miasto”.
płakać jak bóbr
‘płakać rzewnymi łzami, rzewnie, żałośnie’; zwrot, przyr. Jak bóbr opłakujący swój „strój”, gruczoły, z których wydzielina, także zwana strojem, była dawniej ceniona jako lekarstwo. Strój miał sobie bóbr rzekomo odgryzać, aby – zostawiwszy go myśliwym – uratować życie. Historia ta, zapisana już przez Ezopa, była powodem żartów, ponieważ gruczoły, wytwarzające strój bobrowy, znajdują się w pobliżu narządów płciowych. Ta bajka o opłakującym swą męskość bobrze zakorzeniła się w tradycji i w...
płakać jak bóbr
płakać komuś w rękaw
płakać nad rozlanym mlekiem
płakać nad rozlanym mlekiem
‘niepotrzebnie ubolewać, rozżalać się nad czymś, co już przeminęło, co nie jest tego godne, bo to niczego już nie zmieni’; zwrot.
płakać w rękaw
‘żalić się, wypłakiwać się komuś’; zwrot; Od dawna była zakochana i płakała mi w rękaw, że bez wzajemności – mówi Bogna. – „Cogito”.
płakać/wypłakiwać się komuś w kamizelkę/w rękaw, w mankiet
‘zwierzać się komuś ze swoich kłopotów, zmartwień, wyżalać się’; zwrot; To moje pisanie wygląda jak płacz w kamizelkę redaktora Martenki. – „Angora”.
płakać/wypłakiwać się komuś w kamizelkę/w rękaw, w mankiet
Płaszczyzna
‘to, w czym można się porozumieć; wspólny, jednoczący pogląd’; wyr. rzecz., matem.
płaszczyzna porozumienia
płaszczyzna porozumienia
‘to, w czym można się porozumieć; wspólny, jednoczący pogląd’; wyr. rzecz., matem.
Płatać
płatać figle
płatać figle
‘robić kawały, głupie żarty, nabrać kogoś’; zwrot, por. o mały figiel; Życie często płata figle.
Płatek
‘coś układa się pomyślnie, szczęśliwie, coś udaje się bez trudu; coś idzie łatwo, lekko, bez przeszkód’; zwrot, kult. mater.; poszło jak z płatka ‘tak łatwo, jak łatwo wysypać coś z chusty, chustki, płatka materiału, np. kiedyś kobiecie towar przyniesiony na targ’; dawn. używano też zwrotu wywinąć jak z płatka – ‘zrobić coś z łatwością’; Zamiast robić marsowe miny, złościć się, zrobiłam duże naiwne oczy, nieśmiało się uśmiechnęłam – i poszło jak z płatka.; Spokojnie, spokojnie! Wiem,...
Płaz
‘ktoś za coś nie zostanie ukarany, nie poniósł konsekwencji czegoś; coś przeszło bez ujemnych skutków dla kogoś’; zwrot, milit. płaz ‘boczna, prostopadła do ostrza gładka strona klingi, szabli, noża; uderzenie bokiem klingi’; Naruszyliśmy wieczny spokój zmarłych. Chciałbym wierzyć,że nam to ujdzie płazem.
Płeć
‘żart. mężczyźni’; wyr. rzecz. wiążące się z dawn. płeć – w stp. tekstach relig. o ciele ludzkim, też o człowieku, o ludziach; Czyżby był to kolejny przejaw zniewieścienia płci brzydkiej (…). – „Angora”.
płeć brzydka
‘żart. mężczyźni’; wyr. rzecz. wiążące się z dawn. płeć – w stp. tekstach relig. o ciele ludzkim, też o człowieku, o ludziach; Czyżby był to kolejny przejaw zniewieścienia płci brzydkiej (…). – „Angora”.
płeć piękna
‘żart. kobiety’; wyr. rzecz. dawn. płeć nadobna, biała płeć (por. płeć brzydka ); Otoczony przez płeć piękną z uśmiechem spełnia swoje zawodowe obowiązki (…).
Płot
po balu
‘już po wszystkim, za późno na coś, koniec’; wyr. określ.; (…) ale „Andrut” z 12 metrów fatalnie spudłował i było po balu. – „Fakt”.
po dziurki w nosie
po dziurki w nosie
‘tak bardzo, jak tylko jest to możliwe; do końca’; wyr. określ.; (…) wszystkie organizacyjne „święte krowy” dzisiejszego Zachodu (…) są przeżarte gangreną korupcyjną, czyli załgane po dziurki w nosie. – W. Łysiak
po fajrancie
‘po robocie, po zakończeniu pracy, w czasie wolnym od pracy’; wyr.określ., zapoż. z niem.; Po fajrancie postanowili pójść do knajpy, ale nie dotarli tam, bo kilku bandziorów dopadło ich na ulicy. – Internet.
po godzinach
po zakończeniu pracy’; wyr. określ.; Musiał dorabiać po godzinach, ponieważ ze swoich zarobków nie był w stanie utrzymać wieloosobowej rodziny.
po linii najmniejszego oporu
po moim trupie
‘stanowczo protestuję, nigdy nie pozwolę, nie zgodzę się na to’; fraza.
Pobłażliwie
‘być wyrozumiałym w stosunku do kogoś, czegoś; podchodzić do kogoś, czegoś ulgowo’; zwrot; (…) dość długo traktowali mity pobłażliwie, nie bez przymrużenia oka (…). – W. Łysiak