pobożne życzenia
‘pragnienia, pomysły mało realne, niemające szans na urzeczywistnienie’; wyr. rzecz., relig.; Komisja swoją wiedzę czerpie z dwóch niczego nie wyjaśniających papierów oraz zeznań byłego sędziego i senatora (…), którego wiedza w dużej mierze oparta jest na pobożnych życzeniach. – „Wprost”.
Pobudka
‘powody działania, bodźce skłaniające do postępowania ocenianenie zbyt wysoko pod względem etycznym’; wyr. rzecz.; (…) kierował się także niskimi pobudkami i miał pełną świadomość zbrodniczego charakteru swoich czynów. – „Gazeta Prawna”.
Pocałować
pocałować klamkę
pocałować klamkę
‘zastać drzwi zamknięte, odejść z niczym’; zwrot; Zwolniłem się z pracy, byłem w urzędzie za pięć trzecia, ale niestety pocałowałem klamkę.
Pocałowanie
‘bardzo chętnie, z wdzięcznością’; wyr. określ.; Nie miała się nad czym długo zastanawiać, wzięła wszystko z pocałowaniem ręki. – „Angora”.
Pocałunek
pocałunek Judasza
pocałunek Judasza
‘pocałunek, gest nieszczery, fałszywy, maskujący wrogie zamiary wobec kogoś’; wyr. rzecz. bibl. (Mt 26, 48-49: „Zdrajca zaś dał im taki znak: «Ten, którego pocałuję, to On: Jego pochwyćcie!» Zaraz też przystąpił do Jezusa, mówiąc «Witaj Rabbi!» i pocałował Go.”); Boję się pocałunku Judasza. – R. Brudzyński.
pocałunek śmierci
pocałunek śmierci
‘początek, źródło zguby, zagłady’; wyr. rzecz.; Takie poparcie prezydenta może być pocałunkiem śmierci. – TVN.
pochodzić z nieprawego łoża
‘pochodzić z nielegalnego związku, być dzieckiem nieślubnym’; zwrot; (…) oznacza to, że ich syn może pochodzić z nieprawego łoża. – „Ozon”.
pochopna decyzja
‘decyzja podjęta bez zastanowienia, nieprzemyślana’; wyr.rzecz.; Pomyśl o tym, żebyś później nie żałowała, że podjęłaś pochopną decyzję. – „Nowy Dzień”.
pociągnąć/ciągnąć kogoś za język
‘wypytywać kogoś, skłaniać do ujawnienia tajemnicy’; zwrot.
Pociecha
‘ktoś wywołujący swym komicznym zachowaniem śmiech, wesołość’; wyr. rzecz.; Internet.
poczesne miejsce
‘ważne, zaszczytne, okazałe miejsce’; wyr. rzecz.; poczesny– dziś książk. i przestarz. ‘ważny, zaszczytny’, kiedyś poczesne ‘zwyczajowa danina składana panu na dowód czci; honorarium’; Ze względu na swe zasługi Jan powinien w kronice naszego klubu zająć poczesne miejsce. – Jęz.
Poczta
‘puszczanie w obieg plotek, krążenie pogłosek, niesprawdzonych wiadomości, nieoficjalne rozchodzenie się wiadomości’; wyr. rzecz., gw.warszaw.; O wszystkim dowiedziałam się pocztą pantoflową. – „Victor J”.
poczta pantoflowa
poczta pantoflowa
‘puszczanie w obieg plotek, krążenie pogłosek, niesprawdzonych wiadomości, nieoficjalne rozchodzenie się wiadomości’; wyr. rzecz., gw.warszaw.; O wszystkim dowiedziałam się pocztą pantoflową. – „Victor J”.
poczucie humoru
‘umiejętność patrzenia na życie w sposób optymistyczny, z dystansem, z humorem’; wyr. rzecz.; To nie tylko twarz, ale i poczucie humoru, które pozwala się wygłupiać i śmiać z samego siebie (…). – „Cogito”; Swoistym poczuciem humoru próbował ratować sytuację sam przewodniczący Andrzej Lepper (…).
poczucie własnej wartości
‘przekonanie o wartości, ważności swojej osoby’; wyr. rzecz.; Nabrałam odwagi i pewności siebie, wzrosło moje poczucie własnej wartości . – „Cogito”.
poczuć smak sławy
‘stać się sławnym, powszechnie znanym i cenionym’; doświadczać sławy, uznania; zwrot; Niesiony na barkach wiwatujących kolegów, Jurek poczuł smak sławy.
poczuć smak sławy
pod egidą
‘pod opieką, przewodnictwem, patronatem’; pierw. znaczenie ‘pod osłoną, puklerzem’; wyr. określ., mitol. Egida była tarczą sporządzoną przez Hefajstosa z metalu i pokryta skórą kozy Amaltei; cudowny atrybut Zeusa, później Ateny i Apollina; Internet.
pod gołym/otwartym niebem
‘bez dachu nad głową, na powietrzu; na wolnej, nieosłoniętej przestrzeni’; wyr. określ.; Dom – to tam, gdzie choćby pod gołym niebem/ludzie są razem.; (…) N. Milstein, grał przy udziale równie głośnego pianisty, W. Horowitza, koncert pod gołym niebem w Jekaterynosławiu (…).– W. Łysiak
podać coś komuś na tacy
‘ujawnić, odsłonić, przedstawić, zaprezentować komuś wszystko, ułatwiając mu coś w ten sposób’; zwrot; (…) postanowili podać ją na tacy, aby oni za Niemców posprzątali (…) – „Gazeta Prawna”; (…) nie odkrywaj od razu wszystkich swoich zalet (tym bardziej wad) i nie podawaj na tacy wszystkich swoich wdzięków.
podać komuś czarną polewkę
‘nie przyjąć czyichś oświadczyn, odmówić kawalerowi, dać komuś kosza’; zwrot, stp. obycz. czarna polewka ‘zupa z kaczej krwi, czernina’. Związek utrwalony przez A. Mickiewicza w „Panu Tadeuszu”; zapomniane, nieutrwalone kulturowo zwroty o tym samym znaczeniu: dać komuś wieniec grochowy, dostać szarą gęś ; Jęz.
podać komuś pomocną/braterską dłoń
podać komuś pomocną/braterską dłoń
‘pomóc komuś w trudnej sytuacji, być uczynnym’; zwrot; Pragnąc podać pomocną dłoń osobom chcącym się uwolnić od „esatto”, przedstawiam poniżej spis pytań i stwierdzeń (…).
podążać czyimś śladem/czyimiś śladami
‘wzorować się na kimś, naśladować kogoś’; zwrot; Dziś już wiadomo, że Chrystian przynajmniej próbuje podążać śladami ojca. – „Ozon”.
podbić czyjeś serce
‘spodobać się komuś; zdobyć czyjąś sympatię, miłość’; zwrot; Niezwykła para podbija serca wszystkich zwiedzających. – „Angora”; Z tonu nauczycielki widać było, że ten chłopak podbił już jej serce.
podbramkowa sytuacja
podbramkowa sytuacja
‘sytuacja trudna, krytyczna, wymagająca natychmiastowego zaradzenia, zażegnania’; wyr. rzecz., sport., piłka nożna; Jeśli nawet zdarzyło się, że brałam pieniądze za chodzenie z kimś do łóżka, to tylko wówczas, gdy znajdowałam się w podbramkowej sytuacji. – „Polityka”.
Podbramkowy
podciąć/podcinać komuś skrzydła
‘odebrać/odbierać komuś zapał, entuzjazm do czegoś, zniechęcić kogoś do czegoś; pozbawić możliwości działania’; zwrot; Internet.
poddawać coś w wątpliwość
‘wątpić w coś, w prawdziwość czegoś; nie być czegoś pewnym, czynić coś niepewnym’; zwrot; Brytyjska propozycja poddaje w wątpliwość fundamenty Unii: że wszystkich członków traktuje tak samo.
podejmować ryzyko
‘podejmować przedsięwzięcie o nieznanym zakończeniu, wyniku, narażać się na niebezpieczeństwo, stratę, zniszczenie’; zwrot; Dlaczego potencjalne ofiary podejmują ryzyko, dlaczego swoim postępowaniem zdają się niekiedy prowokować napastników?
Podejrzenie
podgrzewać atmosferę
‘podsycać emocje, potęgować napięcie, podniecenie’; zwrot, public.; Atmosferę podgrzewają ekonomiści (…) . – „Ozon”; Żeby jeszcze bardziej podgrzać atmosferę, w Hogwarcie pojawiają się młode adeptki magii z francuskiej akademii (…) . – „Nowy Dzień”;
podjąć (trudną) decyzję
‘dokonać wyboru, zdecydować się na coś’; zwrot; Długo ze sobą walczył, aż wreszcie podjął decyzję (…). – Pop.; Warto głosować na Kaczyńskiego, ponieważ ma czyste konto (…), wie, czego chce i jest konsekwentny, potrafi podejmować trudne decyzje (…).
podjąć/podejmować wyzwanie
‘zmierzyć się z trudnym problemem, zadaniem’;zwrot; Zaskoczyła mnie, bo częściej to ja zamieniam muzyką czyjeś wiersze w piosenki. Ale podjąłem wyzwanie. – „Nowy Dzień”.
podjąć/podnieść rzuconą rękawicę
‘przyjąć wyzwanie na pojedynek, odpowiedzieć, zareagować na czyjąś zaczepkę’; zwrot, stp. obycz. rycer. (por. rzucić rękawicę ); Jęz.
Podłoga
Podłożyć
podłożyć/podkładać komuś świnię
podłożyć/podkładać komuś świnię
‘zrobić komuś potajemnie świństwo, szkodzić komuś’; zwrot, kalka z ros.; Od kolegi dowiedziałem się, że ktoś nam podłożył świnię. – Internet
podnieść larum
‘podnieść krzyk, dawać wyraz gwałtownym uczuciom, oburzeniu’; zwrot, zapoż. z włos. larum dawn. ‘alarm, pobudka, bicie na trwogę’; Niektórzy biskupi podnieśli głośne larum (…). – „Ozon”.
podnieść/podnosić na kogoś rękę
‘zamierzyć się na kogoś, uderzyć; wystąpić przeciw komuś’; zwrot; Na panaś rękę podniósł. – Pop.
podnieść/podnosić poprzeczkę
‘zwiększać wymagania, utrudnić coś komuś’; zwrot, sport.; Dzieło architekta o takich dokonaniach podniesie poprzeczkę innym projektantom (…).