profil

Słownik Frazeologiczny

Angielski Angielski SMS 155
Biologia Biologia Przewodnik szkolny 468
Biologia Biologia SMS 151
Chemia Chemia Przewodnik szkolny 555
Chemia Chemia SMS 132
Fizyka Fizyka SMS 277
Geografia Geografia SMS 100
Gramatyka polska Gramatyka polska SMS 147
Historia Historia Przewodnik szkolny 190
Literatura Literatura SMS 142
Niemiecki Niemiecki SMS 113
Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik języka polskiego 7783
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik językowy 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik językowy 804
Słownik motywów literackich Słownik motywów literackich Słownik języka polskiego 999
Słownik pisarzy Słownik pisarzy Słownik języka polskiego 184
Słownik postaci historycznych Słownik postaci historycznych Słownik historyczny 181
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik szkolny 200
#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
poleca84%

kruczek prawny

Kategoria: Kruczek

‘wybieg, wykręt prawniczy, wykorzystanie jakiejś zawiłości prawnej’; wyr. rzecz., prawn.; dawn. kruczek zapoż. z niem. oznaczał hak, co przejęto też do jęz. pol., gdzie posłużył do nazwania jakiejś zawiłości prawnej, nad którą trzeba się głowić; Sędzia wynalazł kruczek prawny, na podstawie którego przesłuchanie w obecności adwokata było niezmiernie krótkie (…) – „Gazeta Prawna”.

poleca71%

czarna rozpacz

Kategoria: Rozpacz

‘poczucie beznadziejności, całkowita utrata nadziei, zwątpienie, nieszczęście’; wyr. rzecz.; Czarna dziewczyna, czarna rozpacz (tyt.) – „Angora”.

poleca74%

miecz Damoklesa

Kategoria: Damokles

‘nieustanne niebezpieczeństwo zagrażające komuś’; wyr.rzecz., hist. Damokles był faworytem na dworze tyrana Syrakuz. Kiedy nieustannie wychwalał szczęśliwe życie władcy, ten zaprosił go na ucztę i posadził przy stole pod zawieszonym u sufitu na końskim włosie obnażonym mieczem; Ten sprawdzian wisiał nad naszą klasą jak miecz Damoklesa. – „Cogito”.

poleca70%

płacz i zgrzytanie zębów

Kategoria: Płacz

‘ciężka sytuacja, wielkie zmartwienie, kłopot’; wyr. rzecz.,bibl. (To ewang. określenie mąk piekielnych, np. Mt 8, 12: „A synowie królestwa zostaną wyrzuceni na zewnątrz – w ciemność; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.”;Mt 13, 41-42: „Syn człowieczy pośle aniołów swoich: ci zbiorą z jego królestwa wszystkie zgorszenia oraz tych, którzy dopuszczają się nieprawości, i wrzucą ich w piec rozpalony; tam będzie płacz i zgrzytanie zębów.”); J. Miodek,

poleca73%

plagi egipskie

Kategoria: Plaga

‘coś bardzo dokuczliwego, uciążliwego, trudnego do zniesienia’;wyr. rzecz., bibl. (Wj: Faraon nie chciał wypuścić Izraelitów z Egiptu, potrzebnych mu jako siła robocza. Wobec tego Bóg za pośrednictwem Mojżesza spuścił na Egipt kolejno 10 plag: woda z Nilu zamieniona w krew, żaby, komary, muchy, zaraza na bydło, wrzody, grad, szarańcza, ciemności i śmierć pierworodnych. Po ostatniej Izraelici otrzymali zezwolenie na wyjście z Egiptu.); W tej chwili jawi się on jak plagie gipskie, ale...

poleca65%

syreni śpiew

Kategoria: Śpiew

wabik; coś, co kusi, nęci, pociąga’; wyr. rzecz. Syreny to w mitol. grec. nimfy wabiące, czarujące śpiewem – kto nieświadom zbliżył się i posłuchał ich głosu, ten nie wracał już do domu; (…) to tzw. „szary odbiorca”, który ulega syrenim śpiewom mowotwórczej loży farmazonów (…). – W. Łysiak.

poleca72%

spocząć na laurach

Kategoria: Laur

‘zadowolić się osiągniętymi sukcesami; przestać się rozwijać, kształcić’; zwrot, hist.; laur ‘wawrzyn’, którym wieńczono głowy zwycięzców igrzysk olimpijskich; w starożytności symbol chwały; To nie jest tak, że już spoczęliśmy na laurach. – TV Vectra; Przegra ten, kto się nie dostosuje i upojony sukcesem spocznie na laurach. – „Charaktery”.

poleca80%

gruchać jak dwa gołąbki

Kategoria: Gołąbek

‘czule rozmawiać ze sobą, okazując miłość, sympatię; czulić się do siebie’; zwrot, przyr.; Wiadomo, że po jakimś czasie Marta i Jacek znajdą sobie przytulny kącik i zaczną gruchać jak dwa gołąbki. – „Victor G”.

poleca78%

niebieski ptak/ptaszek

Kategoria: Ptak

‘człowiek lekkomyślny, nieodpowiedzialny, niemający określonego zajęcia, żyjący cudzym kosztem, próżniak, darmozjad’; wyr. rzecz., bibl. (MT 6, 26: „Przypatrzcie się ptakom podniebnym: nie sieją ani żną i nie zbierają do spichlerzy, a Ojciec wasz niebieski je żywi.”); Niebieski ptak to ktoś, kto żyje beztrosko i niczym się nie przejmuje – ani pracą, ani nauką. Po prostu chce się bawić i niczym nie martwić. – „Victor J”; Niebieskie ptaki całego świata wpłaciły nad Wisłą złotówkami miliardy...

poleca70%

postawa prometejska

Kategoria: Postawa

‘postawa heroiczna, buntująca się przeciwko siłom zła i potęgom krępującym wolność ducha, przeciw losowi’; wyr. rzecz. W mitol. grec. tytan Prometeusz wykradł bogom ogień i nauczył ludzi posługiwać się nim, za co został przykuty do skał Kaukazu, gdzie orzeł (albo sęp) wyszarpywał mu wiecznie odrastającą wątrobę;

poleca89%

znaleźć wspólny język

Kategoria: Język

‘porozumieć się z kimś, dogadać’; zwrot; (…) pomimo że oboje przez głupotę dopuścili się zdrady – potrafili jeszcze znaleźć wspólny język.

poleca74%

patrzeć/spojrzeć na coś przez palce

Kategoria: Palec

‘udawać, że się czegoś nie widzi, nie zauważa, tolerować coś, być przesadnie pobłażliwym’; zwrot; Ona zresztą także przez palce patrzy na różne moje narowy, przywary… – S. Bąba; Na szczęście pani spojrzała przez palce na moje zachowanie.

poleca72%

syn marnotrawny

Kategoria: Syn

‘człowiek, który zawinił, ale potem opamiętał się; nawrócony grzesznik’; wyr. rzecz., bibl. (Wyrażenie pochodzi z ewang. przypowieści: młodszy z dwóch synów żąda od ojca przypadającej mu części majątku i odjeżdża w dalekie strony, tam trwoni cały majątek, żyjąc rozpustnie, a gdy popada w nędzę, wraca do ojca i zostaje przyjęty z radością. ŁK 15, 11-32); EP; JK.

poleca68%

błędny rycerz

Kategoria: Rycerz

‘rycerz średniowieczny szukający niezwykłych przygód, występujący w obronie czci damy swego serca; osoba, która nie wie, czego w życiu szuka’; wyr. rzecz., liter.; Internet.

poleca88%

dać komuś fangę w nos

Kategoria: Nos

‘zbić kogoś, uderzyć’; zwrot; fanga ‘cios, uderzenie’; Euzebiusz, jeden kolega, który jest bardzo silny, chciał dać Ananiaszowi fangę w nos, ale Ananiasz nosi okulary i nie zawsze można go bić . – Sempé i Gościnny.

poleca73%

(ktoś jest) bez serca

Kategoria: Serce

‘o kimś, kto jest niezdolny do wzruszeń, zimny, obojętny, bezwzględny, okrutny’; wyr. określ.; Nie bądź bez serca. – „Victor J”.

poleca65%

olimpijski spokój

Kategoria: Spokój

‘niczym niewzruszony, niezachwiany, całkowity spokój’; wyr. rzecz., mitol. od Olimpu – siedziby greckich bogów.

poleca79%

urodzić się pod szczęśliwą gwiazdą

Kategoria: Gwiazda

‘być szczęściarzem w życiu, mieć powodzenie, odnosić same sukcesy’; zwrot, astrol.; W głębi duszy nie marzyli nawet o takim szczęściu, ale urodzili się pod szczęśliwą gwiazdą, więc na pewno sława ich nie ominie.

poleca73%

piąte koło u wozu

Kategoria: Koło

‘ktoś zbędny, przeszkadzający; coś niepotrzebnego’; wyr. rzecz.; Gdy czasem dołączam do nich jako ta piąta, siódma albo dziewiąta, czuję się faktycznie jak piąte koło u wozu. – „Cogito”; (…) w tej sytuacji strażnik do spraw równości płci jest jak piąte koło u wozu. – „Ozon”; Fotel babci/słomkowy kapelusz mamy/piąte koło u wozu. – J. Twardowski.

poleca84%

mieć złote ręce

Kategoria: Ręka

‘umieć wszystko świetnie zrobić, naprawić wszystko, radzić sobie z każdą robotą’; zwrot (por. złota rączka);

poleca79%

kubek w kubek

Kategoria: Kubek

‘bardzo podobny, identyczny, taki sam’; wyr. określ.; Uśmiechnął się i skinął – i wnet z Bożej łaski/Powstał dom – kubek w kubek jak nasz czarnoleski. – B. Leśmian.

poleca100%
poleca70%

mieć serce na dłoni

Kategoria: Dłoń

‘być szczerym, otwartym, serdecznym’; zwrot; (…) książka pisana jest, można rzec, z sercem na dłoni. – W. Łysiak

poleca86%

nudzić się jak mops

Kategoria: Mops

‘bardzo się nudzić’; zwrot, obycz. Mopsy, przywiezione w XVI w. z Chin do Europy, stały się ulubionymi psami arystokracji. Nieodpowiednie do polowań, niewymagające ruchu, mogły się istotnie nudzić w arystokratycznych, a potem w mieszczańskich salonach. Albo przynajmniej wyglądały na znudzone; Mieszkasz w małej miejscowości i nudzisz się jak mops?

poleca73%

mieć dom na głowie

Kategoria: Dom

‘samodzielnie zajmować się sprawami związanymi z domem’; zwrot;

poleca85%

nabić kogoś w butelkę

Kategoria: Butelka

‘oszukać kogoś, zwodzić, celowo wprowadzić w błąd’; zwrot; Posłowie nabici w butelkę (tyt.) – „Polityka”; Przemysłowe metody w rolnictwie i przetwórstwie często powodują fałszowanie produktów i nabijanie klientów w butelkę. – „Ozon”.

poleca84%

mieć swoje za uszami

Kategoria: Ucho

‘nie być świętym, niewinnym, mieć coś na sumieniu’; zwrot.

poleca69%

brać/wziąć nogi za pas

Kategoria: Noga

‘umykać, uciekać, uciec bardzo szybko, w popłochu’;zwrot; Zrozumiałe, że i mężczyźni, i kobiety, kiedy pierwszy raz stają twarz w twarz z Pradawną Dziką Mocą, biorą od razu nogi za pas. – „Dialog Akademicki”; Po kilku dniach postanowiłem wziąć nogi za pas i wrócić do domu.

poleca79%

kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera

Kategoria: Piekło

‘nie wolno odbierać rzeczy podarowanych komuś’; fraza, relig.; przysł. wykorzystane w wypowiedzeniu; Trzeba sobie przypomnieć stare powiedzenie – kto daje i odbiera, ten się w piekle poniewiera. – Radio Zet.

poleca88%

mieć lekkie pióro

Kategoria: Pióro

‘mieć dar pisania, łatwo i sprawnie pisać teksty, przelewać myśli na papier’; zwrot, kult.; Można się tu wykazać lekkim piórem. – „Cogito”.

poleca80%

usunąć (się)/usuwać (się) w cień

Kategoria: Cień

‘przestać się w coś angażować, wycofać się z działalności, nie chcieć już w czymś uczestniczyć’; zwrot, public.; Znalazłszy się w doborowym, wytwornym towarzystwie, rad usuwa się w cień i nie wadzi nikomu.

poleca75%

iść do Canossy

Kategoria: Canossa

‘ukorzyć się, wyrazić skruchę, przyznać się do błędu’; zwrot, hist. Canossa – wieś w pn. Włoszech, gdzie w 1077 r. król niemiecki Henryk IV, popadłszy w konflikt z papiestwem i wyklęty przez Grzegorza VII, ukorzył się przed papieżem, odbył pokutę i uzyskał zdjęcie klątwy.; (…) praktycznie było to klasyczne przyjście na kolanach „do Canossy” . – W. Łysiak

poleca78%

mieć z kimś krzyż pański

Kategoria: Krzyż

‘mieć z kimś problem, zmartwienie, kłopot’; zwrot, relig.

poleca63%

zakazany owoc

Kategoria: Owoc

‘rzecz niedostępna, niedozwolona i przez to pociągająca, pożądana’; wyr. rzecz., bibl. (Rdz 2, 16-17: „A tak przykazał Pan Bóg człowiekowi: «Z wszelkiego drzewa tego ogrodu możesz spożywać do woli, ale z drzewa poznania dobra i zła nie wolno ci jeść, bo gdy z niego spożyjesz, niechybnie umrzesz»”.); (…) mogą znajdować przyjemność w odkrywaniu zakazanego owocu. – „Angora”; Ten cudowny dreszczyk zakazanego owocu, lęk, że zostanie nakryty – tego nie da się z niczym porównać, nawet z...

poleca66%

rzucać słowa na wiatr

Kategoria: Słowo

‘nie przywiązywać wagi do tego, co się komuś mówi; mówić, obiecywać w sposób nieodpowiedzialny’; zwrot (często w formie zaprzeczonej, por. nie rzucać słów na wiatr ), bibl. (1 Kor 14, 9: „Tak też i wy: jeśli pod wpływem daru języków nie wypowiadacie zrozumiałych słów, któż pojmie to, co mówicie? Na wiatr będziecie mówili.”).

poleca80%

mól książkowy

Kategoria: Mól

–‘człowiek wiecznie ślęczący nad książkami, który nie widzi świata poza książkami’; wyr. rzecz.; Małgosia (…) to mól książkowy, który mógłby w bibliotece spędzać całe godziny. – „Victor G”.

poleca93%

rzucać/miotać perły między/przed wieprze/świnie

Kategoria: Perła

‘dawać komuś coś (cennego), czego ten nie umie docenić, ocenić właściwie’; zwrot, bibl. (MT 7, 6: „Nie dawajcie psom tego, co święte, i nie rzucajcie swych pereł przed świnie, by ich nie podeptały nogami, i obróciwszy się, nie poszarpały was samych.”).

poleca76%

podciąć/podcinać komuś skrzydła

Kategoria: Skrzydło

‘odebrać/odbierać komuś zapał, entuzjazm do czegoś, zniechęcić kogoś do czegoś; pozbawić możliwości działania’; zwrot; Internet.

poleca75%

podać komuś czarną polewkę

Kategoria: Polewka

‘nie przyjąć czyichś oświadczyn, odmówić kawalerowi, dać komuś kosza’; zwrot, stp. obycz. czarna polewka ‘zupa z kaczej krwi, czernina’. Związek utrwalony przez A. Mickiewicza w „Panu Tadeuszu”; zapomniane, nieutrwalone kulturowo zwroty o tym samym znaczeniu: dać komuś wieniec grochowy, dostać szarą gęś ; Jęz.

poleca70%

węzeł gordyjski

Kategoria: Węzeł

‘skomplikowany problem, zawiła, trudna do rozwiązania sprawa’; wyr. rzecz. (zwykle tworzy zwrot w połączeniu z czas.: przeciąć, rozciąć … – ‘rozstrzygnąć bardzo trudną, skomplikowaną sprawę w sposób stanowczy, radykalny’), starożyt. grec. Wyrażenie węzeł gordyjski nawiązuje do podania, wg którego Aleksander Macedoński rozciął mieczem kunsztowny węzeł zawiązany przez Gordiosa I, ojca Midasa, króla Frygii. Zgodnie z przepowiednią ten, kto rozsupła ten węzeł, miał otrzymać władzę nad Azją...

poleca61%

dojść/trafić po nitce do kłębka

Kategoria: Kłębek

‘dotrzeć do ujawnienia czegoś, jakiejś tajemnicy, wyjaśniając kolejne zagadki, fakty’; wyr. określ. W mitol. kłębek nici wręczony przez Ariadnę Tezeuszowi, który go rozwijał, kiedy znalazł się w Labiryncie, dzięki czemu mógł wrócić do wyjścia; Ciekawe co było dalej, czy policja doszła po nitce do kłębka. – Radio Zet.

poleca84%

stek bzdur

Kategoria: Bzdury

‘wypowiedź pozbawiona sensu, wymyślona’; wyr. rzecz.

poleca70%

obiecywać gruszki na wierzbie

Kategoria: Gruszka

‘obiecywać rzeczy niemożliwe do spełnienia, nierealne’; zwrot, przyr.; Kto w naszej klasie, choć nie aktor, lubi grać główną rolę, chociaż nie muzyk, lubi grać pierwsze skrzypce i kłamać jak z nut, choć nie matematyk, zawsze wtrąci swoje trzy grosze, choć nie fryzjer, lubi dzielić włos na czworo, choć nie ogrodnik lubi obiecywać gruszki na wierzbie. O kim mowa?

poleca72%

być w siódmym niebie

Kategoria: Niebo

‘czuć się szczęśliwym, zadowolonym; bardzo się cieszyć’; zwrot, relig.; niebo – górna strefa świata, nadziemska kraina szczęśliwości, przeciwstawna piekłu; siedziba Boga, bóstw i duchów wybranych zmarłych; żydowska i muzułmańska kosmografia wyróżnia siedem nieb, w ostatnim – siódmym niebie znajduje się siedziba Jehowy bądź Allacha i najwyższych aniołów (por. bibl.trzecie niebo: „Znam człowieka w Chrystusie, który (…) został porwany aż do trzeciego nieba.” – 2 Kor 12, 2); Kiedy się...

poleca72%

rządzić się jak szara gęś

Kategoria: Gęś

‘rządzić się, nie licząc się z nikim ani z niczym, narzucać wszystkim swoją wolę, postępować samowolnie, komenderować kimś, nie oglądać się na innych’; podobnie szarogęsić się – ‘wprowadzać gdzieś własne porządki, nie licząc się z innymi i często nadużywając swoich kompetencji’; zwrot, przyr. Porównanie oparte jest na trafnej obserwacji przyrody – wbrew stereotypom gęsi są inteligentnymi ptakami, ich niezwykła ruchliwość umysłu jest przyczyną, dla której gęsi domowe tak często sprawiają...

poleca72%

ziemia obiecana

Kategoria: Ziemia

‘miejsce najbardziej pożądane, wydające się rajem; kraj szczęśliwości i bogactwa’; wyr. rzecz., bibl. (Hbr 11, 9: „Dzięki wierze przywędrował do Ziemi Obiecanej, jako ziemi obcej (…).”); tyt. powieści W. Reymonta; (…) na koniec Żerdek jak do ziemi obiecanej prowadził wszystkich do wyjścia.

poleca73%

pędzić/lecieć jak na skrzydłach

Kategoria: Skrzydło

‘biec szybko, lekko i bez wysiłku, z uczuciem szczęścia, radości’; zwrot; Internet.

poleca77%

mieć za długi język

Kategoria: Język

‘powiedzieć coś niepotrzebnie, wyjawić tajemnicę’; zwrot; Nelly musi jednak uważać, bo ma za długi język.

poleca80%

dobrymi chęciami piekło jest wybrukowane

Kategoria: Piekło

‘zamiary i pragnienia nie starczą do osiągnięcia celu, potrzebne jest skuteczne działanie’; fraza, relig.; przysł. wykorzystane w wypowiedzeniu; Mówi się, że piekło jest wybrukowane dobrymi chęciami, ale dobrymi wysiłkami wybrukowane jest niebo. – J. Twardowski.

poleca91%

minorowy nastrój

Kategoria: Nastrój

‘całkowity brak humoru; smutne, melancholijne, płaczliwe usposobienie’; wyr. rzecz., muz. minor ‘tonacja molowa, gama oparta na tercji małej’; (…) z okna widzę, jak dołącza się do niej Isia i wpadam w minorowy nastrój. – K. Grochola.

poleca62%

stajnia/stajnie Augiasza

Kategoria: Augiasz

‘o miejscu zaniedbanym, w którym panuje nieład, brud, które należy uporządkować’; wyr. rzecz., mitol. Oczyszczenie stajni Augiasza, króla Elidy, było szóstą pracą Herkulesa. Te nigdy nie czyszczone stajnie miału porządkować w ciągu jednej doby; Ten znany polityk daje do zrozumienia, że należy oczyścić te stajnie Augiasza. – TV Puls; Nasz kandydat na prezydenta podjął się czyszczenia stajni Augiasza. – TV Trwam.

poleca69%

wieszać na kimś/na czymś psy

Kategoria: Pies

‘znieważać kogoś, obmawiać kogoś; mówić o kimś, o czymś bardzo źle, oczerniać’; zwrot, kalka z niem. Niemieckie prawo magdeburskie przewidywało karę wieszania psów i przestępców razem. To zjawisko najprawdopodobniej przyczyniło się do powstania zwrotu; (…) konserwatyści wieszają na nim psy na internetowych forach. – „Ozon”.

poleca66%

wziąć/brać sobie coś do serca

Kategoria: Serce

‘bardzo mocno się czymś przejąć, traktować coś bardzo poważnie’; zwrot; Irmina ma problemy w nauce, ale wzięła sobie do serca wyniki badań naukowców. – „Fakt”; A tych pierwszych klasówek nie bierzcie sobie tak bardzo do serca. – „Victor J”.

poleca62%

krewny po kądzieli

Kategoria: Krewny

‘krewny ze strony matki’; wyr. rzecz. – kądziel ‘urządzenie służące do przędzenia; było atrybutem kobiety’; wyr. oddają dawne relacje rodzinne (por. krewny po mieczu ).

poleca76%

stać/stanąć za kimś/za czymś murem

Kategoria: Mur

‘opowiadać się/opowiedzieć się po czyjejś stronie w sposób zdecydowany, bronić kogoś, czegoś nieustępliwie; zwartym szeregiem, solidarnie’; zwrot; Mówiliśmy, że kiedy jednemu dzieje się krzywda, reszta stoi za nim murem i go broni.

poleca57%

lot ikaryjski/ikarowe loty

Kategoria: Ikaryjski

‘odważne przedsięwzięcie, które może zakończyć się fiaskiem’; wyr. rzecz.; mitol.; Ikar, razem z ojcem Dedalem, na skrzydłach sporządzonych z piór i wosku, uciekł z Krety. Wbrew ojcowskim zakazom wzbił się zbyt wysoko i słońce stopiło wosk. Chłopiec wpadł do morza i utonął. Stał się symbolem młodzieńczego idealizmu, marzycielstwa, skłonności do podejmowania ryzyka; Internet.

poleca69%

chwycić/brać byka za rogi

Kategoria: Byk

‘natychmiast przystępować do działania, nie zastanawiać się, energicznie zabrać się do wykonania zadania’; zwrot przyjęty z tradycji walk hiszpańskich toreadorów; (…) postanowiła chwycić byka za rogi i zwróciła uwagę na attaché wojskowego (…). – „Gazeta Prawna”.

poleca90%

trącić myszką

Kategoria: Myszka

‘być przestarzałym, niemodnym, staroświeckim’; zwrot; myszka to dawna nazwa zapachu starego wina, a trącić to tyle co wydzielać słaby zapach; por.przysł. „Czym skorupka za młodu nasiąknie, tym na starość trąci”; Nikt nie zaprzeczy, że lektury szkolne trącą już myszką. – Internet.

poleca68%

łut szczęścia

Kategoria: Łut

‘odrobina szczęścia jako konieczny warunek powodzenia, odrobina szczęścia gwarantująca powodzenie czegoś’; wyr. rzecz. (D. łuta, nie: łutu; łut – dawna jednostka wagi, 1/32 funta = 12,8 g, używana w wielu krajach europejskich przed wprowadzeniem systemu metrycznego); Teraz jednak nie można już liczyć na łut szczęścia na egzaminie wstępnym. – „Cogito”.

poleca72%

dotrzymać słowa

Kategoria: Słowo

‘dotrzymać obietnicy, wypełnić przyrzeczenie’; zwrot; Obiecałem żonie, więc słowa dotrzymam (…).

poleca72%

czytać w czyichś myślach

Kategoria: Myśl

‘odgadywać cudze myśli, sądy, rozumieć kogoś bez słów’; zwrot; Patrzył na mnie przenikliwym wzrokiem i wydawało mi się, że czyta w moich myślach. – TV Trwam.

poleca71%

szyte grubymi nićmi

Kategoria: Nić

‘(coś jest) nieumiejętnie pozorowane, łatwe do zdemaskowania’; wyr. określ. (najczęściej w połączeniu z rzecz.: intryga, kłamstwo, gra, starania, afera ), stp., rzem. (por. szyć komuś buty ); Jęz.

poleca73%

stroić się w czyjeś/cudze piórka

Kategoria: Piórko

‘udawać kogoś innego, podszywać się pod kogoś, przypisywać sobie cudze zasługi’; zwrot, liter. – z bajki Ezopa „Kawka i ptaki”; Na użytek maluczkich Soros stroi się w piórka bezinteresownego filantropa. – W. Łysiak

poleca72%

czarny humor

Kategoria: Humor

‘przedstawianie spraw tragicznych w sposób humorystyczny, groteskowy’; wyr. rzecz.; Z czarnym humorem o życiu i śmierci z perspektywy właściciela zakładu pogrzebowego.

poleca89%

złota rączka

Kategoria: Rączka

‘ktoś bardzo zaradny, który potrafi wszystko naprawić, zrobić’; wyr.rzecz.; Pan Władek, złota rączka, przed emeryturą świetny fachowiec, każdemu pomoże. – „Moje Miasto”.

poleca93%

złapać gumę

Kategoria: Guma

‘przebić oponę w samochodzie, motocyklu, rowerze’; zwrot, techn.; Jeździłem po takich wybojach, że złapałem gumę, przewróciłem się i wpadłem w kępę pokrzyw. – „Prodoks”.

poleca70%

szyć komuś buty

Kategoria: But

‘intrygować przeciw komuś, oczerniać, szkodzić komuś’; zwrot rzem. Mamy tu zachowane dawne znaczenie czas. szyć, który oprócz znaczenia takiego, jak dzisiaj, odnosił się też do robienia intryg, spiskowania, potajemnego działania na czyjąś szkodę; Kto szyje Lechowi Kaczyńskiemu buty? – TVN.

poleca66%

stoicki spokój

Kategoria: Spokój

‘niczym niezmącony, niezachwiany, niewzruszony spokój’; wyr. rzecz. Wyrażenie pochodzi od systemu filoz. grec. szkoły stoików , założonej przez Zenona z Kitionu. Opierał się on na etyce obowiązku i surowej cnoty, polegającej na zachowaniu równowagi duchowej niezakłóconej zarówno radością, jak smutkiem, na wyzbyciu się namiętności i na życiu zgodnym z naturą i rozumem. Według stoicyzmu warunkiem szczęścia i prawdziwej wolności jest panowanie nad sobą i swoimi emocjami; Co papież chciał nam...

poleca83%

wilczy apetyt

Kategoria: Apetyt

‘bardzo silne uczucie głodu, niepohamowany apetyt’; wyr. rzecz., przyr.;

poleca80%

grać pierwsze skrzypce

Kategoria: Skrzypce

‘być najważniejszym, mieć duże znaczenie, decydujący wpływ na coś, przewodzić komuś, czemuś, dominować, rządzić’; zwrot, muz.; Kto w naszej klasie, choć nie aktor, lubi grać główną rolę, chociaż nie muzyk, lubi grać pierwsze skrzypce i kłamać jak z nut, choć nie matematyk, zawsze wtrąci swoje trzy grosze, choć nie fryzjer, lubi dzielić włos na czworo, choć nie ogrodnik lubi obiecywać gruszki na wierzbie. O kim mowa?

poleca94%

patrzeć na księżą oborę

Kategoria: Obora

‘być w bardzo złym stanie zdrowia, być bliskim śmierci’; zwrot, eufem.; przestarz. księża obora/księże podwórko to eufem. określenie cmentarza, bowiem dawniej na wsiach cmentarze zakładano zazwyczaj na ziemi należącej do proboszcza, oboranej przed ogrodzeniem go płotem lub rzadziej murem; A juści, gdzieżby ta szli, na taki psi czas; rano byli u Kozłów, ale z Magdą jest krucho, na księżą oborę patrzy, to i nic poradzić, nie poradzili. – W. Reymont.

poleca67%

kryć/chować coś pod korcem

Kategoria: Korzec

‘ukrywać coś, zataić, trzymać w tajemnicy’; zwrot, bibl. (Mt 5, 15: „Nie zapala się też światła i nie stawia pod korcem, ale na świeczniku, aby świeciło wszystkim, którzy są w domu.”); Internet

poleca71%

cicha woda brzegi rwie

Kategoria: Woda

‘ktoś, dotąd spokojny, daje się poznać z zupełnie innej strony’; fraza, przyr. przysł.; Cicha woda brzegi rwie – tak powiesz o kimś, kto zwykle jest spokojny, cichy i w klasowej kłótni nie opowiada się po żadnej ze stron. Wyobraź sobie, że taka osoba nagle ujawnia swoje inne cechy i zmienia się, staje się np. odważna, występuje w czyjejś obronie, głośno mówi, co naprawdę myśli . – „Victor J”.

poleca67%

walić głową w mur

Kategoria: Głowa

‘bezskutecznie, choć z uporem próbować załatwić jakąś trudną sprawę’; zwrot; Waliliśmy głową w mur Amiki, więc nie mogliśmy się przebić. – „Fakt”; przestałem się rozpędzać/i walić głową w mur. – J. Baran.

poleca68%

podszyty strachem

Kategoria: Strach

‘skłonny do lęku, tchórzliwy, strachliwy’; wyr. określ.; Ludzie czynią tak zwykle ze strachu, ale w przypadku zbiorowego szaleństwa udają, że działają ze zrozumieniem powagi chwili, potem z poczucia podszytego strachem poddaństwa. – „Gazeta Prawna”.

#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z