profil

Słownik Frazeologiczny

Angielski Angielski SMS 155
Biologia Biologia Przewodnik szkolny 468
Biologia Biologia SMS 151
Chemia Chemia Przewodnik szkolny 555
Chemia Chemia SMS 132
Fizyka Fizyka SMS 277
Geografia Geografia SMS 100
Gramatyka polska Gramatyka polska SMS 147
Historia Historia Przewodnik szkolny 190
Literatura Literatura SMS 142
Niemiecki Niemiecki SMS 113
Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik etymologiczny języka polskiego Słownik języka polskiego 7783
Słownik Frazeologiczny Słownik Frazeologiczny Słownik językowy 6690
Słownik języka polskiego Słownik języka polskiego Słownik językowy 804
Słownik motywów literackich Słownik motywów literackich Słownik języka polskiego 999
Słownik pisarzy Słownik pisarzy Słownik języka polskiego 184
Słownik postaci historycznych Słownik postaci historycznych Słownik historyczny 181
Wiedza o społeczeństwie Wiedza o społeczeństwie Przewodnik szkolny 200
#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z
poleca70%

szyte grubymi nićmi

Kategoria: Nić

‘(coś jest) nieumiejętnie pozorowane, łatwe do zdemaskowania’; wyr. określ. (najczęściej w połączeniu z rzecz.: intryga, kłamstwo, gra, starania, afera ), stp., rzem. (por. szyć komuś buty ); Jęz.

poleca86%

pleść/bredzić jak Piekarski na mękach

Kategoria: Męka

‘mówić głupstwa, bzdury, gadać bezsensu’; zwrot, hist. Michał Piekarski to pierwszy w dziejach Polski człowiek, który dokonał zamachu na króla. Za napaść i zranienie w głowę króla Zygmunta III został skazany na śmierć. Najpierw był torturowany przez specjalnie sprowadzonego kata, a następnie rozszarpany przez konie; Kiedy go wreszcie dopadłem i zażądałem wyjaśnień, zaczął pleść jak Piekarski na mękach. – Internet.

poleca85%

pleść/gadać/opowiadać androny

Kategoria: Androny

‘opowiadać głupstwa, bzdury, niedorzeczności’; zwrot, kult. mater. A. Brückner podaje, że to zapoż. z włos. androny ‘długie koryta rzeczy uliczki’, a więc ‘kołowanie drogą, zaułkami’; Tuż przed wyborami dała się podpuścić „Faktowi”, który zapytał, czy posłanka przyjedzie do Koniakowa pleść androny.

poleca79%

kolos na glinianych nogach

Kategoria: Kolos

‘coś wielkiego, co sprawia wrażenie mocy, potęgi, siły, a w rzeczywistości jest słabe, bliskie upadku’; wyr. rzecz., bibl. (Dn 2, 31-34. Prorok Daniel wyjaśniał królowi Nabuchodonozorowi znaczenie snu o posągu, który miał żelazno-gliniane nogi; spadły z góry kamień skruszył nogi kolosa – tak zniszczone będą królestwa na ziemi babilońskiej.); Internet.

poleca85%

strzec/pilnować kogoś jak źrenicy oka/jak oka w głowie

Kategoria: Oko

‘pilnować, strzec czegoś szczególnie gorliwie, troskliwie’; zwrot, bibl. (Pwt 32, 10: „(…) opiekował się nimi,pouczał, strzegł jak źrenicy oka”; Ps 17, 8: „Strzeż mnie jak źrenicy oka; w cieniu Twych skrzydeł mnie ukryj.”); Internet.

poleca77%

skakać komuś do oczu

Kategoria: Oko

‘kłócić się zawzięcie, mieć do kogoś pretensje; rwać się do bójki’; zwrot; J. Liberek.

poleca72%

ważyć słowa

Kategoria: Słowo

‘mówić z namysłem, dbając o dokładność wypowiedzi’; zwrot, bibl. (Syr 21, 25: „Wargi obcych będą o tym opowiadać, słowa zaś mądrych odważone będą na wadze”.); Adwokat oskarżonego waży każde słowo.

poleca80%

salomonowy wyrok

Kategoria: Wyrok

‘wyrok sprawiedliwy, odznaczający się niezwykłą mądrością i prawością, uwzględniający interesy obydwu stron często o zaskakującej formule rozstrzygnięcia’; wyr. rzecz., bibl. (Wyrażenie jest aluzją do słynnego przykładu mądrości i sprawiedliwości króla izraelskiego Salomona – 1 Krl 3, 16-28: Dwie mieszkające razem nierządnice urodziły niemal jednocześnie synów, jedno dziecko zmarło w nocy. Przyszły do Salomona, aby je rozsądził, każda bowiem twierdziła, że żywy chłopiec jest jej synem....

poleca75%

szczęście w nieszczęściu

Kategoria: Szczęście

‘coś dobrego, pozytywnego wśród niepomyślnych wydarzeń, coś rozjaśniającego, neutralizującego nieszczęście’; wyr. rzecz.; Kaczyński – szczęście w nieszczęściu (tyt.).

poleca64%

syreni śpiew

Kategoria: Śpiew

wabik; coś, co kusi, nęci, pociąga’; wyr. rzecz. Syreny to w mitol. grec. nimfy wabiące, czarujące śpiewem – kto nieświadom zbliżył się i posłuchał ich głosu, ten nie wracał już do domu; (…) to tzw. „szary odbiorca”, który ulega syrenim śpiewom mowotwórczej loży farmazonów (…). – W. Łysiak.

poleca72%

syn marnotrawny

Kategoria: Syn

‘człowiek, który zawinił, ale potem opamiętał się; nawrócony grzesznik’; wyr. rzecz., bibl. (Wyrażenie pochodzi z ewang. przypowieści: młodszy z dwóch synów żąda od ojca przypadającej mu części majątku i odjeżdża w dalekie strony, tam trwoni cały majątek, żyjąc rozpustnie, a gdy popada w nędzę, wraca do ojca i zostaje przyjęty z radością. ŁK 15, 11-32); EP; JK.

poleca74%

zacierać ręce

Kategoria: Ręka

‘okazywać zadowolenie, radość, cieszyć się z czegoś, trąc dłonie o siebie wewnętrznymi stronami’; zwrot, gest; Tym łatwiej – zaciera ręce Mila.

poleca66%

gołębie serce

Kategoria: Serce

‘dobre, czułe serce; łagodne usposobienie’; wyr. rzecz.

poleca74%

pępek świata

Kategoria: Pępek

‘osoba, rzecz uznawana za najważniejszą, znajdująca się w centrum zainteresowań’; wyr. rzecz., anatom.; Przyjmij Boga do serca i pamiętaj, że do ukochanych dzieci Pana Boga należą także inni, a ty nie jesteś pępkiem świata. – „Moje Miasto”.

poleca81%

dzielić skórę na niedźwiedziu

Kategoria: Niedźwiedź

‘przedwcześnie liczyć na niepewne zyski; robić plany na przyszłość, co do realizacji których nie ma pewności); zwrot, myśliws.; Nie można już teraz dzielić skóry na niedźwiedziu.

poleca79%

mieć swoje pięć minut

Kategoria: Minuta

‘mieć okazję pokazania się z jak najlepszej strony, wykorzystać dobrze szczęśliwy zbieg okoliczności i zapisać się w pamięci ogółu’; zwrot; Ma teraz swoje pięć minut – mówią jej przyjaciele. – „Fakt”.

poleca72%

książę z bajki

Kategoria: Bajka

‘wymarzony przez kobietę ideał mężczyzny’; wyr. rzecz., liter.; Czekam chyba na księcia z bajki, ale takiego nie znajdę. – „Cogito”.

poleca77%

zapuścić/zapuszczać żurawia

Kategoria: Żuraw

‘zajrzeć ukradkiem, podejrzeć’; zwrot, gw. uczniow.

poleca66%

przeczytać/czytać coś od deski do deski

Kategoria: Deska

‘przeczytać coś od początku do końca, całość’; zwrot, kult. mater. W średniowieczu książki oprawiano w deszczułki obciągnięte skórą; (...) a jak już od deski do deski książkę przeczytali, to na dwór biegać, hasać, słońce łapać (…). – „13”.

poleca69%

syzyfowa praca

Kategoria: Praca

‘ciężki, bezowocny trud, praca nadaremna, nie dająca żadnych wyników, praca bez końca i bez sensu’; wyr. rzecz. Według mitol. grec. król Grecji Syzyf – najchytrzejszy z ludzi – po śmierci dostał w Hadesie straszliwą pokutę: pchał pod górę olbrzymi głaz, ale kiedy był już u szczytu, głaz spadał i praca zaczynała się od nowa.; [Karolina] starała się wyłączyć urządzenia. Okazało się to jednak syzyfową pracą – gdy tylko mikser ustał na chwilę, zaczynało działać wyłączone poprzednio żelazko....

poleca68%

zamienić się w słup soli/stanąć jak słup soli

Kategoria: Słup

‘znieruchomieć, stanąć nieruchomo pod wpływem zdumienia, zadziwienia, przerażenia itp.’; zwrot, bibl. (Rdz 19, 24-26: „A wtedy Pan spuścił na Sodomę i Gomorę deszcz siarki i ognia (…). Żona Lota, która szła za nim, obejrzała się i stała się słupem soli.”): Za dotknięcie piłki ręką? – odpowiada sędzia, zamieniając bramkarza w słup soli. – „Polityka”.

poleca80%

wpaść komuś w oko

Kategoria: Oko

‘spodobać się komuś, zwrócić na siebie czyjąś uwagę’; zwrot; Grzeczna i miła dziewczynka od razu wpada w oko Tomkowi. – „Victor J”; Wpadła mi w oko i chciałem z nią coś zakręcić. – D. Kopertowska.

poleca76%

mieć klapki na oczach

Kategoria: Klapka

‘nie umieć spojrzeć na coś krytycznie, być zaślepionym, ograniczonym, nie widzieć tego, co jest oczywiste, czytelne, być dogmatycznym w swoich poglądach’; zwrot; Niektórzy politycy mają klapki na oczach, nie widzą, co się wokół nich dzieje, a raczej udają, że nie widzą. – Internet.

poleca69%

czarna rozpacz

Kategoria: Rozpacz

‘poczucie beznadziejności, całkowita utrata nadziei, zwątpienie, nieszczęście’; wyr. rzecz.; Czarna dziewczyna, czarna rozpacz (tyt.) – „Angora”.

poleca87%

znać kogoś jak zły szeląg

Kategoria: Szeląg

‘znać kogoś bardzo dobrze, zwłaszcza z nie najlepszej strony’; zwrot. Szeląg – drobna moneta miedziana bita masowo przez Tytusa L. Boratiniego (XVII w.), od jego nazwiska zwana boratynkami. Boratini był Włochem, nadwornym architektem króla Jana Kazimierza i dzierżawcą jego mennic. Olbrzymia emisja szelągów, monet o kursie wyznaczonym powyżej ich realnej wartości, miała pomóc w wypłaceniu zaległego żołdu dla wojska, ale zamiast tego – wywołała inflację, czyli pieniądz stracił na wartości.

poleca79%

w czepku urodzony

Kategoria: Czepek

‘mający wyjątkowe szczęście w życiu, będący wybrańcem losu’; wyr. rzecz.; pierw. o noworodku, który się urodził z błoną płodową na główce, co uważane było za dobry znak na przyszłość; Jeśli popatrzymy na nasze kłopoty okiem mieszkańca Sudanu, Konga czy Ugandy, to okaże się, że jesteśmy w czepku urodzeni. – „Fakt”.

poleca73%

słoń nadepnął komuś na ucho

Kategoria: Słoń

‘ktoś jest niemuzykalny, nie ma słuchu muzycznego’; wyr. określ.

poleca67%

polegać na kimś jak na Zawiszy

Kategoria: Zawisza

‘ufać komuś całkowicie’; zwrot, stp., hist. Zwrot pochodzi od imienia Zawiszy Czarnego z Garbowa, polskiego rycerza i dyplomaty, uczestnika bitwy pod Grunwaldem i delegata na sobór w Konstancji, gdzie miano rozsądzić spór polsko–krzyżacki. Już za życia cieszący się sławą „rycerza bez skazy i zmazy”, Zawisza przeszedł do historii jako człowiek prawy, wiernie służący królowi, broniący wiary aż do śmierci. Zginął z rąk Turków w 1428 r., nie chcąc ustąpić z pola walki i pozostawić swoich...

poleca71%

manna z nieba

Kategoria: Manna

‘cud, nieoczekiwany dar, niezasłużone profity; coś bardzo upragnionego, potrzebnego i cennego’; wyr. rzecz., bibl. (Według Biblii to pożywienie spuszczane przez Boga z nieba w czasie 40 lat wędrówki Izraelitów po pustyni Synaj Wj 16, 4-36: „Pan powiedział wówczas do Mojżesza: «Oto ześlę wam chleb z nieba, jak deszcz. I będzie wychodził lud, i każdego dnia będzie zbierał według potrzeby dziennej (…)»).

poleca78%

dom zbudowany na piasku

Kategoria: Dom

‘coś nietrwałego, ulotnego, co nie ma trwałych podstaw’; wyr. rzecz., bibl. (Mt 7, 26: „Każdego zaś, kto tych słów moich słucha, a nie wypełnia ich, można porównać z człowiekiem, który dom swój zbudował na piasku.”);

poleca67%

jabłko niezgody

Kategoria: Jabłko

‘powód, przyczyna kłótni, nieporozumienia’; wyr. rzecz., mitol.; Jabłko z napisem „Najpiękniejszej” przyznał Parys Afrodycie, dzięki czemu dostał Helenę, co stało się z kolei przyczyną wojny trojańskiej.

poleca65%

ręka rękę myje

Kategoria: Ręka

‘o sytuacji nie całkiem legalnej: jeden drugiego kryje, popiera, wspiera (np. łapówką)’; fraza, liter. starożyt.; z niezachowanej komedii Epichrama z Syrakuz, spopularyzowany – w wersji łac. manus manum lavat przez Senekę i Petroniusza; w Polsce jak o przysł.: „Ręka rękę myje, noga nogę wspiera”; Wszak nie jesteśmy w stanie chwalić sytuacji, gdy ręka rękę myje, jak to się dzieje w wypadku dającego i biorącego łapówkę (…).

poleca67%

droga krzyżowa

Kategoria: Droga

‘życie pełne trudów i cierpień’; wyr. rzecz., bibl. Według Ewangelii droga, którą szedł Chrystus, niosąc krzyż, od domu Piłata na Golgotę, miejsce ukrzyżowania; Chodziło o to, by dalszą drogę M. Gibsona przez świat uczynić drogą krzyżową. – W. Łysiak

poleca66%

pytyjska odpowiedź

Kategoria: Odpowiedź

‘odpowiedź, wypowiedź dwuznaczna, niezrozumiała, niejasna, zagmatwana, zagadkowa, zwłaszcza odnosząca się do przyszłości’; wyr.rzecz., mitol.; Pytia to kapłanka w świątyni Apollina w Delfach, która przepowiadała przyszłość. W boskiej ekstazie, w odpowiedzi na pytania błagalników, wyrzucała z siebie słowa bez związku, z których kapłan układał heksametrem wyrocznie, zwykle dość trudne do zrozumienia lub dwuznaczne;

poleca81%

trafić pod strzechy

Kategoria: Strzecha

‘zyskać wielką popularność’; zwrot, liter. O, gdybym kiedy dożył tej pociechy,/Żeby te księgi trafiły pod strzechy. – fragm. z „Pana Tadeusza” A. Mickiewicza.

poleca85%

sprowadzić kogoś na ziemię

Kategoria: Ziemia

‘sprawić, żeby ktoś zaczął realnie myśleć, zmusićkogoś do porzucenia mrzonek, marzeń, otrzeźwić kogoś’; zwrot; Postanowiliśmy sprowadzić ją na ziemię.

poleca74%

dantejskie sceny

Kategoria: Scena

‘zdarzenia wstrząsające, przerażające, budzące grozę; zachowanie zbiorowiska ludzi, tłumu ogarniętego rozpaczą, paniką, w warunkach zamieszania, chaosu, w sytuacji bez wyjścia’; wyr. rzecz., liter. Pochodzi od imienia włos. poety Dantego Alighieri (XIII-XIV w.) jako nawiązanie do jego „Boskiej Komedii”, a zwłaszcza do jej pierwszej części – „Piekła” i zawartych w niej obrazów dusz pokutujących w dziewięciu kręgach piekielnych; Dzieją się tam dantejskie sceny. Pijacy załatwiają swoje...

poleca56%

róg obfitości

Kategoria: Róg

‘symbol płodności, urodzajności, pełni, nadmiaru przynoszonego przez sady, winnice i pola uprawne ludziom’; wyr. rzecz. Z mitol. grec. od ułamanego rogu Amaltei; Kiedy Amalteja złamała sobie jeden róg, Dzeus wziął go w swe boskie ręce i pobłogosławił, tak że odtąd napełniał się on wszystkim, czego zapragnął ten, kto go posiadał. Tak powstał róg obfitości, zwany rogiem Amaltei. – J. Parandowski.

poleca79%

mieć końskie zdrowie

Kategoria: Zdrowie

‘być bardzo silnym i zdrowym’; zwrot; On to ma końskie zdrowie, choroby omijają go z daleka. – Internet.

poleca80%

ruszyć głową

Kategoria: Głowa

‘wymyślić coś, wpaść na pomysł’; zwrot; Zaraz widać, że wreszcie rząd ruszył głową i pomyślał o samotnych matkach. – „Ozon”.

poleca72%

plagi egipskie

Kategoria: Plaga

‘coś bardzo dokuczliwego, uciążliwego, trudnego do zniesienia’;wyr. rzecz., bibl. (Wj: Faraon nie chciał wypuścić Izraelitów z Egiptu, potrzebnych mu jako siła robocza. Wobec tego Bóg za pośrednictwem Mojżesza spuścił na Egipt kolejno 10 plag: woda z Nilu zamieniona w krew, żaby, komary, muchy, zaraza na bydło, wrzody, grad, szarańcza, ciemności i śmierć pierworodnych. Po ostatniej Izraelici otrzymali zezwolenie na wyjście z Egiptu.); W tej chwili jawi się on jak plagie gipskie, ale...

poleca66%

pasować jak wół do karety

Kategoria: Kareta

‘wcale, zupełnie nie pasować’; zwrot, iron.; Na Święta koledzy zafundowali mi jakąś dziwną rzeźbę do salonu. Niestety, pasowała tu jak wół do karety.

poleca65%

wyglądać jak siedem nieszczęść

Kategoria: Nieszczęscie

‘bardzo źle, żałośnie się prezentować’;zwrot, kult. (symboliczne znaczenie liczby 7 ); Wyglądasz jak siedem nieszczęść – powiedziała mama do zmęczonej i przemoczonej do suchej nitki Anki. – „Victor G”.

poleca76%

zrywać boki ze śmiechu

Kategoria: Bok

‘bardzo się śmiać, być mocno rozbawionym’; zwrot; Już po przeczytaniu kilku stron tej książki wiedziałem, że przy jej lekturze będzie można zrywać boki ze śmiechu.

poleca66%

stoicki spokój

Kategoria: Spokój

‘niczym niezmącony, niezachwiany, niewzruszony spokój’; wyr. rzecz. Wyrażenie pochodzi od systemu filoz. grec. szkoły stoików , założonej przez Zenona z Kitionu. Opierał się on na etyce obowiązku i surowej cnoty, polegającej na zachowaniu równowagi duchowej niezakłóconej zarówno radością, jak smutkiem, na wyzbyciu się namiętności i na życiu zgodnym z naturą i rozumem. Według stoicyzmu warunkiem szczęścia i prawdziwej wolności jest panowanie nad sobą i swoimi emocjami; Co papież chciał nam...

poleca82%

kosmate myśli

Kategoria: Myśl

‘myśli nieprzyzwoite, bezwstydne, zdrożne, zazwyczaj dotyczące seksu, erotyki’; wyr. rzecz.; J ak widzę twoje czarne włosy, to mam kosmate myśli. – W. Łysiak

poleca92%

barwny język

Kategoria: Język

‘język bogaty w zakresie słownictwa i środków stylistycznych’; wyr. rzecz.; Słuchali go wszyscy z zapartym tchem, mówił niezwykle ciekawie, barwnym językiem i żywo gestykulując.

poleca77%

robić z igły widły

Kategoria: Igła

‘wyolbrzymiać coś, nadawać czemuś nadmierne znaczenie; przesadzać’; zwrot; Uspokój się i przestań robić z igły widły. – „Cogito”.

poleca65%

tyle, co kot napłakał

Kategoria: Kot

‘bardzo mało, niewiele, troszeczkę’; wyr. określ.; Tyle, co kot napłakał. To naprawdę bardzo mało, odrobinkę. – „Victor J”.

poleca84%

zawracać kijem Wisłę

Kategoria: Kij

‘próbować działać, ale z mizernym skutkiem, wysilać się nadaremno’; zwrot.

#
# a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z