Mówić
‘wypowiadać się szczerze, otwarcie, bez zbytecznych wstępów i omijania drażliwych tematów’; zwrot (por. ogródka );
mówić bez ogródek
‘wypowiadać się szczerze, otwarcie, bez zbytecznych wstępów i omijania drażliwych tematów’; zwrot (por. ogródka );
mówić bez sensu
mówić bez sensu
‘pleść głupstwa, mówić co ślina na język przyniesie’; zwrot; Więc jak długo trzeba było rozsądku się uczyć/na pytania logicznie odpowiadać/nie mówić bez sensu i od rzeczy. – J. Twardowski.
mówić jak automat
‘mówić monotonnie, nienaturalnie’; też ‘mówić szybko, jak nakręcony’; zwrot techn.; Słyszałem, że pan tu często przychodzi, ale rano, a ja pracuję tylko wieczorami – mówił jak automat. – „Nowy Dzień”.
mówić jak dziad do obrazu
‘mówić do kogoś, kto nic nie rozumie lub nie słucha’; zwrot, liter., część przysł. „Mówił dziad do obrazu, a obraz doń ani razu”, które wywodzi się z literatury sowizdrzalskiej, później powtarzane w odpustowych pieśniach dziadowskich; Nie wydaje ci się, że mówię do ciebie jak dziad do obrazu, w ogóle mnie nie słuchasz. – Internet.
mówić zgodnym chórem
‘wypowiadać grupą taką samą opinię na jakiś temat, w jakiejś sprawie’; zwrot, muz.; (…) angielskie media zgodnym chórem kłamały (…). – W. Łysiak
mówić/gadać/pleść/bredzić od rzeczy
‘mówić rzeczy pozbawione sensu, głupstwa, banały’; zwrot; Więc jak długo trzeba było rozsądku się uczyć/na pytania logicznie odpowiadać/nie mówić bez sensu i od rzeczy. – J. Twardowski.
mówić/mruczeć/mamrotać przez zęby
‘mówić cicho, niewyraźnie’; zwrot; Coś tam zamruczała przez zęby, ale nikt tego nie usłyszał. – „Victor J”.
mówić/powiedzieć coś żartem
‘powiedzieć coś dla zabawy, dla śmiechu, nie na serio’; zwrot; Bo ja tak mówiłam żartem/Dobry żart jest tynfa wart (…). – A. Osiecka.
mówić/powiedzieć komuś coś prosto w oczy
‘mówić szczerze, bezpośrednio, otwarcie; powiedzieć o czymś komuś wprost’; zwrot; Niech mi ktoś powie prosto w oczy, które mecze były ułożone.
mówić/słuchać piąte przez dziesiąte
Mózg
‘ktoś stracił rozum, zachowuje się jak wariat, jak osoba niepoczytalna’; zwrot; (…) komu do/gardła się rzuca a komu najwyżej/na mózg się rzuciło. – S. Barańczak.
Mrowisko
mrówcza praca
mrówcza praca
‘praca bardzo żmudna, drobiazgowo, usilnie prowadzona’; wyr.rzecz., przyr. (por. pracować jak mrówka );
Mrówczy
Mrówka
‘pracować wytrwale’; zwrot, przyr; Mrówki, podobnie jak pszczółki, są w polszczyźnie uosobieniem pracowitości (por.mrówcza praca); Internet; J esteś uparty jak osioł, pracowity jak mrówka, silny jak tur, nie brak Ci zapału i silnej woli? – „Cogito”.
Mróz
‘bardzo niska temperatura, bardzo duży mróz’; wyr. rzecz., zjawiska atmos.; (…) zaczął mówić wpierw o pogodzie: (…) że mróz będzie w nocy (jaki?) siarczysty… – A.M. Swinarski.
mróz siarczysty/ostry/trzaskający
‘bardzo niska temperatura, bardzo duży mróz’; wyr. rzecz., zjawiska atmos.; (…) zaczął mówić wpierw o pogodzie: (…) że mróz będzie w nocy (jaki?) siarczysty… – A.M. Swinarski.
mrugać/mrugnąć okiem do kogoś
‘mrugać, mrugnąć porozumiewawczo; okazać ciche, sekretne porozumienie’; zwrot, gest; To polityka umizgów do prezydenta Rosji, mrugania okiem, że my wiemy i aprobujemy jego postępowanie (…). – „Angora”.
Mruk
‘mało mówić, być smutnym, mało towarzyskim, zamkniętym w sobie’; zwrot; Chłopiec był to wyjątkowy mruk, opryskliwy, tajemniczy, nie uznawał innych dzieci, lubił przebywać tylko w swoim pokoju ze zwierzętami. – J. Szaniawski.
Mrzonka
‘coś jest nierealne, nieziszczalne, coś jest złudzeniem, marzeniem, urojeniem; zwrot; (…) jej marzenia o szczęściu we troje są kompletną mrzonką. – „Ozon”.
muchy by nie skrzywdził
muchy by nie skrzywdził
‘o kimś nadzwyczaj łagodnym, spokojnym, niekonfliktowym’; wyr. określ. (zwykle w trybie przyp.).
Murzyn
Musztarda
‘rzecz spóźniona, nieaktualna’; wyr. rzecz., kulin.; T eraz, po ośmiu latach tolerowania urzędniczego bezprawia, to już jednak musztarda poobiedzie – przekonuje Budajczak. – „Angora”;
musztarda po obiedzie
‘rzecz spóźniona, nieaktualna’; wyr. rzecz., kulin.; T eraz, po ośmiu latach tolerowania urzędniczego bezprawia, to już jednak musztarda poobiedzie – przekonuje Budajczak. – „Angora”;
musztarda po obiedzie
Muza
‘sztuka filmowa, kinematografia’; wyr. rzecz., kult. – nawiązanie do mitol. grec., w której było dziewięć muz – opiekunek sztuk pięknych i nauki; wcześniej dziesiątą muzą nazywano grecką poetkę Safonę – takim mianem ochrzcił ją Platon, a także inne poetki;
Muzyka
‘piski, wrzaski, ogłuszający hałas, często czyniony specjalnie jako znak niezadowolenia lub w celu dokuczenia komuś’; wyr. rzecz.; Słyszałeś kiedyś, jak w marcu hałasują koty? Te piski, wrzaski, ogłuszający jazgot – to właśnie kocia muzyka. Jeśli ktoś kiedyś nazwie tak Twoje próby muzyczne, naprawdę nie masz się z czego cieszyć! – „Victor J”;
Mydlany
Mydlić
mydlić/zamydlić komuś oczy
mydlić/zamydlić komuś oczy
‘stwarzać mylące pozory, wprowadzać, wprowadzić kogoś celowo w błąd, oszukiwać, zwodzić kogoś, wmawiać coś komuś’; zwrot, kult.mater.; Mówił o konkretach, rozliczeniach z komunizmem, o państwie i własnym charakterze bez mydlenia oczu. – „Newsweek”; (…) prawodawstwo UE da im je przejąć a politycy niemieccy wypowiadają się w tej materii mętnie, mydląc oczy. –W. Łysiak
Mydło
‘wyjść na czymś niekorzystnie, stracić na czymś; zrobić zły interes’; zwrot, hist.; stp. szlachcic Zabłocki, spławiając bardzo drogie wówczas mydło Wisłą, albo ukrył je w skrzyniach pod dnem statku, aby nie płacić cła, albo dla zmniejszenia kosztów transportował mydło w źle uszczelnionych statkach. Tak czy owak, poniósł stratę, gdyż mydło się wymydliło, zanim dotarło do celu.; Jęz.
Mysi
Myszka
Myśl
‘głowić się nad czymś, wahać się, nie móc się zdecydować na coś’; zwrot;
Myśleć
‘mieć wobec kogoś zamiary matrymonialne; planować z kimś wspólną przyszłość’; zwrot; Salową Mariolkę najdą wątpliwości, czy aby na pewno hrabia Henryk myśli o niej poważnie.
myśleć o kimś poważnie
‘mieć wobec kogoś zamiary matrymonialne; planować z kimś wspólną przyszłość’; zwrot; Salową Mariolkę najdą wątpliwości, czy aby na pewno hrabia Henryk myśli o niej poważnie.
myśleć o kimś poważnie
myśleć/marzyć o niebieskich migdałach
myśleć/marzyć o niebieskich migdałach
‘nie skupiać uwagi na niczym poważnym, myśleć o błahostkach, głupstwach, nic nie robić, próżnować’; zwrot; Zamiast uważać, myślę o niebieskich migdałach. – TVN; Myśl o niebieskich migdałach, i to tak długo, jak tylko się da. – „13”; Przeważają u nas faceci, wśród których marzący o niebieskich migdałach zastępca naczelnej jest fanatycznym kibicem Wisły Kraków. – „Victor G”; Dlatego wolę być trochę dzieckiem. I marzyć o niebieskich migdałach. – „Victor G”.
Myślenie
‘zastanowić, zastanawiać kogoś; obudzić, budzić w kimś podejrzenia, domysły’; zwrot; A już jego imię – Lexicon Rocket – powinno dać mu sporo do myślenia.