Słownik Frazeologiczny

dostać się/wysyłać kogoś do czubków

‘iść, wysyłać kogoś do szpitala psychiatrycznego’; zwrot; czubkami nazywani byli bonifratrzy, zakon reguły braci miłosiernych, którzy opiekowali się chorymi, zwłaszcza umysłowo; Wyzywał ją, starał się wysłać do czubków, żeby móc związać się z inną kobietą. – Internet.

dostać skrętu kiszek ze śmiechu

‘śmiać się mocno’; zwrot, medyc.; (…) to akurat od wywodów śledczego można dostać skrętu kiszek ze śmiechu. – „Angora”.

dostać skrętu kiszek ze śmiechu

dostać skrzydeł

‘rozwinąć fantazję, mieć zapał do działania’; zwrot; Na te kilka sekund, kiedy był w powietrzu, my też dostawaliśmy skrzydeł. – „Angora”.

dostać swoje

‘dostać to, co się komuś należy, otrzymać swoją część’; zwrot; Dopiero wtedy będą tu powstawać nowe fabryki, takie, gdzie porządnie zarobi właściciel i dostanie swoje szwaczka. – „Nowy Dzień”.

dostać w czapę

‘zostać zastrzelonym albo uderzonym w głowę’; zwrot, gw. więz.

dostać w kość

‘być zmuszonym do dużego wysiłku; przegrać w walce; doświadczać w życiu przykrości, trudów’; zwrot; Kasia przyznaje, że dostała porządnie w kość. – „Cogito” .

dostać w skórę

‘zostać przez kogoś zbitym, dostać lanie’; ‘zostać boleśnie doświadczonym przez życie, doznać jakiś kłopotów, przykrości’; ‘w odniesieniu do realiów sportowych: sromotnie przegrać, zostać pokonanym przez rywali’; zwrot; Samica nie chce zalotów dorosłego samca. Zanosi się na to, że gepard dostanie w skórę. – Animal Planet.

dostać zimny prysznic

dostać zimny prysznic

‘zostać pozbawionym złudzeń, otrzeźwionym, być przywołanym do rzeczywistości’; zwrot; Pierwsza kadencja w Sejmie, pierwsza partia i od razu zimny prysznic. – TVN.

dostać/dostawać gęsiej skórki

dostać/dostawać gęsiej skórki

‘zmarznąć, zdenerwować się przestraszyć; na skutek zimna, zdenerwowania, strachu mieć skórę przypominającą skórę gęsi’; zwrot, przyr.; Jak „Skowronek zaśpiewa”, to rywale dostają na plecach gęsiej skórki. – SE.

dostać/mieć szlaban na coś

‘dostać, mieć zakaz na coś’; zwrot, kolej.; Polacy dostali szlaban na pracę do 2009 r. – GW; Rodzice byli wściekli, dostałem szlaban na komputer (…). – „Victor J”.

Dostatek

‘być bardzo bogatym, żyć w luksusie’; zwrot; Kapłani i wysocy dostojnicy opływali w dostatki, mieli piękne pałace, ogrody, roje niewolników, wspaniałe lektyki, przepysznie rzeźbione łodzie.

dostawać kota

‘zachowywać się nierozsądnie, szaleć, wariować’; zwrot; Jak tak dalej pójdzie, nie wytrzymam tej sytuacji, dostanę kota. – Internet.

dostawać/obrywać/brać baty

‘być karanym, potępianym, bitym’; zwrot, dawne kary; Zawsze byłem wierny sobie i obrywałem za to często tęgie baty.

dotrzymać kroku

‘nadążać w jakiejś sprawie za innymi, nie być gorszym’; zwrot; Moje przedsiębiorstwo mimo dużych kłopotów kredytowych, stara się dotrzymać kroku innym deweloperom.

dotrzymać słowa

‘dotrzymać obietnicy, wypełnić przyrzeczenie’; zwrot; Obiecałem żonie, więc słowa dotrzymam (…).

Dowcip

‘dowcip złośliwy, ale inteligentny’, wyr. rzecz., zabawa.

Dowód

‘najważniejszy argument, podstawowy dowód’; wyr. rzecz.,prawn.; Francuski kontrwywiad skompletował (…) całkiem spore dossier agentki, które stanowiło koronny i jednoznaczny już dowód szpiegowskiej działalności Maty Hari. – „Gazeta Prawna”.

dowód koronny

dowód koronny

‘najważniejszy argument, podstawowy dowód’; wyr. rzecz.,prawn.; Francuski kontrwywiad skompletował (…) całkiem spore dossier agentki, które stanowiło koronny i jednoznaczny już dowód szpiegowskiej działalności Maty Hari. – „Gazeta Prawna”.

dozgonna przyjaźń

‘przyjaźń trwająca lub mająca trwać do końca życia’; wyr.rzecz.; Nie było też żadnych zapewnień o dozgonnej przyjaźni. – „Cogito”.

doznać olśnienia

‘uświadomić, uzmysłowić coś sobie, zrozumieć coś’; zwrot; W Paryżu człowiek może doznać olśnienia. – „Angora”.

doznać uszczerbku (na czymś)

‘ponieść stratę, szkodę, doznać krzywdy’; zwrot; Salonowa sztama doznaje wtedy uszczerbku . – W. Łysiak 1.

Dół

‘być w złej kondycji psychicznej, w stresie, w depresji’; zwrot; Trzy miesiące temu miała doła i uznała, że wszyscy ludzie, których zna, są zupełnie do niczego. – „13”; Jasne, łapię doła, ale staram się szybko otrząsnąć, nabrać do tego dystansu, wyjść jak najszybciej na prostą, wyciągnąć wnioski na przyszłość. – „Cogito”.

Drabina

‘droga łącząca ziemię i niebo’; wyr. rzecz., bibl. Drabina, która przyśniła się patriarsze Jakubowi. (Rdz 28, 12: „We śnie ujrzał drabinę opartą na ziemi, sięgającą swym wierzchołkiem nieba, oraz aniołów Bożych, którzy wchodzili w górę i schodzili na dół.”); (...) [człowiek] jakimś nadludzkim/wysiłkiem/dźwignął sam siebie/i przez życie po szczeblach/drabiny Jakubowej/niesie/ku gwiazdom. – J. Baran.

drabina Jakubowa

drabina Jakubowa

‘droga łącząca ziemię i niebo’; wyr. rzecz., bibl. Drabina, która przyśniła się patriarsze Jakubowi. (Rdz 28, 12: „We śnie ujrzał drabinę opartą na ziemi, sięgającą swym wierzchołkiem nieba, oraz aniołów Bożych, którzy wchodzili w górę i schodzili na dół.”); (...) [człowiek] jakimś nadludzkim/wysiłkiem/dźwignął sam siebie/i przez życie po szczeblach/drabiny Jakubowej/niesie/ku gwiazdom. – J. Baran.

Drakoński

‘bardzo surowe, okrutne, bezwzględne prawo’; wyr. rzecz., hist. starożyt. Drakon – prawodawca ateński, który sporządził restrykcyjny kodeks karny;

drakońskie prawa

‘bardzo surowe, okrutne, bezwzględne prawo’; wyr. rzecz., hist. starożyt. Drakon – prawodawca ateński, który sporządził restrykcyjny kodeks karny;

drakońskie prawa

Drapacz

drapacz chmur

‘bardzo wysoki budynek, wieżowiec’; wyr. rzecz., budow.; Od jakiegoś czasu planuje się postawienie w Warszawie jakiegoś drapacza chmur na cele biurowe, administracyjne. – Internet.

drapacz chmur

drapać się po głowie

‘zastanawiać się, namyślać’; zwrot pochodzący z obserwacji ludzkich zachowań, gestów; Pewno każdy Polak drapie się po głowie i zastanawia, jak ustępujący prezydent ma świadczyć o świętości Jana Pawła II. – Radio Zet.

Dreszcz

‘coś wywołuje u kogoś silne doznania, emocje’;zwrot, medyc.; Dreszcze przechodzą także kierowców. – TVN.

dreszcze kogoś przechodzą

‘coś wywołuje u kogoś silne doznania, emocje’;zwrot, medyc.; Dreszcze przechodzą także kierowców. – TVN.

Droga

droga bez powrotu

‘sytuacje, decyzje, których nie można już odwrócić, zmienić’; wyr. rzecz.; bibl. (Hi 16, 22: „Jeszcze upłynie lat kilka, nim pójdę, skąd nie ma powrotu.”).

droga krzyżowa

droga krzyżowa

‘życie pełne trudów i cierpień’; wyr. rzecz., bibl. Według Ewangelii droga, którą szedł Chrystus, niosąc krzyż, od domu Piłata na Golgotę, miejsce ukrzyżowania; Chodziło o to, by dalszą drogę M. Gibsona przez świat uczynić drogą krzyżową. – W. Łysiak

Droga Mleczna

‘postrzępiona smuga mglistego światła na niebie, utworzona z miliardów gwiazd Galaktyki, do której należy też nasz Układ Słoneczny’; wyr. rzecz.,astron.; Noc czarna, srebrna noc/Świat nieskończony/w czasie i przestrzeni/Pośrodku Droga Mleczna. – L. Staff.

droga na skróty

‘łatwiejszy, prostszy sposób osiągnięcia jakiegoś celu, zdobycia czegoś’; ‘droga nie główna, ale poboczna, krótsza’; wyr. rzecz.; Dzisiejsze nastolatki przyjmują świat takim, jakim jest. Nie chcą niczego zmieniać, wolą poszukać sobie łatwiejszej drogi, często drogi na skróty. – „Cogito”.

droga życiowa

droga życiowa

‘ludzkie życie, los, bytowanie’; wyr. rzecz; To nie był wybór drogi życiowej, lecz opowiedzenie się za dobrem, przeciwko złu. – „Wprost”.

Drożdże

‘rosnąć, dojrzewać bardzo szybko’; zwrot, kulin.; drożdże ‘zaczyn, zakwas do chleba, dzięki któremu ciasto szybko rośnie’; Rosną jak na drożdżach i mają wilczy apetyty.

druga strona medalu

druga strona medalu

druga strona medalu

‘inny aspekt jakiegoś zagadnienia, jakiejś sprawy; zazwyczaj negatywny, przeciwny’; wyr. rzecz.; Cały czas sądzę, że tu musi być jakaś druga strona medalu. – Internet.