coś jest stare jak świat
‘coś jest bardzo stare, pamięta dawne czasy; jest odwieczne’; zwrot; pocałunki stare jak świat i uściski, które znali już/troglodyci i Salome. – W. Słobodnik.
coś jest w złym guście
‘coś jest źle dobrane, niedopasowane; zwrot, moda; Wśród bulwersujących zdjęć jest m.in. materiał pokazujący, że wszechświat śpi na golasa, co przez naukowców uznane zostało za zwyczaj w wyjątkowo złym guście.
coś jest w złym guście
coś jest/czeka za progiem
‘coś jest bardzo blisko, tuż, tuż’; zwrot; Mimo że zima już za progiem, Kijów wciąż nie zawarł z Moskwą porozumienia o dostawach gazu na przyszły rok. ; Komunizm czeka za progiem! – W. Łysiak
coś kogoś gryzie
‘ktoś ma zmartwienia, kłopoty, problemy’; zwrot; (…) Kasia nadal była nie w sosie. Pokręciła tylko głową. – Co jeszcze? co cię gryzie? – „Victor G”.
coś kogoś kręci
‘coś kogoś podnieca, bawi, interesuje’; zwrot, gw. młodz.; Kręciło nas to, co i teraz kręci młodych – miłość, muzyka, sport, alkohol (…). – „Cogito”; Musiałem się zastanowić, co będzie mnie kręciło za parę lat. – „Nowy Dzień”.
coś kogoś rozpiera
‘ktoś doznaje jakiegoś stanu, uczucia, okazuje jakiś stan, jakieś uczucie w sposób widoczny’; zwrot; Energia będzie cię rozpierać.
coś kogoś wciąga
‘coś kogoś bardzo interesuje, pochłania bez reszty’; zwrot; (…) u mnie w domu mam fajne gry, które mnie wciągają. – „Victor G”.
coś komuś mrozi/ścina krew w żyłach
‘coś wywołuje przerażenie, strach, grozę’; zwrot; (…) stało się coś takiego, co wszystkim czworgu zmroziło krew w żyłach. – Pust.
coś komuś nie służy
‘coś komuś nie pasuje, coś kogoś zawodzi; coś nie jest dla kogoś dobre, odpowiednie’; zwrot; Towarzystwo Leppera mu nie służy.
coś komuś nie ujdzie/nie uszło na sucho
‘ktoś poniesie, poniósł konsekwencje, nie uniknie, nie uniknął przykrych następstw’; zwrot; Gdzie byłaś, przez ciebie tu sterczymy! Proszę pani, to nie może jej ujść na sucho! – „Victor J”.
coś komuś nie uszło na sucho
coś komuś pomoże/coś komuś potrzebne jak umarłemu kadzidło
coś komuś pomoże/coś komuś potrzebne jak umarłemu kadzidło
‘nic nie pomoże; nie jest mu do niczego potrzebne’; zwrot, obrzędy; Przyniosłeś mi wreszcie tę książkę, ale teraz to ona mi się przyda jak umarłemu kadzidło; potrzebna była trzy dni temu. – zasłyszane.
coś komuś rzuciło się/padło/uderzyło na mózg
‘ktoś stracił rozum, zachowuje się jak wariat, jak osoba niepoczytalna’; zwrot; (…) komu do/gardła się rzuca a komu najwyżej/na mózg się rzuciło. – S. Barańczak.
coś komuś świta (w głowie)
‘ktoś zaczyna coś rozumieć, domyślać się czegoś’; zwrot., przyr.
coś komuś w duszy gra
‘coś kogoś przepełnia, ktoś przeżywa uniesienie, jest radosny, szczęśliwy’; zwrot, liter. – S. Wyspiański, „Wesele”: Co się w duszy komu gra,/Co kto w swoich widzi snach; To jest to, co, choć niedokładnie, gra w duszy J.K.
coś leży komuś na sercu
‘ktoś bardzo się czymś przejmuje, o coś się troszczy, na czymś bardzo mu zależy’; zwrot; (…) skierowane jest do tych wszystkich, którym leży na sercu dobro naszego klubu. – „Fakt”.
coś ma podwójne dno
‘coś ma jeszcze inne znaczenie, ukryty sens’; zwrot, public.; Dobre wyniki matury mają podwójne dno. – „Cogito”.
coś ma ręce i nogi
coś między bajki włożyć
‘uznać coś za nieprawdziwe, zmyślone, wydumane, niemożliwe do zrealizowania’; zwrot, liter. – I. Krasicki, „Wstęp do bajek”; To, co opowiadają koledzy, włóż między bajki.
coś mrozi krew w żyłach
coś nie przejdzie komuś przez gardło
‘ktoś nie chce o czymś powiedzieć ze strachu lub nie chce sprawić przykrości’; zwrot; Pan wybaczy, że nie będę się wdawać w szczegóły, po prostu nie przejdą mi przez gardło. – S. Bąba.
coś nie wypaliło
‘coś się nie udało, nie wyszło, nie doszło do skutku’; zwrot, milit.; W dodatku nie wypaliło przygotowywane od miesięcy porozumienie z Turkmenią (…).
coś obrosło/owiane jest legendą
‘być powszechnie znanym, sławnym’; zwrot, liter.; Buty pana Żmii już obrosły legendą. – TVN.
coś okrywa mgiełka tajemnicy
coś okrywa mgiełka tajemnicy
‘coś nie jest do końca jawne, nie jest rozgłaszane’; zwrot; (…) problematyka służb specjalnych zazwyczaj nie jest tematem expose premiera w zdrowym państwie, ich działalność winna okrywać mgiełka tajemnicy. – exposé Premiera K. Marcinkiewicza.
coś pachnie czymś (nieprzyjemnym, groźnym)
‘coś pociąga za sobą przykre następstwa, coś czymś grozi’; zwrot; Ja wiem, czym to pachnie! – za J. Liberkiem.
coś pada na podatny grunt
‘coś pojawia się w odpowiednim czasie, w sprzyjających okolicznościach’; zwrot, roln.; Skandal z najstarszym synem Juszczenki pada na podatny grunt.
coś pasuje jak kwiatek do kożucha
coś pasuje jak ulał
coś poszło na marne
coś poszło na marne
‘coś zostało zmarnowane, przetrwonione, zniszczone’; zwrot; Mozolne poszukiwania nie poszły na marne (…). – GW; (…) dziś wiem, że te wyrzeczenia nie poszły na marne. – „Cogito”
coś powraca jak bumerang
‘coś pojawia się znowu, jakiś (nierozwiązany) problem powraca; zwrot, bumerang – z dial. aborygenów australijskich ‘broń myśliwska i wojenna; rzucany w specjalny sposób w przypadku nietrafienia w cel zatacza w powietrzu łuk i powraca do rzucającego’; Dlatego powracające co kilka lat jak bumerang badania, w których ktoś dowodzi, że odkrył sekret zimnej fuzji, wywołują z jednej strony ekscytację, a z drugiej niechęć środowiska naukowego (…). – „Gazeta Polska”.
coś pryska/pęka jak bańka mydlana
‘coś jest nietrwałe, niepewne, ulotne, szybko przemijające, coś znika nagle i na zawsze; złudzenie, miraż’; zwrot; (…) ten wizerunek pęka jak bańka mydlana, gdy na scenie pojawia się jego żona (…) ; Gdy bańka mydlana pewnego dnia pryśnie – sprawa okaże się poważniejsza niż ciężki kac (…). – W. Łysiak
coś pryska/pęka jak bańka mydlana
coś przechodzi/pozostaje bez echa
‘coś przemija bez śladu, nie jest zauważone, nie jest ważne’; zwrot, public. (por. odbić się szerokim echem ); Wystąpienie Jacka K. podczas obrad jego partii przeszło bez echa.
coś przecieka komuś przez palce
coś przecieka komuś przez palce
‘ktoś coś marnuje, traci, trwoni, nie umie gospodarować czymś’, zwrot (często w połączeniu z rzecz.: pieniądze, czas); Od dziś kupuję sobie na ścianę wielki kalendarz i postaram się wreszcie zapanować nad przeciekającym mi przez palce czasem . – „Victor G”; Gdy ciągle się spieszymy, życie przecieka nam przez palce, tak samo jest z modlitwą. – „Prodoks”.
coś przekracza ludzkie pojęcie
coś przekracza/przechodzi ludzkie/wszelkie pojęcie
‘coś jest nieprawdopodobne,trudne do zrozumienia’; zwrot; To, co się teraz dzieje z lustracją i temu podobnymi czynnościami, przekracza ludzkie pojęcie i wyobrażenie. – „Angora”; Pośrodku Droga Mleczna./Któż po niej przechodzi?/To przechodzi ludzkie pojęcie. – L. Staff.
coś przypadło komuś do serca
‘coś się komuś spodobało, jest dla kogoś miłe’; zwrot.
coś rodzi się w bólach
‘coś powstaje w wielkim trudzie, z ogromnym wysiłkiem’; zwrot; Cała ta nasza wolność rodziła się w ciężkich bólach. – „Prodoks”.
coś rozchodzi się/idzie/sprzedaje się jak ciepłe/świeże bułki/bułeczki
coś rozchodzi się/idzie/sprzedaje się jak ciepłe/świeże bułki/bułeczki
‘coś rozchodzi się bardzo szybko, błyskawicznie, jest poszukiwane i chętnie kupowane’; zwrot, kulin.; Kolejne albumy Williama sprzedają się jak świeże bułeczki. – GW; Chleb dla serca sprzedaje się jak ciepłe bułki. – TVN.
coś rozdziera komuś serce
‘coś sprawia komuś przykrość, przyczynia się do czyjegoś duchowego cierpienia’; zwrot; (…) do końca mojego życia żadne inne zdjęcie nie będzie mi tak rozdzierało serce jak to (…). – W. Łysiak.
coś rozeszło się jak błyskawica/lotem błyskawicy
‘coś rozniosło się,rozprzestrzeniło natychmiast, bardzo szybko’; zwrot, przyr. (por. szybki jak błyskawica ); (…) radosna wieść o uproszonym błogosławieństwie rozeszła się jak błyskawica od Bałtyku po Morze Czarne (…). – „Krzyżacy”; Plotka o ich romansie, rozpadzie poprzednich małżeństw obiegła świat lotem błyskawicy. – „Cogito”.
coś runęło/rozleciało się/jak domek z kart
‘coś okazało się nietrwałe, uległo gwałtownemu i niespodziewanemu zniszczeniu’; zwrot, gra w karty; (…) może pęknąć jak bańka mydlana, runąć jak domek z kart (…) . – W. Łysiak 2; Siła uderzenia była tak duża, że ciężarówka rozleciała się jak domek z kart.
coś runie/rozleci/rozlatuje się jak domek z kart
coś samo wchodzi komuś do głowy
‘ktoś się uczy bardzo szybko, bez wysiłku’; zwrot; Może to brzmi banalnie, ale słówka same wchodzą do głowy. – „Cogito”.