coś się kręci wokół czegoś/kogoś
‘ktoś jest w centrum zainteresowania, ktoś/coś jest dla kogoś bardzo ważny/ważne’; zwrot, zabawa; Również bankier z „Małego Księcia”, którego świat kręci się wokół pieniądza, nie jest (…) człowiekiem szczęśliwym. – „Victor G”.
coś się nie mieści w głowie
‘w coś trudno uwierzyć, nie można tego sobie wyobrazić; trudno zrozumieć’; zwrot; Ale to, co spotykam dziś, po prostu nie mieści się w głowie. – „Ozon”; T o, co mnie po raz drugi spotkało, dzięki genialnej pracy ZUS ,w głowie się nie mieści! – „Angora”.
coś się odbija czkawką
‘coś ma nieprzyjemne skutki, negatywne konsekwencje,przykre wspomnienia’; zwrot; To, co się teraz dzieje między koalicjantami, będzie się odbijało czkawką w przyszłym rządzie. – TVN.
coś się rozeszło po kościach
‘coś zakończyło się pomyślnie, nie miało złych następstw, konsekwencji’; zwrot; To fajna przygoda, trochę to przeżyłem, ale rozeszło się po kościach. – „Cogito”.
coś się skupia jak w soczewce
‘coś jest w czymś nagromadzone i dobrze widoczne’; zwrot, nauka; Tutaj jak w soczewce skupia się cała ta wiejska rzeczywistość. – TVP 2.
coś się toczy jak lawina
‘coś dzieje się gwałtownie, szybko, z dużym przyspieszeniem, z dużym rozmachem’; zwrot, przyr.; A dalej sprawy potoczyły się jak lawina.
coś się zmienia diametralnie
‘coś zmienia się w sposób zasadniczy’; zwrot; Sytuacja zmieniła się diametralnie, gdy wpłacił pieniądze. – „Ozon”.
coś sięgnęło bruku
‘coś wartościowego, słusznego zostało zniszczone, ośmieszone, sięgnęło dna’, zwrot; liter. – C. Norwid, „Fortepian Szopena”: Jękły – głuche kamienie; Ideał – sięgnął bruku; Lustracja sięgnęła bruku.
coś skończyło się klapą
‘coś się nie udało, skończyło się fiaskiem, klęską, bankructwem’; zwrot, pot.; Można zatem już teraz zacząć przyjmować zakłady, która z montowanych na naszych oczach koalicji (…) jest większą koalicją, czyli która z nich zakończy swe urzędowanie większą klapą. – „Wprost”.
coś spadło jak grom z jasnego nieba
‘jakaś nieprzyjemna wiadomość, nieoczekiwane zdarzenie spadło na kogoś niespodzianie, zaskoczyło kogoś’; zwrot, przyr.; Wiadomość o sprawdzianie spadła na wszystkich jak grom z jasnego nieba.
coś spadło jak grom z jasnego nieba
coś spadło jak grom z jasnego nieba
coś spadło na czyjeś barki
‘na kogoś spadło nagle odpowiedzialne zadanie, ktoś niespodziewanie został obciążony obowiązkami’; zwrot; Śledztwo obejmujące 23 wątki (…) spadło na barki jednego człowieka. – „Ozon”.
coś spadło na czyjeś barki
coś spaliło na panewce
‘coś nie udało się, nie powiodło się, zawiodło, zostało stłumione w zarodku’; zwrot, stp. wojs. panewka ‘w dawnej skałkowej broni palnej stalowa część zamku, na którą sypano proch’. Częste były wypadki spalenia się prochu na panewce bez spowodowania wystrzału na skutek zawilgocenia prochu lub jego rozsypania; Napoleon przeżył wiele zamachów, nie licząc spisków, które spaliły na panewce. – Discovery Civilisation.
coś spędza komuś sen z powiek
coś sprawia komuś frajdę
‘coś jest miłe, przyjemne, radosne’; zwrot, gw. miejs., zapoż. z niem., gdzie w tym samym znaczeniu; Nie zacząłem grać, żeby zrobić jakąś oszałamiającą karierę, tylko, żeby robić to, co sprawia mi frajdę. – SE; A te oklaski dawały mi wielką frajdę. – „Angora”.
coś staje dęba
‘coś jest niezgodne z naszym wyobrażeniem, doświadczeniem’; zwrot; Skale czasu, przestrzeni, wyobrażeń – wszystkie stają dęba. – „Dialog Akademicki”.
coś stoi na głowie
‘coś jest niewłaściwe, źle zorganizowane’; zwrot; W polskim futbolu wszystko stoi na głowie. – „Fakt”; Gospodarka PRL-u stała na głowie (…).– W. Łysiak.
coś strzeliło komuś do głowy
‘ktoś nagle wpadł na dziwny, szalony pomysł’; zwrot; Co ci strzeliło do głowy, dlaczego chciałeś grać lwa.
coś toczy jak choroba
‘jakieś zło, problem dotyka czegoś’; zwrot, medyc.; Przywileje władzy to obok bezrobocia i korupcji najgorsza choroba, która toczy państwo. – „Fakt”.
coś trafia do czyichś rąk
coś trafia do czyichś rąk
‘coś do kogoś dociera, dochodzi; ktoś coś otrzymuje’; zwrot; Jeśli na przykład trafia do moich rąk dobra książka lub ciekawe pismo, mogę i trzy dni leżeć na brzuchu pogrążona w czytaniu (…).
coś trafiło się komuś jak ślepej kurze ziarno
‘ktoś otrzymał coś przypadkiem, szczęśliwym zbiegiem okoliczności’; zwrot, przyr.; Ta praca trafiła mi się jak ślepej kurze ziarno, nawet o nią specjalnie nie zabiegałem. Ot, tak wyszło. – „Nowy Dzień”.
coś trafiło się komuś jak ślepej kurze ziarno
coś trzęsie się/huczy od plotek
‘mówi się dużo o jakiejś sprawie, jakimś wydarzeniu, robi się wokół czegoś wielkie zamieszanie, sensację’; zwrot; Kręgi dyplomatyczne w Warszawie huczą od plotek o tym, że Kwaśniewski, przystojny, uwielbiający grę w tenisa poliglota (…) uzyskał poparcie Stanów Zjednoczonych podczas swojej wizyty w Białym Domu na początku tego miesiąca. – „Angora”.
coś uderza do głowy
‘jakieś wydarzenie, przeżycie, jakiś obraz dotarł nagle do naszej świadomości’; zwrot; [miłość jak drzewo] Nagle mi szum zielony uderzył do głowy.
coś ujdzie/uchodzi/uszło komuś płazem
‘ktoś za coś nie zostanie ukarany, nie poniósł konsekwencji czegoś; coś przeszło bez ujemnych skutków dla kogoś’; zwrot, milit. płaz ‘boczna, prostopadła do ostrza gładka strona klingi, szabli, noża; uderzenie bokiem klingi’; Naruszyliśmy wieczny spokój zmarłych. Chciałbym wierzyć,że nam to ujdzie płazem.
coś wart
‘znaczny, znaczący, ważny, wartościowy’; wyr. określ.; Mężczyzna wkracza w pewien wiek, ale chce udowodnić światu, że jeszcze jest coś wart (seksualnie i emocjonalnie), a rzecz jest o rywalizowaniu klanu męskiego z klanem żeńskimi udowodnieniu, kto tu naprawdę rządzi, a kto nadaje bieg wydarzeniom. – „Angora”.
coś weszło komuś w krew
‘coś stało się na zawsze czyjąś cechą, stałym zachowaniem, przyzwyczajeniem, drugą naturą, nałogiem; ktoś się do czegoś bardzo przyzwyczaił’; zwrot; Zdradzanie żony weszło mu już w krew, nie widział w tym nic niewłaściwego, mówił, że musi się wyszumieć. – Internet; Gdy jako kilkulatka tańczyłam krakowiaka na arenie, tata stale mi powtarzał: „Zęby, pokaż zęby”. I proszę, weszło mi to w krew. – „Angora”.
coś wisi w powietrzu
–‘na coś się zanosi, coś się nieuchronnie zbliża, coś grozi’ albo ‘coś jest pozbawione podstaw’; zwrot; Coś wisi w powietrzu. – reklama.
coś woła o pomstę do nieba
coś woła o pomstę do nieba
coś woła o pomstę do nieba
‘coś wywołuje zgrozę, oburzenie, zasługuje na potępienie; coś jest w okropnym stanie’; zwrot, stp. pomsta ‘odwet, zemsta’; bibl. (Rdz 4, 10: „Rzekł Bóg [do Kaina, który zabił Abla]: «Cóżeś uczynił? Krew brata twego głośno woła ku mnie z ziemi!»”); Jeśli Sejm przyjmie ustawę, to będzie to wołająca o pomstę do nieba niesprawiedliwość. – TVN; (…) stałem się z kolei ofiarą szantażu politycznego wołającego o pomstę do nieba. – S. Bąba.
coś wychodzi na wierzch
‘coś ujawnia się, nie daje się zbyt długo ukryć’; zwrot (często w połączeniu z rzecz. prawda – prawda wychodzi na wierzch tak jak oliwa na wierzch wypływa ); Profesora jednak nie dało się okpić – w trakcie odpowiedzi prawda zawsze wychodziła na wierzch.
coś wychodzi/wyłazi komuś bokiem
‘ktoś komuś dokuczył, ktoś ma dość czegoś, ma kłopoty, coś komuś dokucza, męczy go’; zwrot; Niejednej bokiem wyszły grzechy–/ Za karę ma pociechy. – J. Sztaudynger.
coś wyszło/wychodzi na jaw
‘coś, co dotąd było ukryte, stało się wiadomym’; zwrot; stp. jaw tyle, co jawa ‘stan odmienny od snu’; Ostatecznie i tak jeszcze mocniej zranimy ją, kiedy prawda wyjdzie na jaw. – „Cogito”; Przy okazji wyszło na jaw, że Mariusz spodziewał się dwojga dzieci – matką jednego z nich miała być Edyta, drugiego kobieta, z którą mieszkał w Dzierżoniowie. – „Nowy Dzień”.
coś wyszło/wychodzi/wyjdzie komuś na zdrowie
‘coś komuś wyjdzie na dobre; dobrze na kogoś wpłynęło; da dobre rezultaty’; zwrot; Oskarżyciele twierdzą, że pozostawienie na drugi rok w tej samej klasie może tylko wyjść na zdrowie, a obrońcy za wszelką cenę starają się delikwenta przepchnąć do następnej klasy. – „Victor J”.
coś z czymś nie może się równać
‘coś przerasta coś innego, jest nieporównywalne, znajduje się na innym poziomie’; zwrot; Żadna piłka, rower ani rolki nie mogą się równać ze skakaniem przez gumę! – „Victor J”.
coś zapiera dech w piersiach
coś zapiera/odbiera dech w piersiach
‘wywołuje zachwyt, podziw, robi wrażenie’; zwrot; Wchodzącym na teren imponującej rezydencji zapierało dech w piersi. – SE; Szkocka miejscowość Soutra Aisle znana jest z potężnej elektrowni wiatrowej i widoków zapierających dech w piersiach. – „Ozon”.
coś zostało ukartowane
coś zostało zaplanowane, obmyślone, ułożone z góry, coś nie było przypadkowe’; zwrot, karty; Może katastrofa została ukartowana przez przestępcę pragnącego ujść sprawiedliwości.
coś zostało/jest przypieczętowane
‘coś jest zatwierdzone, ostatecznie zakończone’; zwrot; Los Francuzów jest przypieczętowany. – W. Łysiak
coś zwaliło się/spadło komuś na głowę
ktoś został nagle obarczony czymś trudnym, niebezpiecznym’; zwrot; Obraziliśmy Złe Mzimu i teraz tylko patrzeć, jak katastrofa zwali się nam na głowę.
coś/komuś wymyka się z rąk
‘ktoś nad czymś, kimś nie panuje, traci kontrolę’; zwrot; Te/które wymykają się/z rąk (…). – E. Lipska.
coś/ktoś (nie) wchodzi w grę
‘ktoś, coś nie może być brany/brane pod uwagę, nie może być uwzględniony/uwzględnione’; zwrot, karty; Ależ to w ogóle nie wchodzi w grę, tym bardziej że nie wiemy o której! – K. Grochola; W dodatku to polityk wchodzący do gry z przemyślaną propozycją. – „Newsweek”.
coś/ktoś dodaje skrzydeł
‘dodać bodźca, zachęcić, przynaglić do czegoś’; zwrot; Niezwykłe osiągnięcie Agnieszki Radwańskiej z pewnością doda skrzydeł wszystkim polskim tenisistkom. – „Angora”.
coś/ktoś jest z innej/nie z mojej bajki
‘o kimś, o czymś z innej rzeczywistości, z innych realiów, z innego świata, kto wyznaje inne wartości, zasady’; wyr. określ., liter.; (…) część historii już znam, bo troszkę się tym interesuję, a matma to przedmiot nie z mojej bajki, mogę dostać gorszą ocenę. – „Victor J”; Wy z Krzysztofem jesteście z innej bajki. – TVP 2.
coś/ktoś ma dobrą markę
Credo
‘kierować się jakimiś zasadami, jakieś poglądy stają się motorem czyjegoś działania, postępowania’; zwrot, relig.; Polityczna poprawność uczyniła z tego samego – tolerancji i wybaczania – swoje credo (…). – W. Łysiak