profil

Czasy nowożytne

poleca 37% 22 głosów

poleca 69% 148 głosów

Państwo polskie za ostatnich Jagiellonów

Okres rządów dwóch ostatnich Jagiellonów na tronie Polski – Zygmunta Starego (1505-1548) i Zygmunta Augusta (1548-1572) – to czasy ostatecznego ukształtowania się Rzeczypospolitej szlacheckiej. Do najważniejszych wydarzeń wewnętrznych tego okresu należy zaliczyć: 1) rozwój ruchu egzekucyjnego, czyli ruchu średniej szlachty dążącej do uporządkowania ustroju państwa oraz zwrotu rozdanych dóbr królewskich; program ruchu egzekucyjnego: – uporządkowanie praw, – wprowadzenie tolerancji...

poleca 54% 121 głosów

Odrodzenie w Polsce

W wieku XVI nastąpił w Polsce rozwój szkolnictwa, co było częścią procesu zachodzącego w całej Europie (nowy typ szkół – gimnazja humanistyczne). Wzrost liczby osób wykształconych powodował m.in. wzrost liczby drukowanych w Polsce książek nie tylko w języku łacińskim, ale i polskim. Najwybitniejszymi pisarzami tego okresu w Polsce byli: Mikołaj Rej, Jan Kochanowski, Andrzej Frycz Modrzewski. Od początku XVI wieku niezwykle chętnie czerpano w Polsce z wzorów włoskich w dziedzinie...

poleca 64% 66 głosów

Rozwój folwarków szlacheckich

Umacnianie się pozycji szlachty w państwie, wzrost zapotrzebowania na zboże w Europie Zachodniej oraz intensyfikacja handlu dzięki odzyskaniu Pomorza Gdańskiego spowodowały ukształtowanie się i rozwój w XV i XVI wieku systemu gospodarki opartej na folwarku i pańszczyźnie. Do XVI wieku folwark był gospodarstwem dostarczającym szlachcicowi środków do życia. Od XVI wieku stał się także źródłem dochodu pieniężnego. Folwarki miały różną wielkość (średnio 60-80 ha). Tworzone były poprzez...

poleca 63% 98 głosów

Sejm walny

Sejm walny był ogólnopaństwowym przedstawicielstwem szlachty. Za datę ostatecznego ukształtowania się sejmu walnego uważany jest rok 1493, kiedy to Jan Olbracht zwołał sejm składający się z trzech stanów sejmujących – izby poselskiej (posłowie wybierani przez sejmiki ziemskie), senatu (senatorowie będący najwyższymi urzędnikami w państwie) i króla. Do kompetencji sejmu należało nakładanie podatków, zwoływanie pospolitego ruszenia, zawieranie traktatów międzynarodowych. Pozycja sejmu...

poleca 67% 139 głosów

Unia lubelska i powstanie Rzeczpospolitej Obojga Narodów

Do 1569 roku unia polsko-litewska miała charakter personalny. Przeciwnikami zacieśnienia związku unijnego byli sami Jagiellonowie. Jednak wobec perspektywy wygaśnięcia dynastii Zygmunt August postanowił połączyć w sposób trwalszy Koronę i Litwę. Unia lubelska, Jan Matejko Dążenia króla zostały poparte przez szlachtę litewską, która pragnęła uzyskania takich samych przywilejów stanowych jak szlachta polska, oraz szlachtę polską, która postulat ściślejszego związku obu krajów...

poleca 65% 200 głosów

Pierwsze wolne elekcje w Polsce

Zasada elekcyjności tronu kształtowała się w państwie polskim od XIV wieku. W XV i XVI wieku była to elekcja w łonie dynastii Jagiellonów. Po śmierci ostatniego jej przedstawiciela, Zygmunta Augusta, w czasie tzw. wielkiego bezkrólewia ustalono zasady wyboru króla w formie elekcji viritim. Prawo wyboru króla przysługiwało każdemu szlachcicowi, który przybył na elekcję. W czasie bezkrólewia po śmierci Zygmunta Augusta określono także zasady ustroju państwa, obowiązujące do 1791 roku, m.in....

poleca 71% 41 głosów

Reformacja i kontrreformacja w Polsce

Reformacja dotarła do Polski już około 1520 roku. Geneza reformacji w Polsce była podobna jak w Europie  Zachodniej (niski poziom wykształcenia i zeświecczenie kleru, przywileje duchowieństwa, dziesięcina opłacana przez szlachtę umniejszała jej dochody), choć czynniki powodujące wystąpienia reformacyjne nie miały na ziemiach polskich tak ostrego charakteru. Wyznanie Tereny występowania luteranizm Prusy Królewskie, Prusy Książęce, Śląsk, Wielkopolska...

poleca 73% 143 głosów

Wazowie w Polsce

Wywodząca się ze Szwecji dynastia Wazów panowała w Polsce w latach 1587-1668: Zygmunt III Waza (1587-1632), Władysław IV Waza (1632-1648) i Jan Kazimierz (1648-1668). Ważniejsze wydarzenia w okresie panowania Wazów w Polsce: Data Stosunki wewnętrzne Data Stosunki z sąsiadami Zygmunt III Waza 1587 Podwójna elekcja(Zygmunt III Waza i Maksymilian Habsburg) 1600-1629 Wojny polsko-szwedzkie 1596 Unia brzeska (Kościół prawosławny w...

poleca 74% 99 głosów

Interwencja polska w Rosji i wojny polsko-rosyjskie w I połowie XVII wieku

W 1598 roku w Rosji wymarła dynastia Rurykowiczów, co zapoczątkowało okres walk wewnętrznych o tron moskiewski oraz zewnętrznych ingerencji w tym kraju. W 1603 roku w Polsce pojawił się pretendent do tronu moskiewskiego podający się za Dymitra, syna ostatniego Rurykowicza, Fiodora. Uzyskał on poparcie polskich możnowładców (Wiśniowieccy, Jerzy Mniszech), którzy udzielili mu pomocy militarnej w wyprawie do Rosji. W 1604 roku Dymitr zajął Moskwę i rządził państwem moskiewskim do 1606 roku,...

poleca 83% 301 głosów

Powstanie Chmielnickiego

Problem kozacki był jednym z największych problemów wewnętrznych Rzeczpospolitej w I połowie XVII wieku.W latach 1591-1638 na Ukrainie doszło do 6 dużych powstań kozackich. Największe powstanie Kozaków wybuchło w 1648 roku. Od nazwiska przywódcy Kozaków nazywane jest ono powstaniem Bohdana Chmielnickiego. Przyczyny powstań kozackich: – polityczne – nieudolna polityka Rzeczpospolitej wobec Kozaków, – społeczne – próby przekształcenia Kozaków w chłopów pańszczyźnianych, – religijne –...

poleca 72% 91 głosów

Wojna z Rosją w II połowie XVII wieku

Przyczyny wybuchu wojny: – 1654 rok – Kozacy na mocy ugody w Perejasławiu uznali zwierzchnictwo cara Aleksego Michajłowicza. Przebieg działań wojennych: – 1654-1655 rok – dwie armie rosyjskie wkraczają na tereny Ukrainy i Litwy – Rosjanie zdobywają Smoleńsk, Grodno i Wilno; – 1655 rok – zwycięstwo wojsk polskich pod Ochmatowem, – 1656-1660 rok – rozejm polsko-rosyjski; – 1660 rok – wznowienie walk – polskie zwycięstwa pod Połonką i Cudnowem. Skutki wojny: – 1667 rok – rozejm w...

poleca 61% 137 głosów

Wojny ze Szwecją w I połowie XVII wieku

Przyczyny wojen polsko-szwedzkich: – polsko-szwedzka rywalizacja o dominację w rejonie Bałtyku ( dominium maris Baltici ); – detronizacja w Szwecji polskiej linii Wazów (1600) i dążenia tej linii do odzyskania korony szwedzkiej; – przyłączenie Estonii przez Zygmunta III Wazę, zgodnie z pacta conventa, do Rzeczpospolitej. Przebieg wojny: 1600-1611 i lata 1617-1622 – walki na terenie Inflant (największe zwycięstwo polskie – Kircholm 1605, dowódca – Jan Karol Chodkiewicz); 1625-1629 rok...

poleca 73% 315 głosów

Potop szwedzki

Wojna polsko-szwedzka została wznowiona w II połowie XVII wieku. Trwała ona od 1655 do 1660 roku i potocznie nosi nazwę „potop szwedzki”. Przyczyny wojny: – konflikt polsko-szwedzki o dominację w rejonie Bałtyku, – próba podporządkowania Rzeczpospolitej Szwecji i powstrzymanie ekspansji państwa rosyjskiego, które zwyciężało w wojnie z Rzeczpospolitą, – pretensje polskich Wazów do korony Szwecji. Przebieg wojny: 1655 rok – wkroczenie wojsk szwedzkich na tereny Rzeczpospolitej, –...

poleca 59% 141 głosów

Wojny z Turcją w I połowie XVII wieku

Przyczyny wojen: – najazdy Tatarów podległych Turcji na Rzeczpospolitą oraz Kozaków podległych Rzeczpospolitej na ziemie tureckie, – ingerencja polska w spory wewnętrzne Mołdawii i Wołoszczyzny (księstw lennych Turcji), – spalenie przez Kozaków Warny (1620). Przebieg wojny: 1620 rok – wyprawa wojsk polskich do Mołdawii – klęska wojsk polskich pod Cecorą (dowódca – hetman Stanisław Żółkiewski), 1621 rok – wyprawa turecka na ziemie polskie zostaje zatrzymana pod twierdzą Chocim (dowódca...

poleca 67% 166 głosów

Wojny z Turcją w II połowie XVII wieku

Przyczyny wybuchu wojny: – ekspansja Turcji na południowo-wschodnie ziemie Rzeczpospolitej, – hetman kozacki Piotr Doroszenko uznał się lennikiem Turcji, chcąc przy pomocy Turcji ratować jedność Ukrainy. Przebieg wojny: 1672 rok – Turcja zajmuje Podole, Kijowszczyznę i Bracławszczyznę, 1672 rok – rozejm w Buczaczu (Turcja zatrzymuje zdobyte tereny, Rzeczpospolita zostaje zmuszona do płacenia haraczu), 1673 rok – zwycięstwo polskie pod Chocimiem (dowódca– Jan Sobieski), 1676 rok –...

poleca 81% 147 głosów

Unia polsko-saska

Unia polsko-saska trwała od 1696 do 1763 roku. Była to unia personalna. Na tron Rzeczpospolitej w wolnej elekcji zostali wybrani władcy Saksonii: August II (1696-1733) i August III (1733-1763). Okres panowania tych władców uważany jest za czasy upadku politycznego państwa polskiego. Próby wzmocnienia władzy króla w Rzeczpospolitej kończyły się buntami szlachty. Polityka Augusta II doprowadziła do wciągnięcia Rzeczpospolitej do wojny północnej (1700-1721) ze Szwecją, która zrujnowała...

poleca 63% 148 głosów

Ostatnia wolna elekcja w Polsce

Ostatnia wolna elekcja w Rzeczpospolitej miała miejsce w 1764 roku. Zwolennikom reform w kraju, skupionym wokół rodziny Czartoryskich (tzw. Familia), udało się podporządkować sejm konwokacyjny, w czasie którego przeprowadzono szereg reform państwa: – utworzenie komisji skarbowej, która miała kontrolować i nadzorować wydatki i dochody państwa, – utworzenie komisji wojskowej, która ograniczyła uprawnienia hetmanów, – zniesiono przysięgi posłów na instrukcje, – uchwalono regulamin obrad...

poleca 73% 126 głosów

Konfederacja barska i I rozbiór Polski

W 1767 roku Rosja oraz Prusy po raz kolejny ingerowały w wewnętrzne sprawy Rzeczpospolitej, wykorzystując ku temu problem różnowierców w państwie polsko-litewskim. Państwa te zażądały równouprawnienia różnowierców. Pod zwierzchnictwem ambasadora Rosji w Rzeczpospolitej Mikołaja Repnina szlachta wroga królowi zawiązała w Radomiu konfederację. Na zwołanym sejmie Repnin przeprowadził równouprawnienie różnowierców oraz uchwalenie praw kardynalnych, czyli podstaw ustroju Rzeczpospolitej, które...

poleca 46% 131 głosów

Rozwój kultury polskiej za czasów Stanisława Augusta Poniatowskiego

W II połowie XVIII wieku nastąpił w Rzeczpospolitej rozkwit oświecenia. Czołowymi jego przedstawicielami byli: Stanisław Konarski, Hugo Kołłątaj, Stanisław Staszic, Jan i Jędrzej Śniadeccy, Adam Naruszewicz, Ignacy Krasicki, Wojciech Bogusławski (ojciec teatru polskiego), Ignacy Potocki. Rozwój szkolnictwa przejawiał się w powstaniu i działalności Szkoły Rycerskiej (zał. 1765) oraz Komisji Edukacji Narodowej (powołanej w 1773). Nastąpił rozwój czasopiśmiennictwa („Monitor”, „Zabawy...

poleca 75% 83 głosów

Sejm Wielki

Sejm Wielki, zwany również Czteroletnim (1788-1792), został zwołany za pozwoleniem Rosji w celu przeprowadzenia ograniczonych reform Rzeczpospolitej. Na forum Sejmu ukształtowały się trzy stronnictwa polityczne: patriotyczne (Adam Czartoryski, Stanisław i Ignacy Potoccy, Hugo Kołłątaj; program – reforma państwa), dworskie (Stanisław August Poniatowski, prymas Michał Poniatowski; program – umiarkowane reformy w oparciu o Rosję) i hetmańskie (K. Branicki, S. Rzewuski, Sz. Potocki; program –...

poleca 69% 188 głosów

Konstytucja 3 Maja

Najważniejszym aktem prawnym uchwalonym przez Sejm Wielki była Ustawa Rządowa 3 Maja, zwana Konstytucją 3 Maja. Była to pierwsza konstytucja europejska, a druga na świecie (po amerykańskiej, uchwalonej w 1787 roku). Wprowadzała ona w Rzeczpospolitej monarchię parlamentarną. Ustrój Rzeczpospolitej według Konstytucji 3 Maja: – zniesienie elekcyjności tronu (po śmierci Stanisława Augusta Poniatowskiego tron w Polsce miała objąć dynastia saska), – utworzenie rządu, tzw. Straży Praw (król,...

poleca 66% 216 głosów

Wojna w obronie Konstytucji 3 maja i II rozbiór Polski

Przeciwnicy Konstytucji 3 Maja pod opieką carycy Katarzyny II zawiązali konfederację w Petersburgu (kwiecień 1792). Od miejsca oficjalnego jej ogłoszenie– Targowicy – nazywana ona jest konfederacją targowicką. Głównym jej celem miało być obalenie postanowień Konstytucji 3 Maja. Na czele konfederacji stanęli: Szczęsny Potocki, Ksawery Branicki i Seweryn Rzewuski. Konfederaci zwrócili się o pomoc do carycy Katarzyny II, która wysłała do Rzeczpospolitej swe wojska. Interwencja rosyjska...

poleca 72% 78 głosów

Insurekcja kościuszkowska i III rozbiór Polski

Większość działaczy obozu patriotycznego po akcesie Stanisława Augusta Poniatowskiego do konfederacji targowickiej udała się na emigrację, gdzie przygotowywali wybuch powstania zbrojnego. Wybuch powstania przyspieszyła decyzja rosyjska o zmniejszeniu stanu liczebnego armii polskiej o 50%. Powstanie wybuchło w marcu 1794 roku, a na jego czele stanął Tadeusz Kościuszko. Celem powstania było wyzwolenie ziem polskich i powrót państwa do poprzednich granic Przebieg insurekcji...

Podoba się? Tak Nie