profil

Konfederacja barska i I rozbiór Polski

poleca 73% 127 głosów

W 1767 roku Rosja oraz Prusy po raz kolejny ingerowały w wewnętrzne sprawy Rzeczpospolitej, wykorzystując ku temu problem różnowierców w państwie polsko-litewskim. Państwa te zażądały równouprawnienia różnowierców. Pod zwierzchnictwem ambasadora Rosji w Rzeczpospolitej Mikołaja Repnina szlachta wroga królowi zawiązała w Radomiu konfederację.

Na zwołanym sejmie Repnin przeprowadził równouprawnienie różnowierców oraz uchwalenie praw kardynalnych, czyli podstaw ustroju Rzeczpospolitej, które gwarantowała caryca Katarzyna II. Protestujących senatorów Repnin kazał porwać i wywieźć do Rosji. Wobec takiego pogwałcenia prawa szlachta zawiązała konfederację w Barze na Podolu. Konfederacja była skierowana przeciwko królowi, innowiercom, próbom reform ustroju Rzeczpospolitej. Głównym hasłem konfederacji była obrona niezawisłości Rzeczpospolitej. Walki wojsk konfederackich z wojskami rosyjskimi trwały od 1768 do 1772 roku. Przywódcami konfederacji byli: biskup Adam Krasiński, Michał Krasiński, Józef Sapieha, Kazimierz Pułaski.

Wykorzystując osłabienie państwa polskiego i z obawy, aby państwo to nie rozpoczęło reform wewnętrznych, państwa ościenne zdecydowały się na zagarnięcie części ziem Rzeczpospolitej. Pierwsze kroki w kierunku rozbioru poczyniła Austria, która w 1769 i 1770 zaczęła zajmować ziemie południowe Rzeczpospolitej. Pierwszą konwencję rozbiorową podpisały Rosja, Austria i Prusy w 1772 roku.

I rozbiór Polski:

Państwo rozbiorowe Ziemie utracone przez Rzeczpospolitą
Rosja Polskie Inflanty, część Białorusi (ziemie na wschód od Dźwiny i Dniepru)
Prusy Prusy Królewskie, Warmia, część Kujaw
Austria południowa część województw krakowskiego i sandomierskiego, Ruś Czerwona

Ogółem w I rozbiorze Rzeczpospolita utraciła 211 tys. km2 oraz 4,53 mln mieszkańców.


Herb Rzeczypospolitej z czasów stanisławowskich

Warto pamiętać

W 1767 roku M. Repnin nakazał uwięzić i wywieźć z Polski 4 senatorów, którzy byli przywódcami opozycji. Byli to biskup Kajetan Sołtyk, biskup Józef Andrzej Załuski, hetman Wacław Rzewuski oraz Seweryn Rzewuski.

Pojęcia

konfederacja – związek szlachty zawarty w celu realizacji określonych celów, np. konfederacje wojskowe w celu uzyskania zaległego żołdu, konfederacje szlacheckie zawiązywane w czasie bezkrólewia w celu utrzymania pokoju i porządku publicznego

Literatura

Wł. Konopczyński: Dzieje Polski nowożytnej. Tom 2. Warszawa 1986.
T. Cegielski, Ł. Kądziela: Rozbiory Polski 1772-1793-1795. Warszawa 1990.
Wł. Konopczyński: Konfederacja barska. Warszawa 1993.
A. Zahorski: Spór o Stanisława Augusta. Warszawa 1990.

Daty

1768 rok - początek walk konfederatów z Rosjanami
1772 rok - I rozbiór Rzeczpospolitej

Oś czasu

1609 - Galileusz skonstruował teleskop i mikroskop
1672 - utworzenie Afrykańskiej Kompanii Handlowej
1788-89 - kryzys regencyjny w Anglii

Podoba się? Tak Nie