profil

Potop szwedzki

poleca 73% 315 głosów

Wojna polsko-szwedzka została wznowiona w II połowie XVII wieku. Trwała ona od 1655 do 1660 roku i potocznie nosi nazwę „potop szwedzki”.

Przyczyny wojny:
– konflikt polsko-szwedzki o dominację w rejonie Bałtyku,
– próba podporządkowania Rzeczpospolitej Szwecji i powstrzymanie ekspansji państwa rosyjskiego, które zwyciężało w wojnie z Rzeczpospolitą,
– pretensje polskich Wazów do korony Szwecji.

Przebieg wojny:
1655 rok – wkroczenie wojsk szwedzkich na tereny Rzeczpospolitej,
– kapitulacja wojsk polskich,
– król Jan Kazimierz opuszcza kraj i udaje się na Śląsk,
– obrona Jasnej Góry przed Szwedami;
1656 rok – elektor brandenburski Fryderyk Wilhelm (lennik Rzeczpospolitej) zawiera sojusz ze Szwecją,
– Stefan Czarniecki toczy wojnę podjazdową z wojskami szwedzkimi,
– powrót Jana Kazimierza do kraju,
– traktat w Radnot (próba rozbioru Polski pomiędzy Szwecję, Siedmiogród, Bohdana Chmielnickiego i Bogusława Radziwiłła),
– Austria i Dania wypowiadają wojnę Szwecji;
1657 rok – traktaty welawsko-bydgoskie (elektor brandenburski zrywa sojusz z Szwecją za cenę zwolnienia go z zależności lennej);
1658-1659 – wojna na terytorium Danii.

Skutki wojny:
1660 rok – pokój w Oliwie (Polska traci większą część Inflant, król Polski zrzeka się praw do tronu Szwecji, potwierdza utratę lenna pruskiego).

Oblężenie Częstochowy przez Szwedów, miedzioryt niemiecki
Oblężenie Częstochowy przez Szwedów, miedzioryt niemiecki

Warto pamiętać

Kalendarium obrony Jasnej Góry (1655):
7 XI – zakonnicy uznają władzę Karola Gustawa,
8 XI – pierwsze oddziały szwedzkie stacjonują pod klasztorem jasnogórskim,
XI/XII – rokowania Szwedów z zakonnikami,
11 XI – sprowadzenie z Krakowa 6 ciężkich dział szwedzkich – początek intensywnego ostrzału artyleryjskiego klasztoru,
24-27 XII – koniec oblężenia klasztoru.

Literatura

L. Podhorodecki: Rapier i koncerz. Z dziejów wojen polsko-szwedzkich. Warszawa 1985.
M. Kosman: Potop szwedzki. Warszawa 1975.
A. Kersten: Szwedzi pod Jasną Górą. Warszawa 1975.
Z. Wójcik: Jan Kazimierz Waza. Wrocław 1997.

Daty

lata 1655-1660 - potop szwedzki
1660 rok - pokój w Oliwie

Oś czasu

1642-1646 - I wojna domowa w Anglii
1681 - R. Boyle wynalazł zapałki
1787 - uchwalenie Konstytucji Stanów Zjednoczonych

Podoba się? Tak Nie