profil

Rozwój kultury polskiej za czasów Stanisława Augusta Poniatowskiego

drukuj
poleca 47% 101 głosów

W II połowie XVIII wieku nastąpił w Rzeczpospolitej rozkwit oświecenia. Czołowymi jego przedstawicielami byli: Stanisław Konarski, Hugo Kołłątaj, Stanisław Staszic, Jan i Jędrzej Śniadeccy, Adam Naruszewicz, Ignacy Krasicki, Wojciech Bogusławski (ojciec teatru polskiego), Ignacy Potocki.

Rozwój szkolnictwa przejawiał się w powstaniu i działalności Szkoły Rycerskiej (zał. 1765) oraz Komisji Edukacji Narodowej (powołanej w 1773). Nastąpił rozwój czasopiśmiennictwa („Monitor”, „Zabawy Przyjemne i Pożyteczne”). Mecenasem kultury i sztuki był król Stanisław August Poniatowski (przebudowa Zamku Królewskiego w Warszawie, budowa pałacu w Łazienkach, twórczość malarzy Canaletta i Bacciarellego). Od 1770 roku król organizował „obiady czwartkowe”. Mecenat królewski naśladowali magnaci, np.Czartoryscy. W architekturze dominował klasycyzm (główna cecha– naśladownictwo architektury starożytnej Grecji i Rzymu).

Dzieje cywilizacji w Polsce, Jan Matejko
Dzieje cywilizacji w Polsce, Jan Matejko

Widok Łazienek, Zygmunt Vogel
Widok Łazienek, Zygmunt Vogel

Warto pamiętać

Król Stanisław August Poniatowski wydawał obiady nie tylko w czwartki, ale również w środy. Na obiady środowe zapraszano architektów i malarzy, zaś na obiady czwartkowe – literatów i naukowców. Obiady owe przygotowywał sprowadzony z Francji Paweł Trema, którego nazywano wówczas „pierwszym kucharzem Europy”.

Literatura

Polska w epoce oświecenia. Państwo-społeczeństwo-kultura. Red.B. Leśnodorski. Warszawa 1971.
M. Karpowicz: Sztuka polska XVIII wieku. Warszawa 1991.
K. Zienkowska: Stanisław August Poniatowski. Wrocław 1998.
K. Mrozowska: By Polaków zrobić obywatelami. Kraków 1993.

Daty

1773 rok - powstanie Komisji Edukacji Narodowej

Oś czasu

1502 - upadek Złotej Ordy (utworzenie stałych oddziałów zbrojnych)
1550 - reforma wojskowa w państwach moskiewskich
1635 - kara ucinania nosa palaczom (Rosja)

Przydatne hasło? Tak Nie